Sąd utrzymał solidarną odpowiedzialność byłych prezesów za zwrot dotacji unijnej spółki

Zaskarżoną decyzją z dnia 30 września 2025 r., nr [...] Zarząd Województwa Lubelskiego, po rozpatrzeniu odwołań skarżących J. F. i M. K., byłych Prezesów Zarządu M. C. D. K. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w likwidacji, uchylił w całości decyzję Dyrektora Wojewódzkiego Urzędu Pracy w Lublinie z dnia 19 grudnia 2023 r., nr [...] oraz orzekł o solidarnej odpowiedzialności za zobowiązania M. C. D. K. Spółki z o.o. w likwidacji do zwrotu środków określonych w decyzji Dyrektora Wojewódzkiego Urzędu Pracy w Lublinie nr [...] z dnia 7 września 2020 r. (znak [...]) w wysokości 58 924,47 zł wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych liczonymi od dnia przekazania środków, tj. od dnia 28 czerwca 2019 r. do dnia 19 grudnia 2023 r., tj. dnia wydania decyzji organu I instancji, przy uwzględnieniu przerwy w naliczaniu odsetek w okresie od dnia 26 listopada 2020 r. do dnia 7 stycznia 2021 r. oraz w okresie od dnia 30 stycznia 2023 r. do dnia 19 grudnia 2023 r. w łącznej wysokości 20 099,00 zł wraz ze Spółką.

Powyższa decyzja Zarządu Województwa Lubelskiego została wydana na podstawie przepisów k.p.a. (w tym art. 138 § 1 pkt 2), art. 107 § 1 i § 2 pkt 2, art. 108 § 1 w zw. z art. 116 § 1 i § 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2026 r. poz. 622, ze zm.), dalej jako "o.p.", w zw. z art. 60 pkt 6, art. 61 ust. 2 i 3 pkt 2, art. 66b ust. 1 i ust. 2 oraz art. 67 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2025 r. poz. 1483, ze zm.), dalej jako "u.f.p." oraz art. 9 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 11 lipca 2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020 (Dz. U. z 2020 r. poz. 818, ze zm.), dalej jako "ustawa wdrożeniowa".

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ wyjaśnił m. in., że decyzją z dnia 7 września 2020 r. nr [...] Dyrektora Wojewódzkiego Urzędu Pracy w Lublinie, utrzymaną w mocy decyzją Zarządu Województwa Lubelskiego z dnia 22 grudnia 2020 r. nr [...], określono w stosunku do M. C. D. K. Spółki z o.o. w likwidacji przypadającą do zwrotu kwotę 58 924,47 zł wraz z odsetkami. Powodem żądania zwrotu środków było naruszenie sekcji 6.5.2 pkt 9 Wytycznych w zakresie kwalifikowalności wydatków w ramach Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności na lata 2014-2020 (dalej jako "Wytyczne") oraz § 23 ust. 1 pkt 2 lit. A umowy o dofinansowanie projektu w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Lubelskiego na lata 2014-2020 nr [...] z dnia 5 września 2018 r. (dalej jako "umowa o dofinansowanie"). Naruszenie dotyczyło niewywiązania się przez beneficjenta z określonego w umowie o dofinansowanie obowiązku udzielania zamówień publicznych w ramach projektu zgodnie z zasadą konkurencyjności, w przypadku zamówień o wartości przekraczającej 50 tys. PLN netto, polegającego na ustanowieniu kryteriów oceny ofert składanych w ramach postępowania o udzielenie zamówienia, które wykraczało poza przedmiot zamówienia, co naruszyło zachowanie uczciwej konkurencji oraz równe traktowanie wykonawców. Wobec nieuregulowania przez Spółkę należności orzeczonej do zwrotu, Dyrektor Wojewódzkiego Urzędu Pracy w Lublinie skierował do Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w [...] wniosek o wszczęcie egzekucji administracyjnej wobec Spółki. W toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego organ egzekucyjny w dniu 15 października 2021 r. zwindykował należność główną w wysokości 314,20 zł oraz odsetki w wysokości 54,93 zł, potrącając jednocześnie koszty komornicze w wysokości 5% wartości zwindykowanych środków tj. 18,46 zł. Postanowieniem z dnia 7 lipca 2022 r. organ egzekucyjny umorzył postępowanie egzekucyjne wszczęte wobec Spółki, stwierdzając, że nie jest możliwe wyegzekwowanie środków pieniężnych przewyższających koszty egzekucyjne. Pismem z dnia 19 stycznia 2023 r. Dyrektor Wojewódzkiego Urzędu Pracy w Lublinie zawiadomił M. K. i J. F. o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia ich solidarnej odpowiedzialności za zobowiązania M. C. K. K. Spółki z o.o. w likwidacji, określonych decyzją z dnia 7 września 2020 r. Uwzględniając zebrany materiał dowodowy organ I instancji decyzją z dnia 19 grudnia 2023 r. orzekł o solidarnej odpowiedzialności M. K. i J. F. za zaległości Spółki w zapłacie zobowiązania określonego w decyzji z dnia 7 września 2020 r. Organ I instancji wskazał, że M. K. pełnił funkcję prezesa zarządu spółki w okresie od dnia 1 lutego 2019 r. do dnia 25 kwietnia 2019 r., pozostając jedynym członkiem zarządu Spółki. Natomiast J. F. pełnił funkcję prezesa zarządu Spółki w okresie od dnia 26 lipca 2019 r. do dnia 15 lutego 2021 r., również pozostając wówczas jedynym członkiem zarządu. W okresie, w jakim miało miejsce naruszenie związane z zamówieniami zainicjowanymi ogłoszeniami o amówieniu nr [...], funkcję członka zarządu spółki pełnił zarówno M. K., jak i J. F.. M. K. pełnił funkcję Prezesa Zarządu Spółki w dniach, w których zostały upublicznione ogłoszenia (wraz z zapytaniami ofertowymi) inicjujące postępowania w sprawie tych zamówień, obarczone naruszeniem procedur, tj. odpowiednio w dniach 29 marca 2019 r. i 18 kwietnia 2019 r. oraz w dniu zawarcia umowy z wykonawcą w przedmiocie realizacji zamówienia, którego dotyczyło postępowanie wszczęte na podstawie ogłoszenia o numerze [...], tj. w dniu 9 kwietnia 2019 r. Natomiast J. F. pozostawał Prezesem Zarządu Spółki w czasie wykonywania wszystkich trzech umów zawartych z wykonawcami zamówień w wyniku przeprowadzenia ww. postępowań, w tym w dacie zapłaty wynagrodzenia wykonawcom za zrealizowane usługi. Organ I instancji podkreślił, że w przypadku obu stron zachodzi pierwsza z pozytywnych przesłanek odpowiedzialności za zobowiązania Spółki, tj. pełnienie przez strony funkcji członka zarządu Spółki w dacie powstania naruszeń. Organ I instancji wskazał, że spełniona została również druga z pozytywnych przesłanek odpowiedzialności, tj. bezskuteczność egzekucji z majątku spółki. Organ I instancji podkreślił, że pomimo wyegzekwowania przez organ egzekucyjny kwoty należności głównej w wysokości 314,20 zł, egzekucja pozostałej kwoty należności z majątku spółki okazała się bezskuteczna. O bezskuteczności egzekucji świadczy również postanowienie Sądu Rejonowego [...] w L. z siedzibą w Ś. dla spraw upadłościowych i restrukturyzacyjnych z dnia 14 stycznia 2021 r. o oddaleniu wniosku o ogłoszenie upadłości Spółki na podstawie art. 13 ust. 1 ustawy - Prawo upadłościowe. Organ stwierdził, że oddalenie wniosku o ogłoszenie upadłości z powodu braku majątku dłużnika jest wystarczającym dowodem na to, że prowadzenie w stosunku do niego egzekucji nie przyniesie efektu w postaci wyegzekwowania należności, a zatem jest to równoznaczne z bezskutecznością egzekucji w rozumieniu art. 116 § 1 o.p. Organ I instancji stwierdził także, że w przedmiotowej sprawie nie zachodzi żadna z przesłanek egzoneracyjnych wymienionych w art. 116 § 1 pkt 1 i 2 o.p. Organ I instancji wskazał, że żadna ze stron nie wykazała zaistnienia przesłanek wyłączających jej odpowiedzialność za zobowiązania beneficjenta do zwrotu środków.

Zarząd Województwa Lubelskiego argumentował, że do pozytywnych przesłanek orzeczenia o odpowiedzialności członka organu zarządzającego, w przypadku których ciężar dowodzenia spoczywa na organie, należą:

1) okoliczność, że dana osoba pełniła funkcję członka organu zarządzającego w dniu powstania naruszeń określonych w art. 207 u.f.p. (art. 66b ust. 2 u.f.p.);

2) konieczność stwierdzenia bezskuteczności egzekucji prowadzonej do majątku spółki (art. 116 § 1 o.p.).

Przesłankami negatywnymi są natomiast okoliczności, do których wykazania zobowiązany jest członek organu zarządzającego, a które potwierdzają podjęte przez niego działania zwalniające go z odpowiedzialności za zobowiązania spółki, tj. wykazanie, że złożono w odpowiednim czasie wniosek o ogłoszenie upadłości lub w tym czasie zostało otwarte postępowanie restrukturyzacyjne w rozumieniu ustawy z dnia 15 maja 2015 r. Prawo restrukturyzacyjne (Dz. U. z 2026 r. poz. 533) albo zatwierdzono układ w postępowaniu o zatwierdzenie układu, o którym mowa w ustawie - Prawo restrukturyzacyjne lub wykazanie, że niezgłoszenie wniosku nastąpiło bez jego winy oraz wskazanie mienia, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części.

Organ ustalił, że Spółka została zawiązana w dniu 5 listopada 2009 r. przez dwie osoby fizyczne P. J. O. oraz W. G. K. na podstawie umowy spółki z ograniczoną odpowiedzialnością. Z dniem 30 listopada 2009 r. spółka została wpisana do rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego. Zgodnie z § 25 umowy Spółki, zarząd spółki składa się od 1 do 3 członków. Od początku istnienia Spółki zarząd był jednoosobowy, w okresie od dnia zarejestrowania spółki do dnia 25 września 2012 r. funkcję prezesa zarządu pełnił W. K., od dnia 29 września 2012 r. do dnia 31 stycznia 2019 r. stanowisko prezesa pełnił R. C.. M. K. pełnił funkcję prezesa zarządu od dnia 1 lutego 2019 r. do dnia 25 kwietnia 2019 r. J. F. funkcję prezesa zarządu objął od dnia 26 lipca 2019 r. i pełnił do dnia 15 lutego 2021 r. Od dnia 26 kwietnia 2019 r. do dnia 25 lipca 2019 r. Spółka nie posiadała zarządu. Od dnia 12 kwietnia 2019 r. do 26 września 2019 r. posiadała prokurenta działającego na zasadzie prokury samoistnej. W okresie, w jakim miały miejsce naruszenia związane z zapytaniami ofertowym nr [...], funkcję prezesa zarządu Spółki pełnił zarówno M. K. jak i J. F.. Zapytanie ofertowe o nr [...] beneficjent zamieścił w dniu 29 marca 2019 r. w bazie konkurencyjności. W wyniku przeprowadzonej procedury został wyłoniony wykonawca, z którym w dniu 9 kwietnia 2019 r. i 6 maja 2019 r. beneficjent podpisał umowę na świadczenie usług w ramach realizacji Projektu "Wykluczeni? Wykluczone!" nr [...] Wydatki związane z realizacją przedmiotowej umowy zostały poniesione w dniu 28 czerwca 2019 r. (wyciąg bankowy nr [...]) oraz w dniu 30 lipca 2019 r. (wyciąg bankowy nr [...]). Zapytanie ofertowe o nr [...] zostało zamieszczone w bazie konkurencyjności w dniu 18 kwietnia 2019 r. W wyniku przeprowadzonej procedury został wyłoniony wykonawca, z którym w dniu 9 maja 2019 r. beneficjent podpisał umowę na świadczenie usług w ramach realizacji Projektu "Wykluczeni? Wykluczone!" nr [...] Wydatki poniesione na przeprowadzenie szkoleń zawodowych w związku z ww. Umową zostały poniesione w dniu 30 lipca 2019 r. (wyciąg bankowy nr 21). W okresie występowania nieprawidłowości ciągłej, tj. od 29 marca 2019 r. do 30 lipca 2019 r., funkcję członka Zarządu Spółki pełnili zarówno M. K. jak i J. F.. Początkowo M. K. pełnił funkcję prezesa zarządu (w okresie od 1 lutego 2019 r. do 25 kwietnia 2019 r., jako jedyny członek zarządu spółki), następnie funkcję tą pełnił J. F. (w okresie od 26 lipca 2019 r. do 15 lutego 2021 r., jako jedyny członek zarządu spółki). M. K. pełnił funkcję prezesa zarządu w dniach wszczęcia postępowań, obarczonych naruszeniem procedur, tj. w dniach 29 marca 2019 r. (numer ogłoszenia: [...] i 18 kwietnia 2019 r. (numer ogłoszenia: [...]) oraz w dniu zawarcia umowy z wykonawcą w przedmiocie realizacji zamówienia, którego dotyczyło postępowanie wszczęte na podstawie ogłoszenia o numerze [...], tj. w dniu 9 kwietnia 2019 r. Natomiast J. F. pozostawał prezesem zarządu spółki w czasie wykonywania wszystkich trzech umów zawartych z wykonawcami zamówień w wyniku przeprowadzenia ww. postępowań, w tym w dacie zapłaty wynagrodzenia wykonawcom za zrealizowane usługi tj. w dniu 30 lipca 2019 r.

Organ odwoławczy stwierdził, że M. K. i J. F. pełnili funkcję członka zarządu w okresie istnienia naruszeń określonych w art. 207 ust. 1 u.f.p. (tj. w okresie od 29 marca 2019 r. do 30 lipca 2019 r. w przypadku pierwszego wadliwego postępowania oraz w okresie od 18 kwietnia 2019 r. do 30 lipca 2019 r. w przypadku drugiego wadliwego postępowania) skutkujących obowiązkiem zwrotu środków wykorzystanych niezgodnie z procedurami, a zatem potencjalnie, przy założeniu wystąpienia drugiej z przesłanek (tj. bezskuteczność egzekucji wobec spółki), powinny odpowiadać za zobowiązania beneficjenta wynikające z wydanej przez Dyrektora Wojewódzkiego Urzędu Pracy w Lublinie decyzji nr [...] z dnia 7 września 2020 r. w sprawie zwrotu środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich.

Organ II instancji podkreślił, że charakter prawny funkcji członka zarządu oznacza nie tylko obowiązek wykonywania czynności ściśle zarządzających, lecz musi wiązać się ze zwiększonym zakresem odpowiedzialności, obejmującym skutki działań spółki, nawet kierowanej jedynie formalnie.

Organ argumentował dalej, że po wykazaniu faktu spełnienia warunku określonego w art. 66b ust. 2 u.f.p., tj. pełnienia funkcji członków zarządu spółki w dniu powstania naruszeń określonych w art. 207 ust. 1 u.f.p. należy wykazać spełnienie kolejnej przesłanki warunkującej odpowiedzialność osób trzecich za zobowiązania spółki tj. bezskuteczność egzekucji wobec spółki. Bezskuteczność egzekucji została potwierdzona postanowieniem Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w [...] z dnia 7 lipca 2022 r. w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 4 w związku z art. 59 § 2 ustawy o postepowaniu egzekucyjnym w administracji. Organ egzekucyjny informował, że w trakcie prowadzonego postępowania egzekucyjnego dokonano szeregu czynności w celu wyegzekwowania dochodzonych należności: zajęto rachunek bankowy, zajęto inną wierzytelność pieniężną, tytuły egzekucyjne były przydzielane poborcy skarbowemu, a uzyskane z tych czynności środki zostały zaksięgowane na poczet zaległości; poszukiwano rachunków bankowych w systemie CERBER i OGNIVO; zweryfikowano dane w bazach CRCM, CEPiK, CBKW i stwierdzono brak nieruchomości, pojazdów oraz innych ruchomości i praw majątkowych należących do spółki. W trakcie prowadzonego postępowania ustalono także, że Spółka od początku 2020 r. nie świadczy żadnych usług, nie osiąga żadnych dochodów, nie wystawia żadnych faktur. Ostatnią deklarację VAT-7 spółka złożyła za pierwszy kwartał 2021. Od tego momentu nie składała żadnych deklaracji. Spółka prowadziła działalność o charakterze szkoleniowym na terenie całego kraju (działalność była ściśle powiązana ze środkami europejskimi). Zajmowała jedno pomieszczenie na ul. [...] w L., które było wynajmowane od firmy A. — L. O.. W okresie od 10 sierpnia 2021 r. do 17 grudnia 2021 r. organ egzekucyjny wyegzekwował łącznie 369,13 zł, w tym należność główną w wysokości 314,20 zł oraz odsetki w wysokości 54,93 zł, potrącając jednocześnie koszty komornicze w wysokości 5% wartości zwindykowanych środków tj. 18,46 zł.

Organ odwoławczy wskazał, że zgromadzony w sprawie materiał dowodzi, iż prowadząc czynności egzekucyjne nie ograniczono się do jednego sposobu egzekucji, ale poszukiwano wszelkich składników majątkowych mogących stanowić źródło środków pieniężnych. Jednakże egzekucja w pozostałym, poza wskazanym wyżej zakresem, okazała się bezskuteczna. Bezskuteczność egzekucji potwierdza także postanowienie Sądu Rejonowego [...] w [...] z siedzibą w [...] z dnia 14 stycznia 2021 r. o oddaleniu wniosku o ogłoszenie upadłości Spółki.

Mając powyższe na względzie Zarząd Województwa Lubelskiego za prawidłowe uznał ustalenia organu I instancji w zakresie zaistnienia pozytywnych przesłanek, o jakich mowa w art. 116 § 1 o.p. i art. 66b ust. 2 u.f.p., warunkujących ustalenie solidarnej odpowiedzialności stron za ciążące na Spółce zaległości w zapłacie zobowiązań z tytułu zwrotu środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich w związku z realizacją projektu.

Organ podkreślił, że w decyzji orzekającej o odpowiedzialności członków zarządu spółki organ jest zobowiązany wykazać jedynie okoliczności pełnienia wymienionych funkcji w dniu powstania zobowiązania, które przerodziło się w dochodzoną zaległość oraz bezskuteczność egzekucji przeciwko niej, gdyż ciężar wykazania którejkolwiek z okoliczności uwalniającej od odpowiedzialności, tj. kwestia wykazania złożenia we właściwym czasie wniosku o ogłoszenie upadłości lub wszczęcia postępowania układowego, albo wykazania braku winy w niepodjęciu działań zmierzających w tym kierunku, jak też kwestia wskazania przez członka zarządu mienia umożliwiającego zaspokojenie znacznej części zaległości, spoczywa na członku zarządu.

W przypadku J. F. i okoliczności uwalniających członka zarządu spółki od odpowiedzialności z art. 116 § 1 pkt 1 o.p. – to jest wykazania złożenia we właściwym czasie wniosku o ogłoszenie upadłości lub wszczęcia postępowania układowego, albo wykazania braku winy w niepodjęciu tych działań, organ odwoławczy stwierdził, że wniosek o ogłoszenie upadłości został złożony przez J. F. do Sądu Rejonowego [...] w [...] z siedzibą w [...] w dniu 27 maja 2020 r. (wniosek datowany na dzień 26 maja 2020 r.). Okoliczność, że wniosek o ogłoszenie upadłości został złożony nie budzi wątpliwości, sporna zaś jest terminowość jego złożenia. We wniosku wskazano, że stan niewypłacalności spółki nastąpił z dniem 27 kwietnia 2020 r. tj. z dniem upływu terminu na zapłatę zobowiązania wobec Skarbu Państwa z tytułu podatku od towarów i usług. W związku z tym J. F. podnosił, że wniosek o ogłoszenie upadłości Spółki został złożony w ustawowym 30-dniowym terminie. Organ II instancji uznał jednak, że wniosek o ogłoszenie upadłości nie został złożony "we właściwym czasie", a więc w terminie umożliwiającym równomierne zaspokojenie wszystkich wierzycieli z majątku Spółki, co jest niekwestionowanym celem postępowania upadłościowego.

Organ zwrócił uwagę, że jak wynika ze sprawozdania tymczasowego nadzorcy sądowego z dnia 7 września 2020 r., Spółka posiadała zobowiązania pieniężne wobec 74 wierzycieli, których wysokość wynosiła 1 494 655,03 zł. Ze sprawozdania wynika również, że przewidywany koszt postępowania upadłościowego wyniesie 86 492,76 zł. Jednocześnie tymczasowy nadzorca sądowy oszacował wartość majątku Spółki, który mógłby zostać spożytkowany na zaspokojenie kosztów postępowania upadłościowego, na kwotę 29 334,37 zł. Ponadto Spółka w dniach 25 lutego 2020 r. i 30 marca 2020 r. dokonała płatności na rzecz P. O. (wspólnika Spółki) i L. O.. Łączna kwota dokonanych płatności wyniosła 152 844,00 zł. Wskazane płatności zostały uznane przez tymczasowego nadzorcę sądowego za bezskuteczne wobec masy upadłości na mocy art. 128 ust. 2 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe (Dz. U. z 2026 r. poz. 913), dalej jako "p.u.".

Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji, że doszło do zniweczenia celu postępowania upadłościowego poprzez stworzenie sytuacji, w której niektórzy wierzyciele są zaspokajani kosztem innych. Dokonanie płatności przez Spółkę na rzecz P. O. i L. O., biorąc pod uwagę znaczną kwotę oraz termin ich dokonania, stanowiło działanie na szkodę pozostałych wierzycieli.

Organ II instancji stwierdził, że na okoliczność, że wniosek o ogłoszenie upadłości nie został złożony we właściwym czasie, wskazuje również postanowienie Sądu Rejonowego [...] w [...] z siedzibą w [...] z dnia 14 stycznia 2021 r., oddalające przedmiotowy wniosek na podstawie art. 13 ust. 1 Prawa upadłościowego. Odwołując się do orzecznictwa sądów administracyjnych organ podniósł, że postanowienie to ma znaczenie przy ocenie właściwego czasu na złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości. Oddalenie wniosku z uwagi na to, że majątek Spółki nie wystarczał na pokrycie kosztów postępowania upadłościowego już samo w sobie rozstrzyga, że w dacie złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości wniosek ten był spóźniony. Stwierdzenie to implikuje z kolei konstatację, że wniosek ten nie był złożony "we właściwym czasie" w rozumieniu art. 116 § 1 pkt 1 lit. a) o.p.

Organ odwoławczy podniósł również, że w sprawozdaniu finansowym za rok 2018 wykazano okoliczności wskazujące na zagrożenie kontynuowania działalności przez Spółkę, a mianowicie stratę przewyższającą sumę kapitałów zapasowego i rezerwowych oraz połowę kapitału zakładowego. Zgodnie z art. 233 § 1 k.s.h., jeżeli bilans sporządzony przez zarząd wykaże stratę przewyższającą sumę kapitałów zapasowego i rezerwowych oraz połowę kapitału zakładowego, zarząd jest obowiązany niezwłocznie zwołać zgromadzenie wspólników w celu powzięcia uchwały dotyczącej dalszego istnienia spółki. Ponadto w sprawozdaniu finansowym za rok 2019 wskazano, że w związku z otrzymaniem w dniu 24 lutego 2020 r. informacji pokontrolnej z Wojewódzkiego Urzędu Pracy w [...], wzywającej do zwrotu całości dofinansowania projektu nr [...], dalsza kontynuacja działalności przez Spółkę jest zagrożona. Poza wspomnianym projektem Spółka realizowała również inne projekty finansowane ze środków europejskich, w ramach których miały miejsce liczne nieprawidłowości, skutkujące powstaniem zobowiązań do zwrotu środków. Spółka przed złożeniem wniosku o ogłoszenie upadłości, tj. 27 maja 2020 r. nie uregulowała wymagalnych zobowiązań wobec:

- Wojewódzkiego Urzędu Pracy w [...] - wezwanie z dnia 25 czerwca 2018 r. do zwrotu wydatków w wysokości 39 953,48 zł poniesionych z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184 u.f.p., wraz z odsetkami oraz wezwanie z dnia 20 sierpnia 2018 r. do zwrotu wydatków w wysokości 16 107,56 zł wraz z odsetkami. Terminy na zwrot upłynęły bezskutecznie odpowiednio: w dniu 13 lipca 2018 r. oraz w dniu 7 września 2018 r.;

- Wojewódzkiego Urzędu Pracy w [...] - wezwanie z dnia 25 lutego 2019 r. do zwrotu środków uznanych za niekwalifikowalne w wysokości 49 034,01 zł wraz z odsetkami, termin na zwrot upłynął bezskutecznie w dniu 15 marca 2019 r.; wezwanie z dnia 1 marca 2019 r. do zwrotu środków uznanych za niekwalifikowalne w wysokości 9 492,46 zł wraz z odsetkami, termin na zwrot upłynął bezskutecznie w dniu 19 marca 2019 r.; wezwanie z dnia 19 marca 2019 r. do zwrotu środków uznanych za niekwalifikowalne w wysokości 14 214,38 zł wraz z odsetkami, termin na zwrot upłynął bezskutecznie w dniu 8 kwietnia; wezwanie z dnia 6 czerwca 2019 r. do zwrotu środków uznanych za niekwalifikowalne w wysokości 14 806,64 zł wraz z odsetkami, termin na zwrot upłynął bezskutecznie w dniu 27 czerwca 2019 r.; wezwanie z dnia 2 października 2019 r. do zwrotu środków uznanych za niekwalifikowalne w wysokości 16 524,06 zł wraz z odsetkami, termin na zwrot upłynął bezskutecznie w dniu 21 października 2019 r.;

- Wojewódzkiego Urzędu Pracy w [...] - wezwanie z dnia 25 kwietnia 2019 r. do zwrotu środków uznanych za niekwalifikowalne w wysokości 458 950,60 zł wraz z odsetkami, termin na zwrot upłynął bezskutecznie w dniu 13 maja 2019 r.;

- [...] Jednostki Wdrażania Projektów Unijnych - wezwanie z dnia 26 lutego 2019 r. do zwrotu środków uznanych za niekwalifikowalne w wysokości 8 592,75 zł wraz z odsetkami, termin na zwrot upłynął bezskutecznie w dniu 17 marca 2019 r.; wezwanie z dnia 4 września 2019 r. do zwrotu środków uznanych za niekwalifikowalne w wysokości 13 406,40 zł wraz z odsetkami, termin na zwrot upłynął bezskutecznie w dniu 23 września 2019 r.; wezwanie z dnia 12 sierpnia 2019 r. do zwrotu środków uznanych za niekwalifikowalne w wysokości 49 309,87 zł wraz z odsetkami, termin na zwrot upłynął bezskutecznie w dniu 2 września 2019 r.

Powyższe jednoznacznie świadczy, że Spółka już w 2018 r. i 2019 r. posiadała nieuregulowane wymagalne zobowiązania z tytułu zwrotu środków przeznaczonych na realizację projektów w stosunku do instytucji będących stronami umów o dofinansowanie. Oznacza to, że już od 2018 r. stan zadłużenia Spółki pogłębiał się, a niewykonywanie zobowiązań miało charakter trwały. Nie ma przy tym znaczenia okoliczność, że część zobowiązań została uregulowana po otrzymaniu przez Spółkę ostatecznych decyzji, a to z uwagi na fakt, że decyzje wydane w oparciu o art. 207 ust. 9 u.f.p. nie tworzą nowego zobowiązania. Ponadto, każdorazowo opóźnienie w regulowaniu wymagalnych zobowiązań przekraczało okres trzech miesięcy, co oznacza, że w świetle art. 10 i 11 Prawa upadłościowego, Spółka najpóźniej w 2018 r. utraciła zdolność do wykonywania swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych i stosownie do art. 21 Prawa upadłościowego już w 2018 r. powinna złożyć wniosek o ogłoszenie upadłości.

Organ odwoławczy stwierdził, że z upływem 14 dniowego terminu określonego w wezwaniach należności tam wskazane stały się wymagalne. Biorąc powyższe pod uwagę organ nie zgodził się z podniesionym w odwołaniu zarzutem, że stan niewypłacalności spółki powstał z chwilą bezskutecznego upływu terminu do uregulowania podatku VAT, w związku z czym 30-dniowy termin do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości rozpoczął swój bieg w dniu 27 kwietnia 2020 r. Organ wskazał, że dla określenia czy dłużnik jest niewypłacalny, nie ma znaczenia to czy nie wykonuje wszystkich zobowiązań pieniężnych, czy tylko niektórych z nich. Nie ma też znaczenia wielkość niewykonanych przez dłużnika zobowiązań. Istnienie podstaw do ogłoszenia upadłości determinuje wyłącznie przesłanka niewykonania przez dłużnika wymagalnych zobowiązań, co w analizowanej sprawie niewątpliwie miało miejsce.

Z powyższych przyczyn organ odwoławczy uznał, że złożony przez J. F. w dniu 27 maja 2020 r. wniosek o ogłoszenie upadłości Spółki nie został złożony we właściwym czasie, a więc w terminie umożliwiającym równomierne zaspokojenie wszystkich wierzycieli z majątku Spółki, co jest celem postępowania upadłościowego. Tym samym nie zaistniała przesłanka wyłączająca odpowiedzialność skarżącego za zobowiązania Spółki unormowana w art. 116 § 1 pkt 1 lit. a) o.p. Jednocześnie organ odwoławczy zauważył, że pomimo pouczenia ze strony organu J. F. nie wskazał mienia Spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości w znacznej części. Tym samym w sprawie nie zaistniała przesłanka określona w art. 116 § 1 pkt 2 o.p. Mając na uwadze powyższe, organ odwoławczy stwierdził, że wobec J. F. wskazane w art. 116 § 1 o.p. przesłanki egzoneracyjne nie zostały spełnione.

W odniesieniu do okoliczności dotyczących M. K. organ wyjaśnił w pierwszej kolejności, że odrębnymi postanowieniami z dnia 26 maja 2025 r. odmówiono przeprowadzenia rozprawy na mocy art. 89 k.p.a., odmówiono przeprowadzenia dowodu z projekcji finansowych Spółki oraz odmówiono przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego sądowego.

Dalej organ argumentował, że na długo przed złożeniem wniosku o ogłoszenie upadłości Spółki, tj. 27 maja 2020 r., instytucje będące stronami umów o dofinansowanie projektów stwierdziły nieprawidłowości skutkujące koniecznością zwrotu części dofinansowania przeznaczonego na realizację projektów. Wezwania do zwrotu środków wraz z odsetkami w 2018 r. oraz I i II kwartale 2019 r. pochodziły od:

- Wojewódzkiego Urzędu Pracy w [...] - pierwsze wezwanie zostało doręczone beneficjentowi w dniu 29 czerwca 2018 r., drugie zaś w dniu 24 sierpnia 2018 r. W przypadku każdego z tych wezwań, zakreślony 14-dniowy termin na zwrot środków upłynął bezskutecznie odpowiednio w dniu 13 lipca 2018 r. i w dniu 7 września 2018 r.;

- Wojewódzkiego Urzędu Pracy w [...] - Spółka otrzymała liczne wezwania do zwrotu środków m.in.: w dniu 10 stycznia 2019 r., którego zakreślony termin na zwrot środków upłynął w dniu 24 stycznia 2019 r.; w dniu 1 marca 2019 r. wezwanie do zwrotu środków, którego zakreślony termin na zwrot środków upłynął bezskutecznie w dniu 15 marca 2019 r.; w dniu 5 marca 2019 r. wezwanie do zwrotu środków, którego zakreślony termin na zwrot środków upłynął bezskutecznie w dniu 19 marca 2019 r.; w dniu 25 marca 2019 r. wezwanie do zwrotu środków, którego zakreślony termin na zwrot środków upłynął bezskutecznie w dniu 8 kwietnia 2019 r.;

- [...] Jednostki Wdrażania Projektów Unijnych - spółka otrzymała w dniu 4 marca 2019 r. wezwanie do zwrotu środków, którego zakreślony termin na zwrot środków upłynął w dniu 17 marca 2019 r.

Organ stwierdził, że Spółka w okresie, kiedy prezesem zarządu był M. K., posiadała zaległości dłuższe niż trzy miesiące, co potwierdza, że w była w stanie niewypłacalności. Spółka już w 2018 r. i 2019 r. posiadała nieuregulowane wymagalne zobowiązania z tytułu zwrotu środków przeznaczonych na realizację projektów w stosunku do instytucji będących stronami umów o dofinansowanie. Oznacza to, że już od 2018 r. stan zadłużenia Spółki pogłębiał się, a niewykonywanie zobowiązań miało charakter trwały. Nie ma przy tym znaczenia okoliczność, że część zobowiązań została uregulowana po otrzymaniu przez Spółkę ostatecznych decyzji, a to z uwagi na fakt, iż decyzje wydane w oparciu o art. 207 ust. 9 u.f.p. nie tworzą nowego zobowiązania. Ponadto, każdorazowo opóźnienie w regulowaniu wymagalnych zobowiązań przekraczało okres trzech miesięcy, co oznacza, że w świetle art. 10 i art. 11 Prawa upadłościowego Spółka najpóźniej w 2018 r. utraciła zdolność do wykonywania swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych i stosownie art. 21 Prawa upadłościowego, już w 2018 r. powinna złożyć wniosek o ogłoszenie upadłości. Stosowny wniosek o ogłoszenie upadłości nie został złożony w terminie.

Organ odwoławczy nie podzielił stanowiska M. K., że dopiero po 31 marca 2019 r., to jest po dacie zapoznania się ze sprawozdaniem finansowym za rok 2018, strona mogła powziąć wiedzę o przesłankach ogłoszenia upadłości, przez co termin do złożenia wniosku o upadłość upływał 30 kwietnia 2019 r., a więc w dacie wygaśnięcia jego uprawnień do działania w imieniu Spółki. Organ odwoławczy podkreślił, że zakreślony w ustawie Prawo upadłościowe termin 30 dni na złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości nie oznacza, że spółka ma w ostatnim dniu złożyć wniosek, może go złożyć również odpowiednio wcześniej. W sytuacji, gdy strona powzięła informację o przesłankach ogłoszenia upadłości, winna niezwłocznie złożyć wniosek o ogłoszenie upadłości spółki.

W stosunku do M. K. zachodzą pozytywne przesłanki odpowiedzialności osób trzecich za zaległości Spółki. Jednocześnie strona nie udowodniła zaistnienia przesłanek uwalniających ją od tej odpowiedzialności. M. K. pełnił funkcję Prezesa Zarządu Spółki w momencie powstania nieprawidłowości skutkującej obowiązkiem zwrotu środków wykorzystanych niezgodnie z procedurami, polegającej na naruszeniu zasady konkurencyjności określonej w sekcji 6.5.2 pkt 9 Wytycznych, w związku z postanowieniem § 23 ust. 1 pkt 2 lit a) umowy o dofinansowanie, tj. 29 marca 2019 r. w dniu upublicznienia zapytania ofertowego numer [...] oraz 18 kwietnia 2019 r. w dniu upublicznienia zapytania ofertowego numer [...], a także 9 kwietnia 2019 r. w dniu zawarcia umowy z wykonawcą wyłonionym na podstawie ogłoszenia o numerze [...]. O bezskuteczności egzekucji świadczy również postanowienie z dnia 14 stycznia 2021 r. Sądu Rejonowego [...] w [...] z siedzibą w [...] o oddaleniu wniosku o ogłoszenie upadłości spółki na podstawie art. 13 ust. 1 Prawa upadłościowego.

J. F. wniósł skargę na decyzję Zarządu Województwa Lubelskiego z dnia 30 września 2025 r.

J. F. zaskarżył powyższą decyzję w całości zarzucającj naruszenie:

- art. 77 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. k.p.a. w zw. z art. 13 § 1 Prawa upadłościowego, poprzez zaniechanie wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, przejawiające się błędnym uznaniem, że wobec oddalenia wniosku o ogłoszenie upadłości w oparciu o art. 13 § 1 Prawa upadłościowego uprawnione jest twierdzenie o niezłożeniu wniosku o ogłoszenie upadłości we właściwym czasie;

- art 116 § 1 pkt 1 lit. a) o.p. w zw. z art 11 w zw. z art. 21 ust. 1 Prawa upadłościowego, poprzez błędne uznanie, że wniosek o ogłoszenie upadłości Spółki M. C. D. K. złożony został z przekroczeniem ustawowego terminu 30 dnia od dnia zaistnienia stanu niewypłacalności, co w konsekwencji doprowadziło do błędnego wniosku, jakoby zachodziły przesłanki orzeczenia wobec strony solidarnej odpowiedzialności ze Spółką;

- naruszenie art 116 § 1 pkt 1 lit. a) o.p. w zw. z art. 11 w zw. z art. 21 ust. 1 Prawa upadłościowego, poprzez błędne uznanie, że pojęcie czasu właściwego do wystąpienia z wnioskiem o ogłoszenie upadłości spółki nie jest terminem tożsamym z terminem 30-dniowym wynikającym z przepisów prawa upadłościowego;

- art. 2 Konstytucji RP, poprzez posłużenie się własną definicją pojęcia czasu właściwego do wystąpienia z wnioskiem o ogłoszenie upadłości, mimo istnienia w obrocie prawnym definicji tego pojęcia wprost wynikających z przepisów ustawy, co zaś godzi w postulat pewności prawa będący fundamentem demokratycznego państwa prawa.

Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania, ewentualnie o uchylenie decyzji I i II instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji.

M. K. zaskarżył decyzję Zarządu Województwa Lubelskiego w części, w której organ II instancji orzekł o jego solidarnej odpowiedzialności za zobowiązania M. C. D. K..

Skarżący zarzucił naruszenie:

- art. 11 ust. 1 w zw. z art. 11 ust. 1a i ust. 2 Prawa upadłościowego, poprzez błędną wykładnię, skutkującą błędnym ustaleniem, że stan niewypłacalności M. C. D. K. Sp. z o.o. zaistniał w okresie pełnienia przez M. K. funkcji prezesa zarządu, a także na zaniechaniu ustalenia przez organ dokładnej daty, w której zaistniał stan niewypłacalności;

- art. 21 ust. 1 Prawa upadłościowego, poprzez przyjęcie, że odwołujący nie złożył wniosku o ogłoszenie upadłości spółki w terminie, pomimo że w krótkim okresie pełnienia przez niego funkcji prezesa zarządu nie był on, nawet przy dołożeniu najwyższej staranności, w stanie wnikliwie przeanalizować sytuacji ekonomicznej spółki w zakresie ewentualnego istnienia podstaw do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości;

- art. 116 § 1 o.p., poprzez jego błędną wykładnię, a w konsekwencji przyjęcie, że wobec odwołującego zachodzą przesłanki pozytywne i nie zachodzi żadna przesłanka negatywna, warunkująca solidarną odpowiedzialność odwołującego za zobowiązania beneficjenta, podczas gdy ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika brak powstania takiej odpowiedzialności, w szczególności nie można uznać, że zaległość podatkowa objęta skarżoną decyzją powstała w okresie pełnienia przez skarżącego funkcji prezesa zarządu;

- art. 116 § 1 pkt 1 lit. b) o.p., poprzez błędne zastosowanie i przyjęcie, że skarżący nie wykazał braku winy w niezłożeniu przez niego wniosku o ogłoszenie upadłości;

- art. 77 § 1 w zw. z art. 84 k.p.a., poprzez odmowę przeprowadzenia przez organ II instancji dowodu z załączonych do pisma skarżącego z dnia 19 marca 2024 r. dokumentów - projekcji finansowych spółki, pomimo iż dowód ten zmierzał do wykazania przesłanki egzoneracyjnej wynikającej z art. 116 § 1) pkt 1 lit b) o.p.;

- art. 77 § 1 w zw. z art. 84 k.p.a., poprzez nieprzeprowadzenie dowodu z opinii biegłego z zakresu księgowości i rachunkowości dla wykazania następujących okoliczności: określenia właściwej daty złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości, otwarcia postępowania restrukturyzacyjnego albo zatwierdzenia układu w postępowaniu o zatwierdzenie układu dla beneficjenta, ustalenia, czy wniosek o ogłoszenie upadłości spółki M. C. D. K. z dnia 27 maja 2020 r. (data wpływu) został złożony w prawidłowym terminie, braku podstaw do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości spółki w okresie pełnienia przez M. K. funkcji prezesa zarządu tj. w okresie od 1 lutego 2019 r. do 24 kwietnia 2019 r., braku możliwości pod względem księgowym uwzględnienia zobowiązania z tytułu zwrotu środków publicznych objętych decyzją nr [...] Dyrektora Wojewódzkiego Urzędu Pracy w Lublinie w księgach rachunkowych w okresie pełnienia przez skarżącego funkcji prezesa zarządu tj. w okresie od 1 lutego 2019 r. do 24 kwietnia 2019 r., a także braku po stronie M. K. winy w niezgłoszeniu wniosku o ogłoszenie upadłości., pomimo że w sprawie zachodzi potrzeba uzyskania wiadomości specjalnych dla oceny sprawozdań finansowych spółki, a w konsekwencji naruszenia obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego;

- art. 116 § 2 o.p. w zw. z art. 67 ust. 1 u.f.p., poprzez jego niezastosowanie w przedmiotowej sprawie;

- błąd w ustaleniach faktycznych polegający na sprzecznym z zasadami logicznego rozumowania przyjęciu, że naruszenie procedur, o których mowa w art. 189 ust. 3 lub art. 207 ust 1 u.f.p. nastąpiło już w chwili upublicznienia ogłoszenia o zamówieniu inicjującego postępowanie w sprawie tego zamówienia a nie - jak wskazał odwołujący – najwcześniej z chwilą przekazania środków lub zawarcia umowy w sprawie tego zamówienia;

- art. 66b ust. 2 u.f.p., poprzez błędne ustalenie kręgu podmiotów odpowiedzialnych za zobowiązanie do zwrotu środków, o których mowa w art. 60 pkt 6 u.f.p.;

- art. 116 o.p, w związku z art. 66b ust. 2, art. 67 ust. 1 u.f.p., poprzez błędne przyjęcie, że norma wskazana w art. 66b ust. u.f.p wyłącza częściowo regulację przewidzianą w art. 116 o.p., a to w zakresie ustalenia momentu powstania zobowiązania podatkowego.

Skarżący wniósł o uchylenie decyzji organu II instancji w zaskarżonej części i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji, ewentualnie o umorzenie postępowania względem M. K. z uwagi na jego bezprzedmiotowość oraz o zasądzenie kosztów postępowania.

W odpowiedziach na skargi organ wniósł o oddalenie obu skarg, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie na rozprawie w dniu 27 sierpnia 2026 r. na podstawie art. 111 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143, ze zm.), dalej powoływanej jako "p.p.s.a.", połączył sprawy o sygnaturach III SA/Lu 660/25 (sprawa ze skargi M. K.) oraz III SA/Lu 661/25 (sprawa ze skargi J. F.) w celu ich łącznego rozpoznania i rozstrzygnięcia oraz postanowił prowadzić dalej sprawę pod sygnaturą III SA/Lu 660/25.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Skargi wniesione przez J. F. i M. K. podlegały oddaleniu, jako niezasadne.

Zaskarżoną decyzją organ orzekł o solidarnej odpowiedzialności byłych Prezesów Zarządu Spółki M. C. D. K. Spółki z o.o. w likwidacji – M. K. i J. F. za zobowiązania Spółki wynikające z ostatecznej decyzji administracyjnej zobowiązującej spółkę do zwrotu środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich, wykorzystanych z naruszeniem prawa. M. C. D. K. Spółka z o.o. w likwidacji dopuściła się określonych nieprawidłowości realizując, w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Lubelskiego na lata 2014 – 2020, na podstawie umowy o dofinansowanie, projekt "Wykluczeni? Wykluczone!" (umowa o dofinasowanie k. 303 akt adm.). Odpowiedzialność Spółki została potwierdzona ostateczną decyzją administracyjną Dyrektora Wojewódzkiego Urzędu Pracy w Lublinie z dnia 7 września 2020 r., nr [...] zobowiązującą spółkę do zwrotu środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich (k. 360-376 akt adm.), utrzymaną w mocy decyzją Zarządu Województwa Lubelskiego z dnia 22 grudnia 2020 r. Decyzja organu odwoławczego nie została zaskarżona w prawem przewidzianym terminie do sądu administracyjnego.

Spór w sprawie sprowadza się do oceny, czy skarżący M. K. i J. F. mogą ponosić solidarną odpowiedzialność za zobowiązania Spółki jako byli Prezesi Zarządu, jak uznał organ. Kwestią sporną jest ocena przesłanek wyłączających odpowiedzialność członka zarządu za zobowiązania Spółki, o których mowa w art. 116 § 1 o.p.

W pierwszej kolejności wyjaśnienia wymaga, że zgodnie z art. 9 ust. 2 pkt 9 ustawy wdrożeniowej, do zadań instytucji zarządzającej należy odzyskiwanie kwot podlegających zwrotowi, w szczególności kwot związanych z nałożeniem korekt finansowych, na zasadach określonych w ustawie z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych albo w umowie o dofinansowanie projektu, albo w decyzji o dofinansowaniu projektu, w tym (lit. a) – wydawanie decyzji o zwrocie środków przeznaczonych na realizację programów, projektów lub zadań oraz decyzji o zapłacie odsetek, o których mowa odpowiednio w art. 207 ust. 9 i art. 189 ust. 3b ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych.

Zgodnie z art. 60 pkt 6 ustawy o finansach publicznych, należności z tytułu zwrotu środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich oraz inne należności związane z realizacją projektów finansowanych z udziałem tych środków, a także odsetki od tych środków i od tych należności są środkami publicznymi stanowiącymi niepodatkowe należności budżetowe o charakterze publicznoprawnym.

Do spraw dotyczących należności, o których mowa w powołanym wyżej art. 60, nieuregulowanych ustawą o finansach publicznych stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego i odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (art. 67 ustawy o finansach publicznych).

Dział III Ordynacji podatkowej obejmuje przepisy art. 21 – art. 119 ustawy dotyczące zobowiązań podatkowych.

W myśl art. 107 § 1 o.p., za zaległości podatkowe podatnika odpowiadają całym swoim majątkiem solidarnie z podatnikiem osoby trzecie. Zgodnie z art. 107 § 2 osoby trzecie odpowiadają również za odsetki za zwłokę od zaległości podatkowych (pkt 2).

Odpowiedzialności członków zarządu spółek kapitałowych dotyczy przepis art. 116 o.p. Zgodnie § 1 tego artykułu, za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w organizacji, prostej spółki akcyjnej, prostej spółki akcyjnej w organizacji, spółki akcyjnej lub spółki akcyjnej w organizacji odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna, a członek zarządu:

1) nie wykazał, że:

a) we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub w tym czasie zostało otwarte postępowanie restrukturyzacyjne w rozumieniu ustawy z dnia 15 maja 2015 r. - Prawo restrukturyzacyjne (Dz. U. z 2024 r. poz. 1428) albo zatwierdzono układ w postępowaniu o zatwierdzenie układu, o którym mowa w ustawie z dnia 15 maja 2015 r. - Prawo restrukturyzacyjne, albo

b) niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości nastąpiło bez jego winy;

2) nie wskazuje mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części.

Według art. 66b ust. 2 u.f.p. osoby trzecie odpowiedzialne za zobowiązania do zwrotu środków, o których mowa w art. 60 pkt 6, ustala się według stanu z dnia powstania naruszeń określonych w art. 189 ust. 3 lub w art. 207 ust. 1. Stosownie zaś do art. 207 ust. 1 u.f.p., przypadku gdy środki przeznaczone na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich są: 1) wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem, 2) wykorzystane z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184, 3) pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości - podlegają zwrotowi wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia przekazania środków, w terminie 14 dni od dnia doręczenia ostatecznej decyzji, o której mowa w ust. 9, na wskazany w tej decyzji rachunek bankowy.

W świetle powołanych przepisów nie ulega wątpliwości, że wobec stwierdzenia, że podlegająca zwrotowi przez Spółkę kwota orzeczona ostateczną decyzją administracyjną nie została zwrócona, obowiązkiem instytucji zarządzającej było wszczęcie postępowania w stosunku do byłych członków Zarządu, odpowiadających solidarnie ze Spółką za jej zobowiązania. Podlegająca zwrotowi kwota – należność orzeczona decyzją administracyjną Dyrektora WUP w Lublinie w sprawie zwrotu środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich, wykorzystanych z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184 ust. 1 ustawy o finansach publicznych, stanowi należność, o jakiej mowa w art. 60 pkt 6 u.f.p., w związku z czym, na mocy przepisów Ordynacji podatkowej stosowanych odpowiednio w sprawie niniejszej, odpowiadają za nią byli członkowie zarządu spółki.

W sprawie pozostaje też poza sporem, że prowadzona egzekucja z majątku spółki okazała się bezskuteczna w części dotyczącej należności objętych zaskarżoną w niniejszej sprawie decyzją. Zostało to potwierdzone postanowieniem Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w [...] z dnia 7 lipca 2022 r., znak: [...] (tom [...], k. [...] akt adm.) umarzającym postępowanie egzekucyjne wszczęte wobec spółki wobec stwierdzenia, że nie jest możliwe wyegzekwowanie środków pieniężnych przewyższających koszty egzekucyjne. Z uzasadnienia postanowienia wynika, że organ egzekucyjny podjął szereg czynności w celu wyegzekwowania dochodzonych należności, co jednakże pozwoliło na wyegzekwowanie łącznie jedynie kwoty 369,13 zł, w tym należności głównej w wysokości 314,20 zł oraz odsetek w wysokości 54,93 zł, przy czym koszty komornicze wyniosły 18,46 zł. Okoliczności te nie są kwestionowane.

Bezspornie również skarżący na żadnym etapie postępowania nie wskazali mienia Spółki, z którego egzekucja umożliwiłaby zaspokojenie należności w znacznej części.

Skarżący J. F. zarzuca błędną ocenę organu, że złożony przez niego w dniu 27 maja 2020 r. wniosek o ogłoszenie upadłości Spółki z dnia 26 maja 2020 r. nie został złożony "we właściwym czasie" i w związku z tym nie zaistniała przesłanka wyłączająca odpowiedzialność skarżącego za zobowiązania Spółki, o której mowa w art. 116 § 1 pkt 1 lit. a) o.p.

M. K. stoi zaś na stanowisku, że w krótkim czasie pełnienia funkcji prezesa zarządu nie był w stanie przeanalizować sytuacji ekonomicznej Spółki w zakresie ewentualnego istnienia podstaw do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości. Podkreślał, że przez cały okres pełnienia funkcji Prezesa Zarządu Spółka posiadała dodatnie przepływy finansowe i realizowała swoje zobowiązania na bieżąco. Na koniec 2019 r. spółka osiągnęła zysk. Powyższe dawało skarżącemu podstawy do twierdzenia, że Spółka jest na dobrej drodze do trwałej poprawy swojej sytuacji finansowej.

W ocenie Sądu prawidłowe jest jednak stanowisko organu, że w okolicznościach rozpoznawanej sprawy skarżący nie wykazali, że zaistniały przesłanki uwalniające ich od odpowiedzialności za zobowiązania Spółki.

Organ I instancji włączył w poczet materiału dowodowego dokumenty dotyczące sytuacji finansowej spółki oraz dokumenty obrazujące zmiany w składzie zarządu spółki, dokumenty znajdujące się w aktach postępowania sygn. akt [...] prowadzonego przez Sąd Rejonowy [...] z siedzibą w [...], w tym: wniosek dłużnika o ogłoszenie upadłości z dnia 26 maja 2020 r. wraz z załącznikami (data wpływu wniosku do Sądu 27 maja 2020 r.), pismo Spółki z dnia 24 czerwca 2020 r. wraz z załącznikami, sprawozdanie z czynności tymczasowego nadzorcy wraz ze sprawozdaniem na temat stanu finansowego dłużnika, rodzaju i wartości jego majątku oraz przewidywanych kosztów postępowania upadłościowego z dnia 7 września 2020 r., pismo Spółki z dnia 13 listopada 2020 r., pismo tymczasowego nadzorcy sądowego z dnia 9 grudnia 2020 r., postanowienie Sądu Rejonowego [...] z siedzibą w [...] z dnia 14 stycznia 2021 r.

Organ prawidłowo ustalił, że M. K. pełnił funkcję Prezesa Zarządu od dnia 1 lutego 2019 r. do dnia 25 kwietnia 2019 r., zaś J. F. pełnił tę funkcję od dnia 26 lipca 2019 r. do dnia 15 lutego 2021 r.

W tym miejscu trzeba zauważyć, że M. K. w pismach składanych w toku postępowania administracyjnego oraz w skardze podawał, że pełnił funkcję prezesa zarządu spółki od dnia 1 lutego 2019 r. do dnia 24 kwietnia 2019 r. Jednakże dokumenty zgromadzone w aktach sprawy potwierdzają ustalenia organów, że to 25 kwietnia 2019 r. był ostatnim dniem, w którym M. K. pełnił jeszcze funkcję prezesa zarządu spółki. W szczególności wynika to jednoznacznie z treści protokołu nadzwyczajnego zgromadzenia wspólników Spółki, które miało miejsce w dniu 25 kwietnia 2019 r.

Z prawidłowych ustaleń organu wynika, że skarżący w okresie istnienia nieprawidłowości pełnili funkcję prezesa zarządu spółki, jak przewiduje to art. 66b ust. 2 u.f.p.

Organ ustalił, że w okresie występowania nieprawidłowości ciągłej, tj. od 29 marca 2019 r. do 30 lipca 2019 r., funkcję członka Zarządu Spółki pełnili zarówno M. K. jak i J. F.. Początkowo M. K. pełnił funkcję Prezesa Zarządu (w okresie od 1 lutego 2019 r. do 25 kwietnia 2019 r., jako jedyny członek Zarządu Spółki), następnie funkcję tą pełnił J. F. (w okresie od 26 lipca 2019 r. do 15 lutego 2021 r., jako jedyny członek zarządu Spółki). M. K. pełnił funkcję Prezesa Zarządu w dniach wszczęcia postępowań, obarczonych naruszeniem procedur, tj. w dniach 29 marca 2019 r. (numer ogłoszenia: [...] i 18 kwietnia 2019 r. (numer ogłoszenia: [...] oraz w dniu zawarcia umowy z wykonawcą w przedmiocie realizacji zamówienia, którego dotyczyło postępowanie wszczęte na podstawie ogłoszenia o numerze [...], tj. w dniu 9 kwietnia 2019 r. Natomiast J. F. pozostawał Prezesem Zarządu Spółki w czasie wykonywania wszystkich trzech umów zawartych z wykonawcami zamówień w wyniku przeprowadzenia ww. postępowań, w tym w dacie zapłaty wynagrodzenia wykonawcom za zrealizowane usługi tj. w dniu 28 czerwca 2019 r. oraz 30 lipca 2019 r.

Obaj skarżący pełnili zatem funkcję prezesa zarządu w okresie występowania nieprawidłowości, która miała charakter nieprawidłowości ciągłej, gdyż stan naruszenia trwał przez wiele miesięcy skoro w tym okresie podejmowane były kolejne czynności naruszające wiążącą strony umowę o dofinansowanie projektu, to jest podejmowane z naruszeniem procedur. Zarzuty skarżącego M. K. kwestionujące stanowisko organu co do posłużenia się w okolicznościach sprawy pojęciem nieprawidłowości ciągłej są niezasadne. Zgodnie z orzecznictwem Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, w rozumieniu art. 3 ust. 1 akapit drugi rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz. U. UE. L. z 1995 r. Nr 312, str. 1) nieprawidłowość ma charakter "ciągły lub powtarzający się", jeżeli popełniana jest przez podmiot, który czerpie korzyści ekonomiczne z całokształtu podobnych operacji, które naruszają ten sam przepis prawa Unii (por. wyroki w sprawach C-279/05, C-52/14, C-465/10). Stan sprawy niniejszej odpowiada zaś opisanej sytuacji, gdyż naruszające procedury działania były rozciągnięte w czasie.

W okresie, w jakim miało miejsce naruszenie związane z zamówieniami zainicjowanymi ogłoszeniami o zamówieniu numer [...] oraz [...], funkcję członka Zarządu Spółki pełnili zarówno M. K. jak i J. F.. M. K. pełnił funkcję prezesa zarządu spółki w dniach, w których zostały upublicznione ogłoszenia (wraz z zapytaniami ofertowymi) inicjujące postępowania w sprawie tych zamówień, obarczone naruszeniem procedur, tj. odpowiednio w dniach 29 marca 2019 r. i 18 kwietnia 2019 r. oraz w dniu zawarcia umowy z wykonawcą w przedmiocie realizacji zamówienia, którego dotyczyło postępowanie wszczęte na podstawie ogłoszenia o numerze [...], tj. w dniu 9 kwietnia 2019 r. Natomiast J. F. pozostawał prezesem zarządu spółki w czasie wykonywania wszystkich trzech umów zawartych z wykonawcami zamówień w wyniku przeprowadzenia ww. postępowań, w tym w dacie zapłaty wynagrodzenia wykonawcom za zrealizowane usługi (w czerwcu i lipcu 2019 r.)..

W konsekwencji bezpodstawny jest zarzut M. K. naruszenia art. 66b ust. 2 u.f.p., poprzez błędne zdaniem skarżącego ustalenie kręgu podmiotów odpowiedzialnych za zobowiązanie do zwrotu środków.

Skarżący nie zgadza się ze stanowiskiem organu, że przepis art. 66b ust. 2 u.f.p. wyłącza stosowanie przepisu art. 116 § 2 o.p., według którego odpowiedzialność członków zarządu spółki określona w § 1 obejmuje zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań, których termin płatności upływał w czasie pełnienia przez nich obowiązków członka zarządu, oraz zaległości wymienione w art. 52 powstałe w czasie pełnienia obowiązków członka zarządu. Zdaniem skarżącego nie sposób uznać, że członek zarządu może ponosić odpowiedzialność za zobowiązania spółki, jeżeli nie stały się one wymagalne w okresie sprawowania tej funkcji. Prowadziłoby to do przyjęcia, że członek zarządu odpowiada za zobowiązanie, którego byt, wymagalność lub ewentualne uregulowanie jest zupełnie niezależne od jego funkcji zarządczych. Skarżący powołuje się na takie rozumowanie także w ramach zarzutu naruszenia art. 116 § 1 o.p., stwierdzając, że zaległość podatkowa objęta zaskarżoną decyzją nie powstała w okresie pełnienia przez skarżącego funkcji prezesa zarządu.

W ocenie Sądu rację ma organ odwoławczy, że przepis art. 66b ust. 2 u.f.p. jest przepisem szczególnym, stanowi niezależną regulację określającą, na jaki dzień ustala się osoby trzecie odpowiedzialne za zobowiązania do zwrotu środków. Przypomnieć należy, że przepis ten stanowi, że osoby trzecie odpowiedzialne za zobowiązania do zwrotu środków, o których mowa w art. 60 pkt 6, ustala się według stanu z dnia powstania naruszeń określonych w art. 189 ust. 3 lub w art. 207 ust. 1. Trzeba też zauważyć, że stosownie do art. 67 u.f.p., przepisy działu III Ordynacji podatkowej stosuje się jedynie odpowiednio, a przy tym jedynie w kwestiach nieuregulowanych w przepisach ustawy o finansach publicznych. Natomiast ostatnio wymieniona ustawa zawiera uregulowanie odnoszące się do ustalenia osób trzecich odpowiedzialnych za zobowiązania do zwrotu środków, o których mowa w art. 60 pkt 6 u.f.p. Takim przepisem jest art. 66b ust. 2 u.f.p. i to ten przepis, nie zaś art. 116 § 2 o.p. znajduje zastosowanie w sprawie.

"Stan z dnia powstania naruszeń", o jakim mowa w art. 66b ust. 2 u.f.p., to stan związany z działaniami i zaniechaniami dotyczącymi dofinansowania. Rację ma organ, że stan naruszenia procedur miał miejsce w przypadku zamówienia wszczętego na podstawie ogłoszenia nr [...] w okresie od 29 marca 2019 r. do 30 lipca 2019 r., zaś w przypadku zamówienia wszczętego na podstawie ogłoszenia nr [...] w okresie od 18 kwietnia 2019 r. do 30 lipca 2019 r. Nie można natomiast wiązać początku stanu naruszenia, jak twierdzi skarżący M. K., dopiero z datą wszczęcia postępowania o zwrot środków bądź datą zawarcia umowy o udzielenie zamówienia publicznego, co mało już miejsce po ustaniu mandatu skarżącego w zarządzie. Wymaga również zwrócenia uwagi, że wydanie decyzji w przedmiocie odpowiedzialności osoby trzeciej jest poprzedzone wydaniem ostatecznej decyzji, o której mowa w art. 189 ust. 3b albo w art. 207 ust. 9 u.f.p. (art. 66b ust. 1 u.f.p.). Nie ulega wątpliwości, że w niniejszej sprawie taką decyzją jest ostateczna decyzja Zarządu Województwa Lubelskiego z dnia 22 grudnia 2020 r., utrzymująca w mocy decyzję Dyrektora Wojewódzkiego Urzędu Pracy w Lublinie z dnia 7 września 2020 r. w przedmiocie określenia kwoty podlegającej zwrotowi przez beneficjenta - M. C. D. K. Spółkę z o.o. w likwidacji. Decyzja administracyjna w sprawie zwrotu środków wydana na podstawie art. 207 ust. 9 u.f.p. ma charakter deklaratoryjny, a nie konstytutywny, co oznacza, że stwierdza ona, że zobowiązanie do zwrotu kwoty powstało z chwilą naruszenia procedur, a nie z chwilą wydania ostatecznej decyzji o obowiązku jej zwrotu. Decyzja nakładająca zwrot nie musi być wydana, bowiem beneficjent sam może dobrowolnie zwrócić tę kwotę. Natomiast decyzja jest wydawana dopiero w przypadku bezskutecznego upływu terminu wyznaczonego na dobrowolny zwrot pobranych środków (vide art. 207 ust. 1, 8 i 9 u.f.p.).

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 116 § 1 pkt 1 lit. a) o.p. wskazać należy, że członek zarządu, który potencjalnie może odpowiadać jako osoba trzecia, powinien podjąć działania zmierzające do wykazania istnienia negatywnych przesłanek odpowiedzialności osoby trzeciej. Zatem w pierwszej kolejności to na nim spoczywa obowiązek wykazania tych okoliczności.

Z przytoczonych wyżej przepisów wynika, że wydanie decyzji o odpowiedzialności osoby trzeciej wymaga wykazania zarówno przesłanek pozytywnych tej odpowiedzialności, jak również wykazania, że w sprawie nie wystąpiły przesłanki wyłączające tę odpowiedzialność (uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 sierpnia 2009 r., sygn. akt II FPS 3/09). Na organie spoczywa obowiązek wykazania bezskuteczności egzekucji oraz – w okolicznościach niniejszej sprawy – wykazania pełnienia przez strony funkcji członka zarządu w czasie powstania naruszeń określonych w art. 189 ust. 3 lub w art. 207 ust. 1 u.f.p. Wykazanie przesłanek egzoneracyjnych, to jest przesłanek uwalniających od odpowiedzialności członka zarządu spółki, jako osoby trzeciej, obciąża co do zasady tę osobę, ale organów nie zwalnia z oceny sprawy w tym przedmiocie. Zwrócić należy uwagę, że także w uchwale z dnia 10 sierpnia 2009 r., sygn. akt II FPS 3/09 Naczelny Sąd Administracyjny wyraził pogląd, że w każdym wypadku wydania decyzji na podstawie art. 116 § 1 o.p. organ podatkowy zobowiązany jest wskazać istnienie przesłanek odpowiedzialności członka zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością za jej zaległości podatkowe oraz zbadać, czy nie zachodziły przesłanki wyłączające tę odpowiedzialność. Do negatywnych przesłanek odpowiedzialności zalicza się wykazanie, że we właściwym czasie złożono wniosek o ogłoszenie upadłości lub o restrukturyzację albo niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości nastąpiło bez winy, bądź też wskazano mienie spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części. W każdym wypadku orzekania o odpowiedzialności członka zarządu organ podatkowy jest zobowiązany zbadać, czy i kiedy wystąpiły przesłanki do ogłoszenia upadłości, gdyż niezłożenie wniosku o upadłość we właściwym czasie jest jednym z warunków odpowiedzialności członka zarządu na podstawie art. 116 § 1 o.p.

Niekwestionowane jest, że pojęcie "właściwego czasu" do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości w rozumieniu art. 116 § 1 o.p. nie zostało zdefiniowane w przepisach Ordynacji podatkowej i w tym zakresie należy odwołać się do przepisów Prawa upadłościowego. Stosownie do art. 21 ust. 1-3 p.u., dłużnik jest zobowiązany, nie później niż w terminie trzydziestu dni od dnia, w którym wystąpiła podstawa do ogłoszenia upadłości, zgłosić w sądzie wniosek o ogłoszenie upadłości. Upadłość ogłasza się zaś w stosunku do dłużnika, który stał się niewypłacalny (art. 10 p.u.). Dłużnik jest niewypłacalny, jeżeli utracił zdolność do wykonywania swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych (ust. 1). Domniemywa się, że dłużnik utracił tę zdolność, jeżeli opóźnienie w wykonaniu zobowiązań pieniężnych przekracza trzy miesiące (art. 11 ust. 1a p.u.). Dłużnik będący osobą prawną jest niewypłacalny także wtedy, gdy jego zobowiązania pieniężne przekraczają wartość jego majątku, a stan ten utrzymuje się przez okres przekraczający dwadzieścia cztery miesiące (art. 11 ust. 2 p.u.). Z powyższych przepisów wynika, że "właściwy czas" w rozumieniu art. 116 § 1 pkt 1 lit. a) o.p. oznacza termin 30 dni od dnia, w którym wystąpiła podstawa do ogłoszenia upadłości. Trzeba przy tym zauważyć, że przesłanki niewypłacalności wymienione w art. 11 ust. 1a i ust. 2 p.u. są niezależne. Wystarczające jest zatem wystąpienie jednej z nich.

W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, że przesłanka egzoneracyjna wymieniona w art. 116 § 1 pkt 1 o.p. odnosi się wyłącznie do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości, a nie do skutku tego wniosku, jakim jest ogłoszenie upadłości. Wniosek należy złożyć wówczas, gdy zaistnieją przesłanki niewypłacalności dłużnika, określone w art. 10 i art. 11 u.p. Jeżeli zatem dłużnik nie wykonuje swoich wymagalnych zobowiązań, powinien taki wniosek zawsze złożyć. Odróżnić należy obowiązek zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości od skuteczności tego wniosku i ogłoszenia tej upadłości przez sąd. Dłużnik ma jedynie obowiązek dokonania oceny, czy wykonuje swoje wymagalne zobowiązania, natomiast oceny, czy faktycznie zaistniały przesłanki do ogłoszenia upadłości władny jest dokonać wyłącznie sąd właściwy w sprawach upadłości. Nawet zatem niewykonywanie wymagalnych zobowiązań wobec jednego wierzyciela nie zwalnia członka zarządu od zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości, nie do niego bowiem należy rozstrzygnięcie o zasadności wniosku (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 grudnia 2024 r., sygn. akt III FSK 534/23 oraz wymienione tam orzeczenia).

Odnosząc się do okoliczności uwalniających członka zarządu od odpowiedzialności z art. 116 § 1 pkt 1 o.p. wskazać należy, że zdaniem skarżącego J. F. początek stanu niewypłacalności Spółki należy wiązać z dniem 27 kwietnia 2020 r., tj. z dniem bezskutecznego upływu terminu płatności podatku VAT. W związku z tym, w ocenie skarżącego, wniosek o ogłoszenie upadłości Spółki, który wpłynął do Sądu w dniu 27 maja 2020 r., był wniesiony z dochowaniem terminu 30 dni.

Organ wykazał jednakże, że Spółka zalegała z płatnościami już co najmniej od roku 2018.

Sąd podziela stanowisko organu, że Spółka zaprzestała spłacania wymagalnych wierzytelności dużo wcześniej, niż wskazuje skarżący. Ustalenia organu znajdują potwierdzenie w zgromadzonym materiale dowodnym. W sprawozdaniu finansowym za rok 2018 wykazano okoliczności wskazujące na zagrożenie kontynuowania działalności przez Spółkę, a mianowicie stratę przewyższającą sumę kapitałów zapasowego i rezerwowych oraz połowę kapitału zakładowego. Zgodnie z art. 233 § 1 ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (Dz. U. z 2024 poz. 18, ze zm.), jeżeli bilans sporządzony przez zarząd wykaże stratę przewyższającą sumę kapitałów zapasowego i rezerwowych oraz połowę kapitału zakładowego, zarząd jest obowiązany niezwłocznie zwołać zgromadzenie wspólników w celu powzięcia uchwały dotyczącej dalszego istnienia spółki. Ponadto w sprawozdaniu finansowym za 2019 rok wykazano, że w związku z otrzymaniem w dniu 24 lutego 2020 r. informacji pokontrolnej nr [...] Wojewódzkiego Urzędu Pracy w [...], wzywającej do zwrotu całości dofinansowania projektu nr [...], dalsza kontynuacja działalności przez spółkę jest zagrożona.

Słusznie także odwołał się organ do dokumentacji dotyczącej innych projektów finansowanych ze środków europejskich realizowanych przez spółkę, uzyskanej od [...] Jednostki Wdrażania Programów Unijnych, Wojewódzkiego Urzędu Pracy w [...], Wojewódzkiego Urzędu Pracy w [...], Wojewódzkiego Urzędu Pracy w [...], Wojewódzkiego Urzędu Pracy w [...] (włączonych w poczet materiału dowodowego postanowieniem z dnia 1 sierpnia 2023 r.). Z dokumentów tych wynika, że Spółka nie regulowała wymagalnych zobowiązań wcześniej, niż wykazała to we wniosku o ogłoszenie upadłości, wobec:

1) Wojewódzkiego Urzędu Pracy w [...] - wezwanie z dnia 25 czerwca 2018 r. do zwrotu wydatków w wysokości 39 953,48 zł poniesionych z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184 u.f.p., wraz z odsetkami oraz wezwanie z dnia 20 sierpnia 2018 r. do zwrotu wydatków w wysokości 16 107,56 zł wraz z odsetkami. Terminy na zwrot upłynęły bezskutecznie odpowiednio: w dniu 13 lipca 2018 r. oraz w dniu 7 września 2018 r.;

2) Wojewódzkiego Urzędu Pracy w [...] - wezwanie z dnia 25 lutego 2019 r. do zwrotu środków uznanych za niekwalifikowalne w wysokości 49 034,01 zł wraz z odsetkami, termin na zwrot upłynął bezskutecznie w dniu 15 marca 2019 r.; wezwanie z dnia 1 marca 2019 r. do zwrotu środków uznanych za niekwalifikowalne w wysokości 9 492,46 zł wraz z odsetkami, termin na zwrot upłynął bezskutecznie w dniu 19 marca 2019 r.; wezwanie z dnia 19 marca 2019 r. do zwrotu środków uznanych za niekwalifikowalne w wysokości 14 214,38 zł wraz z odsetkami, termin na zwrot upłynął bezskutecznie w dniu 8 kwietnia 2019 r.; wezwanie z dnia 6 czerwca 2019 r. do zwrotu środków uznanych za niekwalifikowalne w wysokości 14 806,64 zł wraz z odsetkami, termin na zwrot upłynął bezskutecznie w dniu 27 czerwca 2019 r.; wezwanie z dnia 2 października 2019 r. do zwrotu środków uznanych za niekwalifikowalne w wysokości 16 524,06 zł wraz z odsetkami, termin na zwrot upłynął bezskutecznie w dniu 21 października 2019 r.;

3) Wojewódzkiego Urzędu Pracy w [...] - wezwanie z dnia 25 kwietnia 2019 r. do zwrotu środków uznanych za niekwalifikowalne w wysokości 458 950,60 zł wraz z odsetkami, termin na zwrot upłynął bezskutecznie w dniu 13 maja 2019 r.;

4) [...] Jednostki Wdrażania Projektów Unijnych - wezwanie z dnia 26 lutego 2019 r. do zwrotu środków uznanych za niekwalifikowalne w wysokości 8 592,75 zł wraz z odsetkami, termin na zwrot upłynął bezskutecznie w dniu 17 marca 2019 r.; wezwanie z dnia 4 września 2019 r. do zwrotu środków uznanych za niekwalifikowalne w wysokości 13 406,40 zł wraz z odsetkami, termin na zwrot upłynął bezskutecznie w dniu 23 września 2019 r.; wezwanie z dnia 12 sierpnia 2019 r. do zwrotu środków uznanych za niekwalifikowalne w wysokości 49 309,87 zł wraz z odsetkami, termin na zwrot upłynął bezskutecznie w dniu 2 września 2019 r.

Organ odwoławczy zasadnie stwierdził, że z upływem 14-dniowego terminu określonego w wezwaniach do zwrotu należności tam wskazane stały się wymagalne. Jak wyjaśniono bowiem już wcześniej, decyzja administracyjna w sprawie zwrotu środków wydana na podstawie art. 207 ust. 9 u.f.p. ma charakter deklaratoryjny, a nie konstytutywny.

Trafnie podniesiono w zaskarżonej decyzji, że powyższej oceny nie może zmienić fakt uregulowania części zobowiązań po otrzymaniu przez Spółkę ostatecznych decyzji, a to właśnie ze względu na deklaratoryjny charakter decyzji wydanych w oparciu o art. 207 ust. 9 u.f.p., w związku z czym decyzje te nie tworzą nowego zobowiązania.

Ponadto, opóźnienie w regulowaniu wymagalnych zobowiązań przekraczało okres trzech miesięcy. Organ powołując się na treść art. 11 p.u. zasadnie zatem wywiódł, że Spółka najpóźniej w 2018 r. utraciła zdolność do wykonywania swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych, co w świetle art. 21 p.u. oznaczało obowiązek złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości.

Jak wyjaśniono szczegółowo w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Spółka przed złożeniem wniosku o ogłoszenie upadłości, tj. 27 maja 2020 r. nie uregulowała wymagalnych zobowiązań wobec:

- Wojewódzkiego Urzędu Pracy w [...] - wezwanie z dnia 25 czerwca 2018 r. do zwrotu wydatków w wysokości 39 953,48 zł poniesionych z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184 u.f.p., wraz z odsetkami oraz wezwanie z dnia 20 sierpnia 2018 r. do zwrotu wydatków w wysokości 16 107,56 zł wraz z odsetkami. Terminy na zwrot upłynęły bezskutecznie odpowiednio: w dniu 13 lipca 2018 r. oraz w dniu 7 września 2018 r.;

- Wojewódzkiego Urzędu Pracy w [...] - wezwanie z dnia 25 lutego 2019 r. do zwrotu środków uznanych za niekwalifikowalne w wysokości 49 034,01 zł wraz z odsetkami, termin na zwrot upłynął bezskutecznie w dniu 15 marca 2019 r.; wezwanie z dnia 1 marca 2019 r. do zwrotu środków uznanych za niekwalifikowalne w wysokości 9 492,46 zł wraz z odsetkami, termin na zwrot upłynął bezskutecznie w dniu 19 marca 2019 r.; wezwanie z dnia 19 marca 2019 r. do zwrotu środków uznanych za niekwalifikowalne w wysokości 14 214,38 zł wraz z odsetkami, termin na zwrot upłynął bezskutecznie w dniu 8 kwietnia; wezwanie z dnia 6 czerwca 2019 r. do zwrotu środków uznanych za niekwalifikowalne w wysokości 14 806,64 zł wraz z odsetkami, termin na zwrot upłynął bezskutecznie w dniu 27 czerwca 2019 r.; wezwanie z dnia 2 października 2019 r. do zwrotu środków uznanych za niekwalifikowalne w wysokości 16 524,06 zł wraz z odsetkami, termin na zwrot upłynął bezskutecznie w dniu 21 października 2019 r.;

- Wojewódzkiego Urzędu Pracy w [...] - wezwanie z dnia 25 kwietnia 2019 r. do zwrotu środków uznanych za niekwalifikowalne w wysokości 458 950,60 zł wraz z odsetkami, termin na zwrot upłynął bezskutecznie w dniu 13 maja 2019 r.;

- [...] Jednostki Wdrażania Projektów Unijnych - wezwanie z dnia 26 lutego 2019 r. do zwrotu środków uznanych za niekwalifikowalne w wysokości 8 592,75 zł wraz z odsetkami, termin na zwrot upłynął bezskutecznie w dniu 17 marca 2019 r.; wezwanie z dnia 4 września 2019 r. do zwrotu środków uznanych za niekwalifikowalne w wysokości 13 406,40 zł wraz z odsetkami, termin na zwrot upłynął bezskutecznie w dniu 23 września 2019 r.; wezwanie z dnia 12 sierpnia 2019 r. do zwrotu środków uznanych za niekwalifikowalne w wysokości 49 309,87 zł wraz z odsetkami, termin na zwrot upłynął bezskutecznie w dniu 2 września 2019 r.

Powyższe okoliczności wskazują, że zarówno w okresie, kiedy funkcję Prezesa Zarządu sprawował M. K., jak również w okresie, gdy funkcję tę pełnił J. F., Spółka opóźniała się z wykonaniem swoich wymagalnych zobowiązań, a opóźnienie to przekraczało trzy miesiące, co w świetle art. 10 i art. 11 ust. 1a p.u. jest równoznaczne z wystąpieniem stanu niewypłacalności. Nawet niewykonywanie wymagalnych zobowiązań wobec jednego wierzyciela nie zwalnia członka zarządu od zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości. Jeżeli zatem skarżący chciałby uwolnić się od odpowiedzialności za zobowiązania Spółki, winien był taki wniosek zgłosić, czego jednak bezspornie nie uczynił, mimo że podstawy do złożenia takiego wniosku bez wątpienia istniały w dacie obejmowania przez M. K. funkcji Prezesa Zarządu Spółki. Wbrew stanowisku skarżącego argument, że wierzytelności w stosunku do Spółki miały charakter spornych, nie ma wpływu na kwestię wymagalności wierzytelności.

Wykładnia przepisów art. 11 ust. 1, 1a i 2 p.u. wskazuje, że dla stwierdzenia niewypłacalności dłużnika wystarczające jest ziszczenie się tylko jednej z dwóch enumeratywnie wymienionych w nich podstaw (zaprzestanie wykonywania wymagalnych zobowiązań lub gdy zobowiązania przekroczą wartość majątku). Przepis art. 11 ust. 1 p.u. odnosi się bowiem do wszystkich podmiotów, które mogą zostać ogłoszone upadłymi. Nawet zatem "dobra sytuacja finansowa" dłużnika rozumiana jako brak przesłanki z art. 11 ust. 2 p.u. nie zwalnia go od obowiązku zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości, jeżeli nie reguluje (expressis verbis nie wykonuje) on wymagalnych zobowiązań. Z istoty porządku prawnego wynika, że każdy powinien wykonywać swe wymagalne zobowiązania w terminie. Zasada ta obowiązuje wszystkich i wszystkie zobowiązania, w tym z tytułu podatków i innych danin publicznych. Tym bardziej zatem musi obowiązywać przedsiębiorców (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 grudnia 2024 r., sygn. akt III FSK 534/23 i powołane tam orzecznictwo). W związku z tym argumenty skarżącego M. K. co do dobrej w jego przekonaniu sytuacji finansowej Spółki pozostają bez wpływu na ocenę wystąpienia podstawy do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości z uwagi na brak regulowania przez Spółkę wymagalnych zobowiązań.

W konsekwencji nie jest zasadny podniesiony w skardze M. K. zarzut naruszenia art. 77 § 1 w zw. z art. 84 k.p.a., poprzez odmowę przeprowadzenia przez organ dowodu z załączonych do pisma skarżącego z dnia 19 marca 2024 r. dokumentów - projekcji finansowych Spółki, pomimo iż dowód ten, jak podnosi skarżący, zmierzał do wykazania przesłanki egzoneracyjnej wynikającej z art. 116 § 1 pkt 1 lit. b) o.p. Okoliczność, że jak podnosi skarżący, według przedstawionych projekcji istniało duże prawdopodobieństwo, że Spółka osiągnie zysk na koniec 2019 r., nie może świadczyć o braku winy skarżącego w niezłożeniu wniosku o ogłoszenie upadłości w sytuacji, gdy spółka nie regulowała wymagalnych zobowiązań, co stanowi odrębną przesłankę niewypłacalności i w konsekwencji obowiązku skarżącego, jako prezesa zarządu, do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości. Trzeba również zwrócić uwagę, że w sprawozdaniu finansowym za 2018 r., sporządzonym w dniu 29 marca 2019 r., wykazana została strata Spółki przewyższająca sumę kapitałów zapasowego i rezerwowych oraz połowę kapitału zakładowego, co zgodnie z art. 233 § 1 k.s.h. wymagało decyzji zgromadzenia wspólników co do ewentualnego kontynuowania działalności przez spółkę, gdyż stan taki wskazuje na zagrożenie kontynuowania działalności.

W konsekwencji podzielić należy ocenę organu odwoławczego wyrażoną w postanowieniu odmawiającym przeprowadzenia dowodu z projekcji finansowych spółki opracowanych na zlecenie M. K. i obejmujących prognozowany bilans, rachunek zysków i strat oraz tzw. Cash flow dla Spółki w okresie od objęcia przez stronę postępowania funkcji prezesa zarządu. Trafnie organ stwierdził, że dowód ten nie przyczyniał się do wyjaśnienia sprawy. Jak wynika bowiem z materiału dowodowego, spółka już w 2018 r. posiadała nieuregulowane wymagalne zobowiązania z tytułu zwrotu środków przeznaczonych na realizację projektów, których termin na spłatę przekraczał trzy miesiące.

W odniesieniu do skarżącego J. F. przywołane wyżej okoliczności dotyczące nieregulowania przez Spółkę wymagalnych zobowiązań potwierdzają stanowisko organu, że wniosek o ogłoszenie upadłości, który wpłynął do Sądu Rejonowego w dniu 27 maja 2020 r., był spóźniony.

Bez wątpienia potwierdzeniem prawidłowości takiego stanowiska jest też treść Sprawozdania Tymczasowego Nadzorcy Sądowego z dnia 7 września 2020 r., z którego wynika, że Spółka posiadała zobowiązania pieniężne wobec 74 wierzycieli, których wysokość wynosiła 1 494 655,03 zł. Przewidywany koszt postępowania upadłościowego oszacowano na 86 492,76 zł, a wartość majątku Spółki, który mógłby zostać spożytkowany na zaspokojenie kosztów postępowania upadłościowego na kwotę 29 334,37 zł.

Trafnie również stwierdził organ, że doszło do zniweczenia celu postępowania upadłościowego poprzez stworzenie sytuacji, w której niektórzy wierzyciele są zaspokajani kosztem innych. W świetle oświadczenia dłużnika o spłatach wierzytelności lub innych długów dokonanych w terminie sześciu miesięcy przed dniem złożenia wniosku, stanowiącego załącznik wniosku o ogłoszenie upadłości, spółka w dniach 25 lutego 2020 r. i 30 marca 2020 r. dokonała płatności kwoty 140 000,00 zł na rzecz P. O. (wspólnika spółki) oraz kwoty 12 844,00 zł na rzecz L. O. – żony P. O.. Zgodnie z zestawieniem łączna kwota dokonanych płatności wyniosła 152 844,00 zł. Wskazane powyżej płatności zostały uznane przez Tymczasowego Nadzorcę Sądowego za bezskuteczne wobec masy upadłości na mocy art. 128 ust. 2 p.u. Rację ma organ, że takie działanie Spółki stanowiło działanie na szkodę pozostałych wierzycieli.

Mając na względzie przepisy Prawa upadłościowego uznać zaś należy, że wniosek o upadłość powinien być zgłoszony w takim czasie, aby zapewnić wszystkim bez wyjątku wierzycielom szansę uzyskania równomiernego, choćby częściowego, zaspokojenia z majątku spółki (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 sierpnia 2019 r., sygn. akt II FSK 2684/17). Czas właściwy do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości to czas, w jakim zarząd spółki, która nie może na bieżąco realizować swoich zobowiązań wobec wszystkich wierzycieli, składa wniosek o ogłoszenie upadłości w sposób pozwalający chronić interesy wszystkich wierzycieli, którzy po ogłoszeniu upadłości będą mogli liczyć na równomierne zaspokojenie, by nie dopuścić do zaspokojenia niektórych wierzycieli ze szkodą dla innych (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 lutego 2018 r., sygn. akt II FSK 257/16). Dlatego też przez "właściwy czas" do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości w rozumieniu art. 116 § 1 pkt 1 lit. a) o.p. w zw. z art. 21 ust. 1 p.u., należy rozumieć czas, w którym środki pieniężne posiadane przez spółkę albo jej majątek rzeczowy wystarczają na takie zaspokojenie wierzycieli, które nie będzie znikome bądź tylko w niewielkiej części (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 28 listopada 2018 r., sygn. akt II UK 365/17).

Zasadna jest zatem również ocena organu, że postanowienie Sądu Rejonowego [...] w [...] z siedzibą w [...] z dnia 14 stycznia 2021 r., sygn. akt [...], którym oddalono wniosek Spółki o ogłoszenie upadłości na podstawie art. 13 ust. 1 p.u., wskazuje, że wniosek o ogłoszenie upadłości nie został złożony "we właściwym czasie". Przepis art. 13 ust. 1 p.u. stanowi, że sąd oddali wniosek o ogłoszenie upadłości, jeżeli majątek niewypłacalnego dłużnika nie wystarcza na zaspokojenie kosztów postępowania lub wystarcza jedynie na zaspokojenie tych kosztów. Oddalenie wniosku o ogłoszenie upadłości z uwagi na to, że majątek spółki nie wystarczał na pokrycie kosztów postępowania upadłościowego świadczy zatem o tym, że w dacie złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości wniosek ten był spóźniony, a więc nie był złożony "we właściwym czasie" w rozumieniu art. 116 § 1 pkt 1 lit. a) o.p. (por. np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 4 kwietnia 2017 r. sygn. akt l GSK 708/15; z dnia 27 kwietnia 2017 r. sygn. akt II FSK 1500/15; z dnia 22 lutego 2018 r. sygn. akt II FSK 257/16; z dnia 5 czerwca 2019 r. sygn. akt II FSK 2077/17; z dnia 17 listopada 2020 r. sygn. akt I GSK 889/17 i z dnia 7 grudnia 2022 r. sygn. akt III FSK 1338/21).

Prawidłowo zatem w okolicznościach sprawy organ uznał, że wniosek o ogłoszenie upadłości nie został złożony "we właściwym czasie", a więc w terminie umożliwiającym równomierne zaspokojenie wszystkich wierzycieli z majątku Spółki, co oznaczało niezaistnienie przesłanki, która na mocy art. 116 § 1 pkt 1 lit. a) o.p. wyłączałaby odpowiedzialność skarżącego J. F. za zaległości Spółki.

Zauważyć również należy, że skarżący J. F. nie powoływał się na okoliczności, które mogłyby wskazywać, że niezgłoszenie we właściwym czasie wniosku o ogłoszenie upadłości nastąpiło bez jego winy.

Z omówionych względów Sąd podziela ocenę i argumentację organu odwoławczego, że w stosunku do obu skarżących zachodzą przesłanki solidarnej odpowiedzialności osób trzecich za zaległości Spółki.

Jak już wyżej wskazano, skarżący pełnili funkcję Prezesa Zarządu Spółki w okresie, w którym występował stan nieprawidłowości. Bezskuteczność egzekucji została zaś potwierdzona postanowieniem Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w [...] z dnia 7 lipca 2022 r. w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego, a nadto wynika także z postanowienia z dnia 14 stycznia 2021 r. Sądu Rejonowego [...] w [...] z siedzibą w [...] o oddaleniu wniosku o ogłoszenie upadłości spółki na podstawie art. 13 ust. 1 ustawy Prawo upadłościowe.

Prawidłowa jest też ocena organu, że wobec skarżących nie wystąpiły przesłanki uwalniające od odpowiedzialności za zaległości Spółki wskazane w art. 116 § 1 pkt 1 o.p. Nie budzi również wątpliwości, że skarżący nie wskazali mienia Spółki, z którego egzekucja umożliwiłaby zaspokojenie zaległości Spółki w znacznej części. Niewątpliwie nie zaistniała więc w tej sprawie przesłanka egzoneracyjna określona w art. 116 § 1 pkt 2 o.p.

Nie zasługuje na uwzględnienie zarzut M. K., że organ błędnie ustalił, iż stan niewypłacalności spółki zaistniał w okresie pełnienia przez niego funkcji Prezesa Zarządu (od 1 lutego 2019 r. do 25 kwietnia 2019 r.). Wbrew twierdzeniu skarżącego, Spółka posiadała zaległości dłuższe niż trzy miesiące w okresie, gdy skarżący pełnił tę funkcję. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności z omówionej wyżej dokumentacji dotyczącej innych projektów finansowanych ze środków europejskich realizowanych przez spółkę wynika, że spółka nie regulowała zobowiązań przed objęciem funkcji przez skarżącego, tj. już w roku 2018 i w roku 2019 posiadała nieuregulowane wymagalne zobowiązania z tytułu zwrotu środków przeznaczonych na realizację projektów w stosunku do instytucji będących stronami umów o dofinasowanie tych projektów. Stan zadłużenia pogłębiał się już od 2018 r. Opóźnienie w regulowaniu wymagalnych zobowiązań przekraczało okres trzech miesięcy, co oznacza, jak słusznie stwierdził organ odwoławczy, że Spółka utraciła zdolność do wykonywania swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych najpóźniej w 2018 r.

Skarżący stoi na stanowisku, że wiedzę o przesłankach ogłoszenia upadłości powziął w dniu 31 marca 2019 r., kiedy zapoznał się ze sprawozdaniem finansowym spółki, a zatem termin na złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości w stosunku do niego upływał dopiero 30 kwietnia 2019 r., już po dacie wygaśnięcia jego uprawnień do działania w imieniu spółki. Argumentacja ta nie zasługuje na uwzględnienie, a przy tym nie ma waloru wiarygodności. Skarżący, przyjmując funkcję Prezesa Zarządu Spółki przyjął na siebie wszelkie prawa i obowiązki z tym związane, w tym obowiązek dbałości o wierzycieli Spółki. Skarżący pełniąc tę powinien na bieżąco śledzić sytuację ekonomiczną Spółki i w sytuacji wystąpienia niewypłacalności - co w niniejszym przypadku miało miejsce - niezwłocznie złożyć wniosek o upadłość. Jak zasadnie stwierdził organ, zakreślony termin 30 dni na złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości nie oznacza, że wniosek należy złożyć w ostatnim dniu. Zauważyć należy, że już w momencie objęcia przez skarżącego funkcji Prezesa Zarządu Spółka opóźniała się z wykonaniem wymagalnych zobowiązań pieniężnych, a opóźnienie przekraczało trzy miesiące. Ponadto w sytuacji, gdy w sprawozdaniu stwierdzono wystąpienie straty przewyższającej sumę kapitałów zapasowego i rezerwowych oraz połowę kapitału zakładowego, to jest okoliczności wskazujących na zagrożenie kontynuowania działalności przez Spółkę, trudno uznać, że zła sytuacja finansowa przedsiębiorstwa nie była wcześniej znana Prezesowi Zarządu. Stosownie do art. 233 § 1 k.s.h., jeżeli bilans sporządzony przez zarząd wykaże stratę przewyższającą sumę kapitałów zapasowego i rezerwowych oraz połowę kapitału zakładowego, zarząd jest obowiązany niezwłocznie zwołać zgromadzenie wspólników w celu powzięcia uchwały dotyczącej dalszego istnienia spółki. Jak zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 15 kwietnia 2021 r., sygn. akt I GSK 2830/18, stan zagrożenia dla podmiotu co do jego dalszej egzystencji, o którym mowa w tym przepisie, porównywalny jest z pojęciem niewypłacalności w rozumieniu art. 11 ustawy Prawo upadłościowe. W świetle powyższego nie można uznać braku winy skarżącego M. K. w niezgłoszeniu wniosku o ogłoszenie upadłości.

Niezasadne są również podniesione w skargach zarzuty naruszenia przepisów postępowania.

Chybiony jest podniesiony przez M. K. zarzut naruszenia art. 77 w związku z art. 84 k.p.a., poprzez nieprzeprowadzenie dowodu z opinii biegłego z zakresu księgowości i rachunkowości. Z akt sprawy wynika, że postanowieniem organ odmówił przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego. Przepis art. 77 § 1 k.p.a. nakłada na organ obowiązek zebrania materiału dowodowego wykazującego okoliczności istotne dla sprawy, a niewykazane innymi przeprowadzonymi już dowodami. Według zaś art. 84 § 1 k.p.a., gdy w sprawie wymagane są wiadomości specjalne, organ administracji może zwrócić się do biegłego lub biegłych o wydanie opinii. W niniejszej sprawie organy zebrały obszerny materiał dowodowy pozwalający na dokonanie stanowczych ustaleń faktycznych, mogących następnie stanowić podstawę decyzji wydanych w sprawie, toteż nie miały obowiązku dalszego poszukiwania dowodów. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy był wystarczający do wydania rozstrzygnięcia. Jak podkreśla się w orzecznictwie (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 maja 2020 r., sygn. akt I GSK 1999/19), do stwierdzenia, kiedy członek zarządu winien złożyć wniosek o ogłoszenie upadłości, nie jest konieczny dowód z opinii biegłego (wyrok NSA z dnia 28 lutego 2017 r., I FSK 1221/15, Lex nr 2282080). Ustalenie okoliczności faktycznej, kiedy w Spółce wystąpił stan niewypłacalności, należy do ustaleń, które samodzielnie powinny przeprowadzić organy - instytucja zarządzająca i z reguły nie wymaga to wiadomości specjalnych. Również badanie sprawozdań finansowych jednostki nie zawsze wymaga posiadania wiadomości specjalnych, zwłaszcza w zakresie analizy bilansu oraz rachunku zysków i strat za poszczególne okresy sprawozdawcze. Organy mogą samodzielnie, na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego ocenić, który moment był właściwym dla zgłoszenia przez członka zarządu wniosku o upadłość lub wszczęcie postępowania układowego spółki (wyrok NSA z dnia 19 stycznia 2018, II FSK 3638/15, LEX nr 2441281). Ponadto kwestia badania właściwego czasu na zgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości jest przesłanką obiektywną, ustalaną przez organy na podstawie okoliczności faktycznych każdej sprawy (tak wyrok NSA z dnia 1 sierpnia 2019, II FSK 2684/17, LEX nr 2723955). W okolicznościach niniejszej sprawy organ zgromadziły materiał dowodowy wystarczający do poczynienia istotnych ustaleń w sprawie, jak również dokonały właściwej oceny dowodów, wyprowadzając z ich treści trafne i logiczne wnioski.

W związku z podniesionym w skardze J. F. zarzutem naruszenia art. 77 k.p.a. w związku z art. 13 § 1 Prawa upadłościowego wymaga podkreślenia, że organ właściwie ocenił znaczenie w sprawie postanowienia oddalającego na podstawie art. 13 § 1 p.u. wniosek o ogłoszenie upadłości spółki. Jednocześnie uzasadnienie zaskarżonej decyzji, jak i decyzji organu pierwszej instancji wskazują, że postanowienie to nie stanowiło jedynego dowodu, z którego organy wyprowadziły prawidłowe w okolicznościach sprawy stwierdzenie, że wniosek o ogłoszenie upadłości Spółki był spóźniony. Organy prowadziły postępowanie w sposób zgodny z zasadami wyrażonymi w art. 8 k.p.a. i art. 10 k.p.a., zapewniając stronom czynny udział w sprawie. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji zawiera wszystkie elementy wymagane przepisem art. 107 § 3 k.p.a. oraz w zgodzie z zasadą określoną w art. 11 k.p.a. należycie i przekonująco wyjaśnia zasadność przesłanek, jakimi kierował się organ podejmując rozstrzygnięcie. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji wskazuje również, z jakich względów nie mogły być podzielone odmienne stanowisko i argumenty skarżących.

Z tych wszystkich względów Sąd uznał, że zaskarżona decyzja jest zgodna z przepisami prawa materialnego. Została ona wydana bez mogącego mieć wpływ na wynik sprawy naruszenia przepisów postępowania. Skargi wniesione w niniejszej sprawie przez obydwu skarżących okazały się zatem niezasadne.

W konsekwencji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił obie nieusprawiedliwione skargi na podstawie art. 151 p.p.s.a.