SN odmówił przyjęcia skargi pozwanej na wyrok o zwrot 22 307,40 zł z egzekucji

W związku ze skargą pozwanej J. K. o stwierdzenie niezgodności z prawem

prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie z 13 grudnia 2024 r.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Orzeczenie niezgodne z prawem, to orzeczenie niewątpliwie sprzeczne z

zasadniczymi i nie podlegającymi różnej wykładni przepisami, z ogólnie przyjętymi

standardami rozstrzygnięć albo wydane w wyniku szczególnie rażąco błędnej

wykładni lub niewłaściwego zastosowania prawa, które jest oczywiste i nie wymaga

głębszej analizy prawniczej. Niezgodność z prawem rodząca odpowiedzialność

I CNP 10/26

2

odszkodowawczą Skarbu Państwa musi zatem mieć charakter kwalifikowany,

elementarny i oczywisty, tylko bowiem w takim przypadku orzeczeniu sądu można

przypisać cechy bezprawności (zob. wyrok Sądu Najwyższego z 28 lutego 2018 r.,

sygn. akt II CNP 21/17, postanowienie Sądu Najwyższego z 31 stycznia 2022 r.,

I CNP 8/22).

W orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjmuje się, że wyrokiem niezgodnym

z prawem - w rozumieniu art. 4241 § 1 i 2 k.p.c. w zw. z art. 4171 § 2 k.c. - jest

orzeczenie niewątpliwie sprzeczne z zasadniczymi i niepodlegającymi różnej

wykładni przepisami, z ogólnie przyjętymi standardami rozstrzygnięć albo wydane

w wyniku szczególnie rażąco błędnej wykładni lub niewłaściwego zastosowania

prawa (zob. orzeczenia Sądu Najwyższego z: 31 marca 2006 r., IV CNP 25/05,

OSNC 2007, z. 1, poz. 17; 7 lipca 2006 r., I CNP 33/06, OSNC 2007, z. 2, poz. 35;

3 czerwca 2009 r., IV CNP 18/09, 5 września 2008 r., I CNP 27/08, 20 stycznia

2011 r., I BP 4/10).Tę wykładnię wskazanej normy zawartej w przytoczonym

przepisie podzielił Trybunał Konstytucyjny, orzekając w wyroku dnia 27 września

2012 roku, (SK 4/11, OTK ZU nr A 2012/8/97), że art. 4241 § 1 k.p.c. rozumiany w

ten sposób, że skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego

orzeczenia sądu drugiej instancji przysługuje tylko wtedy, kiedy niezgodność ta jest

oczywista, rażąca i przybiera postać kwalifikowaną, jest zgodny z art. 77 ust. 1

Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Bezprawność judykacyjną, o której mowa

w art. 4241 § 1 k.p.c., rozumie się zatem w sposób autonomiczny, węższy od

tradycyjnie rozumianej bezprawności w dziedzinie odpowiedzialności cywilnej, z

uwzględnieniem specyfiki sądowego stosowania prawa, istoty władzy sądowniczej i

niezawisłości sędziowskiej (zob. wyroki Sądu Najwyższego z: 17 maja 2006 r., I

CNP 14/06; 28 marca 2007 r., II CNP 124/06; 14 kwietnia 2008 r., II BP 62/07; 25

marca 2009 r., V CNP 93/08; 3 czerwca 2009 r., IV CNP 116/08; 20 stycznia 2011

r., I BP 4/10). Wiąże się to z założeniem, iż treść orzeczenia zależy również od

wyników wykładni, które mogą być różne, w zależności od jej przedmiotu i

przyjętych metod interpretacji norm prawnych przez Sąd orzekający. W związku z

tym, może istnieć wiele możliwych interpretacji, a sam fakt wykładni z natury rzeczy

cechuje subiektywizm (por. orzeczenia Sądu Najwyższego z: 7 lipca 2006 r., I CNP

33/06, OSNC 2007, z. 2, poz. 35; 13 maja 2009 r., IV CNP 122/08).

I CNP 10/26

3

Sąd Najwyższy odmawia przyjęcia skargi do rozpoznania, jeżeli jest ona

oczywiście bezzasadna (art. 4249 k.p.c.). Oceny bezzasadności skargi należy

dokonywać w powiązaniu z przedstawioną wyżej i utrwaloną w orzecznictwie

wykładnią pojęcia ,,niezgodności prawomocnego wyroku z prawem”. Bezzasadność

skargi jest oczywista, jeśli z jej treści bez głębszej analizy i jurydycznych dociekań

wynika, że nie może być uwzględniona (zob. postanowienia Sądu Najwyższego z 6

lutego 2009 r., sygn. akt I BP 20/08; 26 sierpnia 2008 r., sygn. akt III BP 3/08; 20

czerwca 2007 r., II CNP 74/07; 22 czerwca 2007 r., sygn. akt V CNP 81/07).

Oczywista bezzasadność skargi zachodzi, gdy przywołane przez skarżącego

podstawy skargi już przy pierwszej ocenie prowadzą do konstatacji, że nie ma

możliwości ich uwzględnienia, ponieważ nie miały miejsca, albo nie mogły mieć

wpływu na treść zaskarżonego orzeczenia. Ocena tego, czy skarga jest oczywiście

bezzasadna, zawiera w sobie element antycypowaniu stanowiska sądu, który

orzekałby co do istoty sprawy z powództwa skarżącego przeciwko Skarbowi

Państwa o wynagrodzenie szkody wyrządzonej wydaniem prawomocnego

orzeczenia (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 23 kwietnia 2015 r., V CNP

57/14, postanowienie Sądu Najwyższego z 20 maja 2022 r., I CNP 12/22).

Wskazać zatem należy, że orzeczenie niezgodne z prawem, to orzeczenie

niewątpliwie sprzeczne z zasadniczymi i nie podlegającymi różnej wykładni

przepisami albo wydane w wyniku szczególnie rażąco błędnej wykładni lub

niewłaściwego zastosowania prawa, które jest oczywiste i nie wymaga głębszej

analizy prawnej. Tylko w takim przypadku orzeczeniu sądu można przypisać cechy

bezprawności.

W niniejszej sprawie w uzasadnieniu skargi skarżący nie przestawili

argumentacji służącej wykazaniu istnienia takiej niezgodności (bezprawności).

Wywód prawny skarżących powinien zawierać argumenty przekonujące o tym, że

zaskarżone orzeczenie jest niewątpliwie sprzeczne z zasadniczymi

i niepodlegającymi różnej wykładni przepisami, z ogólnie przyjętymi standardami

rozstrzygnięć (dyskrecjonalności) albo że zostało wydane w wyniku błędnej

wykładni lub niewłaściwego zastosowania prawa (zob. postanowienie Sądu

Najwyższego z 20 maja 2022 r., I CNP 12/22).

I CNP 10/26

4

W podstawach skargi pozwana wskazała, że wydanym orzeczeniem Sąd

Okręgowy naruszył art. 415 k.c. na skutek błędnej wykładni polegającej na

przyjęciu, że prowadzenie egzekucji na podstawie ważnego tytułu egzekucyjnego

następnie uchylonego stanowi zdarzenie bezprawne i zawinione, a tym samym

czyn zabroniony, podczas gdy wszczęcie egzekucji na podstawie ugody sądowej

zaopatrzonej w klauzulę wykonalności, sankcjonowane przez organy państwowe

nie może stanowić przejawu winy czy niedbalstwa oraz bezprawności działania.

Jednak z ustaleń faktycznych dokonanych w sprawie jednoznacznie

wynikało, że pozwana wszczęła oraz popierała egzekucję przeciwko P. B. w

sytuacji, gdy na bieżąco wykonywał on ciążący na nim obowiązek alimentacyjny

względem syna oraz wobec istotnych wątpliwości co do ważności ugody z 28

kwietnia 2015 r. Takie działanie należy uznać za bezprawne, nosi ono bowiem

znamiona co najmniej niedbalstwa. Należy przy tym podkreślić, że uzasadnione

wątpliwości co do ważności ugody pojawiły się przed wszczęciem postępowania

egzekucyjnego, albowiem zostały wyartykułowane w uzasadnieniu Sądu

Rejonowego dla Warszawy - Mokotowa w Warszawie z 18 maja 2018 r. wraz z

uzasadnieniem (sygn. akt. […]).

Słusznie uznając, że złożenie wniosku o wszczęcie egzekucji i jego

popieranie było zawinionym zachowaniem pozwanej, Sąd Okręgowy przyjął, że

była ona zobowiązana do naprawienia szkody wyrządzonej powodowi na skutek

tego postępowania (vide: uchwała Sądu Najwyższego z dnia 7 października 2009

r., akt III CZP 68/09).

Przesłanki roszczenia odszkodowawczego z art. 415 k.c. zostały zatem

spełnione, a rozmiar szkody prawidłowo został określony poprzez powoda przez

wykazanie kwot pobranych przez komornika sądowego na podstawie tytułu

wykonawczego, który utracił moc oraz pobranych przez bank prowizji bankowych

od pobrań komorniczych.

Niewątpliwie pomiędzy wszczęciem i popieraniem egzekucji przez pozwaną

a doznaną przez powoda szkodą istniał adekwatny związek przyczynowy o jakim

mowa w art. 361 § 1 k.c., zaś utracone przez powoda wskutek prowadzonej

egzekucji środki pieniężne w wysokości 22 307,40 zł stanowiły rzeczywisty i

I CNP 10/26

5

bezpośredni uszczerbek w majątku poszkodowanego (zmniejszenie się aktywów),

które Sąd słusznie zasądził od pozwanej.

Przyjąć zatem należy, że dokonana przez Sąd Okręgowy ocena roszczenia

powoda była prawidłowa.

Z powyższych względów Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi do

rozpoznania na podstawie art. 4249 k.p.c.

Zawarty w odpowiedzi na skargę wniosek o zasądzenie od pozwanej na

rzecz powoda kosztów postępowania przed Sądem Najwyższym podlegał

oddaleniu. Wniósł on bowiem jedynie o odrzucenie skargi lub o jej oddalenie.

Skutkuje to tym, że koszty sporządzenia i wniesienia odpowiedzi na skargę nie

mogą być uznane, w razie odmowy przyjęcia skargi do rozpoznania, za koszty

celowej obrony. Wniosek o ich zasądzenie związany był z innym oczekiwanym

rozstrzygnięciem (zob. np. postanowienia Sądu Najwyższego z 28 maja 2020 r., IV

CSK 349/19, 20 sierpnia 2014 r., II CSK 77/14, OSNC 2015, nr 7-8, poz. 91).

M.L.

[a.ł]