Sąd Najwyższy odrzucił skargę powódki na wyrok Sądu Apelacyjnego w sprawie o zapłatę

Powódka M. M. wniosła skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem

prawomocnego wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie 16 grudnia 2022 r., VI

ACa 381/19 w sprawie o zapłatę. Skarżąca zarzuciła, że wyrok ten został wydany z

I CNP 116/25

2

naruszeniem art. 3671 § 3 k.p.c., art. 375 k.p.c. w zw. z art. 379 pkt 5 k.p.c., art. 193

§ 1 k.p.c., art. 102 k.p.c. w zw. z art. 98 k.p.c. w zw. z art. 233 § 1 k.p.c., art. 233 § 1

k.p.c., art. 286 k.p.c. w zw. z art. 233 § 1 k.p.c., art. 233 § 1 k.p.c. w zw. z art. 290 §

1 k.p.c., art. 31 i art. 32 ustawy z 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej, § 2

rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat

za czynności adwokackie.

Skarżąca podała, że wskutek wydania zaskarżonego wyroku poniosła

szkodę w wysokości: 7.217 zł z tytułu konieczności zwrotu kosztów zastępstwa

procesowego na rzecz pozwanego i 1.000 zł z tytułu konieczności zwrotu kosztów

postępowania apelacyjnego i zażaleniowego.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 4241 § 1 k.p.c. można żądać stwierdzenia

niezgodności z prawem prawomocnego wyroku sądu drugiej instancji kończącego

postępowanie w sprawie, jeżeli przez jego wydanie stronie została wyrządzona

szkoda, a zmiana lub uchylenie tego wyroku w drodze innych środków prawnych

przysługujących stronie na podstawie kodeksu nie było i nie jest możliwe.

Przedmiotem badania w postępowaniu zainicjowanym tym nadzwyczajnym

środkiem zaskarżenia jest niezgodność z prawem prawomocnych orzeczeń sądów

drugiej instancji kończących postępowanie w sprawie. Ocena zasadności skargi

dokonywana jest przez Sąd Najwyższy przy zastosowaniu autonomicznego pojęcia

bezprawności, zgodnie z którym orzeczeniem niezgodnym z prawem w rozumieniu

art. 4241 i art. 5192 k.p.c. jest orzeczenie oczywiście naruszające przepisy prawa

(zob. wyroki Sądu Najwyższego: z 31 marca 2006 r., IV CNP 25/05, OSNC 2007, nr

1, poz. 17 i z 7 lipca 2006 r., I CNP 33/06, OSNC 2007, nr 2, poz. 35;

postanowienie Sądu Najwyższego z 26 lipca 2018 r., IV CNP 25/18 oraz wyrok

Trybunału Konstytucyjnego z 27 września 2012 r., SK 4/11, OTK-A 2012/8/97,

Dz.U. 2012, poz. 1104). Orzeczenie Sądu Najwyższego uwzględniające skargę nie

wzrusza objętego nią prawomocnego orzeczenia, lecz stanowi prejudykat

niezbędny do dochodzenia od Skarbu Państwa naprawienia szkody wyrządzonej

przez wydanie prawomocnego orzeczenia niezgodnego z prawem. Ze względu na

nadzwyczajny charakter tego środka prawnego oraz jego funkcję, skarga musi

I CNP 116/25

3

spełniać wysokie wymagania formalne, które podzielić należy na wymogi stawiane

pismu procesowemu (art. 4245 § 2 k.p.c.), których ewentualne wadliwości podlegają

naprawieniu oraz wymogi konstrukcyjne skargi (art. 4245 § 1 k.p.c.), których braki

nie podlegają sanacji, lecz powodują obligatoryjne odrzucenie skargi na

podstawie art. 4248 § 1 k.p.c.

Stosownie do art. 4245 k.p.c., skarga powinna zawierać: 1) oznaczenie

wyroku, od którego jest wniesiona, ze wskazaniem, czy jest on zaskarżony

w całości lub w części; 2) przytoczenie jej podstaw oraz ich uzasadnienie;

3) wskazanie przepisu prawa, z którym zaskarżony wyrok jest niezgodny;

4) uprawdopodobnienie wyrządzenia szkody przez wydanie wyroku, którego skarga

dotyczy; 5) wykazanie, że wzruszenie zaskarżonego wyroku w drodze innych

środków prawnych nie było i nie jest możliwe, a ponadto - gdy skargę wniesiono,

stosując art. 4241 § 2 k.p.c. - że występuje wyjątkowy wypadek uzasadniający

wniesienie skargi; 6) wniosek o stwierdzenie niezgodności wyroku z prawem.

Podstawą skargi nie mogą być zarzuty dotyczące ustalenia faktów lub oceny

dowodów (art. 4244 zd. 2 k.p.c.), co wynika z charakteru postępowania przed

Sądem Najwyższym oraz z funkcji tego Sądu, będącego sądem prawa,

sprawującym nadzór nad działalnością sądów powszechnych w zakresie orzekania.

Ocena dowodów pozostaje wyłączną domeną sądów powszechnych i nie może być

dokonywana oraz kontrolowana przez Sąd Najwyższy. Wymienione przez skarżącą

przepisy, które miał naruszyć Sąd Apelacyjny dotyczą w większości przebiegu

i wyniku postępowania dowodowego art. 3671 § 3 k.p.c., art. 375 k.p.c. w zw. z art.

379 pkt 5 k.p.c., art. 193 § 1 k.p.c. w zw. z art. 233 § 1 k.p.c., art. 286 k.p.c. w zw.

z art. 233 § 1 k.p.c., art. 233 § 1 k.p.c. w zw. z art. 290 § 1 k.p.c.

Powinność wskazania przepisu prawa, z którym wyrok jest niezgodny

(wymaganie z art. 4245 § 1 pkt 3 k.p.c.) stanowi cechę szczególną

skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia.

Wymaganie to wynika z konieczności rozróżnienia między przepisami naruszonymi

a przepisami, z którymi zaskarżone orzeczenie jest niezgodne. Podstawy skargi

mogą obejmować przepisy prawa materialnego lub prawa procesowego, podczas

gdy przepisem, z którym wyrok jest niezgodny, może być jedynie przepis lub zespół

I CNP 116/25

4

przepisów merytorycznych stanowiących materialną podstawę rozstrzygnięcia

w sprawie. Wymaganie wskazania przepisu prawa, z którym zaskarżony wyrok jest

niezgodny, nie może być utożsamiane ze wskazaniem podstaw skargi.

Niezgodność wyroku z prawem nie polega na tym, że zapadł on z naruszeniem

przepisów prawa procesowego, lecz na sprzeczności z konkretnymi normami

merytorycznymi, które stanowią postawę rozstrzygnięcia. Są to przepisy prawa, na

podstawie których sąd ocenił zasadność żądania i które ukształtowały

merytoryczną treść zaskarżonego wyroku. Uchybienia procesowe, nawet istotne,

nie przesądzają o niezgodności wyroku z prawem w rozumieniu art. 4241 § 1 k.p.c.

Prawomocny wyrok, mimo wadliwego zastosowania przepisów prawa

procesowego, może prawidłowo orzekać o żądaniu przedstawionym w pozwie (zob.

m.in. wyroki Sądu Najwyższego z 1 grudnia 2017 r., I CNP 7/17, z 7 lutego

2019 r., I BP 9/17 oraz postanowienia Sądu Najwyższego z 15 czerwca 2018

r., III CNP 2/18, z 15 czerwca 2018 r., III CNP 3/18, z 9 maja 2019 r., I BU 3/18 i z

29 stycznia 2021 r., II CNP 18/20).

W orzecznictwie Sądu Najwyższego wyjaśniono, że nie można utożsamiać

przepisów prawa materialnego i procesowych wypełniających podstawy skargi

o stwierdzenie niezgodności z prawem (wymaganie z art. 4245 § 1 pkt 2

k.p.c.) z przepisem (przepisami) prawa, z którym (którymi) zaskarżone orzeczenie

jest niezgodne. Przytoczenie podstaw skargi (i ich uzasadnienie) polega na

ogólnym wskazaniu, czy naruszono przepisy o charakterze materialnoprawnym lub

przepisy postępowania oraz wskazaniu konkretnych przepisów (artykułu,

paragrafów lub ustępu odpowiedniej ustawy) i wyjaśnieniu, na czym te naruszenia

polegały (zob. np. wyrok Sądu Najwyższego z 9 października 2006 r., II BP 8/06,

OSNP 2007, nr 19-20, poz. 275, z 25 stycznia 2012 r., V CNP 14/11, OSNC-ZD

2013, nr B, poz. 35). Niezgodność wyroku z prawem polega natomiast na kolizji

z przepisem prawa materialnego, który legł u podstaw rozstrzygnięcia (zob.

postanowienie Sądu Najwyższego z 30 września 2008 r., III CNP 50/08, OSNC-ZD

2009, nr B, poz. 59). Spełnienie natomiast wymagania określonego w art. 4245 § 1

pkt 3 k.p.c. polega na wskazaniu konkretnego przepisu prawa, tj. numeru artykułu

(paragrafu, ustępu) oraz aktu prawnego. Dla spełnienia tego wymagania nie

wystarczy nawet odwołanie się przez skarżącego do podstaw skargi lub ich

I CNP 116/25

5

uzasadnienia (zob. np. postanowienie Sądu Najwyższego z 27 stycznia 2006

r., III CNP 23/05 oraz z 7 sierpnia 2012 r., III CNP 14/12, BSNIC 2013, nr 10, s. 50).

Wbrew twierdzeniom skarżącej szkoda nie może obejmować

wskazywanej w uzasadnieniu skargi kwoty 8.217 zł kosztów procesu, a tego

wydatku dotyczą wymienione przez skarżącą art. 102 k.p.c. w zw. z art. 98 k.p.c., §

2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie

opłat za czynności adwokackie. Szkoda spowodowana przez wydanie orzeczenia

powinna powstać później niż w dacie wydania orzeczenia. Koszty procesu, którymi

strona została obciążona, nawet wtedy, gdy zostały uiszczone, nie stanowią szkody

uzasadniającej wniesienie skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem

prawomocnego orzeczenia (zob. postanowienia Sądu Najwyższego z 21 lutego

2013 r., III CNP 2/13; z 25 maja 2007 r., III CNP 30/07; z 29 marca 2019 r., IV CNP

33/18; z 27 marca 2015 r., I CNP 43/14; z 4 stycznia 2019 r., IV CNP 27/18).

Szkoda, na którą powołuje się skarżąca nie stanowi rzeczywistego uszczerbku w jej

majątku, do którego doprowadziłoby wydanie wadliwego wyroku przez Sąd

Apelacyjny. Wydatek na pokrycie kosztów zasądzonych na rzecz przeciwnika, który

wygrał w sporze jest konieczny do poniesienia, gdyż ustawa stanowi o tym, że

nawet zwolnienie od kosztów sądowych nie zwalnia z obowiązku zapłacenia

kosztów przeciwnikowi.

Skarżąca nie podała konkretnego przepisu prawa, z którym zaskarżony

wyrok jest niezgodny, jak również nie uprawdopodobniła wyrządzenia szkody przez

wydanie wyroku. Z uwagi na niespełnienie obligatoryjnych wymogów formalnych,

skarga podlegała odrzuceniu na podstawie art. 4248 § 1 k.p.c. O kosztach

postępowania orzeczono na podstawie art. 102 k.p.c., odstępując od obciążenia

skarżącej kosztami postępowania wywołanymi skargą. Sąd Najwyższy miał przy

tym na uwadze sytuację osobistą i majątkową skarżącej, jak również przedmiot

postępowania w sprawie i przyczyny wystąpienia z roszczeniem.

O wynagrodzeniu pełnomocnika reprezentującego powódkę z urzędu

w postępowaniu wywołanym skargą orzeczono na podstawie § 2 pkt 1, § 4 ust. 1-3,

§ 16 ust. 5 pkt 2 w zw. z § 8 pkt 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 14

maja 2024 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa albo jednostki samorządu

I CNP 116/25

6

terytorialnego kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z

urzędu (Dz.U. z 2026 r., poz. 87).

Marta Romańska

[dr]

[a.ł]