Zamiast kursu z dnia wypłaty sąd uznał dwie umowy frankowe za nieważne

Wyrokiem z 21 lipca 2022 r. w sprawie z powództwa M. N. przeciwko (...) Spółce Akcyjnej w W. o roszczenia z umów bankowych, Sąd Okręgowy w Łodzi:

1/ oddalił powództwo;

2/ nie obciążył powoda obowiązkiem zwrotu kosztów procesu na rzecz strony pozwanej.

Przytoczony wyrok został oparty na ustaleniach faktycznych szczegółowo przedstawionych w motywach pisemnych skarżonego orzeczenia. Sąd Apelacyjny podziela i przyjmuje za własne wszystkie istotne dla rozstrzygnięcia ustalenia Sądu pierwszej instancji i uznaje za zbędne powielanie ich w niniejszym uzasadnieniu (art. 387 § 2

1 pkt 1 k.p.c.). Dokonując oceny prawnej Sąd Okręgowy uznał za bezzasadne powództwo o stwierdzenie nieważności umów kredytu oraz o zwrot nienależnie pobranych przez bank świadczeń w wyniku wykonania nieważnych umów. Sąd przyjął, że zawarcie umów przewidujących mechanizm waloryzacji do waluty obcej było dopuszczalne i mieściło się w granicach swobody umów przewidzianej w art. 353

1 k.c. Podkreślono, że zastrzeżenie waloryzacji nie narusza natury umowy kredytu, jak również przepisów prawa bankowego ani żadnych innych powszechnie obowiązujących przepisów prawa krajowego i międzynarodowego. Ponadto w ocenie Sądu sporne postanowienia umowne nie są sprzeczne z zasadami współżycia społecznego, bowiem w dacie zawarcia umowy waloryzacja do kursu (...) była korzystna dla powoda. Zaznaczono, że do naruszenia zasad współżycia społecznego doszłoby, gdyby kredytodawca w sposób naganny i dla własnych korzyści wprowadził na rynek czynniki powodujące wzrost kursu (...). W związku z powyższymi okolicznościami Sąd I instancji uznał, że nie zachodzą podstawy do uznania spornych umów kredytu za nieważne na podstawie art. 58 § 2 k.c. Sąd jednocześnie uznał, że postanowienia umów dotyczące mechanizmu waloryzacji kursem (...), jako odwołujące się do tabel kursowych pozwanego banku, mają charakter abuzywny. Wyjaśniono, że ww. postanowienia nie były przedmiotem indywidualnych uzgodnień z kredytobiorcą-konsumentem. Sąd a quo przyjął, że zastosowany w umowach mechanizm waloryzacji ma charakter posiłkowy w stosunku do warunków definiujących te umowy. Sąd jednocześnie uznał, iż zastrzeżenie przez pozwanego możliwości samodzielnego ustalania kursu (...), rażąco naruszało interesy kredytobiorcy-konsumenta. Wskazano, że umowy nie przewidywały żadnych zabezpieczeń chroniących kredytobiorcę przed wahaniami kursów walut. Tym samym bank z jednej strony w żaden sposób nie zabezpieczył interesów kredytobiorcy, zaś z drugiej zabezpieczył siebie przed ewentualnym spadkiem kursów (...). W konsekwencji Sąd uznał, że postanowienia dotyczące mechanizmu waloryzacji w zakresie odnoszącym się do tabel bankowych mają abuzywny charakter i jako takie nie wiążą powoda od samego początku zawarcia umowy. Jednakże w ocenie Sądu a quo eliminacja ww. postanowień nie skutkuje nieważnością całej umowy. Wyjaśniono, że możliwe jest wyeliminowanie kursu określonego w tabelach i odniesienie spłat do kursu

z daty wypłaty kredytu, jako znanego i akceptowanego przez obie strony. Sąd I instancji nie dokonał proponowanego przeliczenia, ponieważ powód nie zgłosił żądania zapłaty ze względu na abuzywność postanowień umów i nie prowadził postępowania dowodowego w tym zakresie. Niezależnie od tego Sąd a quo zaznaczył, że decyzja powoda co do skutków nieważności umów nie jest świadoma, bowiem

wie on, że w razie unieważnienia umowy jakieś świadczenia będą przysługiwały bankowi, jednak nie zna ich wysokości. Wobec tego Sąd uznał, że korzystniejszym dla powoda rozwiązaniem będzie utrzymanie spornych umów w mocy na znanych i zgodnych parametrach co do wysokości kursu z daty ich zawarcia.

O kosztach procesu Sąd orzekł na podstawie art. 102 k.p.c., bowiem z uwagi na rozbieżności w orzecznictwie powód mógł pozostawać w przekonaniu co do słuszności swego powództwa.

Apelację od powyższego wyroku wywiódł powód, zaskarżając go w całości, i zarzucając:

naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 385

1 § 2 k.c. w zw. z art. 6 ust. 1 [dyrektywy Rady 93/13/EWG z 5 kwietnia 1993 r. – w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich] (dalej: „dyrektywa 93/13”) poprzez ich rażąco niewłaściwe zastosowanie, polegające na:

1. niedozwolonym uzupełnieniu umów kredytu w miejscu wykreślonych klauzul o postanowienia wynikające z niedozwolonej wykładni sądowej – a mianowicie o kurs franka obowiązujący w dniu wypłaty kredytu, podczas gdy po wykreśleniu klauzul prawidłowo uznanych przez Sąd a quo za niedozwolone – umów kredytu nie da się uzupełnić, wskutek czego stają się one niewykonalne, a w konsekwencji nieważne,

2. przyjęciu, iż powód nie był w stanie wyrazić świadomej zgody na dalsze obowiązywanie klauzul niedozwolonych, a jak również Sąd nie był w stanie pouczyć powoda o skutkach braku zgody i skutkach upadku umowy, co w ocenie Sądu uzasadniało oddalenie powództwa, podczas gdy:

i.

na rozprawie w dniu 23 czerwca 2022 roku powód oświadczył, iż zna konsekwencje upadku umów (powód wskazał na zwrot kapitału kredytu oraz inne roszczenia, w tym o wynagrodzenie za korzystanie z kapitału) – nagranie od 29:28 min. do 32:00 min., powód oświadczył także, że uważa, iż stwierdzenie nieważności umów jest dla niego najlepszym rozwiązaniem i domaga się stwierdzenia nieważności umów – nagranie rozprawy od 43:20 min. do 45:09 min., zaś Przewodnicząca w sposób uchybiający kulturze postępowania w sprawach konsumenckich wymuszała na powodzie odpowiedzi na niemające znaczenia pytania – np. czy posiada 800.000 zł, żeby zwrócić bankowi, czy liczy się z obowiązkiem zapłaty wynagrodzenia za korzystanie z kapitału oraz innych opłat jak np. odsetek, prowizji i opłat około kredytowych wynikających z harmonogramu do umowy (która przypomnijmy miałaby być nieważna – nagranie 32:20 min. do 32:40 min.) – co, jak się wydaje, miało doprowadzić do wzbudzenia w powodzie obaw przed korzystaniem ze swoich praw – zamiast pouczyć powoda, jako konsumenta, o możliwych do przewidzenia skutkach unieważnienia umowy i odebrać od niego stosowne oświadczenie,

ii.

niedozwolone postanowienie umowne jest od początku, z mocy samego prawa, dotknięte bezskutecznością na korzyść konsumenta, który może udzielić następczo świadomej i wolnej zgody na to postanowienie i w ten sposób przywrócić mu skuteczność z mocą wsteczną, zaś brak takiej zgody oznacza, że Sąd jest zobowiązany uznać klauzule za niedozwolone i wyciągnąć z tego stanu rzeczy właściwe konsekwencje w oparciu o stan prawny, a więc w realiach niniejszej sprawy – uznać, że obie umowy są nieważne,

(...).

zasadności roszczenia konsumenta opartego o klauzule niedozwolone, nie należy łączyć ze złożeniem przez konsumenta jakiegokolwiek oświadczenia, gdyż tego rodzaju wykładnia prawa nie wynika z orzecznictwa (...), jak również pozostaje rażąco sprzeczna z unijnymi zasadami równoważności, skuteczności i efektywności.

W konkluzji skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez:

1. zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda kwoty 162.556,76 zł oraz 46.025,51 CHF wraz z odsetkami za opóźnienie w wysokości ustawowej liczonymi od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty, na którą składają się:

a) 153.049,50 zł oraz 46.025,51 CHF tytułem zwrotu świadczenia nienależnego w postaci spłaty kredytu (suma rat kapitałowo-odsetkowych),

b) 2.997,00 zł tytułem zwrotu świadczenia nienależnego w postaci prowizji za udzielenie kredytu,

c) 666,00 zł tytułem zwrotu świadczenia nienależnego w postaci prowizji za ubezpieczenie kredytu,

d) 5.844,26 zł tytułem zwrotu świadczenia nienależnego w postaci składek za ubezpieczenie niskiego wkładu własnego;

2. ustalenie, że umowa o kredyt hipoteczny dla osób fizycznych (...) nr (...) z dnia 30 czerwca 2006 roku zawarta pomiędzy M. N. a (...) Bank Spółką Akcyjną z siedzibą w W. Oddział Bankowości Detalicznej w Ł. (obecnie (...) Spółka Akcyjna z siedzibą w W.) jest nieważna;

3. zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda kwoty 101.551,89 PLN oraz 35.627,90 CHF wraz z odsetkami za opóźnienie w wysokości ustawowej liczonymi od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty, na którą składają się:

a) 77.184,79 zł oraz 35.627,90 CHF tytułem zwrotu świadczenia nienależnego w postaci spłaty kredytu (suma rat kapitałowo-odsetkowych),

b) 569,85 zł tytułem zwrotu świadczenia nienależnego w postaci prowizji za ubezpieczenie kredytu,

c) 6.385,09 zł tytułem zwrotu świadczenia nienależnego w postaci składek za ubezpieczenie niskiego wkładu własnego,

d) 10.367,51 zł tytułem zwrotu świadczenia nienależnego w postaci składek za ubezpieczenie niskiego wkładu własnego,

e) 7.044,65 zł tytułem zwrotu świadczenia nienależnego w postaci składek za ubezpieczenie niskiego wkładu własnego;

4. ustalenie, że umowa o kredyt hipoteczny dla osób fizycznych (...) nr (...) z dnia 07 lipca 2009 roku zawarta pomiędzy M. N. a (...) Bank Spółką Akcyjną z siedzibą w W. Oddział Bankowości Detalicznej w Ł. (obecnie (...) Spółka Akcyjna z siedzibą w W.) jest nieważna.

Skarżący jednocześnie wniósł o zasądzenie od pozwanego na jego rzecz kosztów procesu przed Sądem I i II instancji, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Pozwany w odpowiedzi na apelację wniósł o jej oddalenie w całości

i zasądzenie od powoda kosztów postępowania apelacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Sąd Apelacyjny zważył:

Apelacja okazała się w przeważającej części zasadna i skutkowała zmianą orzeczenia Sądu Okręgowego w kierunku postulowanym przez apelującego – a to na podstawie art. 386 § 1 k.p.c.

Sąd Okręgowy przesądził, że będące przedmiotem rozważań klauzule indeksacyjne nie zostały indywidualnie uzgodnione z powodem-konsumentem, lecz zostały mu narzucone, nadto, że postanowienia przewidujące indeksację przyznawały uprawnienia do kształtowania treści stosunku prawnego w zakresie wysokości kursu waluty waloryzacji tylko jednej i to tej silniejszej stronie, jaką jest Bank, jak również, że takie ukształtowanie klauzuli waloryzacyjnej godziło w równowagę kontraktową stron i rażąco naruszało interesy konsumenta. Sąd błędnie natomiast przyjął, że możliwe jest zastąpienie abuzywnych klauzul kursem franka obowiązującym w dniu wypłaty kredytu oraz dalsze funkcjonowanie umowy. Ponadto Sąd niezasadnie uznał, że powód nie mógł wyrazić świadomej zgody co do dalszego obowiązywania klauzul niedozwolonych.

Konsekwencją stwierdzenia, że dane postanowienie umowne ma charakter niedozwolony w rozumieniu art. 3851 § 1 k.c., jest działająca ex lege sankcja bezskuteczności tego postanowienia, połączona z przewidzianą w art. 3851 § 2 k.c. zasadą związania stron umową w pozostałym zakresie. Przy czym, zgodnie z dominującym poglądem przepis ten wyłącza stosowanie art. 58 § 3 k.c., który przewiduje, że w razie nieważności części czynności prawnej pozostała jej część pozostaje w mocy, chyba że z okoliczności wynika, iż bez postanowień dotkniętych nieważnością czynność nie zostałaby dokonana.

Nie ulega jednak wątpliwości, że jeżeli eliminacja niedozwolonego postanowienia umownego doprowadzi do takiej deformacji regulacji umownej, że na podstawie pozostałej jej treści nie da się odtworzyć treści praw i obowiązków stron zgodnych z ich wolą, to nie można przyjąć, iż strony pozostają związane pozostałą częścią umowy. Ten ostatni wniosek wynika wyraźnie z art. 6 ust. 1 dyrektywy Rady nr 93/13/EWG, który przewiduje, że „...nieuczciwe warunki w umowach zawieranych przez sprzedawców lub dostawców z konsumentami nie będą wiążące dla konsumenta, a umowa w pozostałej części będzie nadal obowiązywała strony, jeżeli jest to możliwe po wyłączeniu z niej nieuczciwych warunków”.

Przy określaniu konsekwencji abuzywności kwestionowanych postanowień umownych należy mieć na uwadze, że nieważność umowy może potencjalnie zagrażać interesom konsumenta, zważywszy że wiąże się co do zasady – co wielokrotnie podkreślał Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej – z podobnymi następstwami, jakie zachodzą w przypadku postawienia pozostałej do spłaty kwoty kredytu w stan natychmiastowej wymagalności, skoro położenie prawne stron umowy określają wówczas przede wszystkim przepisy o nienależnym świadczeniu.

Rozważając możliwe do przyjęcia rozwiązania w przypadku uznania postanowień określających mechanizm indeksacji za abuzywny, Sąd Okręgowy uznał, że sankcją ich abuzywności byłoby niezwiązanie powoda tymi postanowieniami i zastąpienie ich kursem franka obowiązującym w dniu wypłaty kredytu, co umożliwiłoby dalsze funkcjonowanie spornych umów kredytu.

Odnosząc się do powyższego warto wskazać, że zasadniczo nie jest wykluczone zastąpienie nieuczciwego warunku umownego przepisem prawa krajowego o charakterze dyspozytywnym, jednakże dotyczy to tylko sytuacji, w której brak zastąpienia pociągałby za sobą unieważnienie umowy w całości i narażał konsumenta na szczególnie niekorzystne skutki, gdyż dochodziłoby wówczas do penalizacji kredytobiorcy, a nie kredytodawcy (por. wyroki z 30 kwietnia 2014 r. w sprawie C-26/13, Á. K., H. R. przeciwko (...), pkt 80-84, z 21 stycznia 2015 r. w połączonych sprawach C-482/13, C-484/13, C-485/13 i C-487/13, U. B. i C., pkt 33, z 26 marca 2019 r., w połączonych sprawach C-70/17 i C-179/17, A. B. i B., pkt 56-58, z 20 września 2018 r., w sprawie C-51/17, (...) Bank (...). I (...) Faktoring K. Z.. przeciwko T. I. i E. K., pkt 60-61, z 3 października 2019 r. w sprawie C-260/18, K. D. i J. D.).

W wyroku z dnia 3 października 2019 r. w sprawie C-260/18, K. D. i J. D. przeciwko Raiffeisen Bank (...), Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej stwierdził, że ocena, czy unieważnienie umowy naraża konsumenta na szczególnie szkodliwe skutki, musi być dokonywana w świetle okoliczności istniejących lub możliwych do przewidzenia w chwili zaistnienia sporu, a nie w chwili zawarcia umowy (pkt 50), co oznacza, że miarodajne są skutki, które rzeczywiście powstałyby, w okolicznościach istniejących lub możliwych do przewidzenia w chwili zaistnienia sporu, gdyby sąd krajowy unieważnił umowę, a nie skutki, które w dniu zawarcia umowy wynikałyby z jej unieważnienia. Wywiedziono, że konsument może zrzec się ochrony przed negatywnymi następstwami unieważnienia umowy w całości (pkt 55, 67), czyli obstawać przy tej nieważności, a wówczas zastąpienie niedozwolonej klauzuli również nie wchodzi w rachubę.

Doprecyzowano także, że wyłączone jest zastąpienie luk w umowie spowodowanych usunięciem z niej nieuczciwych warunków wyłącznie na podstawie przepisów krajowych o charakterze ogólnym, przewidujących, iż skutki wyrażone w treści czynności prawnej są uzupełniane w szczególności przez skutki wynikające z zasad słuszności lub ustalonych zwyczajów, które to unormowania nie stanowią przepisów dyspozytywnych lub przepisów mających zastosowanie, w przypadku gdy strony umowy wyrażą na to zgodę (pkt 61-62). Jeśli natomiast prawo krajowe nie przewiduje przepisów dyspozytywnych lub przepisów mających zastosowanie, w przypadku gdy strony umowy wyrażą na to zgodę, które mogłyby wypełnić zaistniałe luki w umowie, konsument, który sprzeciwia się unieważnieniu umowy, ma jeszcze możliwość sanowania postanowienia niedozwolonego poprzez następcze wyrażenie dobrowolnej i świadomej zgody na włączenie go do treści umowy (pkt 53) (tak również w wyroku (...) z dnia 21 lutego 2013 r., C-472/11, (...) Bank (...) przeciwko C. C. i V. C.).

Powyższe stanowisko (...) zostało przyjęte w najnowszym orzecznictwie polskiego Sądu Najwyższego, który w wyrokach z dnia 29 października 2019 r. (sygn. akt IV CSK 309/18) oraz z dnia 27 listopada 2019 r. (sygn. akt II CSK 483/18) potwierdził, że w razie sporu o ważność umowy kredytu bankowego denominowanego do obcej waluty, w której treści znajduje się niedozwolona klauzula konsumencka dotycząca sposobu tej denominacji, rozważyć należy dwie możliwości rozstrzygnięcia. Pierwsza, to ustalenie, czy po wyeliminowaniu klauzuli niedozwolonej, zgodnie z przepisami krajowymi, umowa kredytu bankowego może obowiązywać w pozostałym zakresie, jako ta właśnie umowa, mająca strony, przedmiot oraz prawa i obowiązki stron. Druga możliwość rozstrzygnięcia, to uznanie umowy za nieważną lub w zależności od spełnionych przesłanek – unieważnienie zawartej umowy, która bez klauzuli niedozwolonej nie może dalej funkcjonować w obrocie prawnym, zwłaszcza ze względu na brak (odpadnięcie) któregoś z koniecznych składników (essentialia negotii) umowy nazwanej kredytu bankowego. Po ustaleniu okoliczności rozpoznawanej konkretnie sprawy konsument winien oświadczyć, które rozwiązanie wybiera jako dla niego korzystniejsze. Z kolei warunek umowny uznany za nieuczciwy należy co do zasady uznać za nigdy nieistniejący, tak by nie wywoływał skutku wobec konsumenta.

W tej sprawie powód wskazywał ostatecznie na nieważność umowy. Nie budzi wątpliwości Sądu Apelacyjnego, że sporna umowa, po wyeliminowaniu klauzul niedozwolonych, nie może obowiązywać w pozostałym zakresie. W tym miejscu należy wskazać, że wbrew zapatrywaniom Sądu I instancji kwestionowane postanowienia określają świadczenia główne stron. Pogląd ten dominuje obecnie w orzecznictwie Sądu Najwyższego i oceny tej nie zmieniają pojedyncze, odmienne orzeczenia Sądu Najwyższego będące wyrazem poglądu tego samego składu orzeczniczego SN, którego Sąd Apelacyjny w tym składzie nie podziela

(zob. wyroki SN: z 4 kwietnia 2019 r., III CSK 159/17; z 9 maja 2019 r.,

I CSK 242/18; z 11 grudnia 2019 r., V CSK 382/18, OSNC-ZD 2021, nr 2, poz. 20; z 21 czerwca 2021 r., I (...) 55/21). W konsekwencji w najnowszym orzecznictwie Sądu Najwyższego – Izby Cywilnej wskazuje się na nieważność umowy jako skutek wyeliminowania z niej niedozwolonych postanowień przeliczeniowych (vide wyrok z dnia 3 lutego 2022 roku w sprawie II CSKP 459/22, wyrok z dnia 3 lutego 2022 roku w sprawie II CSKP 415/22).

Wobec powyższego należy podkreślić, że nie jest możliwe dalsze funkcjonowanie umowy, której – po wyłączeniu z niej postanowień niedozwolonych – nie da się wykonać, tj. określić sposobu świadczenia przez strony i wysokości świadczenia. Wyeliminowanie z umowy postanowień dotyczących indeksacji prowadzi do powstania luki niepozwalającej wykonać umowy.

Zaproponowaną przez Sąd Okręgowy możliwość zastąpienia abuzywnych klauzul kursem (...) obowiązującym w dniu wypłaty kredytu należy uznać za sprzeczną z celem Dyrektywy 93/13. W przeciwnym przypadku w razie eliminacji abuzywnych klauzul ze stosunku umownego ryzyko przedsiębiorców stosujących te klauzule byłoby niewielkie i nie zniechęcałoby ich do stosowania nieuczciwych klauzul w przyszłości.

Zgodnie z ugruntowanym stanowiskiem judykatury niedozwolone postanowienie umowne jest od początku, ex lege, dotknięte sankcją bezskuteczności na korzyść konsumenta, który może udzielić następczo świadomej i wolnej zgody na to postanowienie i w ten sposób przywrócić mu skuteczność z mocą wsteczną (zob. uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 7 maja 2021 r., III CZP 6/21, Legalis nr 2563899). Jednak w przedmiotowej sprawie powód nie udzielił następczo, świadomej zgody na abuzywne postanowienia umowne, bowiem wniósł o ustalenie nieważności spornych umów, a Sąd tym stanowiskiem jest związany.

W tym miejscu należy zaznaczyć, iż Sąd Apelacyjny podziela stanowisko skarżącego, zgodnie z którym powód był w stanie wyrazić świadomą zgodę co do dalszego obowiązywania niedozwolonych klauzul umownych. Podczas rozprawy w dniu 23 czerwca 2022 r. powód oświadczył, że znane są mu skutki ustalenia nieważności umów kredytu, przy czym wymienił przykładowe konsekwencje. Ponadto powód wskazał, że w jego ocenie ustalenie nieważności umów jest najlepszym rozwiązaniem i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie. Jednocześnie należy zaznaczyć, że powód reprezentowany jest przez profesjonalnego pełnomocnika, a zatem został dostatecznie pouczony o konsekwencjach nieważności umów i związaną z tym możliwością dochodzenia przez pozwany bank swych roszczeń.

Powyższe czyni zasadnym żądanie powoda zasądzenia na jego rzecz od Banku stosownych kwot tytułem bezpodstawnego wzbogacenia (art. 405 k.c. i nast.).

Jak wynika z przedłożonych zestawień spłat w ramach wykonania umowy o kredyt hipoteczny dla osób fizycznych (...) nr (...) z dnia 30 czerwca 2006 r. powód uiścił następujące kwoty:

a) 153.042,14 zł oraz 46.023,75 CHF tytułem rat kapitałowo-odsetkowych,

b) 2.997,00 zł tytułem prowizji za udzielenie kredytu,

c) 666,00 zł tytułem prowizji za ubezpieczenie kredytu,

d) 5.844,26 zł tytułem składek za ubezpieczenie niskiego wkładu własnego.

W związku z tym zwrotowi podlegała łączna kwota 162.549,40 zł oraz 46 023,75 CHF.

Odnosząc się do umowy o kredyt hipoteczny dla osób fizycznych (...) nr (...) z dnia 07 lipca 2009 r., należy wskazać, że z przedstawionych zestawień wynika, że powód w ramach jej wykonania uiścił następujące kwoty:

a) 77.184,18 zł oraz 35.627,29 CHF tytułem rat kapitałowo-odsetkowych,

b) 569,85 zł tytułem prowizji za ubezpieczenie kredytu,

c) 6.385,09 zł tytułem zwrotu świadczenia nienależnego w postaci składek za ubezpieczenie niskiego wkładu własnego.

W związku z tym zwrotowi podlegała łączna kwota 84.139,12 zł oraz 35.627,29 CHF.

Jednocześnie należy wskazać, że w ocenie Sądu Apelacyjnego powód ma interes prawny ustaleniu nieważności ww. umów w rozumieniu art. 189 k.p.c., bowiem wystąpienie jedynie z roszczeniem o zapłatę nienależnie spełnionych świadczeń nie zapewni powodowi należytej ochrony jego interesów na przyszłość. Brak ustalenia pozostawi stan niepewności co do konieczności dalszego wykonywania umów. Poza tym jedynie pozytywne rozstrzygnięcie o nieważności umów może być podstawą wykreślenia wpisu hipoteki ustanowionej jako zabezpieczenie.

Mając to wszystko na uwadze, Sąd Apelacyjny na podstawie art. 386 § 1 k.p.c. zmienił zaskarżony wyrok orzekając jak w punkcie I. sentencji.

W pozostałym zakresie apelacja podlegała oddaleniu, o czym Sąd orzekł w punkcie II. sentencji. W odniesieniu do umowy nr (...) powód nie wykazał swego roszczenia w zakresie 7,36 zł oraz 1,76 CHF tytułem uiszczonych rat kapitałowo-odsetkowych. Natomiast w odniesieniu do umowy nr (...) powód nie wykazał swego roszczenia w zakresie 0,61 zł oraz 0,61 CHF tytułem uiszczonych rat kapitałowo-odsetkowych. Ponadto na uwzględnienie nie zasługiwały następujące kwoty: 10.367,51 zł, bowiem została uiszczona tytułem składki ubezpieczenia na życie, a nie jak wskazywał powód z tytułu składek za ubezpieczenie niskiego wkładu własnego; 7.044,65 zł, bowiem została uiszczona tytułem składki za ubezpieczenie (...), a nie jak wskazywał powód z tytułu składek za ubezpieczenie niskiego wkładu własnego.

O kosztach postępowania apelacyjnego Sąd Apelacyjny orzekł na podstawie art. 98 k.p.c. w zw. z art. 108 § 1 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 k.p.c. i zasądził od pozwanego na rzecz powoda kwotę 9.100 zł tytułem kosztów procesu w postępowaniu apelacyjnym, na którą złożyła się opłata od apelacji (1.000 zł) oraz wynagrodzenie pełnomocnika w wysokości ustalonej w oparciu o § 2 pkt 7 w zw. z § 10 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tj. Dz.U. 2023.1935) (tj. 8.100 zł). O Kosztach orzeczono w punkcie III. sentencji.