Sąd Najwyższy odrzucił skargę o niezgodność z prawem wyroku w sprawie o zadośćuczynienie

Powódki H.K., L.K. i K.K. wniosły skargę o stwierdzenie niezgodności z

prawem wyroku Sądu Okręgowego w Lublinie z 29 czerwca 2022 r.

Sąd Okręgowy w Lublinie postanowieniem z 22 stycznia 2025 r. odrzucił

skargi L.K. i K.K. jako nieopłacone. Zatem została rozpoznana skarga wniesiona

tylko przez H.K.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 4245 § 1 k.p.c., skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem

prawomocnego orzeczenia powinna zawierać: oznaczenie wyroku, od którego jest

wniesiona, ze wskazaniem, czy jest on zaskarżony w całości lub w części (pkt 1),

I CNP 19/25

2

przytoczenie jej podstaw oraz ich uzasadnienie (pkt 2), wskazanie przepisu prawa,

z którym zaskarżony wyrok jest niezgodny (pkt 3), uprawdopodobnienie

wyrządzenia szkody, spowodowanej przez wydanie wyroku, którego skarga dotyczy

(pkt 4), wykazanie, że wzruszenie zaskarżonego wyroku w drodze innych środków

prawnych nie było i nie jest możliwe (pkt 5) oraz wniosek o stwierdzenie

niezgodności wyroku z prawem (pkt 6).

W judykaturze przyjmuje się, że wszystkie wymogi skargi wymienione w art.

4245 § 1 k.p.c. muszą być spełnione, aby pismo strony mogło być uznane za

skargę (np. postanowienie SN z 13 listopada 2007 r., III CNP 78/07). Brak

któregokolwiek z elementów konstrukcyjnych skargi jest brakiem istotnym,

nieusuwalnym w postępowaniu naprawczym i powoduje jej odrzucenie a limine (np.

postanowienie SN z 18 stycznia 2006 r., III CNP 26/05).

Przedstawiona skarga nie odpowiada przedmiotowym wymogom, a jej wady

mają charakter nieusuwalny. Skarga nie spełnia bowiem wymagań określonych

w art. 4245 § 1 pkt 4 i 5 k.p.c.

Uprawdopodobnienie wyrządzenia szkody spowodowanej przez wydanie

wyroku, którego skarga dotyczy, polega na przedstawieniu wyodrębnionego

wywodu przekonującego, że szkoda została wyrządzona oraz określającego czas

jej powstania, postać i związek przyczynowy z wydaniem wyroku niezgodnego

z prawem (por. m.in. postanowienia SN: z 31 stycznia 2006 r., IV CNP 38/05,

OSNC 2006, nr 7 - 8, poz. 141; z 22 listopada 2005 r., I CNP 19/05 i z 11 sierpnia

2005 r., III CNP 4/05, OSNC 2006, nr 1, poz. 16). Skarżący powinien przy tym

przedstawić dowody lub inne środki uwiarygodniające jego twierdzenia (np.

postanowienia SN: z 25 lipca 2006 r., III CNP 40/06 i z 23 marca 2006 r., IV CNP

23/06, Biuletyn SN 2006, nr 6, s. 8).

Tak rozumianego obowiązku skarżąca nie spełniła. Skarżąca upatruje

powstanie szkody wskutek wydania zaskarżonego wyroku i oddalenia jej apelacji,

co odebrało jej prawomocnie prawo do uzyskania należnego świadczenia z tytułu

zadośćuczynienia pieniężnego za krzywdę doznaną wskutek śmierci brata

i dziadka.

I CNP 19/25

3

Należy podkreślić, że okoliczność, iż wydano orzeczenie niekorzystne dla

strony, nieuwzględniające jej żądania lub zajętego w sprawie stanowiska, nie jest

równoznaczne z poniesieniem szkody w rozumieniu art. 4241 § 1 k.p.c.

Nieuzyskanie przez stronę w postępowaniu sądowym oczekiwanej ochrony prawnej

nie zawsze musi prowadzić do powstania uszczerbku majątkowego. Poniesienie

takiego uszczerbku w związku z nieuwzględnieniem roszczenia strona powinna

wykazać, czego skarżąca nie uczyniła (np. postanowienia SN: z 29 czerwca 2016

r., IV CNP 2/16 i z 5 grudnia 2016 r., I CNP 15/16).

Ugruntowane są poglądy Sądu Najwyższego, z których wynika, że

nieuwzględnienie powództwa w żądanej wysokości nie może być utożsamiane

z wyrządzeniem szkody (np. postanowienia SN: z 12 marca 2015 r., II CNP 54/14

i z 28 listopada 2016 r., II CNP 24/16). Ponadto szkoda spowodowana przez

wydanie orzeczenia, powinna powstać później niż w dacie wydania orzeczenia

(postanowienie SN z 28 listopada 2006 r., III CNP 46/06).

Konstrukcja przepisów dotyczących skargi o stwierdzenie niezgodności

z prawem prawomocnego orzeczenia, wskazuje, że ustawodawcy chodziło

wyłącznie o szkody, które zostały już wyrządzone. Na skarżącym spoczywa zawsze

obowiązek uprawdopodobnienia, że poniósł konkretny uszczerbek majątkowy, nie

zaś uszczerbek, który może dopiero w jego majątku wystąpić. Podkreślić zatem

należy, że wymóg z art. 4245 § 1 pkt 4 k.p.c. dotyczy szkody już poniesionej, a nie

hipotetycznej (postanowienia SN: z 11 stycznia 2006 r., II CNP 13/05; z 31 stycznia

2006 r., IV CNP 38/05; z 15 listopada 2011 r., IV CNP 60/11 i z 12 marca 2015 r., II

CNP 54/14). Szkodą w rozumieniu przepisów o skardze o stwierdzenie

niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia jest zatem konkretny

uszczerbek majątkowy, ustalony zgodnie z art. 361 § 2 k.c. (postanowienia SN:

z 22 maja 2025 r., I CNP 93/23; 1 sierpnia 2025 r., I CNP 93/24).

Stosownie do art. 4245 § 1 pkt 5 k.p.c. skarżącego obciąża tez obowiązek

przedstawienia wyczerpującej i przekonywającej analizy prawnej przepisów

dotyczących środków zaskarżenia, których zastosowanie jest niedopuszczalne lub

z innych przyczyn nie mogłoby odnieść skutku. Skarżący powinien przy tym

wykazać, że od zaskarżonego wyroku nie przysługuje środek prawny, przy pomocy

I CNP 19/25

4

którego mogłoby nastąpić wzruszenie zaskarżonego orzeczenia. Oznacza to

obowiązek przeprowadzenia analizy przepisów dotyczących środków prawnych,

których zastosowanie jest niedopuszczalne lub które z innych przyczyn nie mogłyby

odnieść skutku. Skarżący musi „wykazać", a więc nie „wskazać", „przytoczyć" czy

„uwiarygodnić", że wzruszenie zaskarżonego orzeczenia w drodze innych środków

prawnych nie było i nie jest możliwe. Wykazanie powyższej okoliczności polega

więc na ujawnieniu i przedstawieniu w sposób wyczerpujący i niebudzący

wątpliwości – tj. na dowiedzeniu jej istnienia i przekonującym uzasadnieniu (np.

postanowienie SN z 27 stycznia 2006 r., III CNP 23/05, OSNC 2006, nr 7-8, poz.

140).

Skarżąca analizy takiej nie przedstawiła. Wskazanie przez skarżącą jedynie

na niedopuszczalność skargi kasacyjnej i skargi nadzwyczajnej jest zbyt

ogólnikowym spostrzeżeniem, którego nie można uznać za niezbędną w tym

zakresie analizę prawną, przy pomocy której skarżąca wykazałaby tą okoliczność.

Zatem nie można uznać, że przesłanka z art. 4245 § 1 pkt 5 k.p.c. została

spełniona.

Ze względów wskazanych powyżej Sąd Najwyższy uznał, że skarga nie

spełnia wymagań przewidzianych w art. 4245 k.p.c. i orzekł jak w sentencji (art.

4248 § 1 k.p.c.).

Marcin Trzebiatowski

(M.M.)

[r.g.]