Spółka kontra osoba prywatna o zapłatę, 1800 zł. Sąd zasądził

Wyrokiem z 7 czerwca 2024 r. Sąd Okręgowy w Opolu zmienił wyrok Sądu

Rejonowego w Opolu z 2 października 2023 r. w ten sposób, że oddalił w całości

powództwo o zwrot nienależnego świadczenia.

I CNP 140/24

2

Powód Z. sp. z o.o. w O. wniósł skargę o stwierdzenie niezgodności

z prawem wyroku z 7 czerwca 2024 r. Skarżący zarzucił naruszenie art. 406 i 409

k.c. przez uznanie, że w okolicznościach faktycznych sprawy wygasł po stronie

pozwanego obowiązek zwrotu nienależnego świadczenia w postaci

wynagrodzenia wypłaconego w zawyżonej wysokości ze względu na jego zużycie,

mimo iż z ustaleń Sądu Okręgowego wynika, że korzyść została zużyta „na kredyt

mieszkaniowy, a więc na spłatę długu”.

W odpowiedzi na skargę pozwany wniósł m.in. o odmowę przyjęcia jej do

rozpoznania oraz zasądzenie od skarżącego kosztów postępowania skargowego,

w tym zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia

stanowi nadzwyczajny środek zaskarżenia, którego rozpoznanie przez Sąd

Najwyższy ma charakter prejudykatu umożliwiającego dochodzenie od Skarbu

Państwa roszczeń odszkodowawczych za szkodę wyrządzoną przez niezgodne

z prawem wykonywanie władzy publicznej (art. 4171 § 2 k.c.). Z utrwalonego

stanowiska Sądu Najwyższego wynika, że niezgodność z prawem orzeczenia

musi mieć charakter kwalifikowany, elementarny i oczywisty (zob. np.

postanowienia SN: z 19 kwietnia 2018 r., V CNP 50/17; z 26 kwietnia 2018, IV

CNP 53/17, i z 29 września 2022 r., I CNP 29/22). Orzeczenie musi być

niewątpliwie sprzeczne z zasadniczymi i niepodlegającymi różnej wykładni

przepisami albo wydane w wyniku szczególnie rażąco błędnej wykładni lub

niewłaściwego zastosowania prawa, które nie wymaga głębszej analizy prawnej.

Tylko takiemu orzeczeniu można przypisać cechy bezprawności (zob.

postanowienie SN z 29 września 2022 r., I CNP 29/22).

Wstępna ocena skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem

prawomocnego orzeczenia ma na celu wyeliminowanie skarg oczywiście

bezzasadnych (art. 4249 k.p.c.), których podstawy już przy pierwszej ocenie

pokazują, że nie doszło do kwalifikowanego naruszenia prawa lub do naruszeń

doszło, ale nie mogły one mieć wpływu na kształt orzeczenia (zob. postanowienia

SN: z 6 kwietnia 2018 r., III CNP 30/17; z 23 września 2020 r., II CNP 49/19; z 10

I CNP 140/24

3

grudnia 2020 r., V CNP 51/19; z 17 lutego 2021 r., III CNP 17/20; z 23 lutego

2021 r., V CNP 21/20; z 29 września 2022 r., I CNP 29/22; z 16 listopada 2022 r.,

I CNP 102/22, i z 31 stycznia 2024 r., I CNP 181/22).

Skarga w niniejszej sprawie jest oczywiście bezzasadna. Należy wprawdzie

zgodzić się ze skarżącym, że co do zasady wydatkowanie środków pieniężnych

uzyskanych jako bezpodstawne wzbogacenie (nienależne świadczenie) na spłatę

istniejących zobowiązań, w tym zobowiązań z tytułu udzielonego kredytu nie

stanowi ich nieproduktywnego zużycia w rozumieniu art. 409 k.c., jednak treść

postawionego zarzutu w znacznej mierze nie odpowiada ustaleniom faktycznym

i rozumowaniu przyjętemu przez Sąd drugiej instancji w uzasadnieniu

zaskarżonego orzeczenia. Odnosząc się do sposobu wykorzystania środków

uzyskanych z tytułu zawyżonego wynagrodzenia, Sąd Okręgowy w aprobującym

kontekście zacytował fragment zeznań pozwanego, zgodnie z którym:

„Wynagrodzenie wydatkowałem na bieżące życie, na kredyt mieszkaniowy, na

otrzymanie córki, która studiowała we W.”. Brak jest wprawdzie w tej mierze

wyraźnego stwierdzenia Sądu, jednak należy przyjąć, że ta cześć zeznań uznana

została za wiarygodną, a tym samym ich treść stała się częścią przyjętych ustaleń

faktycznych. Ustaleniami tymi Sąd Najwyższy jest związany na podstawie art.

39813 § 2 in fine w zw. z art. 42412 k.p.c.

W związku z powyższym należy zauważyć, że pozostałe (oprócz spłaty

kredytu) sposoby wydatkowania uzyskanych środków, tj. bieżące życie oraz

utrzymanie studiującej córki, mają niewątpliwie charakter wydatków

bezużytecznych, do których zastosowanie znajduje art. 409 k.c. w kontekście

zużycia uzyskanej korzyści. W treści ustaleń Sądu nie wskazano wprawdzie, jaka

część korzyści została przeznaczona na poszczególne wydatki, jednak przy

stosunkowo niewielkiej wysokości zawyżenia wynagrodzenia w skali

poszczególnych miesięcy, trudno byłoby uznać, że jest to w ogóle możliwe. Nawet

zaś gdyby przyjąć, że w tym kontekście wskazana byłaby większa precyzja co do

ustaleń Sądu, jej brak nie stanowi z pewnością kwalifikowanego i oczywistego

naruszenia prawa, które mogłoby potencjalnie stanowić podstawę stwierdzenia

niezgodności orzeczenia z prawem.

I CNP 140/24

4

Mając powyższe na uwadze, Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi do

rozpoznania (art. 4249 k.p.c.).

O kosztach postępowania wywołanego skargą orzeczono na podstawie art.

98 § 1, 11, 3 i 4, art. 99 k.p.c. w zw. z § 10 ust. 5 pkt 2 w zw. z § 2 pkt 5 oraz § 20

rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie

opłat za czynności radców prawnych.

(E.M.)

[a.ł]