Opuszczenie domu po pogryzieniu przez psy nie jest dobrowolne. Sąd oddalił skargę

Wojewoda Małopolski po rozpatrzeniu odwołania R. T. i A. T. wydał w dniu 31 marca 2026 r. decyzję, którą utrzymał w mocy decyzję Wójta Gminy I. z 16 czerwca 2025 r. w przedmiocie odmowy wymeldowania W. F. z pobytu stałego pod adresem ul. P. [...], [...] K.

W piśmie z 20 marca 2025 r. skierowanym do Wójta Gminy I. skarżący zwrócili się z wnioskiem o wymeldowanie W. F. z pobytu stałego pod adresem w K., podnosząc, że W. F. zamieszkiwała u nich w 2022 i 2023 r. za ich zgodą, z powodu jej ówczesnych problemów rodzinnych i mieszkaniowych. Według skarżących, W. F. przebywa od 2024 r. w innym miejscu zamieszkania, nie dopełniwszy przy tym obowiązku wymeldowania z posiadłości skarżących. W. F. przebywała stale pod adresem skarżących w latach 2022 i 2023, później odwiedzając posiadłość skarżących jedynie sporadycznie. W 2024 r. miało to być kilkanaście wizyt, przy czym każda z nich trwała średnio od dwóch do czterech godzin, a W. F. podczas żadnej z nich nigdy nie nocowała pod wskazanym adresem. Na przełomie sierpnia i września 2024 r. W. F. zabrała część swoich rzeczy osobistych z domu skarżących. Skarżący deklarują, że od końca lutego 2025 r. nie utrzymują z W. F. kontaktów, a ponadto wskazują na to, że wykazała się ona rażącą niewdzięcznością nie odwiedzając domu i nie dbając o niego. Dodatkowo skarżący dołączyli do wniosku odpis aktu notarialnego, wskazujący na istnienie tytułu prawnego do nieruchomości, z którego wynika, że jest ona własnością skarżących.

W dniu 7 kwietnia 2025 r. organ l instancji wszczął w sprawie postępowanie administracyjne, wydłużając przy tym nowy termin załatwienia sprawy do dnia 20 czerwca 2026 r. z uwagi na konieczność uzupełnienia postępowania dowodowego. W toku postępowania przeprowadzono kontrolę meldunkową, w wyniku której ustalono, że W. F. nie przebywa pod adresem jej zameldowania. Na miejscu kontroli obecna była A. T., która przekazała, że jej kuzynka W. F., nie mieszka i nie przebywa pod wskazanym adresem na stałe od około dwóch lat. W miejscu zameldowania może posiadać swoje rzeczy osobiste, ale nie nocuje tam, nie przygotowuje i nie spożywa posiłków i nie odbiera korespondencji. W drodze wywiadu posesyjnego, Komendant Komisariatu Policji w Skale potwierdził powyższe ustalenia. Ponad to organ l instancji wezwał do złożenia wyjaśnień R. i A. T. oraz W. F. Podczas przesłuchania R. i A. T. ponownie podnieśli okoliczności wskazane we wniosku o wymeldowanie, dodając przy tym, że W. F. przestała pojawiać się pod wskazanym adresem, w momencie otrzymania przez właścicieli wysokiego rachunku za ogrzewanie. W. F., w odpowiedzi na wezwanie do złożenia wyjaśnień, złożyła pisemne stanowisko, zgodnie z którym deklaruje, że posiada faktyczne prawo do zamieszkiwania pod wskazanym adresem, ze względu na sfinansowanie budowy domu skarżących przez jej ojca, w związku z czym między stronami toczy się spór o własność nieruchomości, oraz że nie opuściła ww. adresu dobrowolnie, tylko będąc zmuszoną z obawy o własne zdrowie i życie, ze względu na pogryzienie przez psy skarżących, które miało miejsce na ich posesji. Dodatkowo W. F. podnosi, że przedstawiony przez skarżących stan faktyczny jest nieprawdziwy, gdyż nie znajdowała się ona w trudnej sytuacji życiowej. Wskazała także na fakt, że po incydencie dotyczącym pogryzienia przez psy, który miał miejsce 18 lutego 2025 r., skarżący zmienili wkładkę w drzwiach wejściowych, uniemożliwiając tym samym dostęp do domu.

Organ l instancji, po przeprowadzeniu w sprawie postępowania administracyjnego, zaskarżoną decyzją odmówił skarżącym wymeldowania W. F. z pobytu stałego spod wskazanego adresu w K. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ l instancji stwierdził, że z zebranego materiału dowodowego w sprawie wynika m.in., iż podczas przesłuchania A. T. zeznała do protokołu, że W. F. wyprowadziła się z domu w okolicach listopada 2024 r., pozostawiła w budynku część swoich rzeczy osobistych i według przesłuchiwanej pojawia się ona w nim sporadycznie, posiada klucze do domu, ale nie interesuje się jego utrzymaniem. Natomiast R. T. zeznał, że W. F. wyprowadziła się z domu, zabrała swoje rzeczy, ale pojawia się od czasu do czasu pod wskazanym adresem. W. F. przedstawiła swoje stanowisko podczas przesłuchania, informując, że między stronami postępowania trwa spór co do własności budynku, a ona sama nie opuściła mieszkania dobrowolnie, tylko w obawie o swoje życie, ponieważ została pogryziona przez psy należące do właścicieli budynku. Poinformowała, że poniosła wkład finansowy co do remontu budynku pod wskazanym adresem w K., w momencie opuszczenia budynku posiadała ona do niego klucze, ale właściciele budynku w czasie jej nieobecności zmienili wkładkę do drzwi, jednocześnie uniemożliwiając jej powrót do budynku. W między czasie podczas pobytu w domu, W. F. została pogryziona przez psy właścicieli, na co przedstawiła dokumentację medyczną oraz zawiadomienie z Komisariatu Policji w Skale o wszczętym dochodzeniu w tej sprawie. Oznajmiła ponadto, że nie opuściła lokalu dobrowolnie, posiada w nim swoje rzeczy osobiste i na drodze sądowej planuje przywrócić możliwość stałego zamieszkania. Urząd Gminy I. dysponuje dokumentacją potwierdzającą zaistniałe zdarzenie, jednocześnie potwierdzając wersję, że W. F. nie zamieszkuje posesji z obawy o swoje życie i zdrowie. W konsekwencji organ l instancji przyjął, że opuszczenie budynku przez W. F. nie miało dobrowolnego i trwałego charakteru, w związku z czym nie zachodzą przesłanki do zastosowania wymeldowania. Organ l instancji powołał się przy tym na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 6 czerwca 2024 r., sygn. akt: III SA/Kr 364/24, zgodnie z którym opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu stałego, w rozumieniu przepisu art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz. U. z nr 217, poz. 1427 ze zm., dalej: "u.e.l.") następuje, gdy ma charakter trwały i jest dobrowolne.

W odwołaniu od decyzji organu l instancji skarżący nie zgodzili się z przedstawionym stanowiskiem organu l instancji, zarzucając naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, tj. art. 8 k.p.a. w zw. z art. 6 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a. i w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. i art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 k.p.a., bowiem organ l instancji nie wyjaśnił wszechstronnie wszelkich okoliczności sprawy, dowolnie ocenił materiał dowodowy, a finalnie nie poczynił w zasadzie żadnych własnych ustaleń faktycznych i wydał decyzję bez merytorycznego uzasadnienia sprowadzającego się do wzajemnie sprzecznych depozycji, które wykluczają się wzajemnie, a z których wynika, że W. F. miała opuścić adres ul. P. [...], [...] K. i nie zamieszkuje pod nim z własnej woli, ale jednocześnie miałaby nie opuścić nieruchomości "dobrowolnie", w sytuacji gdy faktem jest, że W. F. nie zamieszkuje pod tym adresem i nie powinna być pod nim zameldowana. Odwołujący zarzucili także naruszenie przepisów prawa materialnego: art. 35 u.e.l. poprzez nienależyte zastosowanie tego przepisu i odmowę wymeldowania W. F., w sytuacji, gdy nie zamieszkuje ona pod tym adresem na stałe, a sama W. F. twierdzi, że pod tym adresem mieszkać nie chce z uwagi na strach przed psami wnioskodawców, natomiast swoje stanowisko dotyczące żądania nieuwzględniania wniosku o wymeldowanie jej formułuje jedynie z uwagi na konflikt osobisty z wnioskodawcami. Ponadto odwołujący zarzucili błędy w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę wniosków pokontrolnych i mających wpływ na ich treść, tj.: błędne przyjęcie przez organ pierwszej instancji, iż toczy się spór co do własności nieruchomości przy ul. P. [...], [...] K. pomiędzy wnioskodawcami a W. F., w sytuacji, gdy ta ostatnia nie wykazała tego w jakikolwiek sposób; błędne i nielogiczne przyjęcie, że najpierw wnioskodawcy wymienili zamki, a potem W. F. została pogryziona przez psy właścicieli, w sytuacji gdy W. F. została pogryziona, ale gdy samodzielnie weszła na nieruchomość przy użyciu posiadanych kluczy, gdzie znajdowały się rzeczone psy, o czym wiedziała, a zatem sprowadziła na siebie takie niebezpieczeństwo; błędne przyjęcie, że W. F. nie opuściła nieruchomości "dobrowolnie" w sytuacji, gdy jak sama przyznaje, wyprowadziła się z uwagi na obawę przed psami wnioskodawców. Odwołujący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i wymeldowanie W. F. z pobytu stałego spod wskazanego adresu, względnie o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania.

Decyzją z 31 marca 2026 r. Wojewoda Małopolski w Krakowie utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu l instancji. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał m.in., że W. F. podczas przesłuchania podała, iż jedynie tymczasowo wyprowadziła się z domu, unikając agresji psów wnioskodawców, które ją dotkliwie pogryzły, nie zamierza się dobrowolnie wymeldować, przeciwnie planuje na drodze sądowej przywrócić sobie możliwość ponownego tam mieszkania. Zostały w nim jej rzeczy osobiste, do domu aktualnie nie ma swobodnego dostępu wobec zmiany zamków i braku aktualnych kluczy. Pogryzienie zgłosiła na Policje, prowadzone jest postępowanie. Odczuwa obawę przed wizytami w tym domu. Okazała zawiadomienie z Policji o wszczęciu dochodzenia z art. 160 § 1 w zw. z § 3 k.k., postanowienie o dopuszczeniu w nim opinii biegłego oraz dokumentację medyczną odnośnie odniesionych obrażeń. Dalej, podkreślono istnienie konfliktu między stronami (są powiązani rodzinnie) na tle korzystania z domu i kosztów jego utrzymania, a także w związku z okolicznościami i kosztami jego powstania na posesji, gdzie roszczeniami w tej materii dysponuje ojciec W. F. Nie sprawdziły się też według ustaleń posesyjnych Policji depozycje wnioskodawców o zabraniu przez W. F. z domu wszystkich swych rzeczy osobistych - w notatce z 25 kwietnia 2025 r. zawarto informację o możliwości pozostawienia przedmiotów na nieruchomości. W tym stanie faktycznym organ l instancji orzekł o odmowie wymeldowania W. F. z miejsca pobytu stałego pod wskazanym adresem w K., dowodząc braku spełnienia przesłanek wymaganych dla podjęcia wnioskowanej decyzji, tj. braku trwałości opuszczenia miejsca pobytu oraz braku dobrowolności tego zachowania.

Organ odwoławczy podkreślił, że odwołanie skarżących od decyzji organu l instancji okazało się o tyle skuteczne, że organ odwoławczy z urzędu dostrzegł potrzebę uzupełnienia postępowania, w oparciu o regulacje art. 136 § 5 k.p.a. w następującym zakresie:

dołączenia do akt sprawy dokumentów potwierdzających, kto dysponuje tytułem prawnym do nieruchomości nr [...] przy ul. P. w miejscowości K.;

wezwania W. F. do Urzędu Gminy w I., celem przedstawienia dokumentów potwierdzających złożenie w sądzie cywilnym wniosku o przywrócenie naruszonego posiadania budynku przy ul. P. [...] w miejscowości K.,

- przesłuchania W. F. (po uprzednim pouczeniu strony o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań), z zaleceniem, aby w toku przesłuchania wymienioną pouczyć o obowiązujących przepisach ustawy a ewidencji ludności: wskazać na czym polega obowiązek meldunkowy, wyjaśnić na czym polega pobyt stały w nieruchomości i ustalić, czy będzie ona w stanie koncentrować wszystkie swoje sprawy życiowe w dotychczasowym miejscu zameldowania na pobyt stały i jak zamierza ten pobyt realizować skoro na terenie nieruchomości znajdują się psy, których się boi;

-poinformowania właścicieli budynku nr [...] przy ul. P. w miejscowości K. o wezwaniu W. F. do Urzędu Gminy w I., celem umożliwienia stronom uczestnictwa w przesłuchaniu, zadawania stronie pytań, zapoznania się z nowym materiałem dowodowym zgromadzonym w sprawie;

- przesłuchania świadków (sąsiadów, osób z najbliższego otoczenia stron itd.) na okoliczność: kiedy W. F. skoncentrowała wszystkie swoje sprawy życiowe pod adresem K., ul. P. [...], w jaki sposób korzystała z budynku, kiedy i z jakiego powodu opuściła nieruchomość, gdzie aktualnie koncentruje swoje sprawy życiowe itd., przeprowadzenia dowodu z oględzin budynku, w którym W. F. zameldowana jest na pobyt stały, ustalenia w toku przesłuchań, w jakiej dacie W. F. zamieszkała pod adresem zameldowania na pobyt stały.

Organ odwoławczy w pełni podzielił poglądy Wójta Gminy I., ujawnione w zaskarżonej decyzji i poszerzone o ustalenia zlecone przez Wojewodę Małopolskiego i wskazał, że konstatacji tej nie negują dostrzeżone z urzędu uchybienia organu gminy odnośnie przeprowadzonej procedury. Podkreślił, że ich znaczenie mimo faktu wystąpienia, jest nieistotne w merytorycznym ujęciu sprawy, a formalna nieprawidłowość wykonania czynności nie mogła mieć wpływu na efekt końcowy postępowania. W szczególności ta ocena dotyczy wadliwego przeprowadzenia oględzin budynku pod adresem, którego dotyczył wniosek o wymeldowanie. Uchybienie czynności udokumentowanej protokołem wizji lokalnej z 19 listopada 2025r. polegające na przeprowadzeniu tej czynności bez udziału strony postępowania (w aktach brak danych o zawiadomieniu W. F. z tej czynności ze stosownym pouczeniem), w świetle całokształtu materiału dowodowego sprawy okazało się nieistotne. Czynność ta została zlecona organowi gminy pismem z dnia 14 sierpnia 2025 r, zaś z treści wspomnianego protokołu sporządzonego w asyście skarżących wynika, że opróżnienie lokalu z mebli i rzeczy osobistych przez W. F. również nastąpiło w sierpniu 2025 r., zatem na dzień oceny zasadności złożonego wniosku, przeprowadzenie oględzin w listopadzie 2025 r. było już bez znaczenia z uwagi na upływ czasu. Nadto w kontekście pozostałych ustaleń było też zrozumiałe w świetle potrzeb życiowych W. F. - nawet tymczasowa zmiana miejsca zamieszkania wymaga dla komfortu życia niezbędnych ku temu rzeczy i sprzętów. Fakt przeprowadzenia samych oględzin był jedynie znaczący dla formalnego i bezrefleksyjnego wypełnienia zaleceń Wojewody Małopolskiego, gdyż już miesiąc wcześniej 20 października 2025 r. przesłuchano W. F., ale nie zapytano jej wówczas o powyższe. Podobnie - jako bez znaczenia dla istoty sprawy -potraktowano widoczne wadliwości w dokumentowaniu czynności w postaci pozostawienia w protokołach przesłuchań "pustych" niewykreślonych przestrzeni po odnotowaniu depozycji słuchanych, czy brak podpisu przesłuchującego na jednym z takich dokumentów.

Dalej, organ podkreślił, że dla oceny prawidłowości decyzji organu l instancji, wystarczającym jest stwierdzenie - na dzień orzekania - trwałości opuszczenia miejsca pobytu oraz dobrowolności tej decyzji opuszczającej lokal, w rozumieniu przesłanek wynikających z ustawy i orzecznictwa. Te zaś w obiektywnym ujęciu nie dowodzą świadomej i samodzielnej postawy W. F. przeniesienia swego centrum życiowego do innego lokum, ale wymuszonej okolicznościami, bezspornie (bo dokumentowanymi działaniami innych organów i służb publicznych) determinującymi konieczność takowego postąpienia. Wyprowadzka W. F. miała charakter ewakuacji, czyli działań ratujących jej dobra wyższe: zdrowie, spokój, poczucie bezpieczeństwa itp., zaś obecnie zajmowane mieszkanie w I. (jak ustalił organ – W. [...], [...] I.) traktuje jak lokum tymczasowe, przejściowe schronienie na czas zakończenia prowadzonych postępowań. Zachowała się racjonalnie, tym bardziej, że depozycje świadków dowodzą istnienia i innych niesprzyjających zamieszkaniu okoliczności w sprawie w postaci uszkadzania drogi dojazdowej do posesji kolcami przebijającymi opony. Co więcej, samo zamieszkanie w pobliskiej miejscowości (w tej samej gminie), dowodzi raczej determinacji W. F. do podtrzymywania kontaktu z miejscem stałego pobytu, czuwania z bezpiecznej odległości, nad stanem majątku będącego w jej zainteresowaniu niż wolę zerwania z nim więzi, a z założenia jego opuszczenie miało wymiar doraźny, uzależniony od orzeczeń właściwych ku temu organów publicznych.

Organ w uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazał także, że do domu pod adresem wymeldowania według akt sprawy istnieją co najmniej dwa odrębne roszczenia: ojca W. F. (odnośnie kosztów budowy) i jej samej (dotyczące ochrony naruszonego posiadania) jakie niewątpliwie miała od 2020 r i utraciła w wyniku splotu okoliczności w postaci, pogryzienia przez psy i zmiany zamków w domu.

Organ odwoławczy skomentował również wynikający z ustaleń organu l instancji fakt specyficznego postępowania skarżących. W ocenie organu czynności w sprawie, a w szczególności widoczna postawa skarżących, uprawdopodobniają taki przebieg zdarzeń, w którym agresywne i niezabezpieczone psy zostały wykorzystane dla wzbudzenia strachu u W. F. i skłonienia jej do wyprowadzki w ramach nieformalnej eksmisji i uzyskania przewagi w sporach o dom i związanych z nim roszczeniach. Organ podkreślił, że problemem W. F. do ponownego zamieszkania na posesji nie jest brak fizycznego zabezpieczenia psów, ale zaniechanie przez ich właścicieli czy też ich niechęć do korzystania ze stosownego ogrodzenia. Jakkolwiek nie jest to przedmiotem badań organów administracji działających w sprawie wymeldowania, to musi być uwzględnianie w ich rozstrzyganiu.

Dalej organ odwoławczy podkreślił, że zgromadzony materiał dowodowy jednoznacznie wskazuje, że odwołujący się nie chcą zaakceptować rzeczywistego stanu sprawy. Pomimo, woli definitywnego pozbycia się niechcianego sąsiada, ten nadal nie rezygnuje z dostępu do swego lokum Tymczasem wyłącznie przejściowe opuszczenie przez W. F. domu, wynikłe z uzasadnionej obawy o zdrowie i życie, nie może być poczytane za trwale nawet jeśli trwa dłuższy czas. Nawet jeśli w wyniku jej działań czy zaniechań w przyszłości dojdzie do utraty przez W. F. możliwości legalnego zameldowania się w domu przy ul. P. [...]. [...] K., to na chwilę obecną

w ocenie organu - nie ma podstaw dla jej administracyjnego wymeldowania.

Wojewoda podniósł, że organy prowadzące ewidencję ludności nie ustalają i nie rozstrzygają kwestii spornych powstałych między mieszkańcami budynków, w tym dotyczących uprawnień do korzystania i zamieszkania w danym budynku. Wskazał, że przepisy ustawy o ewidencji ludności mają charakter wyłącznie porządkowy i na ich gruncie nie można załatwiać innych spraw spornych, w tym rodzinnych czy majątkowych, gdyż do rozstrzygania tych spraw właściwe są sądy powszechne.

Wojewoda, opierając się na orzecznictwie sądów administracyjnych wskazał także, że przesłanka opuszczenia miejsca dotychczasowego pobytu stałego jest spełniona także wówczas, gdy opuszczenie to ma charakter wymuszony (np. wobec działań pozaprawnych), ale następnie nie dojdzie do podjęcia przez poszkodowanego kroków prawnych i faktycznych, skutkujących powrotem na posesje. Wskazał, że w realiach sprawy W. F. ma jeszcze czas na podjęcie stosownych kroków, zatem nawet widoczne zaniechanie bezwzględnej egzekucji swych praw, w ocenie Wojewody Małopolskiego dowodzi potrzeby aprobaty postawy nastawionej na powstrzymanie eskalacji konfliktu, widzianego kompleksowo. Organ podkreślił, że zarówno nieposiadanie kluczy do budynku, zabranie rzeczy osobistych, nie używanie adresu przedmiotowego budynku przy korespondencji z innymi podmiotami (ale odbieranie jej w innym miejscu), nie świadczy jeszcze o trwałym skoncentrowaniu spraw życiowych w innym miejscu, jeżeli wiąże się wyłącznie z przemijającym i tymczasowym pobytem poza miejscem stałego zameldowania, wymuszonym okolicznościami. Powyższe co najwyżej obliguje stronę do zameldowania na pobyt czasowy, a nie do wymeldowania dobrowolnego czy w drodze decyzji z miejsca pobytu stałego i co zresztą nie jest przedmiotem niniejszego postępowania.

W konsekwencji powyższych stwierdzeń, Wojewoda Małopolski nie znalazł podstaw do podważenia dokonanej przez Wójta Gminy I. oceny dowodów zebranych w sprawie, tym bardziej że dodatkowe materiały okazały się spójne z ustaleniami organu l instancji, a uzasadnienie środka zaskarżenia poza polemiką i ujawnionym wprost tłem sporu rodzinnego nie przedstawiło argumentów podważających tę ocenę,

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na powyższą decyzję zarzucono jej:

obrazę przepisów prawa materialnego, tj.: art. 25 ust. 1 i art. 28 ust. 1, 2 i 4 oraz art. 35 u.e.l. poprzez nienależyte zastosowanie tych przepisów i odmowę wymeldowania W. F. spod wskazanego adresu w sytuacji, gdy nie zamieszkuje ona pod tym adresem na stałe, a sama W. F. opuściła tę nieruchomość i twierdzi, że pod tym adresem mieszkać nie chce z uwagi na strach przed psami skarżących, natomiast swoje stanowisko dotyczące żądania nieuwzględnienia wniosku o wymeldowanie jej formułuje jedynie z uwagi na konflikt osobisty ze skarżącymi;

naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, które miało istotny wpływ na treść zaskarżonej decyzji, tj.: art. 8 k.p.a. w zw. z art. 6 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a. i w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. i art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 k.p.a. albowiem organ administracyjny drugiej instancji nie wyjaśnił wszechstronnie wszelkich okoliczności sprawy, dowolnie ocenił materiał dowodowy, ustalił okoliczności, które nie mają miejsca (istnienie roszczeń posesoryjnych po stronie W. F., które w przedmiotowym stanie faktycznym nie istnieją) albo są nieistotne i nie .mają miejsca (jakieś bliżej nieokreślone roszczenia majątkowej ojca W. F. wobec skarżących, które nie istnieją oraz nie mają żadnego znaczenia w postępowaniu) i wydał decyzję bez merytorycznego uzasadnienia sprowadzającego się do sprzecznych depozycji, które wykluczają się wzajemnie, a z których wynika, że W. F. miała opuścić wskazany adres w K. i nie zamieszkuje pod nim z własnej woli, ale jednocześnie miałaby nie opuścić nieruchomości "dobrowolnie", w sytuacji, gdy faktem jest, że W. F. nie zamieszkuje pod tym adresem, gdyż wyprowadziła się i nie powinna być pod nim zameldowana;

c) błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę wniosków pokontrolnych i mających wpływ na ich treść, tj.:

- błędne przyjęcie przez organ II instancji, iż toczy się spór co do własności nieruchomości przy ul. P. [...], [...] K. pomiędzy skarżącymi a W. F. w sytuacji, gdy ta ostatnia nie wykazała tego w jakikolwiek sposób, absurdalne przyjęcie przez organ administracyjny drugiej instancji, że miejscem stałego pobytu W. F. jest ul. P. [...], [...] K., w sytuacji, gdy nie ma ona tam miejsca stałego pobytu, a organ ten ustalił, że wymieniona przebywa pod adresem: W. [...], [...] I.,

- błędne przyjęcie przez organ drugiej instancji, iż W. F. przysługują jakieś roszczenia posesoryjne o przywrócenie rzekomego utraconego posiadania, w sytuacji, gdy ta sama wyprowadziła się z nieruchomości (!), a nadto od tego wyprowadzenia się z nieruchomości, które nastąpiło najpóźniej w lutym 2025 r. upłynął już ponad rok na datę orzekania przez organ II instancji, więc takie teoretyczne roszczenia i tak już wygasły,

- błędne przyjęcie, że W. F. nie opuściła nieruchomości "dobrowolnie" w sytuacji, gdy jak sama przyznaje, wyprowadziła się z uwagi na obawę przed psami wnioskodawców,

- błędne przyjęcie, że choć W. F. miała opuścić wskazany adres i nie zamieszkuje pod nim z własnej woli, to jednocześnie miałaby nie opuścić nieruchomości "dobrowolnie", w sytuacji, gdy depozycje te są wewnętrznie sprzeczne - faktem jest, że W. F. nie zamieszkuje pod tym adresem, gdyż wyprowadziła się i nie powinna być pod nim zameldowana.

W oparciu o powyższe zarzuty wniesiono o uchylenie w całości decyzji organu II instancji oraz o uchylenie, również w całości, poprzedzającej ją decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji oraz o zasądzenie na rzecz skarżących zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty, według norm prawem przepisanych.

Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2026 r., poz. 143 ze zm., dalej: "p.p.s.a") wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s,a.).

Przeprowadzona przez Sąd w niniejszej sprawie kontrola legalności zaskarżonej decyzji na podstawie art. 135 p.p.s.a. wykazała, że nie została ona wydana z naruszeniem prawa.

Materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonej do tut. Sądu decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz. U. z 2022 r. poz. 1191 ze zm., dalej: "u.e.l."). Zgodnie z treścią art. 35 tej ustawy organ gminy, o którym mowa w art. 28 ust. 1, wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotu wskazanych w art. 28 ust. 2, decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. Pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania (art. 25 ust. 1 u.e.L). O pobycie stałym przesądzają zatem dwa elementy: fizyczne przebywanie danej osoby w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem oraz zamiar przebywania w tym miejscu (lokalu) w sposób stały (na stałe). Przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu przepisu art. 35 u.e.l., jak przyjmuje się w orzecznictwie sądowym, jest spełniona wówczas, gdy opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne (por. m.in. wyrok NSA z dnia 14 maja 2010 r., sygn. akt II OSK 851/09). O dobrowolności opuszczenia miejsca pobytu stałego decyduje samodzielna rezygnacja z przebywania pod danym adresem, niewywołana przymusem fizycznym albo psychicznym innej osoby. Jeżeli bowiem strona została usunięta z lokalu w drodze przymusu fizycznego czy psychicznego bądź uniemożliwiono jej dostęp do lokalu np. wobec wymiany zamków w drzwiach, to nie można uznać tego stanu za opuszczenie dotychczasowego miejsca stałego pobytu w warunkach dobrowolności (wyrok NSA z 21 marca 2001 r., sygn. akt V SA 2950/00). Opuszczenie lokalu można uznać za dobrowolne, jeżeli wynikało ono z nieskrępowanej woli przeniesienia swoich interesów życiowych w inne wybrane miejsce. O dobrowolności opuszczenia mieszkania (lokalu, domu) świadczy niewymuszona, ale samodzielna decyzja osoby fizycznej o rezygnacji z zamiaru przebywania pod określonym adresem.

W przedmiotowej sprawie uczestniczka postępowania W. F. deklaruje, że z lokalu wyprowadziła się w konsekwencji dotkliwego pogryzienia przez psy przebywające na terenie lokalu. Uczestniczka postępowania okazała dokumentację medyczną potwierdzającą poniesione obrażenia. W sprawie zostało również wszczęte postępowanie o przestępstwo z art. 160 § 1 w zw. z § 3 k.k. Powyższe okoliczności wskazują, że opuszczenie lokalu przez W. F. nie nastąpiło na drodze dobrowolnej decyzji. Można stwierdzić, że podjęła ona decyzję o opuszczeniu lokalu samodzielnie, jak podnoszą skarżący, jednak decyzja ta wymuszona została przez nagłą sytuację związaną z silnym stresem. Uczestniczka podjęła decyzję o opuszczeniu lokalu w celu ochrony swojego życia i zdrowia. Stanowisko skarżących, zgodnie z którym W. F. "sama opuściła nieruchomość jak twierdzi z uwagi na obawę przed w/w psami, a zatem była to jej suwerenna decyzja" nie zasługuje na akceptację, gdyż decyzja podjęta pod wpływem lęku (o swoje bezpieczeństwo, zdrowie, życie) nie może zostać uznana za nieprzymuszoną. Ze względu na powyższe okoliczności, nie można stwierdzić, że uczestniczka postępowania opuściła lokal na skutek dobrowolnej decyzji, a uznać należy, że została do tego zmuszona w wyniku zaistnienia skrajnej sytuacji, obawą o swoje bezpieczeństwo, zdrowie, a nawet życie.

Ponadto, jak należy podkreślić, że w lokalu przy ul. P. [...] w K. zostały wymienione przez skarżących zamki w drzwiach, a W. F. deklaruje, że nie posiada dostępu do nowych kluczy. W tym kontekście należy zaznaczyć, że przez ww. przesłankę trwałości opuszczenia miejsca zamieszkania należy rozumieć przebywanie poza miejscem stałego zameldowania z równoczesnym zerwaniem związków z lokalem dotychczasowym. Trwałość opuszczenia miejsca występuje w sytuacji, gdy dana osoba faktycznie nie przebywa w określonym lokalu i opuściła go na stałe, a zamiar ten jest związany z założeniem w innym - nowym miejscu - ośrodka osobistych i majątkowych interesów. Rezygnacja z przebywania w określonym lokalu może nastąpić w sposób wyraźny - przez złożenie stosownego oświadczenia, ale także w sposób dorozumiany - przez zachowanie, które w sposób niebudzący wątpliwości wyraża wolę danej osoby skoncentrowania swojej aktywności życiowej w innym miejscu. Dotyczy to sytuacji, kiedy osoba fizyczna nie przebywa w lokalu mieszkalnym, w którym miała ustabilizowane centrum życiowe i fakt nieprzebywania w tym mieszkaniu jest wynikiem dobrowolnej woli tej osoby. Trwałe opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu stałego przejawia się zerwaniem wszelkich związków z lokalem i wyraźnym brakiem woli osoby podlegającej obowiązkowi meldunkowego do powrotu do miejsca zamieszkania.

W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że w toku postępowania o wymeldowanie organ jest zobowiązany do ustalenia nie tylko, czy osoba wymeldowywana przebywa w danym miejscu, ale jeśli w lokalu nie przebywa, to jakie były przyczyny jej wyprowadzenia się i czy całokształt okoliczności wskazuje, że wyprowadzenie to ma charakter trwały. Koniecznym jest ustalenie zarówno elementu dobrowolności, jak i trwałości opuszczenia lokalu (zob. wyrok WSA w Krakowie z 22 stycznia 2026 r. sygn, III SA/Kr 142/25). W wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 stycznia 2026 r. sygn. II OSK 1772/23 zaakcentowano, że dla zastosowania art. 35 u.e.l. decydujące znaczenie ma nie sam impuls wyprowadzki, lecz to, czy w świetle późniejszych zachowań można nadal mówić o zamiarze stałego przebywania w dotychczasowym miejscu. Innymi słowy, w sprawach dotyczących wymeldowania niezbędna jest weryfikacja czy okoliczności sprawy wskazują na istnienie po stronie osoby wymeldowywanej zamiaru trwałego zerwania więzi z miejscem zameldowania. Nie może dojść do wymeldowania tak długo, jak długo zainteresowany może podjąć próby przywrócenia zamieszkiwania, usunięcia skutków zastosowania przymusu, likwidacji stanu niezgodnego z jego wolą, polegającego na braku możliwości zamieszkiwania. Wyczerpanie bezskuteczne tych środków lub rezygnację z ich zastosowania uznaje się za okoliczność usuwającą stan przymusu, zatem otwierającą drogę do wymeldowania (por. wyroki NSA z dnia: 16 grudnia 2020 r. sygn. akt II OSK 1609/18; 6 grudnia 2022 r. sygn. akt II OSK 3780/19; 13 grudnia 2022 r. sygn. akt II OSK 2075/21; 21 lutego 2023 r. sygn. akt II OSK 579/20). W przedmiotowej sprawie W. F. jednoznacznie deklaruje, że nie chce wymeldowywać się z lokalu i że chce w nim mieszkać. Okoliczność, że mieszka ona obecnie w innym miejscu, nie oznacza, że stanowi ono centrum jej aktywności życiowej. Wprost przeciwnie, uczestniczka podkreśla, że chciałaby koncentrować swoją aktywność życiową w lokalu, w którym pozostaje zameldowana. Wskazuje to na jej jedynie tymczasowe zamieszkiwanie w nowym miejscu. Konsekwentnie uczestniczka postępowania podnosi wolę powrotu do przedmiotowej nieruchomości.

Zdaniem Sądu organy prawidłowo uznany, że zebrany materiał dowodowy nie wykazał trwałego i dobrowolnego opuszczenie przez W. F. spornego lokalu, w związku z czym nie zostały wypełnione przesłanki wymeldowania określone w art. 35 u.e.l. Podkreślić jednocześnie należy, że celem decyzji o wymeldowaniu jest wyłącznie doprowadzenie do zgodności faktycznego miejsca pobytu danej osoby z miejscem rejestracji. Wydawana na podstawie art. 35 ustawy, decyzja służy celom jedynie aktualizacyjnym, tj. doprowadzeniu do zgodności pomiędzy miejscem zamieszkania a miejscem zameldowania danej osoby. Inne okoliczności dotyczące relacji skarżących z uczestniczką postępowania, ew. rozliczeń finansowych czy sporów prawnych, nie dotyczą przesłanek meldunkowych, tj. opuszczenia miejsca pobytu stałego oraz niedopełnienia obowiązku wymeldowania się. Okoliczności te nie mogły zatem doprowadzić do odmowy wymeldowania. Stwierdzenie faktu opuszczenia lokalu, tj. opuszczenia o charakterze trwałym i dobrowolnym, może wynikać jedynie z okoliczności obiektywnych, a takie - obiektywne - okoliczności ujawnione w postępowaniu wyjaśniającym nie wskazywały na trwałe zerwanie W. F. związku z lokalem w miejscowości ani na dobrowolne opuszczenie tego lokalu.

Sąd stwierdza także, że organy administracji publicznej bez naruszenia przepisów art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. przeprowadziły postępowanie wyjaśniające, tzn. w zakresie wystarczającym do podjęcia rozstrzygnięcia o wymeldowaniu uczestniczki postępowania. Na podstawie zebranych dowodów prawidłowo ustaliły stan faktyczny, który nie potwierdza zaistnienie materialnych przesłanek wymeldowania. Prawa stron były należycie zabezpieczone w postępowaniu. Nie doszło do naruszenia zasady przekonywania, gdyż uzasadnienie zaskarżonej decyzji jest zwięzłe, klarowne i jasno z niego wynikają przesłanki orzeczenia o odmowie wymeldowania (art. 107 § 3 k.p.a.).

Z powyższych względów Sąd stwierdzając, że zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu l instancji są zgodne z prawem, oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.