Sąd zobowiązał wojewodę do decyzji w 30 dni i przyznał Syryjczykowi 2000 zł

Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wpłynęła, wniesiona przez A. M. – obywatela Syrii, reprezentowanego przez profesjonalnego pełnomocnika, skarga na bezczynność i przewlekłość postępowania Wojewody Pomorskiego w przedmiocie wydania zezwolenia na pobyt czasowy. Pełnomocnik skarżącego zarzucił organowi naruszenie art. 8, art. 12, art. 35 § 1, art. 36 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2025 r. poz. 1691; powoływanej dalej jako: "k.p.a."), przez przekroczenie terminów do załatwienia sprawy w postępowaniu administracyjnym.

W skardze pełnomocnik skarżącego zawarł wniosek o: zobowiązanie Wojewody Pomorskiego do wydania odpowiedniego aktu administracyjnego w terminie 14 dni od daty doręczenia akt organowi; przyznanie skarżącemu od organu sumy pieniężnej w wysokości 6000 zł; zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego w podwójnej wysokości.

W uzasadnieniu skargi pełnomocnik skarżącego przytoczył definicję bezczynności i przewlekłości w rozumieniu prawa administracyjnego oraz przedstawił przebieg postępowania w sprawie. Zdaniem pełnomocnika skarżącego, organ pozostaje w bezczynności, gdyż - mimo istnienia ustawowego obowiązku - w ustawowym terminie nie zakończył postępowania wydaniem decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności. Wystąpiła również przewlekłość, gdyż organ w toku postępowania podejmował nieliczne, rozproszone w czasie lub pozorne czynności.

Pełnomocnik skarżącego, powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych, zaznaczył że organ nie ma podstaw do rozciągania stosowania przepisów ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa na wszystkie postępowania o wydanie zezwoleń pobytowych, gdyż przepisy te odnoszą się wyłącznie do spraw, których przedmiotowo i podmiotowo ta ustawa dotyczy. Podobnie przepisy art. 100c oraz 100d tej ustawy mogą, co do zasady, znajdować zastosowanie jedynie do ściśle określonego kręgu podmiotów postępowania, tj. do wniosków obcokrajowców - obywateli Ukrainy, którzy przyjechali do Polski w związku z działaniami wojennymi prowadzonymi na terytorium tego państwa. Podobnie unormowana w art. 100c ust. 1 pkt 1 ustawy pomocowej instytucja wstrzymania biegu terminów na załatwienie spraw dotyczących udzielania cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy, pobyt stały lub pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej siłą rzeczy dotyczyć może wyłącznie spraw udzielenia zezwolenia osobom, wymienionym w art. 1 (a więc zasadniczo obywatelom Ukrainy). Ponadto, nadzwyczajne okoliczności nie mogą stanowić do kolejnego - czwartego z rzędu - przedłużenia obowiązywania art. 100d ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa po 30 czerwca 2024 r. W związku z tym należy odmówić zastosowania art. 1 pkt 3 ustawy zmieniającej z 2024 r. w zakresie, w jakim przedłużono obowiązywanie zawieszenia terminu do załatwienia spraw wymienionych w art. 100d jako niezgodnego z art. 45 ust. 1 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP.

Biorąc pod uwagę, że przyczyny bezczynności leżały wyłącznie po stronie organu oraz że termin do załatwienia sprawy został wielokrotnie przekroczony i uwzględniając również uchybienia organu, zdaniem pełnomocnika skarżącego, należy przyjąć, iż miały one miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Przekroczenie ustawowego i maksymalnego zarazem terminu załatwienia sprawy przez organ jest znaczne i niezaprzeczalne, a przy tym pozbawione racjonalnego uzasadnienia. Za takie uzasadnienie nie mogą zostać uznane, powtarzane przez organ – począwszy od co najmniej 2014 r. – ogólne twierdzenia o brakach kadrowych, czy nadmiernym obciążeniu sprawami.

Uzasadniając wniosek o przyznanie sumy pieniężnej pełnomocnik skarżącego podał, że skarżący z powodu bezczynności organu napotyka realne i konkretne trudności życiowe. Brak ostatecznego rozstrzygnięcia w przedmiocie zezwolenia na pobyt czasowy ogranicza jego możliwości zmiany zatrudnienia na lepiej płatne i bardziej odpowiadające jego kwalifikacjom, co przekłada się bezpośrednio na jego sytuację ekonomiczną i rozwój zawodowy. Skarżący nie może swobodnie wyjechać do kraju pochodzenia w celu odwiedzin najbliższych, gdyż ciągły stan niepewności co do tytułu pobytowego i obawa o możliwość powrotu, uniemożliwiają mu podjęcie takiej decyzji bez ryzyka naruszenia przepisów o wyjeździe i pobycie cudzoziemców. Stan ten wywołuje stałe poczucie niepewności, stresu i niepokoju o przyszłość .

W odpowiedzi na skargę Wojewoda Pomorski wniósł o:

1. oddalenie skargi z uwagi na obowiązujące w okresie prowadzonego postępowania przepisy art. 100d ust. 1 pkt 1a, ust. 3 pkt 1 i ust. 4 ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (t.j.: Dz. U. z 2025 r., poz. 337 ze zm.; dalej jako: "ustawa pomocowa"), zgodnie z którymi, zaprzestanie czynności przez organ prowadzący postępowanie w sprawie o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, lub ich dokonywanie z opóźnieniem w okresie od 15 kwietnia 2022 r. do dnia 4 marca 2027 r. nie może być podstawą wywodzenia środków prawnych dotyczących bezczynności, przewlekłości lub naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki;

ewentualnie o:

2. zobowiązanie organu do zakończenia postępowania w terminie nie krótszym niż 30 dni od przekazania prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy;

3. stwierdzenie, że bezczynność lub przewlekłość organu nie miała charakteru rażącego:

a) z uwagi na art. 6 k.p.a. w zw. z art. 100d ust. 1 pkt 1a, ust. 3 pkt 1 i ust. 4 ustawy pomocowej, bowiem organy administracji publicznej obowiązane są do działania na podstawie obowiązujących ich przepisów, w tym również ze wskazanymi przepisami ustawy pomocowej lub

b) z uwagi na niezawinione przez organ przyczyny, bowiem działania organu nie były zamierzone i nie nosiły znamion złej woli, a były wynikiem dużej ilości wniosków cudzoziemców i ograniczonych możliwości kadrowych organu;

4. niewymierzanie organowi grzywny ani sumy pieniężnej, bowiem zgodnie z art. 100d ust. 3 pkt 2 ustawy pomocowej, w okresie do dnia 4 marca 2027 r. organowi prowadzącemu postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, nie wymierza się grzywny ani nie zasądza się od niego sumy pieniężnej na rzecz skarżących za niewydanie rozstrzygnięć w terminach określonych przepisami prawa.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2024 r., poz. 1267), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie.

Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.; powoływanej dalej jako "p.p.s.a."), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a.

Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany wskazanymi przez stronę skarżącą zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W pierwszej kolejności wskazać należy, że warunkiem dopuszczalności skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego jest, jak to wynika z przepisu art. 52 § 1 p.p.s.a., wyczerpanie środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed właściwym organem administracji publicznej, przy czym dotyczy to także skargi na bezczynność organu i przewlekłe prowadzenie postępowania, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. Przepis art. 53 § 2b p.p.s.a. wskazuje, że skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu.

W rozpoznawanej sprawie skarżący niewątpliwie wypełnił wymóg określony

w art. 53 § 2b p.p.s.a., ponaglenie zostało bowiem wniesione w dniu 24 marca 2026 r.

Niezależnie od powyższego, przed merytorycznym rozpoznaniem sprawy, należało rozważyć kwestię zastosowania w stosunku do skarżącego przepisów ustawy

z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa.

Ustawa o pomocy weszła w życie w zasadniczej części w dniu 12 marca 2022 r. z mocą obowiązującą od dnia 24 lutego 2022 r. (art. 116 ustawy). Następnie na mocy art. 1 pkt 44 ustawy z dnia 8 kwietnia 2022 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2022 r., poz. 830 - powoływana w dalszej części uzasadnienia jako "ustawa zmieniająca"), wprowadzono do ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy art. 100c, który stanowi, że:

1. W okresie do dnia 31 grudnia 2022 r. bieg terminów na załatwienie spraw dotyczących:

1) udzielenia cudzoziemcowi: a) zezwolenia na pobyt czasowy, b) zezwolenia na pobyt stały, c) zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej,

2) zmiany: a) zezwolenia na pobyt czasowy i pracę, b) zezwolenia na pobyt czasowy w celu wykonywania pracy w zawodzie wymagającym wysokich kwalifikacji;

3) cofnięcia cudzoziemcowi: a) zezwolenia na pobyt czasowy, b) zezwolenia na pobyt stały, c) zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej

- w postępowaniach prowadzonych przez wojewodę nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres.

2. Czynności dokonane w okresie, o którym mowa w ust. 1, w postępowaniach w sprawach, o których mowa w ust. 1, są skuteczne.

3. W okresie, o którym mowa w ust. 1:

1) przepisów o bezczynności organu oraz o obowiązku organu prowadzącego postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, do powiadamiania strony lub uczestnika postępowania o niezałatwieniu sprawy w terminie nie stosuje się;

2) organowi prowadzącemu postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, nie wymierza się grzywny ani nie zasądza się od niego sum pieniężnych na rzecz skarżących za niewydanie rozstrzygnięć w terminach określonych przepisami prawa.

4. Zaprzestanie czynności przez organ prowadzący postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, lub ich dokonywanie z opóźnieniem, w okresie, o którym mowa w ust. 1, nie może być podstawą wywodzenia środków prawnych dotyczących bezczynności, przewlekłości lub naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki.

Analogiczne rozwiązanie na dalszy okres do dnia 24 sierpnia 2023 r. przewidywała norma art. 100d ustawy o pomocy, wprowadzona ustawą z dnia 13 stycznia 2023 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2023 r., poz. 185), a konkretnie przez art. 1 pkt 32 tej ustawy, który wszedł w życie z mocą wsteczną z dniem 1 stycznia 2023 r.

Przepis art. 100d ustawy o pomocy był parokrotnie nowelizowany; na dzień wydania niniejszego wyroku art. 100d ustawy o pomocy określał przywołany okres "do dnia 4 marca 2027 r." (art. 17 pkt 50 ustawy z dnia 23 stycznia 2026 r.; Dz. U. 2026 r. poz. 203 - zmieniającej niniejszą ustawę z dniem 5 marca 2026 r.).

W tym miejscu należy wskazać, że Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku znane jest stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego, zaprezentowane między innymi w wyroku z dnia 13 lutego 2024 r. sygn. akt II OSK 2362/23, na który powoływał się organ w odpowiedzi na skargę.

Należy jednak zauważyć, że w późniejszym wyroku z dnia 19 maja 2025 r. w sprawie o sygn. akt II OSK 2926/24 Naczelny Sąd Administracyjny zwrócił uwagę na epizodyczny (czasowy) charakter regulacji art. 100c i art. 100d ustawy pomocowej, których wprowadzenie do ustawy spowodowane było kryzysem migracyjnym, związanym z rozpoczęciem przez Rosję działań zbrojnych na terytorium Ukrainy,

a zatem sytuacją nadzwyczajną. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że ponad dwuletni okres – od 15 kwietnia 2022 r. do 30 czerwca 2024 r. – należało uznać za wystarczający do zapewnienia przez państwo (administrację rządową) rozwiązań pozwalających na terminową obsługę wniosków pobytowych. W powołanym wyroku Naczelny Sąd Administracyjny przyjął, że dopiero po czwartym przedłużeniu obowiązywania art. 100d ustawy o pomocy, tj. po dniu 30 czerwca 2024 r., zachodzi sprzeczność tej regulacji z konstytucyjną zasadą prawa do sądu, w związku z czym nie powinna być ona stosowana.

Stanowisko to zostało podzielone w kolejnych wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego (np. z dnia 28 sierpnia 2025 r., sygn. akt II OSK 3109/24; z dnia 5 sierpnia 2025 r., sygn. akt II OSK 2743/24; z dnia 3 lipca 2025 r., sygn. akt II OSK 2695/24; z dnia 12 czerwca 2025 r., sygn. akt II OSK 2942/24) i jest ono już utrwalone w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego. W uzasadnieniu wyroku z dnia 16 października 2025 r., sygn. akt II OSK 49/25, Naczelny Sąd Administracyjny zaznaczył, iż "(...) w orzecznictwie uznano, że przedłużenie obowiązywania art. 100d u.o.p. na okres po 30 czerwca 2024 r., nie miało już uzasadnienia w konstytucyjnej, traktatowej oraz konwencyjnej przesłance konieczności ograniczenia prawa do sądu

w sprawie bezczynności lub przewlekłości postępowania (zob. np. wyroki NSA z dnia 19 maja 2025 r., sygn. akt II OSK 2921/24, z dnia 3 lipca 2025 r. sygn. akt II OSK 3117/24, z dnia 5 sierpnia 2025 r. sygn. akt II OSK 3111/24 oraz II OSK 2743, z dnia 25 sierpnia 2025 r. sygn. akt II OSK 3109/24). Innymi słowy, przedłużenie na mocy art. 1 pkt 3 ustawy z 15 maja 2024 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku

z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2024 r. poz. 854) nastąpiło z oczywistym naruszeniem zasady proporcjonalności,

a tym samym z oczywistym naruszeniem m.in. art. 45 ust. 1 w zw. art. 31 ust. 3 Konstytucji RP oraz art. 47 w zw. z art. 52 ust. 1 KPP. Tym samym, oceny bezczynności albo przewlekłości w sprawach, o których mowa w art. 100d ust. 1 u.o.p., należy dokonywać z uwzględnieniem zdarzeń zaistniałych od 1 lipca 2024 r.".

Skoro zatem przepisy ustawy o cudzoziemcach powinny być stosowane przynajmniej od dnia 1 lipca 2024 r. z uwagi na to, że art. 100d ustawy pomocowej, jako sprzeczny z konstytucyjną zasadą prawa do sądu, nie powinien być stosowany, to w rozpoznawanej sprawie sposób działania organu (lub jego brak) podlega ocenie, bowiem wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy skarżący złożył po tym dniu.

Przystępując do merytorycznej oceny zarzutów pełnomocnika skarżącego, wyjaśnić należy, że w przypadku rozpoznawania skargi na przewlekłość lub bezczynność postępowania, sąd administracyjny jest zobowiązany ustalić rzeczywistą postać zwłoki organu administracji, bez względu na to, jak została sformułowana skarga dotycząca niezałatwienia sprawy przez organ administracji.

Wskazać zatem należy, że bezczynność jest związana z naruszeniem terminów załatwienia sprawy, zarówno terminów określonych w ustawach, jak i wskazanych przez organ administracji na podstawie art. 36 § 1 k.p.a. Natomiast przewlekłość nie łączy się z przekroczeniem żadnych terminów. Inaczej mówiąc, bezczynność zachodzi wówczas, gdy terminy ustawowe oraz wskazane przez organ administracji na podstawie art. 36 § 1 k.p.a. upłynęły, a sprawa nie została załatwiona, natomiast przewlekłość występuje wtedy, gdy terminy ustawowe oraz wskazane na podstawie art. 36 § 1 k.p.a. jeszcze nie upłynęły, a sprawa nie została załatwiona, mimo że z uwagi na swój charakter mogła być już załatwiona. Przewlekłość obejmuje zatem przypadki, w których formalnie nie dochodzi do przekroczenia terminu załatwienia sprawy (np. w związku z zastosowaniem art. 36 § 1 k.p.a.), ale organ załatwia sprawę dłużej niż powinien w świetle zasady szybkości postępowania.

Za takim rozumieniem bezczynności i przewlekłości opowiedział się też Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 22 czerwca 2020 r., sygn. akt II OPS 5/19, stwierdzając w jej uzasadnieniu, że: "(z) treści przywołanych definicji normatywnych należy wywieść, iż organ jest bezczynny, jeśli nie zakończy postępowania w przewidziany prawem sposób w ustawowym terminie lub w terminie przez siebie zmienionym na podstawie art. 36 § 1 k.p.a. Natomiast postępowanie jest przewlekle prowadzone, jeśli w granicach czasowych przeznaczonych na załatwienie sprawy, organ działa opieszale, nieefektywnie i nie rozstrzyga sprawy, mimo że brak jest do tego przeszkód". Nadto, w powołanej uchwale stwierdzono, że ustawą z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw pojęcia bezczynności i przewlekłości uzyskały "odmienny znaczeniowo sens".

O przewlekłym prowadzeniu postępowania w rozumieniu art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a. można mówić tylko wówczas, gdy jeszcze nie upłynął termin do wydania decyzji określony według przepisów wskazanych w art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a., a organ przy dołożeniu należytej staranności mógłby sprawę załatwić przed upływem tych terminów. Po ich upływie ocenie może podlegać jedynie stan bezczynności organu (zob. w tej materii postanowienie NSA z dnia 4 grudnia 2019 r., sygn. akt II OSK 2317/19).

Mając powyższe na uwadze, uznać należy, że w niniejszej sprawie rzeczywista postać zwłoki organu administracji dotyczy bezczynności, a nie przewlekłego prowadzenia postępowania.

Podstawę prawną rozpoznania wniosku skarżącego stanowiły przepisy ustawy

z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach, która zawiera przepisy określające czas,

w jakim postępowanie w sprawie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy powinno się zakończyć. Przepisy regulujące tę materię stanowią lex specialis w stosunku do ogólnych uregulowań Kodeksu postępowania administracyjnego.

W zakresie zezwoleń na pobyt czasowy znacznie ma art. 112a ustawy

o cudzoziemcach. Ponieważ w przedmiotowej sprawie mamy do czynienia

z postępowaniem wszczętym wnioskiem z grudnia 2024 r., wskazany art. 112a ustawy o cudzoziemcach ma zastosowanie w brzmieniu sprzed obowiązującej od kwietnia

2026 r. nowelizacji, dokonanej art. 1 pkt 15 lit. a ustawy o zmianie ustawy

o cudzoziemcach oraz niektórych innych ustaw z dnia 21 listopada 2025 r. (Dz. U.

z 2025 r., poz. 1794). Stosownie bowiem do art. 12 powołanej ustawy zmieniającej, do postępowań w sprawach uregulowanych w ustawach zmienianych niniejszą ustawą wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie art. 1 pkt 3-5, 8-41, 44 lit. b, pkt 47-49, 50 i 52, art. 2, art. 5-7, art. 8 pkt 1 lit. b oraz c, art. 10, art. 11, art. 13, art. 14 oraz art. 18 ust. 1 i 2 stosuje się przepisy dotychczasowe.

Uwzględnić zatem należy, że zgodnie z art. 112a ust. 1 i 2 ustawy o cudzoziemcach w brzemieniu dotychczasowym:

1. Decyzję w sprawie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy wydaje się w terminie 60 dni.

2. Termin, o którym mowa w ust. 1, biegnie od dnia, w którym nastąpiło ostatnie z następujących zdarzeń:

1) cudzoziemiec złożył wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy osobiście lub nastąpiło jego osobiste stawiennictwo w urzędzie wojewódzkim po złożeniu tego wniosku, chyba że wobec cudzoziemca nie stosuje się wymogu osobistego stawiennictwa, lub

2) cudzoziemiec złożył wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, który nie zawiera braków formalnych lub zostały one uzupełnione, lub

3) cudzoziemiec przedłożył dokumenty, o których mowa w art. 106 ust. 2 pkt 2, lub wyznaczony przez wojewodę termin, o którym mowa w art. 106 ust. 2a, upłynął bezskutecznie.

Przywołane przepisy regulują w sposób ścisły terminy załatwienia wniosku skarżącego o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, wydłużając ten termin do 60 dni od dnia spełnienia wymogów określonych w art. 112a ust. 2 ustawy o cudzoziemcach.

Z ustalonych na podstawie akt sprawy okoliczności faktycznych sprawy wynika, w dniu 13 grudnia 2024 r. do Pomorskiego Urzędu Wojewódzkiego w Gdańsku wpłynął wniosek skarżącego o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy (główny cel pobytu: wykonywanie pracy w zawodzie wymagającym wysokich kwalifikacji). Do wniosku skarżący załączył dokumenty mające wykazać zgodność oświadczeń i danych zawartych we wniosku oraz spełnienie przesłanek udzielenia zezwolenia.

Organ, pismem datowanym na dzień 12 maja 2025 r., wezwał skarżącego do dopełnienia obowiązku osobistego złożenia wniosku, informując go przy tym, że w tracie wizyty zostaną pobrane odciski linii papilarnych. Obowiązków tych skarżący dopełnił w dniu 19 maja 2025 r. Podczas wizyty skarżącego w Pomorskim Urzędzie Wojewódzkim spisano protokół przyjęcia wniosku, w którym wskazano, że skarżący został zobowiązany do dostarczenia: kompletnie wypełnionego załącznik nr 1 do wniosku (opatrzonego datą i czytelnym podpisem osoby uprawnionej) oraz 4 fotografii spełniających ustawowe wymagania. W dniu 9 czerwca 2025 r. do organu wpłynął załącznik nr 1 wraz z fotografiami.

W dniu 23 czerwca 2025 r. organ zwrócił się do podmiotów wymienionych w art. 109 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach (komendanta oddziału Straży Granicznej, komendanta wojewódzkiego Policji, Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego) o przekazanie informacji czy wjazd i pobyt cudzoziemca na terytorium RP stanowią zagrożenie dla obronności i bezpieczeństwa państwa lub ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego. Organy konsultacyjne nie udzieliły odpowiedzi w terminie 30 dni.

W dniu 1 października 2025 r. Pracownik Pomorskiego Urzędu Wojewódzkiego sporządził analizę formalną, w której wskazał, że wniosek skarżącego nie zawierał braków formalnych.

W dniu 25 lutego 2026 r., po otrzymaniu prośby skarżącego o przyśpieszenie rozpatrzenia wniosku, organ wystosował do skarżącego wezwanie do przedłożenia: dokumentów poświadczających posiadanie wyższych kwalifikacji zawodowych; dokumentów poświadczających spełnienie wymagań kwalifikacyjnych i warunków wykonywania pracy w zawodzie regulowanym (potwierdzenie za zgodność z oryginałem kserokopii decyzji Ministra Zdrowia o pozwoleniu na wykonywanie zawodu lekarza oraz uchwały izby lekarskiej o dopuszczeniu do wykonywania zawodu lekarza); załącznika nr 1 do wniosku przewidującego warunki zatrudnienia tożsame z warunkami zatrudnienia określonymi na umowę o pracę; umowy spełniającej wymogi określone w art. 127 pkt 1 lit. a oraz art. 127 pkt 3 ustawy o cudzoziemcach.

Odpowiadając na powyższe wezwanie skarżący w dniu 11 marca 2026 r. przedłożył do akt m.in. decyzję Ministra Zdrowia udzielającej mu zgody na wykonywanie zawodu lekarza odpis uchwały Prezydentem Okręgowej Rady Lekarskiej przyznającej skarżącemu warunkowe prawo wykonywania zawodu lekarza na obszarze RP do dnia 30 czerwca 2026 r.; załącznik nr 1. Razem z przedmiotowymi dokumentami skarżący złożył korektę wniosku poprzez zmianę głównego celu pobytu, tj. z wykonywania pracy w zawodzie wymagającym wysokich kwalifikacja na wykonywanie pracy.

W dniu 24 marca 2026 r. do organu wpłynęło ponaglenie, a następnie w dniu 22 maja 2026 r. skarga będąca przedmiotem niniejszego rozpoznania.

Do dnia wydania wyroku w niniejszej sprawie Wojewoda Pomorski nie poinformował Sądu o zakończeniu postępowania z wniosku skarżącego w przedmiocie zezwolenia na pobyt czasowy.

Na gruncie rozpoznawanej sprawy, mając na uwadze przedstawiony powyżej przebieg postępowania, Sąd nie miał wątpliwości co do tego, że organ nie dotrzymał terminów załatwienia sprawy administracyjnej, naruszając tym zasadę określoną w art. 12 § 1 k.p.a.

Z tych względów Sąd, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a., zobowiązał Wojewodę Pomorskiego do rozpoznania wniosku skarżącego w terminie 30 dni od daty otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami administracyjnymi. Z tych samych względów Sąd, w oparciu o art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a., stwierdził, że organ dopuścił się bezczynności w sprawie, przy czym - w oparciu o art. 149 § 1a p.p.s.a. - Sąd stwierdził, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

W judykaturze ugruntowane jest stanowisko, że rażące naruszenie prawa jest kwalifikowaną postacią naruszenia prawa. Ustawodawca nie zdefiniował kryteriów stanu rażącego naruszenia prawa, pozostawiając dokonanie kwalifikacji w tym zakresie uznaniu sądu orzekającego, opierającemu się na analizie całokształtu okoliczności sprawy. Uznanie to cechuje brak sztywnych ram wartościowania danego stanu rzeczy, opiera się ono na analizie całokształtu okoliczności sprawy, przy uwzględnieniu wskazań ustawowych, zasad doświadczenia życiowego i zawodowego.

Ocena naruszenia prawa jako rażącego będzie zasadna, gdy stan bezczynności jest znaczny, uporczywy i nie daje się pogodzić z regułami demokratycznego państwa prawa. Dla stwierdzenia rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ terminu załatwienia sprawy. Rażącym naruszeniem prawa jest naruszenie ciężkie, przekroczenie terminu załatwienia sprawy musi być znaczne.

W orzecznictwie sądowym zwraca się też uwagę, że rażące naruszenie prawa oznacza wadliwość o dużym ciężarze gatunkowym i ma miejsce w razie oczywistego, długotrwałego braku podejmowania przez organ jakichkolwiek czynności. Rażącym naruszeniem prawa będzie stan, w którym bez wątpliwości i wahań można powiedzieć, że prawo naruszono w sposób oczywisty i znaczący (por. wyrok NSA z dnia 26 lutego 2016 r., sygn. akt I OSK 2451/14).

W ocenie Sądu, mając na uwadze stan faktyczny sprawy, należy uznać, że w niniejszej sprawie zaszły okoliczności, które uzasadniałyby stwierdzenie rażącego naruszenia prawa, albowiem organ ze znacznym opóźnieniem podjął pierwsze czynności zmierzające do rozpoznania złożonego przez skarżącego wniosku. Nadto pomimo upływu ponad 22 miesięcy od złożenia wniosku – a ponad 16 miesięcy od złożenia wniosku, który nie zawierał braków formalnych – do dnia wydania wyroku organ nie podjął rozstrzygnięcia w sprawie. Termin do załatwienia sprawy nie został zachowany już na początkowym etapie postępowania, bowiem od dnia złożenia wniosku przez skarżącego do dnia podjęcia przez organ pierwszej standardowej czynności (wezwanie do osobistego złożenia wniosku) w sprawie upłynęły prawie 5 miesięcy. Odnotować należy, że czynność polegająca na wezwaniu wnioskodawcy do dopełnienia obowiązku osobistego złożenia wniosku powinna być podjęta niezwłocznie przez organ, jeśli weźmie się pod uwagę, iż wezwanie takie nie wymaga istotnego nakładu pracy lub dodatkowego personelu i w zasadzie może być wystosowane do wnioskodawcy w ciągu kilku dni.

Wobec braku aktywności po stronie organu, a jednocześnie znacznego upływu czasu od momentu złożenia przez skarżącego wniosku, który nie zawierał braków formalnych (9 czerwca 2025 r.), należało przyjąć, że opisana zwłoka organu jest znaczna, a jednocześnie w żaden sposób nieuzasadniona i niedająca się pogodzić z regułami demokratycznego państwa prawa. Organ niezaprzeczalnie przekroczył termin na załatwienie sprawy, wynoszący 60 dni (na dzień orzekania termin ten został przekroczony o ponad 14 miesięcy). Podkreślenia wymaga, że od dnia

23 lipca 2025 r. (dzień, w którym upłynął termin 30 dni na odpowiedź organów konsultacyjnych, o których mowa w art. 109 ustawy o cudzoziemcach) do dnia 25 lutego 2026 r. (w tym dniu wystosowano do skarżącego wezwanie do przedłożenia dodatkowych dokumentów) organ pozostawał w istocie bierny. Nie podjął żadnych nowych czynności, które prowadziłyby do rozstrzygnięcia sprawy. Odnotować przy tym należy, że wezwanie z dnia 25 lutego 2026 r. organ wystosował do skarżącego dopiero po otrzymaniu od niego prośby o przyśpieszenie rozpatrzenia wniosku.

Konkludując, analiza akt postępowania administracyjnego dowodzi, że aktywność organu w toku postępowania nie była właściwa. W stosunkowo nietrudnej przedmiotowo sprawie organ ograniczył się do pojedynczych czynności, a następnie przez długie miesiące nie podejmował w sprawie żadnych działań, realnie przybliżających skarżącego do zakończenia postępowania.

Zdaniem Sądu, sytuacja, w której strona czeka tak długo na rozstrzygnięcie organu administracji publicznej w postępowaniu w którym sprawa powinna zostać załatwiona w ciągu 60 dni, nie da się pogodzić z regułami demokratycznego państwa prawa i jednoznacznie wskazuje na rażące naruszenie prawa. Art. 100d ustawy pomocowej nigdy nie stanowił zakazu dla prowadzenia postępowań w przedmiocie udzielenia zezwoleń na pobyt cudzoziemców. Nie zwalniał także organów w żadnej mierze od obowiązku sprawnego prowadzenia postępowania oraz przestrzegania zasady szybkości postępowania wynikającej z art. 12 k.p.a.

W zakresie zgłoszonego w skardze żądania dotyczącego przyznania skarżącemu sumy pieniężnej, wskazać należy, że przyznawana na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. suma pieniężna jest (oprócz grzywny) dodatkowym środkiem o charakterze dyscyplinująco-represyjnym, stanowiącym dla organu swoistą sankcję za wadliwe zorganizowanie i prowadzenie postępowania. Jednocześnie suma pieniężna, o której mowa w art. 149 § 2 p.p.s.a. stanowi formę rekompensaty dla strony skarżącej za zwłokę w załatwieniu sprawy. Suma pieniężna, chociaż ma charakter kompensacyjny, nie ma na celu naprawienia szkody. Nie zastępuje zadośćuczynienia za krzywdę wynikającą z naruszenia dóbr osobistych ani nie ma waloru odszkodowania, tak jak rozumiane jest ono na gruncie prawa cywilnego. Stanowi ona natomiast swego rodzaju zryczałtowaną rekompensatę przyznawaną stronie przez sąd administracyjny za negatywne przeżycia wynikające z bezczynności organu lub przewlekłego prowadzenia postępowania, zaś jej przyznanie powinno być uzależnione od czasu trwania postępowania, rodzaju sprawy i jej znaczenia dla skarżącego oraz ewentualnego zachowania skarżącego, jeżeli przyczynił się on do wydłużenia postępowania Suma pieniężna powinna wynagrodzić stronie niedogodności związane z opieszałym, a co za tym idzie wadliwym działaniem organu.

Mając na uwadze okoliczności sprawy, w ramach przyznanej w art. 149 § 2 p.p.s.a. kompetencji i nie będąc związany wnioskami skargi, Sąd uznał, że przyznana skarżącemu suma pieniężna w wysokości 2000 zł jest właściwą kwotą dla zrekompensowania skarżącemu niedogodności związanych z dotychczasowym okresem oczekiwania na rozpoznanie wniosku przez Wojewodę Pomorskiego.

W tym stanie rzeczy, w oparciu o art. 151 p.p.s.a, Sąd oddalił skargę w pozostałej części, tj. w części dotyczącej żądania przyznania sumy pieniężnej w wyższej wysokości, to jest ponad zasądzoną przez Sąd sumę.

W okolicznościach tej sprawy przyznana suma pieniężna ma bowiem przede wszystkim stanowić rekompensatę za oczekiwanie na rozpoznanie sprawy i postawę konkretnego organu wobec strony skarżącej, którą szczegółowo przeanalizowano powyżej. Sąd uwzględnił przy tym, że skarżący w żaden sposób nie przyczynił się do bezczynności organu. Skarżący od kilku lat przebywa i pracuje w Polsce. Uregulowanie jego statusu pobytowego jest dla niego istotną okolicznością życiową. W toku postępowania administracyjnego postawa skarżącego, jako wnioskodawcy, była aktywna. Skarżący samodzielnie, bez wezwania organu, przedkładał dodatkowe dokumenty, a na wezwania reagował, co do zasady, w terminie wyznaczonym przez organ. Jednocześnie organ od wielu miesięcy nie procedował wniosku, nie informował skarżącego o stanie sprawy, nie dokonywał też czynności wymaganych art. 36 k.p.a. Sąd uznał, że w takiej sytuacji, gdy organ wciąż stoi na stanowisku, że nie obowiązuje go żaden termin załatwienia przedmiotowej sprawy, przyznanie sumy pieniężnej w wysokości 2000 zł, w powiązaniu z okresem oczekiwania na rozpoznanie sprawy, jest koniecznym i jednocześnie wystarczającym środkiem dla spełnienia funkcji dyscyplinującej organ, aby podjął czynności w sprawie, w której termin rozpoznania wniosku upłynął już w dniu 8 sierpnia 2025 r.

Sąd wskazuje końcowo, że trudności organizacyjne i duża ilość wniosków, w ocenie Sądu, nie uzasadnia bezczynności organu. W sytuacji wybuchu konfliktu na Ukrainie w lutym 2022 r. organ przez 4 i pół roku powinien znaleźć rozwiązania systemowe, dla opanowania zaistniałej sytuacji i przede wszystkim w konkretnych sprawach poszczególnych cudzoziemców nie piętrzyć zaległości, co następuje w sytuacji braku podejmowania przez wiele miesięcy podstawowych i niekomplikowanych czynności, takich jak np. wezwanie o osobiste stawiennictwo w organie.

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a., zasądzając od Wojewody Pomorskiego na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw, tj. 597 zł, na które składa się wysokość uiszczonego wpisu (100 zł), opłata od pełnomocnictwa (17 zł) oraz wynagrodzenie reprezentującego skarżącego pełnomocnika (480 zł), ustalone na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j.: Dz. U. z 2026 r. poz. 118). Sąd nie znalazł podstaw do zasądzenia kosztów zastępstwa procesowego w podwójnej wysokości, albowiem nie przemawiały za tym ani charakter sprawy ani nakład pracy pełnomocnika skarżącego.

Wniesiona w niniejszej sprawie skarga została przez Sąd rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym. Zgonie z art. 119 pkt 4 p.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania.