Sprzeczne ustalenia o kontenerach na działce. Sąd uchylił nakaz rozbiórki

Przedmiotem skargi M.B. ("skarżący") jest decyzja Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego ("MWINB", "organ odwoławczy") z 29 września 2025 r. nr 1022/2025, wydana w przedmiocie nakazu rozbiórki. Do wydania zaskarżonej decyzji doszło w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych.

W dniu 24 września 2024 r. przedstawiciel Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla m. st. Warszawy ("PINB", "organ I instancji") przeprowadził oględziny dz. ew. nr [...]z obrębu [...] przy ul. [...]w [...]. W trakcie oględzin ustalono, że na nieruchomości znajdują się cztery obiekty kontenerowe (o wymiarach 2,40 x 6,20 m każdy), ustawione na betonowych podkładach, trwale związane z gruntem.

Pismem z 26 września 2024 r. organ I instancji zawiadomił skarżącego o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie dotyczącej ww. czterech kontenerów.

Następnie 14 października 2024 r. PINB uzyskał informację z Urzędu m. st. Warszawy, że Prezydent m. st. Warszawy nie wydał decyzji o pozwoleniu na budowę, jak również nie przyjął zgłoszenia zamiaru budowy kontenerów na działce ew. nr [...] z obrębu [...]przy ul. [...]w [...].

Postanowieniem z 9 grudnia 2024 r. nr [...]organ I instancji, na podstawie ar. 48 ust. 1 pkt 1 i ust. 3 w zw. z art. 48 ust. 5 w zw. z art. 48a i art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2024 r., poz. 725 ze zm., dalej: "pr.bud.") oraz art. 123 i art. 142 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572, dalej: "k.p.a.") wstrzymał budowę obiektu budowlanego tj. obiektu kontenerowego o wym. 2,40 m x 6,20 m., usytuowanego na działce ew. nr [...]z obrębu [...]przy ul. [...] w [...] (ozn. na załączniku graficznym do protokołu nr [...] z dnia [...] września 2024 r. jako nr 3). Postanowieniem poinformowano jednocześnie o możliwości złożenia wniosku o legalizację przedmiotowego obiektu kontenerowego, o konieczności wniesienia opłaty legalizacyjnej oraz o zasadach jej obliczania.

Uzasadniając powyższe postanowienie PINB wskazał m. in., że zasadą wyrażoną w art. 28 ust. 1 pr.bud. jest, że roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę, z zastrzeżeniem art. 29-31. Oznacza to, że budowa obiektów budowlanych wymaga uzyskania pozwolenia budowę, jeśli nie została zwolniona z obowiązku uzyskania takiego pozwolenia na podstawie art. 29 pr.bud. Realizacja obiektu budowlanego, tj. obiektu kontenerowego o wym. 2,40 m x 6,20 m, usytuowanego na działce ew. nr [...]z obrębu [...] przy ul. [...] w [...], wymagała uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę.

W ocenie organu I instancji stwierdzony stan wypełnia przesłankę normy prawnej określonej w art. 48 ust. 1 i ust. 3 pr.bud.

Następnie decyzją z 16 kwietnia 2025 r. nr [...] organ I instancji, na podstawie art. 49e pkt 1 w zw. z art. 83 ust. 1 pr.bud. oraz art. 104 k.p.a., nakazał skarżącemu rozbiórkę obiektu budowlanego tj. obiektu kontenerowego o wym. 2,4 m x 6,20 m usytuowanego na działce ew. nr [...]z obrębu [...]przy ul. [...]w [...] (ozn. na załączniku graficznym do protokołu nr [...] z dnia [...] września 2024 r. jako nr 3) wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę.

Uzasadniając powyższą decyzję PINB przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania.

Następnie przytoczył art. 29 ust. 1 pkt 7 pr.bud. Wskazał, że realizacja obiektów w tym przepisie unormowanych (tj. tymczasowych obiektów budowlanych niepołączonych trwale z gruntem i przewidzianych do rozbiórki lub przeniesienia w inne miejsce – w terminie określonym w zgłoszeniu, ale nie później niż przed upływem 180 dni od dna rozpoczęcia budowy określonego w zgłoszeniu) wymaga zgłoszenia, o ile obiekty te zostały posadowione na gruncie na czas określony nie przekraczający 180 dni. Gdy okres ten przekracza 180 dni, konieczne jest uzyskanie pozwolenia na budowę, czego inwestorzy nie uzyskali.

W związku z powyższym wydano postanowienie z 9 grudnia 2024 r. Do dnia wydania decyzji skarżący nie złożył wniosku o legalizację, wobec czego orzeczono jak w sentencji decyzji.

Po rozpatrzeniu odwołania skarżącego, opisaną na wstępie decyzją z 29 września 2025 r. nr 1022/2025, MWINB, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 83 ust. 2 pr.bud., utrzymał w mocy decyzję organu I instancji z 16 kwietnia 2025 r.

W uzasadnieniu swojej decyzji organ odwoławczy stwierdził, że PINB dokonał prawidłowej oceny stanu faktycznego i prawnego sprawy. Ustalenia dokonane przez organ I instancji wskazują, że przedmiotowy obiekt powstał bez zgody właściwego organu administracji architektoniczno-budowlanej.

Po przytoczeniu art. 48 ust. 1, 3 i 5 pr.bud., organ odwoławczy wskazał, że w obrocie prawnym znajduje się postanowienie PINB z 9 grudnia 2024 r. nr IIWT/751/2024. Jest ono prawomocne, zatem wiążące dla stron i organów administracji publicznej. Zobowiązany nie złożył w przepisanym terminie wniosku o legalizację, zgodnie z informacją zawartą w postanowieniu, pomimo skutecznego doręczenia 23 grudnia 2024 r. Powołano się na art. 49e pkt 1 pr.bud.

MWINB zauważył, że skarżący, pomimo skutecznego doręczenia mu postanowienia o wstrzymaniu robót, również nie zaskarżył go w trybie instancyjnym. Kwalifikacja prawna przedmiotowego kontenera jako samowoli budowlanej nastąpiła już w postanowieniu organu I instancji wstrzymującym roboty budowlane i informującym o możliwości złożenia wniosku o jego legalizację. Postanowienie to wydane zostało w oparciu o art. 48 ust. 1 pkt 1 pr.bud. i zgodnie z ust. 4 tego przepisu podlegało zaskarżeniu. Pomimo tego skarżący z przysługującego mu prawa nie skorzystał, akceptując tym samym stanowisko organu I instancji odnośnie do kwalifikacji prawnej przedmiotowego kontenera jako samowoli budowlanej. Trudno zatem na etapie decyzji rozbiórkowej, kiedy nie złożono wniosku o legalizację, skutecznie kwestionować kwalifikację prawną kontenera jako samowoli budowlanej.

Zwrócono uwagę na charakter legalizacji samowolnie wybudowanego obiektu budowlanego, będącej uprawnieniem inwestora.

MWINB stwierdził, że adresat obowiązku – stosownie do art. 52 ust. 1 pr.bud. – został wskazany prawidłowo.

W dalszej kolejności organ odwoławczy odniósł się do podnoszonych przez skarżącego zarzutów, przede wszystkim skoncentrowanych na kwestiach nieprawidłowego stosowania przepisów procedury, uznając je za niewywołujące wpływu na prawidłowość decyzji PINB.

W skardze skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Zawnioskował także o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.

Uzasadniając skargę wskazano, że wadliwie nie rozpoznano wniosku o połączenie postępowań dotyczących wszystkich czterech kontenerów.

Zarzucono ponadto zaskarżonej decyzji:

a) naruszenie art. 42 ustawy o doręczeniach elektronicznych w zw. z art. 39 § 1 i art. 73 k.p.a.;

b) naruszenie art. 7, 8, 9, 10 i 77 § 1 k.p.a. poprzez brak ustalenia rzeczywistego stanu faktycznego i pozbawienia skarżącego prawa do czynnego udziału w postępowaniu;

c) błędną kwalifikację kontenerów jako obiektów budowlanych, z uwagi że kontenery nie spełniają żadnych kryteriów z art. 3 pkt 1 i 2 pr.bud.;

d) naruszenie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. poprzez nie rozpoznanie wniosku o zawieszenie postępowania do czasu umożliwienia skarżącemu wglądu do akt sprawy;

e) naruszenie art. 107 § 1 k.p.a., gdyż uzasadnienie decyzji jest pozorne i m. in. nie zawiera własnych ustaleń faktycznych i nie odnosi się do dowodów.

Odpowiadając na skargę MWINB wniósł o jej oddalenie.

Na rozprawie w dniu 26 sierpnia 2026 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 111 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r., poz. 143 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") postanowił połączyć sprawy o sygnaturach VII SA/Wa 2846/25, VII SA/Wa 2847/25, VII SA/Wa 2848/25 oraz VII SA/Wa 2849/25 (tj. sprawy ze skarg na decyzje MWINB orzekające o nakazie rozbiórki każdego z czterech kontenerów usytuowanych na działce nr ewid. [...]z obr. [...] przy ul. [...]w [...]) celem wspólnego rozpoznania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd administracyjny ocenia zaskarżony akt administracyjny z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego.

Z art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Ponadto Sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, zobligowany jest uchylić decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub stwierdzi inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. (v. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a.). Co więcej, art. 135 p.p.s.a., statuując zasadę niezwiązania granicami skargi, przewiduje, że sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowania prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w tak zakreślonych granicach, Sąd doszedł do przekonania, że skarga jest zasadna (choć w głównej i fundamentalnej mierze z innych przyczyn, niż podniesione przez skarżącego). Do wydania zaskarżonej decyzji doszło bowiem z mającym wpływ na wynik sprawy naruszeniem prawa materialnego, jak i mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy naruszeniem przepisów postępowania. Wadliwościami o tym samym ciężarze gatunkowym obciążone było także postępowanie prowadzone przez organ I instancji, co determinowało konieczność wyeliminowania z obrotu prawnego nie tylko zaskarżonej decyzji, ale również poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz postanowienia PINB z 9 grudnia 2024 r., wydanego w przedmiocie wstrzymania budowy.

Rozwijając powyższą ocenę Sąd zauważa, że podstawę zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji stanowił art. 49e pkt 1 pr.bud. Z jego treści wynika, że organ nadzoru budowlanego wydaje decyzję o rozbiórce obiektu budowlanego lub jego części w przypadku niezłożenia wniosku o legalizację w wymaganym terminie.

Warunkiem sine qua non orzeczenia o nakazie rozbiórki w trybie tego przepisu jest więc przeprowadzenie przez organ nadzoru budowlanego postępowania wyjaśniającego, w wyniku którego wydane zostanie postanowienie w trybie art. 48 pr.bud. W ust. 1 tego przepisu unormowano bowiem, że organ nadzoru budowlanego wydaje postanowienie o wstrzymaniu budowy w przypadku obiektu budowlanego lub jego części będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę (pkt 1) albo bez wymaganego zgłoszenia albo pomimo wniesienia sprzeciwu do tego zgłoszenia (pkt 2). W art. 48 ust. 3 powoływanej ustawy przewidziano natomiast, że w postanowieniu o wtrzymaniu budowy informuje się o możliwości złożenia wniosku o legalizację obiektu budowlanego lub jego części oraz o konieczności wniesienia opłaty legalizacyjnej w celu uzyskania decyzji o legalizacji obiektu budowlanego lub jego części oraz o zasadach obliczania opłaty legalizacyjnej. Ustawodawca - w art. 48 ust. 4 pr.bud. - ustalił, że na postanowienie o wstrzymaniu budowy przysługuje zażalenie. Ponadto, postanowienie o wstrzymaniu budowy wydaje się również w przypadku zakończenia budowy (art. 48 ust. 5 pr.bud.).

Inwestor, właściciel lub zarządca obiektu budowlanego, zainteresowany legalizacją samowolnej budowy obiektu budowlanego, może w terminie 30 dni od dnia doręczenia postanowienia o wstrzymaniu budowy złożyć wniosek o legalizację. Powyższy termin - w przypadku wniesienia zażalenia na postanowienie o wstrzymaniu budowy - biegnie od dnia, w którym to postanowienie stało się ostateczne (v. art. 48a ust. 1 i 3 Prawa budowlanego).

Z powyższych regulacji - a znajdujących zastosowanie w kontrolowanej sprawie - wynika więc, że możliwość zalegalizowania obiektu budowlanego budowanego albo wybudowanego w warunkach samowoli budowlanej, w stosunku do którego organ nadzoru budowlanego wstrzymał budowę w oparciu o art. 48 pr.bud., uzależniona jest od woli i inicjatywy zainteresowanego, uprawnionego podmiotu. Brak skorzystania z uprawnienia do złożenia wniosku o legalizację w terminie, wynikającym z art. 48a pr.bud., skutkuje powstaniem po stronie organu nadzoru budowlanego obowiązku wydania decyzji o nakazie rozbiórki.

Opisywana sytuacja miała miejsce w rozpoznawanej sprawie. Pomimo wydania postanowienia organu I instancji z 9 grudnia 2024 r. w trybie art. 48 ust. 1 pkt 1 i ust. 3 pr.bud., skarżący nie złożył wniosku o legalizację, w wymaganym terminie. Postanowienie organu I instancji z 9 grudnia 2024 r. - jak wynika z akt administracyjnych sprawy (i wbrew twierdzeniom skarżącego) - zostało skutecznie doręczone skarżącemu na adres skrytki ePUAP skarżącego w trybie zastępczym, przewidzianym w przepisach k.p.a. Niewątpliwie, przed datą wydania decyzji organu I instancji o nakazie rozbiórki, upłynął termin do złożenia wniosku o legalizację.

Jednakże okolicznością istotną, zaistniałą w niniejszej sprawie, a wpływającą na zakres dokonywanej przez Sąd kontroli sądowoadministracyjnej, jest brak kontroli instancyjnej w administracyjnym toku postępowania postanowienia o wstrzymaniu robót budowlanych i w dalszej kolejności – przede wszystkim – niepoddanie dotychczas weryfikacji przez sąd administracyjny tego rozstrzygnięcia.

W aktualnych i już ugruntowanych poglądach Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjmuje się, że postanowienie wydane na podstawie art. 48 ust. 1 i 3 pr.bud. mieści się w granicach sprawy, zakończonej wydaniem decyzji w oparciu o art. 49e pkt 1 tej ustawy (przyjmowanych, jako "granice sprawy" w rozumieniu art. 135 p.p.s.a.). Tym samym wskazuje się, że sąd administracyjny, rozpoznając skargę na decyzję o nakazie rozbiórki, wydaną na podstawie art. 49e pkt 1 pr.bud., zobligowany jest również zweryfikować legalność postanowienia o wstrzymaniu robót budowlanych, ale tylko w sytuacji, gdy rozstrzygnięcie tego rodzaju nie było przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej. Konsekwencją powyższego jest przyjęcie, że choć organ nadzoru budowlanego jest związany ostatecznym postanowieniem o wstrzymaniu budowy i wskutek nieskorzystania przez właściwy podmiot z możliwości złożenia wniosku o legalizację w ustawowym terminie ciąży na nim obowiązek wydania nakazu rozbiórki w oparciu o art. 49e pkt 1 pr.bud., to sąd administracyjny, w ramach swoich ustawowych kompetencji, zobowiązany jest w ramach rozpatrywania skargi na decyzję nakazującą rozbiórkę w oparciu o art. 49e pkt 1 ww. ustawy dokonać oceny jego prawidłowości, jeśli nie zaskarżono do sądu administracyjnego tego rodzaju postanowienia (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 5 maja 2026 r., sygn. akt II OSK 208/24; z 17 lutego 2026 r., sygn. akt II OSK 2261/23; z 21 maja 2025 r., sygn. akt II OSK 1712/23; z 21 maja 2025 r., sygn. akt II OSK 1196/24; z 23 kwietnia 2025 r., sygn. akt II OSK 2655/24; z 13 grudnia 2023 r., sygn. akt II OSK 1794/22).

Dokonując zatem w niniejszej sprawie kontroli sądowoadministracyjnej w granicach sprawy, Sąd zobligowany był nie tylko zweryfikować ziszczenie się przesłanki, unormowanej w art. 49e pkt 1 pr.bud., ale także ocenić legalność przeprowadzonych przez PINB działań, koncentrując się w tym aspekcie w głównej mierze na weryfikacji zasadności i formy wstrzymania budowy będącego przedmiotem następczego nakazu rozbiórki obiektu.

W tym też kontekście Sąd zauważa, że – jak wynika z protokołu oględzin, przeprowadzonych 24 września 2024 r. - wszystkie cztery obiekty kontenerowe, znajdujące się na dz. ew. nr [...]z obrębu [...]przy ul. [...]w [...], są trwale związane z gruntem.

Postanowieniem z 9 grudnia 2024 r., wydanym na podstawie m. in. art. 48 ust. 1 pkt 1 pr.bud., organ I instancji wstrzymał budowę obiektu budowlanego, tj. obiektu kontenerowego (oznaczonego na załączniku graficznym do protokołu kontroli jako nr 3), akcentując m. in., że: - jest to obiekt trwale związany z gruntem; - organ administracji architektoniczno-budowlanej nie posiada dokumentów potwierdzających legalność budowy m. in. tego kontenera; - realizacja obiektu budowlanego, tj. przedmiotowego obiektu kontenerowego wymagała, stosownie do art. 28 ust. 1 pr.bud., uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę; - stwierdzony stan wypełniał przesłankę normy prawnej określonej w art. 48 ust. 1 i 3 pr.bud.

W decyzji z 16 kwietnia 2025 r. PINB powołał się natomiast na art. 29 ust. 1 pkt 7 pr.bud., akcentując, że skarżący nie uzyskał pozwolenia na budowę, koniecznego w sytuacji przekroczenia okresu 180 dni, tj. maksymalnego prawnie dopuszczonego dla wymagającej wyłącznie zgłoszenia budowy tymczasowych obiektów budowlanych niepołączonych trwale z gruntem i przewidzianych do rozbiórki lub przeniesienia w inne miejsce w terminie określonym w zgłoszeniu.

Z przedstawionych, najistotniejszych – i znajdujących odzwierciedlenie w materiale aktowym - okoliczności prowadzonego przez organ I instancji postępowania nie wynika w sposób jasny, jak zakwalifikowany został przedmiotowy obiekt budowlany przez PINB. Brak jest choćby wskazania, czy stanowi on w ocenie organu I instancji tymczasowy obiekt budowlany (v. art. 3 pkt 5 pr.bud.), a w konsekwencji niewymagający – po myśli art. 29 ust. 1 pkt 7 pr.bud. – decyzji o pozwoleniu na budowę, a wyłącznie zgłoszenia, tego typu obiekt budowlany niepołączony trwale z gruntem i przewidziany do rozbiórki lub przeniesienia w inne miejsce, w terminie określonym w zgłoszeniu, ale nie później niż przed upływem 180 dni od dnia rozpoczęcia budowy określonego w zgłoszeniu. Organ I instancji z jednej strony ustalił (i powołuje się na nią w swoich rozstrzygnięciach) okoliczność, że przedmiotowy obiekt jest związany trwale z gruntem, a z drugiej strony – dopiero na etapie wydania nakazu rozbiórki – zdaje się kwalifikować ten obiekt zgodnie z art. 29 ust. 1 pkt 7 pr.bud., przyjmując, że koniecznym było pozwolenie na budowę z uwagi na przekroczenie unormowanego w tym przepisie okresu 180 dni. Przy czym, z akt administracyjnych nie wynika, by PINB dokonał ustaleń w zakresie okresu posadowienia przedmiotowego obiektu na działce.

Dostrzeżone wadliwości prowadzonego przez organ I instancji rzutują na legalność decyzji z 16 kwietnia 2025 r. oraz postanowienie z 9 grudnia 2024 r. w sposób, który determinuje konieczność wyeliminowania tych rozstrzygnięć z obrotu prawnego.

Brak stosownych i dających się jasno zidentyfikować (tj. znajdujących oparcie w zgromadzonym materiale aktowym) ustaleń w zakresie kwalifikacji prawnej obiektu, wobec którego prowadzone jest postępowanie legalizacyjne, skutkuje wadliwością obciążającą całą tą procedurę, zakończoną wydaniem nakazu rozbiórki. Bez prawidłowego zakwalifikowania obiektu budowlanego, nie jest możliwe określenie, którego z unormowanych w art. 48 ust. 1 pr.bud. rodzaju samowoli budowlanej, dotyczy (i dotyczyć powinna) wdrażana procedura legalizacyjna, a w konsekwencji także, jakiego rodzaje dokumenty legalizacyjne – stosownie do art. 48b ust. 2 i 3 pr.bud. - konieczne będą do przedłożenia organowi nadzoru budowlanego. Brak kwalifikacji lub niewłaściwa kwalifikacja budowy albo wybudowania obiektu budowlanego lub jego części nie pozwala także adresatowi postanowienia wstrzymującego budowę ustalić w sposób prawidłowy wysokości opłaty legalizacyjnej, warunkującej możliwość skutecznego zalegalizowania samowoli. Wszak zasady ustalania wysokości opłaty legalizacyjnej budowy wymagającej decyzji o pozwoleniu na budowę regulowane są w sposób odmienny, aniżeli budowy, o której mowa w art. 29 ust. 1 pkt 7 pr.bud. (v. art. 49d ust. 1 pr.bud.).

W ocenie Sądu, w kontrolowanej sprawie, przed wydaniem decyzji organu I instancji pominięto rozważania co do przyjęcia kwalifikacji obiektu jako tymczasowego obiektu budowlanego. Próby dokonania tej oceny miały miejsce – niejako uzupełniająco - dopiero na etapie podjęcia rozstrzygnięcia o nakazie rozbiórki. Uwzględniając okres, który minął od przeprowadzonych oględzin do wydania przez PINB postanowienia z 9 grudnia 2024 r., uwypuklić przyjdzie, że z akt sprawy w żaden sposób nie wynika, czy w dacie wstrzymania budowy miało uzasadnione podstawy przyjęcie posadowienia spornego obiektu na działce przez okres co najmniej 180 dni. Sprzeczne są też ustalenia kontrolne i ww. kwalifikacja przedmiotowego obiektu (dokonana w uzasadnieniu decyzji PINB) co do trwałości jego związania z gruntem. Konsekwencją powyższego jest stwierdzenie, że organ I instancji (a w ślad za nim MWINB, aprobując bezkrytycznie dokonane ustalenia w sprawie) dopuścił się istotnego naruszenia nie tylko przepisów pr.bud., normujących postępowanie legalizacyjne, ale także przepisów postępowania administracyjnego. Uwzględniając m. in. słuszny interes skarżącego (przejawiający się w możliwości legalizacji samowolnej budowy) koniecznym było dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy poprzez wyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego. Dostrzeżone wadliwości prowadzonego przez PINB postępowania legalizacyjnego godzą w zasady postępowania administracyjnego, unormowane w art. 7 i 77 § 1 k.p.a. Także i z naruszeniem wyrażonej w art. 80 k.p.a. zasady swobodnej oceny dowodów oceniono, jaki rodzaj samowoli budowlanej ma miejsce w przypadku skarżącego. Wyrażane przez PINB oceny – w zależności od etapu prowadzonego ex officio postępowania legalizacyjnego – nie korespondują ze sobą, a w aspekcie posiadania przez przedmiotowy obiekt cechy trwałego związania z gruntem, są miejscami sprzeczne.

Z tych wszystkich przyczyn, dostrzegając z urzędu wady wydanych w granicach sprawy rozstrzygnięć, brak było podstaw do ocenienia wyeksponowanych przez skarżącego w skardze zarzutów (za wyjątkiem zarzutu, ogniskującego wokół kwestii skuteczności doręczenia postanowienia o wstrzymaniu budowy, na co Sąd zwrócił uwagę we wcześniejszych motywach uzasadnienia wyroku). Przede wszystkim – z uwagi na wyeliminowanie z obrotu prawnego postanowienia PINB – przedwczesnym byłoby dokonanie przez Sąd prawnobudowlanej kwalifikacji przedmiotowego obiektu. Również i zarzuty, wskazujące na naruszenie przepisów procedury administracyjnej, z uwagi na dokonane przez Sąd rozstrzygnięcie, nie mają istotnego, a przede wszystkim odmiennego wpływu na wynik sprawy.

W tych warunkach, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c, art. 135 oraz art. 200 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.

Ponownie procedując we wszczętym z urzędu postępowaniu administracyjnym w sprawie dotyczącej m. in. przedmiotowego obiektu usytuowanego na dz. ew. nr [...]z obrębu [...]przy ul. [...]w [...], organ I instancji przeprowadzi należyte postępowanie wyjaśniające. Podporządkowując się ocenie Sądu, uwzględni przy tym, że jeżeli w efekcie poczynionych ustaleń zajdzie konieczność wydania postanowienia w trybie art. 48 ust. 1 pr.bud., niezbędne jest dokonanie właściwej i precyzyjnej prawnobudowlanej kwalifikacji obiektu, wybudowanego w warunkach samowoli, która na dalszym etapie procedowania w trybie art. 48 – 49e pr.bud. nie może być w sposób dowolny modyfikowana.