Wiata obok myjni samochodowej to samowola, sąd oddalił skargi właścicieli

Przedmiotem zaskarżenia jest postanowienie Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej: ,,Organ II instancji’’) z dnia 12 czerwca 2025 r. Nr 747/2025 wydane na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14.06.1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2024 r., poz. 572 ze zm.) oraz na podstawie art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 07.07.1994 r. Prawo budowlane (tj. Dz. U. z 2025 r., poz. 418), po rozpatrzeniu zażalenia D.B. (dalej: ,,skarżąca’’) na postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla m. st. Warszawy Nr IWT/65/2025 z dnia 20.02.2025 r. wstrzymujące roboty budowlane polegające na samowolnej dobudowie obiektu konstrukcji metalowej do istniejącej myjni samochodowej na działce nr ewid. [...] obr. [...]przy ul. [...] w [...] oraz informujące P. K. B. i P. D. B. o możliwości złożenia, w wyznaczonym terminie, wniosku o legalizację w/w inwestycji oraz o konieczności wniesienia opłaty legalizacyjnej – uchylające zaskarżone postanowienie w całości i orzekające merytorycznie na podstawie art. 48 ust. 1 pkt 1 w związku z ust. 5 ustawy z dnia 07.07.1994 r. Prawo budowlane (tj. Dz. U. z 2025 r., poz. 418) o wstrzymaniu D. B.i D. B. (dalej: ,,skarżący’’) prowadzenia robót budowlanych przy rozbudowie myjni samochodowej o kolejne trzy stanowiska do mycia samochodów (wiata o konstrukcji metalowej) na działce nr ewid. [...] obr[...] przy ul. [...] w [...] oraz informujące o możliwości złożenia wniosku o legalizację oraz o konieczności wniesienia opłaty legalizacyjnej w celu uzyskania decyzji o legalizacji obiektu budowlanego lub jego części, która zostanie wyliczona według art. 49d Prawa budowlanego.

W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Organ II instancji wskazał na stan faktyczny sprawy. W dniu 22 lipca 2024 r. do PINB dla m. st. Warszawy wpłynęło wystąpienie Zastępcy Burmistrza Dzielnicy [...] z dnia 16.07.2024 r., znak: UD-XV-WAB-RU.670.121.2024.PHS, zawierające prośbę o przeprowadzenie postępowania kontrolnego, mającego na celu ustalenie, czy działająca przy ul. [...] w [...] myjnia samochodowa prowadzona jest w obiekcie zrealizowanym zgodnie z wydanymi pozwoleniami. W w/w piśmie podano, że decyzją Nr 5/WIL/12 z dnia 09.01.2012 r. Prezydent m. st. Warszawy wydał pozwolenie na budowę myjni samochodowej trzystanowiskowej wraz z kontenerem na w/w działce. Następnie decyzją Nr IVOT/103/U/2013 z dnia 13.03.2013 r. PINB dla m. st. Warszawy udzielił pozwolenia na użytkowanie w/w inwestycji. Dalej podano także, że organ powiatowy prowadził wcześniej postępowanie legalizacyjne w sprawie samowolnej rozbudowy części w/w myjni samochodowej.

W dniu 03 października 2024 r. organ powiatowy przeprowadził czynności kontrolne, podczas których stwierdził, że na terenie w/w działki znajduje się obiekt użytkowany jako myjnia samochodowa. W zachodniej części nieruchomości (od strony ulicy) - znajduje się wiata z trzema wydzielonymi stanowiskami oraz wkomponowanym w całości kontenerem technicznym (automatyka, instalacje) - pełniącym funkcję myjni samochodowej. Wschodnia część wiaty - zagospodarowana dla potrzeb gospodarczo-rolnych. Tu znajdują się - palety drewniane, skrzynki na warzywa, bele siana, narzędzia, obszar utwardzony. Wymiary wiaty 15m x 6m, wys. 4,2m. Konstrukcja stalowa, profile zamknięte, zadaszenie z blachy trapezowej. Podczas kontroli skarżąca natomiast informowała, że wschodnia część wiaty zagospodarowana jest na potrzeby gospodarstwa rolnego w związku z prowadzoną działalnością rolną - ta część wiaty nie pełni funkcji myjni. Wiata powstała we wrześniu 2023 r.

Dalej w dniu 10 grudnia 2024 r. organ powiatowy przeprowadził czynności kontrolne na w/w działce bez udziału inwestorów (tzw. kontrola z marszu), podczas której stwierdził, że "w myjni funkcjonują wszystkie stanowiska od 1 do 6. Wszystkie stanowiska wyposażone są w sprzęt i instalacje do mycia samochodów. W części wschodniej na stanowiskach 4 i 6 myte są samochody. ’’.

Pismem z dnia 20 lutego 2025 r. organ I instancji zawiadomił strony o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie samowolnych robót budowlanych polegających na dobudowie obiektu konstrukcji metalowej do istniejącej myjni samochodowej zlokalizowanej na działce nr ewid. [...] obr[...] przy ul. [...] w [...] oraz o uprawnieniach wynikających z art. 10 k.p.a.

Następnie postanowieniem Nr IWT/65/2025 z dnia 20.02.2025 r. (sprostowanym postanowieniem Nr IWT/115/2025 z dnia 17.03.2025 r.) PINB dla m. st. Warszawy wstrzymał roboty budowlane polegające na samowolnej dobudowie obiektu konstrukcji metalowej do istniejącej myjni samochodowej na działce nr ewid. [...] obr. [...] przy ul. [...] w [...], poinformował P. D. B. i P. D. B. o możliwości złożenia, w wyznaczonym terminie, wniosku o legalizację w/w inwestycji oraz o konieczności wniesienia opłaty legalizacyjnej.

Zażalenie na w/w postanowienie w ustawowym terminie wniosła skarżąca.

Po rozpoznaniu zażalenia, Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia 12 czerwca 2025 r. Nr 747/2025 uchylił postanowienie organu I instancji i orzekł merytorycznie w sprawie. W ocenie Mazowieckiego WINB w omawianej sprawie zasadne jest wydanie rozstrzygnięcia w oparciu o art. 48 ust. 1 pkt 1 w związku z ust. 5 Prawa budowlanego. Organ powiatowy określił bowiem niepełną podstawę prawną wskazując ust. 1 (bez konkretnego punktu) przepisu, w sytuacjo gdy uzasadnienie zaskarżonego postanowienia odpowiada dyspozycji art. 48 ust. 1 pkt 1 w/w ustawy oraz ust. 5. Jednocześnie w sentencji postanowienia zbyt ogólnie określono jego przedmiot jako dobudowa obiektu konstrukcji metalowej do istniejącej myjni samochodowej na w/w działce, w sytuacji kiedy w niniejszej sprawie w sposób bezsporny nastąpiła rozbudowa istniejącej myjni samochodowej o kolejne trzy stanowiska do mycia pojazdów. Wobec powyższego organ wojewódzki uchylił zaskarżone postanowienie i orzekł merytorycznie usuwając powyższe naruszenia. Uchybienia organu powiatowego, o którym mowa powyżej nie stanowią jednak podstawy do uchylenia postanowienia Nr IWT/65/2025 i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi powiatowemu, gdyż sprawa została wyjaśniona dostatecznie.

W odniesieniu do merytorycznych okoliczności sprawy MWINB podkreślił, że nie ma wątpliwości, że w sprawie mamy do czynienia z rozbudową od strony wschodniej myjni schodowej o obiekt w postaci konstrukcji metalowej (stanowiący dodatkowe trzy stanowiska do mycia samochodów) w warunkach samowoli budowlanej. Z akt sprawy wynika bowiem, że inwestorzy do istniejącej myjni samochodowej od strony wschodniej dobudowali obiekt o konstrukcji metalowej o wymiarach 15 m x 6 m i wysokości 4,2m (tj. 90 m2), który jest wykorzystywany jako kolejne trzy stanowiska myjni. Jakkolwiek podczas czynności kontrolnych przeprowadzonych w dniu 03 października 2024 r. pod tą częścią obiektu znajdowały się palety drewniane, skrzynki na warzywa i bele siana, to należy zauważyć, iż teren jest utwardzony oraz wyposażony w instalacje elektryczna i oświetlenie. Ponadto organ powiatowy w dniu 10 grudnia 2024 r. przeprowadził kolejną kontrolę w/w inwestycji bez udziału stron (tzw. z marszu), podczas której jednoznacznie stwierdził, że w myjni funkcjonuje sześć stanowisk do mycia pojazdów oraz że wszystkie stanowiska wyposażone zostały w sprzęt i instalację do mycia samochodów ("14/ części wschodniej na stanowiskach 4 i 6 myte są samochody"). Natomiast inwestor posiadał pozwolenie na budowę myjni samochodowej obejmującej budowę myjni trzystanowiskowej wraz z kontenerem na w/w działce (decyzja Prezydenta m. st. Warszawy Nr 5/WIL/12 z dnia 09.01.2012 r. o pozwoleniu na budowę oraz decyzja PINB dla m. st. Warszawy Nr IVOT/103/U/2013 dnia 13.03.2013 r. udzielająca pozowanie na użytkowanie w/w inwestycji). Wobec powyższego zarzuty zawarte w odwołaniu dotyczące niewłaściwej kwalifikacji są niezasadne w ocenie Organu II instancji i nie mają oparcia w aktach sprawy. Nie ma wątpliwości, że konstrukcja od strony wschodniej stanowi rozbudowę myjni samochodowej o dodatkowe trzy stanowiska do mycia samochodów, a nie pełni funkcji obiektu na potrzeby prowadzonej działalności rolnej.

Zgodnie z art. 28 ust. 1 Prawa budowlanego: ..Roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę, z zastrzeżeniem art. 29-31". \Nw. przepisy wymieniają roboty budowlane, które nie wymagają pozwolenia i zgłoszenia lub też wymagają wyłącznie zgłoszenia. Nie ulega wątpliwości, że przedmiotowa inwestycja polegająca na rozbudowie myjni samochodowej o dodatkowe trzy stanowiska nie została uwzględniona w ww. przepisach. W związku z tym na jej realizację wymagane było uzyskanie pozwolenia na budowę.

Odnosząc się do kwestii samej prawidłowości kwalifikacji robót to Organ II instancji wskazał, że w wyroku z dnia z dnia 06.10.2015 r., sygn. akt VIII SA/Wa 2999/14, WSA w Warszawie wskazał: "O kwalifikacji robót budowlanych muszą decydować każdorazowo okoliczności danej sprawy i miarodajny jest cel ich wykonania, czyli funkcja (przeznaczenie). Rozbudowa wykonanej legalnie myjni samochodowej również wymagała uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę (...)." Ponadto inwestycja objęta niniejszym postępowaniem, zgodnie z oświadczeniem skarżącej, złożonym do protokołu z kontroli z dnia 03.10.2024 r., powstała we wrześniu 2023 r., a więc po upływie około miesiąca po stwierdzeniu przez organ powiatowy wykonania obowiązku nałożonego decyzją Nr IVOT/365/2014 z dnia 01.07.2014 r. Biorąc pod uwagę okoliczności sprawy opisane powyżej, w ocenie MWINB organ powiatowy prawidłowo uznał, że sporny obiekt o konstrukcji metalowej został wykonany w warunkach samowoli budowlanej i zatem zasadnie wdrożył postępowanie legalizacyjne. W dalszej części uzasadnienia Organ II instancji przywołał brzmienie art. 48 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego.

Od postanowienia Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 12 czerwca 2025 r. jednobrzmiące skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wywiedli D.B. i D. B.kwestionując ww. postanowienie w całości.

Pod adresem postanowienia MWINB z dnia 12 czerwca 2025 r. skarżący zarzucili naruszenia:

1) art. 138 § 1 pkt 2 ustawy - kodeks postępowania administracyjnego (dalej kpa) poprzez jego zastosowanie tj. uchylenie w całości postanowienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla m.st. Warszawy Nr IWT/65/2025 z dnia 20.02.2025 r. i orzeczenie na podstawie art. 48 ust. 1 pkt 1 w związku z ust. 5 ustawy z dnia 07.07.1994r., Prawo budowlane (tj. Dz.U z 2025r., poz. 418) merytorycznie w sprawie;

2) art. 7, 77 § 1, 80 kpa poprzez wyciągnięcie z materiału dowodowego błędnego wniosku, nie mającego w nim oparcia tj. że w omawianej sprawie doszło do rozbudowy myjni samochodowej, mimo, że akta w sprawie jednoznacznie nie potwierdzają takiego stanowiska;

3) art. 29 ust. 2 pkt 33 p.b. poprzez jego niezastosowanie tj. nieuznanie, że przedmiotowa inwestycja stanowi wiatę związaną z produkcją rolną, a związku z tym jej realizacja nie wymaga decyzji o pozwoleniu na budowę ani zgłoszenia.

Skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz o zasądzenie kosztów na moją rzecz według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skarg, skarżący podnieśli, że przedmiotowa wiata wykorzystywana została na potrzeby gospodarczo-rolne w związku z prowadzoną przez mnie działalnością rolną. Zamontowane wysięgniki służą na potrzeby własne, np. mycie sprzętu rolniczego. Z dokumentacji fotograficznej załączonej do protokołu z dnia 10 grudnia 2024r., nie można jednoznacznie przyjąć, że przedmiotowa wiata pełni funkcję myjni samochodowej. Faktem jest, że na dokumentacji zdjęciowej widoczne są 2 samochody osobowe. Sytuacja ta z pewnością jest wynikiem błędnego zaparkowania samochodów przez kierowców (w nieodpowiednim miejscu), jak również brakiem prawidłowego oznakowania terenu. Materiał dowodowy zgromadzony przez organ I instancji nie potwierdza, że przedmiotowa wiata wykorzystywana jest jako myjnia samochodowa.

Skarżący podnieśli nadto, że przedmiotowa inwestycja spełnia przesłanki art. 29 ust. 2 pkt 33 p.b. zgodnie z którym nie wymaga decyzji o pozwoleniu na budowę oraz zgłoszenia, o którym mowa w art. 30 budowa jednokondygnacyjnych budynków gospodarczych i wiat o prostej konstrukcji, związanych z produkcją rolną, o powierzchni zabudowy do 150 m2, przy rozpiętości konstrukcji nie większej niż 6 m i wysokości nie większej niż 7 m, których obszar oddziaływania mieści się w całości na działce lub działkach, na których zostały zaprojektowane organ II instancji powinien uchylić w całości postanowienie PINB dla m.st. Warszawy Nr IWT/65/2025 z dnia 20.02.2025r. i umorzyć postępowanie pierwszej instancji.

W odpowiedzi na skargi Mazowiecki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o ich oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga podlegała oddaleniu.

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. jedn. Dz.U. 2024, poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta co do zasady sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, a więc polega na weryfikacji decyzji organu administracji publicznej z punktu widzenia obowiązującego prawa materialnego i procesowego.

Niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 119 pkt 3 w związku z art. 120 p.p.s.a.

Oceniając zasadność skargi w świetle wskazanych wyżej kryteriów Sąd stwierdził, iż skarga jest niezasadna, gdyż zaskarżone postanowienie nie narusza prawa.

Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do oceny kwalifikacji prawnej robót budowlanych polegających na dobudowie obiektu o konstrukcji metalowej (o wymiarach 15 m x 6 m, wysokości 4,2 m i powierzchni 90 m²) od strony wschodniej do istniejącej, legalnie działającej myjni samochodowej. Skarżący twierdzili, że dobudowana część wiaty pełni funkcję obiektu gospodarczo-rolnego przeznaczonego na potrzeby prowadzonej działalności rolnej (do przechowywania palet, skrzynek na warzywa, bel siana oraz mycia własnego sprzętu rolniczego), co ich zdaniem stanowiło wiatę powiązaną z produkcją rolną zwolnioną z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę oraz zgłoszenia (art. 29 ust. 2 pkt 33 Prawa budowlanego).

Takie stanowisko nie znalazło jednak odzwierciedlenia w materiale dowodowym zgromadzonym przez organ I instancji w sprawie. Organ poczynił prawidłowe i wyczerpujące ustalenia faktyczne, wykazując, że sporny obiekt jest w istocie myjnią samochodową, a nie magazynem na potrzeby rolnicze. Podczas czynności kontrolnych przeprowadzonych 10 grudnia 2024 r. (tzw. kontroli "z marszu") organ jednoznacznie ustalił, że w obiekcie funkcjonuje wszystkich 6 stanowisk do mycia pojazdów, które wyposażono w sprzęt, instalację elektryczną, oświetlenie i urządzenia do mycia samochodów. Podczas kontroli w części wschodniej (stanowiska 4 i 6) faktycznie myte były samochody osobowe, co wprost potwierdza użytkowe przeznaczenie obiektu. Wbrew twierdzeniom skarżących zawartym w skardze materiał dowodowy nie obrazuje przypadkowego zaparkowania pojazdów w miejscu magazynu na produkty rolnicze. Ustaleniom organu nie zaprzecza też fakt, że podczas zapowiedzianej kontroli organu 3 października 2024 r. w obiekcie znajdowały się palety czy bele siana, to teren był już utwardzony i uzbrojony w instalacje. O kwalifikacji robót budowlanych decyduje ich rzeczywisty cel i funkcja, a nie deklarowane przez stronę przeznaczenie.

Nie ulega wątpliwości, że skarżący nie posiadali pozwolenia na budowę na zrealizowaną rozbudowę. Skarżący legitymowali się jedynie pozwoleniem na budowę z 2012 r. (decyzja Prezydenta m.st. Warszawy Nr 5/WIL/12) oraz pozwoleniem na użytkowanie z 2013 r., które obejmowały wyłącznie pierwotną, trzystanowiskową myjnię samochodową z kontenerem technicznym.

Rozbudowa myjni o kolejne trzy stanowiska nie mieści się w katalogu robót zwolnionych z rygorów art. 29 Prawa budowlanego i bezwzględnie wymagała uzyskania nowej decyzji o pozwoleniu na budowę (art. 28 ust. 1 Prawa budowlanego). Ponadto okolicznością bezsporną jest fakt, że obiekt powstał we wrześniu 2023 r. bez uzyskania wymaganego pozwolenia, co przesądziło o prawidłowości zakwalifikowania inwestycji jako samowoli budowlanej.

W ocenie sądu organy obu instancji trafnie zakwalifikowały zrealizowaną budowę jako rozbudowę istniejącej myjni samochodowej. O kwalifikacji robót budowlanych muszą decydować każdorazowo okoliczności danej sprawy, miarodajny jest cel ich wykonania, czyli funkcja (przeznaczenie). W orzecznictwie przyjmuje się, że o charakterze obiektu budowlanego decydują jego rzeczywiste parametry techniczne oraz faktyczny sposób użytkowania. Jeśli obiekt posiada infrastrukturę typową dla myjni (odpływy, separatory, instalację wodnociśnieniową) lub jest w tym celu wykorzystywany to argumenty o przeznaczeniu rolniczym nie zasługują na uwzględnienie. Chybione są zatem zarzuty skarżących dotyczące wadliwego zastosowania art. art. 29 ust. 2 pkt 33 Prawa budowlanego oraz naruszenia art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.

Ponadto, Organ II instancji miał kompetencję do uchylenia decyzji I instancji z powodu wad formalnych i merytorycznego orzeczenia w sprawie. MWINB wskazał, że Mazowiecki WINB uznał, że właściwą podstawą rozstrzygnięcia powinien być art. 48 ust. 1 pkt 1 w związku z ust. 5 Prawa budowlanego. Organ powiatowy wskazał bowiem jedynie ust. 1, bez określenia właściwego punktu, mimo że uzasadnienie postanowienia odpowiadało przesłankom określonym w art. 48 ust. 1 pkt 1 i ust. 5. Ponadto w sentencji zbyt ogólnie określono przedmiot postępowania jako dobudowę obiektu konstrukcji metalowej, podczas gdy bezspornie chodziło o rozbudowę istniejącej myjni samochodowej o trzy dodatkowe stanowiska. Z tych względów organ wojewódzki uchylił zaskarżone postanowienie i orzekł co do istoty sprawy, usuwając wskazane naruszenia. Organ II instancji nie naruszył art. 48 ust. 1 pkt 1 P.b. organ nadzoru budowlanego wydaje postanowienie o wstrzymaniu budowy w przypadku obiektu budowlanego lub jego części będącego w budowie albo wybudowanego: 1) bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę (...). W postanowieniu o wstrzymaniu budowy informuje się o możliwości złożenia wniosku o legalizację obiektu budowlanego lub jego części oraz o konieczności wniesienia opłaty legalizacyjnej w celu uzyskania decyzji o legalizacji obiektu budowlanego lub jego części oraz o zasadach obliczania opłaty legalizacyjnej (art. 48 ust. 3 P.b.).

Reasumując, organ nadzoru budowanego działał w granicach prawa, zapewniły stronie czynny udział w postępowaniu, a wydane rozstrzygnięcie oparł na rzetelnie ustalonym stanie faktycznym, nie naruszając art. 6, art. 7 ani art. 8 k.p.a. Niezasadne są zarzuty naruszenia zasad postępowania dowodowego, bowiem materiał dowodowy zgromadzony w sprawie jest kompletny a nadto został prawidłowo oceniony.

Mając na uwadze powyższe Sąd uznał, że organ nadzoru budowlanego prawidłowo zakwalifikował inwestycję skarżących jako samowolę budowlaną w postaci rozbudowy myjni o kolejne stanowiska a nie jako zwolniona z pozwolenia wiata wykorzystywana na potrzeby gospodarczo-rolne o czym świadczą ustalenia poczynione przez organ w toku kontroli. A zatem wdrożenie procedury legalizacyjnej z art. 48 P.b. było zatem w pełni uzasadnione.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.