Spółka z grupy powiązanych podmiotów bez dopłat za 2010 rok. Sąd uznał sztuczne warunki

Przedmiotem kontroli sądowej w niniejszej sprawie jest decyzja Dyrektora M. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. ( dalej jako: " Dyrektor MOR ARiMR", "organ odwoławczy") Nr [...]z dn. 11 marca 2026 r. na podstawie której ww. organ, po rozpatrzeniu odwołania złożonego przez P.M.- prezesa Zarządu [...]sp. z o.o. ( dalej jako: "skarżąca", "strona") od decyzji Nr [...] z dnia 22.10.2025 r. wydanej przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w B. w sprawie odmowy przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2010 – orzekł o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji.

Powyższa decyzja została wydana w postępowaniu w toku którego ustalono następujący stan faktyczny sprawy oraz dokonano następujących kwalifikacji prawnych:

W dniu 17.05.2010 r. do Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w B. wpłynął wniosek o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2010 złożony przez [...]sp. z o.o. (składając wniosek w roku 2010 spółka zarejestrowana była pod firmą [...]sp. z o.o.. zmiana nazwy na [...]sp. z o.o. nastąpiła w roku 2019), Powierzchnia działek rolnych zadeklarowana do płatności wynosiła 225 ha.

Po dokonanej weryfikacji złożonych dokumentów, w tym uzupełnień braków oraz udzieleniu żądanych wyjaśnień, w dniu 10.01.2011 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w B. wydał w sprawie decyzję nr [...], na mocy której przyznał stronie płatności w łącznej kwocie 130 623,71 zł w tym: jednolitą płatność obszarową (JPO) w kwocie 121 057,32 zł oraz uzupełniającą płatność obszarową do powierzchni grupy upraw podstawowych (UPO) w kwocie 9 566,39 zł.

W dn. 25.01.2011 r. wpłynęło odwołanie złożone przez spółkę [...] sp z o.o., a w rezultacie jego rozpatrzenia Dyrektor M. Oddziału Regionalnego ARiMR w W. decyzją nr [...] z dnia 04.05.2011 r. uchylił w całości zaskarżoną decyzje nr [...] z dnia 10.01.2011 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia Kierownikowi Biura Powiatowego.

Po ponownej kontroli administracyjnej w dniu 11.08.2011 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w B. wydał decyzję nr [...], na mocy której przyznał stronie płatności obszarowe w łącznej kwocie 135 062.23 zł w tym: jednolitą płatność obszarową (JPO) w kwocie 125 430,38 zł oraz uzupełniającą płatność obszarową do powierzchni grupy upraw podstawowych (LIPO) w kwocie 9 631,85 zł.

W dniu 22.08.2011 r. P.M. prokurent spółki [...]sp. z o.o. złożył odwołanie od decyzji nr [...].

Dyrektor M. Oddziału Regionalnego ARiMR w W., po rozpatrzeniu odwołania wydał decyzję nr [...], na mocy której uchylił w całości zaskarżoną decyzję organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w B. w dniu 20.02.2012 r. wydal decyzję nr [...], w której przyznał stronie płatności w łącznej wysokości 135 191,51 zł. w tym: jednolitą płatność obszarową! JPO) w kwocie 125 559.66 zł oraz uzupełniającą płatność obszarową do powierzchni grupy upraw podstawowych (UPO) w kwocie 9631,85 zł. Decyzja została doręczona stronie w dniu 21.02.2012 r.

W dniu 06.03.2012 r. strona złożyła odwołanie od w/w decyzji, wnosząc o uchylenie decyzji w części dotyczącej zmniejszenia płatności i orzeczenie o przyznaniu płatności w wysokości zgodnej z żądaniem.

W dniu 11.06.2012 r. Strona zapoznała się z aktami przedmiotowej sprawy, natomiast w dniu 19.06.2012 r. prokurent spółki złożył dodatkowe pismo w sprawie, w którym podtrzyma! żądanie zawarte w odwołaniu oraz wniósł o zastosowanie kompensacji powierzchni poszczególnych działek rolnych.

Po rozpatrzeniu odwołania w dniu 09.07.2012 r. Dyrektor M. Oddziału Regionalnego ARiMR w W. wydał decyzję nr [...], na mocy której uchylił w całości zaskarżoną decyzję organu l instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia Kierownikowi Biura Powiatowego w B..

Powyższa decyzja została zaskarżona przez podmiot [...]sp. z o.o. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

Wyrokiem z dn. 10.01.2013 r. sygn.akt VIII SA/Wa 745/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpatrzeniu skargi [...]sp. z o.o. uchylił zaskarżoną decyzję dyrektora MOR ARiMR Nr [...].

W dniu 14.03.2013 r. po ponownym rozpatrzeniu sprawy, Dyrektor M. Oddziału Regionalnego ARiMR w W. wydał decyzję nr [...], którą uchylił w całości zaskarżoną decyzję organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia temu organowi.

W dniu 28.05.2013 r. w związku ze zmianą adresu siedziby spółki sprawa została przekazana zgodnie z właściwością miejscową Kierownikowi Biura Powiatowego ARiMR w S..

Następnie dnia 03.06.2013 r. sprawa została przekazana zgodnie z właściwością miejscową Kierownikowi Biura Powiatowego ARiMR W. Z.z/s w W..

Dnia 21.02.2014 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR W. Z.z/s W. zwrócił się do Prezesa Agencji Nieruchomości Rolnych w W. o udzielenie informacji w zakresie wydzierżawienia gruntów rolnych będących w zasobach Agencji Nieruchomości Rolnych przez P.M. oraz reprezentowanych przez niego spółek.

W dniu 20.03.2014 r. Prezes Agencji Nieruchomości Rolnych w W. przesłał informację dotyczącą działek położonych w województwie l. wraz z załącznikami.

Po dokonaniu innych niezbędnych czynności Kierownik Biura Powiatowego ARiMR W. Z. w dniu 18.05.2015 r. wydał w sprawie decyzję nr [...], na mocy której odmówił przyznania wnioskodawcy płatności bezpośrednich za rok 2010. W dniu 05.06.2015 r. strona złożyła odwołanie od w/w decyzji wraz z wnioskiem o zawieszenie postępowania odwoławczego do czasu rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji [...].

Dyrektor M. Oddziału Regionalnego ARiMR w W. decyzją nr [...] z dnia 12.08.2015 r., na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego uchylił zaskarżoną decyzję Organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia temu organowi.

W toku postępowania, w dniu 25.07.2019 r. do Biura Powiatowego ARiMR w B. wpłynęło podanie spółki [...] sp. z o.o. o zawieszenie postępowania w sprawie przyznania płatności obszarowych za rok 2010.

Dnia 14.08.2019 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w B. wydał Postanowienie nr [...], w którym zawiesił postępowanie administracyjne na wniosek strony.

W dniu 25.07.2022 r. do Biura Powiatowego ARiMR w B. wpłynęło podanie strony o podjęcie zawieszonego postępowania, a Kierownik BP ARiMR w B. w dniu 25.08.2022 r. wydał Postanowienie o podjęciu zawieszonego postępowania (nr dok. [...]).

W rezultacie zebrania obszernego dodatkowego materiału dowodowego, w dniu 22.10.2025 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w B. wydał decyzję nr [...] o odmowie przyznania [...] sp. z o.o. płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2010, ze względu na niespełnienie przez wnioskodawcę warunków określonych w art. 7 Ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz.U.2012.i 164 t.j.) zwanej dalej "ustawa o płatnościach bezpośrednich" oraz stworzenie przez P.M. sztucznych warunków, o których mowa w art.30 rozporządzenia nr 73/2009 (tu - rozporządzenia Rady WE z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiającego wspólne zasady-’ dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniające rozporządzenia (WE) nr 1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylające rozporządzenie (WE) nr 1782/2003. Dz.U.UE.L.2009.30.16, zwane dalej rozporządzenie UE nr 73/2009") w celu uzyskania płatności poprzez sztuczny podział posiadanego przez niego gospodarstwa.

W dniu 14.11.2025 r. (data nadania listu) A.M. - Prezes [...]sp. z o.o., złożyła odwołanie od decyzji wydanej w sprawie odmowy przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za 2010 rok.

Skarżąca zarzuciła naruszenia następujących przepisów:

- art. 2 i art.30 rozporządzenia UE nr 73/2009

- art. 4 ust.3 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) nr 2988/95 (tu - rozporządzenie WE, EURATOM z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich, Dz.U.UE.L. 1995.312.1, zwane dalej "rozporządzenie WE nr 2988/95).

- wydanie wadliwej decyzji organu I instancji, w sytuacji gdy organ winien zawiesić postępowanie do czasu rozpoznania pytania prejudycjalnego przed TSUE

Jednocześnie strona w odwołaniu skarży i kwestionuje zasadność postanowienia Kierownika BP ARiMR w B. nr [...] z 28.10.2025 r. (właściwy numer - nr [...] z 22.10.2025 r.) wydanego w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania jako rażąco naruszającego przepis art. 97 k.p.a.

Organ odwoławczy Dyrektor M. Oddziału Regionalnego ARiMR, po rozpatrzeniu ww. odwołania, wydał decyzję Nr [...]z dn. 11 marca 2026 r. orzekając o utrzymaniu w całości zaskarżonej decyzji ( będącej przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie).

W swoim stanowisku zawartym w uzasadnieniu, organ odwoławczy przedstawił następujące oceny prawne oraz argumentację:

Dyrektor ARiMR wskazał przede wszystkim na ramy prawne sprawy w której wydana została decyzja z przytoczeniem brzmienie przepisów mających zastosowanie w sprawie tj.:

1/ art. 7 ustawy z dn. 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego ( DZ U 2012.1164 t.j., dalej jako: "ustawa o płatnościach bezpośrednich"),

2/ art. 30 rozporządzenia UE Nr 73/2009,

3/ art. 4 ust.3 rozporządzenia WE Nr 2988/95,

4/ rozporządzenie MRiRW z dn. 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania(ONW) objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 – 2013 ( DZ U 2009.40.329).

Odnosząc powyższe przepisy do ustaleń stanu faktycznego sprawy, podzielając ustalenia i oceny organu I instancji, Dyrektor ARiMR wyeksponował pogląd, że powyższe ustalenia prowadzą do wniosku, że należy uznać Pana P.M.jako jednego rolnika prowadzącego jedno gospodarstwo rolne, a wszystkie jednostki produkcyjne tj. spółki powiązane osobowo i zarządzane przez tą grupę osób, wraz z prowadzoną przez P.M.działalnością gospodarczą pod nazwą [...] P.M.jako jedno gospodarstwo prowadzone i zarządzane przez Pana P.M..

Z ustalonego w sprawie stanu faktycznego, wynika, m.in. że: 1/ wszystkie wskazane w decyzji organu podmioty posiadały trzy adresy siedziby, tj.: F. [...]. B., ul. Ż. [...] i B., ul. K., 2/ wskazane podmioty nie posiadały odrębnego kierownictwa, nie były wyodrębnione technicznie i ekonomicznie, były ściśle powiązane ze sobą osobowo i kapitałowo, nie prowadziły działalności rolniczej we własnym imieniu i na własną rzecz, 3/ grunty dzierżawione przez różne powiązane spółki były deklarowane do płatności w latach wcześniejszych przez inne spółki powiązane, zaś w latach następnych następowały przejęcia spółek poprzez inne powiązane spółki. 4/ skarżący nie posiada własnego parku maszynowego i zabudowań gospodarczych. Podzielając ustalenia organu I instancji, że prowadzenie działalności rolniczej na działkach ewidencyjnych deklarowanych w ramach wniosków poszczególnych spółek, zlokalizowanych w większości na terenie województwa dolnośląskiego, mogących stanowić zorganizowaną całość, zarządzaną przez jedną osobę, wskazuje, iż osoba ta jako właściciel i reprezentant tych spółek decyduje o czynnościach zarządczych. Tym samym to ona prowadzi działalność rolniczą. Zgodnie bowiem z definicją gospodarstwa (art.2 lit.b rozporządzenia UE nr 73/2009) należy brać pod uwagę wszystkie jednostki produkcyjne bez względu na ich położenie na terenie kraju. Wnioskująca o przyznanie płatności [...]sp. z o.o. nie może zostać w takiej sytuacji uznana za rolnika, a ponieważ została wykreowana w sposób sztuczny w celu uzyskania płatności, zasadne jest zastosowanie w sprawie przepisu art. 30 rozporządzenia UE Nr 73/2009.

W ocenie Dyrektora M. Oddziału Regionalnego ARiMR w W. należy uznać, że [...]sp. z o.o. nie spełnia definicji rolnika określonej w art. 2 rozporządzenia UE nr 73/2009 i została utworzona, w celu ominięcia limitów kwotowych i powierzchniowych oraz uzyskania wyższych płatności. W rozpatrywanym przypadku cel polegający na finansowym wspieraniu rolników faktycznie prowadzących działalność rolniczą nie został spełniony a w sprawie, w ocenie organu odwoławczego, doszło do stworzenia sztucznych warunków w celu uzyskania korzyści sprzecznych z celem Wspólnej Polityki Rolnej.

W rozpatrywanym przypadku ominięcie przepisów modulacyjnych poprzez składanie wniosków przez większą liczbę podmiotów powiązanych ze sobą jest sprzeczne ze zrównoważonym celem rozwoju rolnictwa.

Jak wynika z punkt 8 preambuły do rozporządzenia UE nr 73/2009 w celu osiągnięcia lepszej równowagi między instrumentami polityki mającymi na celu promowanie zrównoważonego rolnictwa oraz instrumentami mającymi na celu promowanie rozwoju obszarów wiejskich, wprowadzono system obowiązkowego stopniowego zmniejszania płatności bezpośrednich (modulacji).

Składanie wniosków o płatności przez spółkę nie miało na celu ekonomiki działalności rolniczej, czy też nie chodziło o optymalizację działalności rolniczej, a jedynie obejście przepisów prawa w celu osiągnięcia określonych korzyści, jakimi było otrzymanie płatności z pominięciem stawek degresywnych w różnych konfiguracjach. Doszło, więc w ocenie organu odwoławczego do stworzenia sztucznych warunków w sprzeczności z celami sektorowego prawodawstwa rolnego. [...]sp. z o.o. została utworzona w ocenie organu odwoławczego w celu uniknięcia skutków ograniczenia płatności dla dużych beneficjentów.

A zatem w rozpatrywanym przypadku mamy do czynienia ze sztucznym podziałem gospodarstwa polegającym na stworzeniu sytuacji składania wniosków przez kilka odrębnych podmiotów formalnoprawnych, zarządzanych przez jedną osobę w ramach jednego większego gospodarstwa, aby w ten sposób uzyskać większe płatności niż gdyby o tę samą powierzchnię wnioskował jeden podmiot.

Odnosząc się do zarzutów skarżącego należy również wskazać, że zdaniem organu odwoławczego utworzenie przez P.M. wraz z członkami rodziny ponad 90 podmiotów, spółek z o.o. i cywilnych w różnych konfiguracjach, ubiegających się o przyznanie płatności bezpośrednich z ARiMR nie stanowi typowego działania w danych okolicznościach, a jedynym celem takiego działania było obejście przepisów modulacyjnych, co uzasadnia zastosowanie przepisu art. 30 rozporządzenia UE nr 73/2009.

Należy podkreślić, iż Skarżący w złożonym odwołaniu nie przedstawia żadnych dowodów, mogących stanowić podstawę do kwestionowania rozstrzygnięć organów ARiMR.

Odnośnie zarzucanego braku zawieszenia postępowania prowadzonego przed organami ARiMR ze względu na skierowanie do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej pytania prejudycjalnego dotyczącego wykładni przepisu art.4 ust. 3 rozporządzenia WE nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich, organ odwoławczy przedstawił stanowisko, wskazując przede wszystkim, że takie zapytanie nie uniemożliwia organom ARiMR rozpatrzenia sprawy przez co zawieszenie postępowania na podstawie art. 97 § 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U.2025.1691 t.j.), nie jest zasadne.

Skargę na powołaną wyżej decyzję do sądu administracyjnego złożyła Spółka, wnioskując o uchylenie zaskarżonych decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Wydanemu rozstrzygnięciu, jak i poprzedzającej decyzji organu I instancji, skarżąca zarzuciła:

1/ naruszenie przepisów prawa procesowego mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj:

a/ art. 138§1 pkt. 1 kpa poprzez utrzymanie w mocy wadliwej decyzji organu I instancji o odmowie przyznania wnioskowanych płatności, w sytuacji w której skarżąca spełniła wszelkie warunki uprawniające do uzyskania płatności,

b/ art. 7, art. 10, art. 77 § 1, art. 80, art.98 oraz art. 107 § 3 KPA poprzez:

- uchylenie się przez Dyrektora M. Oddziału Regionalnego ARiMR w W. od wyczerpującej analizy materiału dowodowego,

- zaniechanie przez organ odwoławczy wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego, a tym samym podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia sprawy i jej załatwienia, a w konsekwencji oparcie rozstrzygnięcia na decyzji adresowanej do P.M.;

- błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, że: warunki wymagane do uzyskania korzyści zostały sztucznie stworzone, Spółka nie jest samodzielnym rolnikiem.

2/ naruszenie przepisów prawa materialnego - to jest:

a/ art. 5 ust. 3 rozporządzenia 1975/2006 oraz art. 4 ust. 8 rozporządzenia 65/2011 poprzez ich niewłaściwe zastosowanie skutkujące pominięciem przez ARiMR obligatoryjnego badania, czy zamierzona korzyść w rozumieniu art. 5 ust. 3 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 byłaby sprzeczna z celami systemu wsparcia dla płatności rolno środowiskowych i ONW

b/ art. 4 ust. 3 rozporządzenia Rady (WE EURATOM) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz. Urz. WE L 3 12/1 z 23.12.1995) poprzez jego nieuprawnione zastosowanie w sytuacji, gdy normy prawa wspólnotowego nawet hipotetycznie nie zostały naruszone

c/ art.30 rozporządzenia nr 73/2009 poprzez jego niewłaściwe zastosowanie skutkujące pominięciem przez ARiMR obligatoryjnego badania, czy zamierzona korzyść w rozumieniu rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 byłaby sprzeczna z celami danego systemu wsparcia.

W oparciu o powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej oraz poprzedzającej ją decyzji i zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania sądowego.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał dotychczasową argumentację i wystąpił o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie Sąd wyjaśnia, że uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1267 t.j.) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r., poz. 143, dalej "p.p.s.a."), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem.

Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną.

Skarga nie mogła zostać uwzględniona, gdyż poddane kontroli sądowoadministracyjnej decyzje o odmowie przyznania Spółce wnioskowanych płatności mieszczą się w granicach prawa.

Zgodnie z art. 4 ust. 3 rozporządzenia nr 2988/95 działania skierowane na pozyskanie korzyści w sposób sprzeczny z odpowiednimi celami prawa wspólnotowego, poprzez sztuczne stworzenie warunków w celu uzyskania tej korzyści, prowadzą do nieprzyznania lub wycofania korzyści. Słusznie wskazał organ odwoławczy, że wyrok TSUE w sprawie C-434/12 określa prawidłowy sposób postępowania przez organy ARiMR przy ocenie wystąpienia przesłanek z art. 5 ust. 3 rozporządzenia Komisji 1975/2006 (odpowiednio art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji 65/2011). Do stwierdzenia stworzenia przez beneficjenta sztucznych warunków uzasadniających odmowę przyznania płatności konieczne jest wykazanie łącznego wystąpienia elementu obiektywnego (ogółu obiektywnych okoliczności, z których wynika, że pomimo formalnego poszanowania przesłanek przewidzianych w stosownych uregulowaniach, cel realizowany przez te uregulowania nie został osiągnięty) i subiektywnego (wola uzyskania korzyści wynikającej z uregulowań Unii Europejskiej poprzez sztuczne stworzenie wymaganych dla jej uzyskania przesłanek).

Do dokonania oceny, czy doszło do stworzenia sztucznych warunków w rozumieniu art. 5 ust. 3 rozporządzenia Komisji 1975/2006, art. 4 ust 3 rozporządzenia Rady 2988/95 konieczna jest ocena działania także na etapie tworzenia tych podmiotów, a więc nie tylko działań samego beneficjenta, ale i podmiotów tworzących tę spółkę w ewentualnym celu uzyskania korzyści.

Sąd podziela stanowisko orzekających w sprawie organów, że w przedmiotowej sprawie doszło do stworzenia sztucznych warunków do uzyskania przez wnioskujące spółki płatności w ramach systemu wsparcia bezpośredniego OB na rok 2010, polegających na utworzeniu przez P.M. i jego rodzinę (m.in. ówczesną żonę R. M. i syna D.M.) kilkudziesięciu spółek cywilnych i spółek prawa handlowego, powiązanych ze sobą osobowo, własnościowo, organizacyjnie, ekonomicznie i kapitałowo, w celu uzyskania korzyści sprzecznej z celami wsparcia. Idea płatności wynika ze wspólnej polityki wspierania dochodów rolników i dotyczy pomocy finansowej udzielanej tym podmiotom, które są faktycznymi użytkownikami gruntów rolnych, tzn. decydują, jakie rośliny uprawiać, swobodnie dokonują odpowiednich zabiegów agrotechnicznych, zbierają plony oraz utrzymują te grunty w dobrej kulturze rolnej, przy zachowaniu norm ochrony środowiska. Prowadzenie działalności rolniczej obejmuje więc działania organizacyjne, kierownicze, jak również osobiste zaangażowanie w bezpośrednie wykonywanie pracy fizycznej w gospodarstwie; można je zdefiniować jako dokonywanie nakładów i czerpanie ewentualnych korzyści.

Dokonując analizy powiązań podmiotów, w których P.M. jest wspólnikiem, zarejestrowanych odrębnie w ewidencji producentów, organy ARiMR doszły do słusznego wniosku, że to właśnie P.M. prowadził zarobkową działalność rolniczą na własny rachunek, wykonywaną w sposób ciągły i zorganizowany. Uzyskiwał przychody i ponosił wydatki związane z działalnością rolną, a więc był posiadaczem jednego spójnego gospodarstwa rolnego. Skarżąca Spółka w rzeczywistości nie prowadziła działalności rolniczej, a więc samodzielnie nie była rolnikiem, nie spełniała warunku posiadania zadeklarowanego we wnioskach o płatności. Występujące o płatności na rok 2010 spółki nie były wyodrębnione pod względem ekonomicznym, technicznym, tylko ściśle powiązane z P. M. i innymi spółkami przez niego zarządzającymi. Spółka cywilna i spółka z o.o. zostały utworzone jedynie w celu pobierania większych dopłat do gruntów rolnych deklarowanych do płatności w poszczególnych latach. Sztuczny podział jednego gospodarstwa rolnego na wiele podmiotów stwarzał jedynie pozory prowadzenia przez m.in. [...]sp. z o.o. działalności rolniczej. Świadczą o tym okoliczności dotyczące jej zawiązania, składu osobowego.

Wynikający w tej sprawie mechanizm działania wskazał na zamierzoną już w momencie powoływania spółek koordynację stworzenia sztucznych warunków wymaganych do otrzymania płatności. Należy tu wspomnieć o tym samym adresie spółek czy też wspólnych kontach bankowych dla wielu podmiotów powiązanych osobą P.M.. Wnioskujące o przedmiotowe płatności spółki nie miały własnych budynków, zaplecza maszynowego, sprzętu, wszystko podlegało organizacyjnie P. M. jako osobie zarządzającej i koordynującej działania innych podmiotów. W ocenie Sądu, organ – wbrew zarzutom skargi – prawidłowo zastosował art. 4 ust. 3 rozporządzenia nr 2988/95 oraz pozostałe wymienione w decyzjach przepisy i w tym kontekście w sposób właściwy wyinterpretował przesłanki sztucznych warunków w rozumieniu tych przepisów, nie uzależniając ich wystąpienia od takiego zamiaru skarżącej, który skierowany był wyłącznie na uzyskanie korzyści sprzecznej z celami systemu wsparcia. Sąd podziela oceny organu, że dogłębna analiza sprawy wykazała, iż gospodarstwo rolne prowadzone przez tak przez [...]sp. z o.o. ( poprzedniczkę skarżącej [...] sp. z o.o.) nie stanowią samodzielnej jednostki gospodarczej (pod względem technicznym, ekonomicznym i kierowniczym). Mimo, że z formalnego punktu widzenia Spółka wnioskująca o płatność w przedmiotowej sprawie jest podmiotem odrębnym od spółek: [...] sp. z o.o., [...] s.c., [...] sp. z o.o., [...] sp. z o.o., [...]sp. z o.o., [...] S.A., to z gospodarczego punktu widzenia jest podmiotem silnie powiązanymi z ww. spółkami osobowo i kapitałowo poprzez P.M., jego syna – D. M. oraz ówczesną żonę R.M.. Składanie wniosków o płatności przez spółki oraz ich wspólników nie miało na celu optymalizacji i zracjonalizowania prowadzonej działalności gospodarczej, a jedynie obejście przepisów prawa w celu osiągnięcia określonych korzyści, jakimi było otrzymanie wyższych płatności z pominięciem stawek degresywnych w różnych konfiguracjach.

Wskazać należy, iż analizując wykazane wyżej zależności, zasadny jest wniosek, że podmioty te są jedynie inną formą prawną posiadanego przez P.M. gospodarstwa, a wykazane wyżej powiązania osobowe umożliwiają sprawowanie kontroli nad tymi podmiotami, prowadzącą do zamierzonej koordynacji, umożliwiającej uzyskanie nienależnych płatności. Należy wskazać, że przedmiotem ustaleń organu nie był fakt ustalenia składu osobowego i praw własności, lecz faktyczne posiadanie w roku 2010 gruntów rolnych, oraz rzeczywiste prowadzenie na nich odrębnego, samodzielnego gospodarstwa rolnego. Trafnie, w ocenie Sądu, organy podnoszą że zasadnicze wątpliwości, wzbudza fakt, że wszystkie podmioty, w których głównym udziałowcem jest P.M., R.M. oraz D.M., w tym [...]sp. z o.o. (przekształcona na skarżącą Spółkę), zajmując praktycznie tą samą siedzibę, zadeklarowały do płatności grunty rolne położone w kilku innych województwach, dodatkowo w gospodarstwie rozproszonym na kilka powiatów, co oceniając jednostkowo, ze względu na odległość od siedziby, znacząco zwiększa ponoszone koszty ogólne prowadzenia gospodarstwa ekologicznego (ze swojej natury wysokonakładowego) i podważa sens ekonomiczny takiej działalności. Jednocześnie pomimo (pozornego - oceniając jeden podmiot) rozproszenia, analiza gruntów zadeklarowanych przez całą grupę podmiotów związanych z P. M. trafnie w ocenie organu wykazuje nieprzypadkową zbieżność ich położenia. Składanie bowiem kilku odrębnych wniosków miało na celu ominięcie przepisów modulacyjnych. W tym kontekście zasadny jest argument organu, że składanie wniosków przez te podmioty miało na celu obejście przepisów prawa celem osiągnięcia określonych korzyści, jakimi było otrzymanie wyższych płatności z pominięciem stawek degresywnych.

Zdaniem Sądu, utworzenie podmiotów, powiązanych ze sobą osobowo, kapitałowo i organizacyjnie, a następnie złożenie kilku odrębnych wniosków o przyznanie płatności rolnych na poszczególne działki rolne, z pominięciem modulacji, która ogranicza przyznanie pomocy ze względu na powierzchnię gruntów rolnych wskazuje na stworzenie sztucznych warunków do uzyskania płatności rolnych. Bez znaczenia pozostaje bowiem to, że skarżąca formalnie mogła wykazać się posiadaniem gruntów rolnych uprawianych rolniczo oraz to, że posiadała wyodrębnienie organizacyjno-prawne. Nie wyklucza to bowiem tego, przy zaistnieniu dodatkowych okoliczności, że mamy do czynienia z podjęciem przez podmioty czynności prawnych i faktycznych wprawdzie bezpośrednio nieobjętych zakazem prawnym, ale które w istocie zmierzają do osiągnięcia skutku zakazanego przez prawo.

Okoliczność powiązania osobowo-kapitałowego ww. podmiotów świadcząca o stworzeniu sztucznych warunków nie wynika wprost z przepisów, jednak okoliczność ta wynika z orzecznictwa sądów krajowych, jak również orzecznictwa unijnego. W powołanym wyroku z 12 września 2013 r. w sprawie C-434/12 TSUE stwierdził, że sąd krajowy może oprzeć się nie tylko na elementach takich jak więź prawna, ekonomiczna lub personalna pomiędzy osobami zaangażowanymi w podobne projekty inwestycyjne, lecz także na wskazówkach świadczących o istnieniu zamierzonej koordynacji pomiędzy tymi osobami. W ocenie Sądu, ta więź personalna, jak również zamierzona koordynacja w niniejszej sprawie wystąpiły.

W przedmiotowej sprawie wykazana została zatem przesłanka obiektywna, gdyż jedynie w formalny sposób spełnione zostały przez wnioskujące spółki warunki przyznania wnioskowanej płatności. Wydzierżawienie gruntów należących do skarżącej pomiędzy kilku beneficjentów i utworzenie tym samym kilku mniejszych gospodarstw miało jedynie na celu wyłącznie uniknięcie skutków ograniczenia płatności dla dużych beneficjentów i to nie tylko przysługujących w ramach danej płatności, lecz również płatności z innych tytułów. Natomiast w kwestii subiektywnej przesłanki stworzenia sztucznych warunków, wykazane zostało w postępowaniu administracyjnym, że przyczyną stworzenia sztucznych warunków była wola uzyskania korzyści poprzez dążenie do uzyskania wsparcia ze środków pomocowych w wysokości wyższej niż byłaby należna w sytuacji, gdyby skarżąca złożyła jeden wniosek o przyznanie płatności do całego gospodarstwa. Sąd uznał, że w wystarczający sposób organ zobrazował powiązania osobowe i organizacyjne pomiędzy skarżącą i pozostałymi podmiotami, którym skarżąca wydzierżawiła grunty rolne na przestrzeni 2010 r. oraz w latach wcześniejszych. W ten sposób organ ujawnił koordynację działań w celu pozyskania wyższego wsparcia niż to, które przysługiwałoby w sytuacji niewystąpienia stworzenia sztucznych warunków.

Tym samym niezasadny jest zarzut dotyczący naruszenia pozostałych przepisów prawa materialnego, bowiem w świetle przedstawionych okoliczności wskazujących na zaistnienie sztucznych warunków w rozumieniu, powołanych na wstępie rozważań, przepisów unijnych, spełnienie formalno-prawnych przesłanek do przyznania wnioskowanej płatności, o których mowa w powołanych przepisach ustawy, nie ma znaczenia. Istota bowiem wystąpienia sztucznych warunków polega właśnie na tym, że mimo formalnego przestrzegania wymogów stawianych przez przepisy prawa warunkujących przyznanie wnioskowanej pomocy (na które to przesłanki powołuje się skarżąca), cel tych rozwiązań prawnych nie zostaje osiągnięty, co też miało miejsce w niniejszej sprawie.

W ocenie Sądu, przeprowadzone w tym zakresie przez organ postępowanie dowodowe potwierdziło w sposób nie budzący wątpliwości fakt stworzenia sztucznych warunków do uzyskania wsparcia. W uzasadnieniu decyzji organ wykazał, że chronologia zdarzeń dotycząca skarżącej, jednoznacznie wskazuje na stworzenie sztucznych warunków w celu uzyskania wsparcia. Skarżąca w skardze nie wskazała natomiast na żadne okoliczności faktyczne, które skutecznie podważałyby wiarygodność ustaleń poczynionych przez organ. Organy przeprowadziły w tym zakresie wyczerpujące postępowanie dowodowe w sposób odpowiadający procedurze administracyjnej, jak również prawidłowo zastosowały przepisy prawa materialnego mające zastosowanie w przedmiotowej sprawie, co w konsekwencji skutkowało wydaniem decyzji o odmowie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2010.

W ocenie Sądu w niniejszej sprawie organy ARiMR wszechstronnie zebrały i oceniły materiał dowodowy w celu wykazania stworzenia przez P.M. sztucznych warunków do uzyskania korzyści finansowych w kontekście łącznego spełnienia przesłanek, o których mowa w wyroku TSUE z 12 września 2013 r. w sprawie C-434/12. Przesłanka obiektywna to wskazywany przez organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji zespół obiektywnych okoliczności, obejmujący mechanizm tworzenia spółek (ich multiplikowanie) przez tę samą grupę osób, powiązanych ze sobą osobowo, ekonomicznie, działających w ramach zamierzonej koordynacji. Pomimo formalnej zgodności z prawem tworzenia tak wielu podmiotów w formie spółek cywilnych i handlowych, prowadzących działalność gospodarczą, polegającą np. na uprawie zbóż, warzyw, roślin przemysłowych i innych upraw rolnych, chowie i hodowli bydła, nie może zostać jednak osiągnięty cel danego wsparcia. Przesłanka subiektywna zaś oznacza, że przez stworzenie sztucznych warunków wnioskodawca zamierzał uzyskać wyłącznie korzyść finansową sprzeczną z celami całego systemu wsparcia, przy czym zgodnie z wyrokiem z 7 kwietnia 2022 r. nr C-176/20 pogląd ten złagodzono. W myśl najnowszego wyroku TSUE ze sztucznymi warunkami w rozumieniu art. 60 rozporządzenia UE nr 1306/2023 mamy do czynienia wówczas, gdy z jednej strony z ogółu obiektywnych okoliczności wynika, że pomimo formalnego poszanowania warunków przewidzianych we właściwym uregulowaniu cel realizowany przez to uregulowanie nie został osiągnięty, a z drugiej strony wykazano wolę uzyskania korzyści wynikającej z uregulowania Unii poprzez stworzenie sztucznych warunków wymaganych do jej uzyskania, a zatem cyt. wyrok nie odwołuje się już do wyłącznego celu działania wnioskodawcy. W ten sam sposób należy traktować też, jak zasadnie przyjął Dyrektor MOR ARiMR, przepis art. 5 ust. 3 rozporządzenia UE nr 1975/2006 o analogicznej treści jak w/w art. 60. Wykazanie zatem sprzecznego z – jak stanowi wspomniany przepis – celami prawodawstwa unijnego działania wnioskodawcy nie udowodnienia jego wyłącznego w tym zamiaru. Tym samym obciążający organy administracji ciężar dowodu ogranicza się do okoliczności świadczących za stworzeniem sztucznych warunków uzyskania pomocy, sprzecznie z celami prawa unijnego oraz występowania zamiaru wnioskodawcy osiągnięcia takiego skutku.

Należy zgodzić się z organami, że dopiero analiza przedmiotowego wniosku o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego [...]sp. z o.o. za 2010 rok z wnioskami składanymi przez inne podmioty pozwoliła ustalić pewien schemat działania i wzajemne powiązania określonej grupy osób, która takie sztuczne warunki stworzyła. Stworzony układ własnościowy, zarządzający i organizacyjny pomiędzy spółkami stanowi o zamierzonej koordynacji działań, polegającej na zgłaszaniu odrębnych wniosków o przyznanie płatności, celem uzyskania korzyści sprzecznych z celem wsparcia. W ocenie Sądu utworzone spółki formalnie tworzyły samodzielne gospodarstwa, a więc gospodarstwa płacące podatki, wystawiające faktury, mające określonego zarządcę, własny numer ewidencyjny, rachunek bankowy i ubezpieczenie. W rzeczywistości jednak było to wyłącznie wyodrębnienie formalnoprawne, nie świadczące o ich rzeczywistej samodzielności czy niezależności. Gospodarstwa te bowiem pozostawały w ścisłym związku ze sobą. Sens ekonomiczny utworzenia kilkudziesięciu powiązanych podmiotów zawierał się wyłącznie w tym, aby w taki właśnie sposób zwiększyć rozmiar płatności poprzez obejście przepisów modulacyjnych. Nie było przy tym w rozpoznawanej sprawie żadnych obiektywnych okoliczności wskazujących na inne racjonalne uzasadnienie utworzenia przez P.M. kilkudziesięciu spółek, które przenosiły między sobą posiadane grunty. Należy podkreślić, że ustalenia organów co do charakteru powiązań pomiędzy analizowanymi podmiotami znajdują odzwierciedlenie w zgromadzonym materiale dowodowym. Ocena tego materiału jest prawidłowa i logiczna oraz nie przekracza granic swobodnej oceny dowodów. Odmienne, subiektywne twierdzenia strony co do oceny poszczególnych okoliczności faktycznych pozostają w oczywistej sprzeczności z ustaleniami i wnioskami, jakie nasuwa analiza zgromadzonych dowodów.

Sąd zauważa, że organy zgromadziły materiał dowodowy w 3 segregatorach. Dokładna analiza dokumentów w nich zawartych prowadzi do wniosku, że albo żądane przez stronę dowody znajdują się już w materiale dowodowym, albo istotne okoliczności można wysnuć na podstawie innych dowodów, albo służą jedynie do przedłużenia sprawy i stanowią wersję skarżącego. Nie zasługują więc na uwzględnienie zarzuty wskazane w skardze dotyczące naruszenia przepisów postępowania wyjaśniającego (zbierania i oceny dowodów). Nie zasługuje też na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 10 § 1 k.p.a. (zawiadomienie strony o możliwości zapoznania się z aktami z informacją o niewłączeniu nowych dokumentów do akt i wskazaniem przewidywanego terminu załatwienia sprawy do 20.10.2023 r.).

Odnosząc się do zarzutu dotyczącego ciężaru dowodu wskazać należy, że w sprawach dotyczących stworzenia sztucznych warunków zastosowanie mają przepisy dwóch omówionych na wstępie rozważań rozporządzeń unijnych nr 2988/95 i nr 1306/2013, które interpretowane są w ten sposób, że na organie spoczywa obowiązek wykazania okoliczności potwierdzających przyjmowaną przez niego tezę, że doszło do stworzenia sztucznych warunków, zaś strona postępowania ma obowiązek przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek. Wykazanie przez organ stworzenia sztucznych warunków może być kwestionowane przez stronę i wówczas na niej spoczywa ciężar wykazania materiałem dowodowym niezasadności stanowiska organu.

I wreszcie odnosząc się do zarzutu braku zawieszenia postępowania prowadzonego przed organami ARiMR ze względu na skierowanie do TSUE pytania prejudycjalnego dot. wykładni przepisu art. 4 ust.3 rozporządzenia Nr 2988.95, Sąd podziela stanowisko organów, że takie zapytanie nie umożliwia organom ARiMR rozpatrzenia sprawy, przez co zawieszenie postępowania na podstawie art. 97§4 kpa nie jest zasadne.

Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.