Sąd Najwyższy odrzucił skargę pozwanego na wyrok i postanowienie o kosztach

I CNP 23/26

2

Skargą o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia

pozwany M.P. zaskarżył wyrok Sądu Rejonowego Lublin-Zachód w Lublinie z 17

grudnia 2021 r. oraz postanowienie Sądu Okręgowego w Lublinie z 26 maja 2023 r.

Wyrokiem z 17 grudnia 2021 r. Sąd Rejonowy zasądził solidarnie od

pozwanych M.P. i C.P. na rzecz powodów w różnych częściach 11 797 zł wraz z

odsetkami ustawowymi za opóźnienie od 15 lutego 2018 r. do dnia zapłaty, nie

obciążając pozwanych kosztami procesu.

Na skutek zażalenia powódek, postanowieniem z 26 maja 2023 r., Sąd

Okręgowy w Lublinie zmienił zaskarżone rozstrzygnięcie zawarte w wyroku

dotyczące kosztów procesu w ten sposób, że zasądził solidarnie od pozwanych na

rzecz powódek kwoty po 1 958,50 zł tytułem kosztów procesu i zasądził solidarnie

od pozwanych na rzecz powódek kwoty po 162,50 zł tytułem kosztów

postępowania zażaleniowego.

W skardze o stwierdzenie niezgodności z prawem obydwu tych orzeczeń

pozwany zarzucił naruszenie art 5 k.c. oraz art. 102 k.p.c., wskazując wymienione

przepisy jako te, z którymi zaskarżone orzeczenia są niezgodne. Skarżący,

dokonując uprawdopodobnienia poniesionej szkody, wskazał, że na skutek wydania

tych orzeczeń stał się automatycznie dłużnikiem powódek co potwierdzają akta

sprawy. Oczywistym jest, że między wydaniem zaskarżonych orzeczeń a

poniesioną przez pozwanego szkodą występuje adekwatny związek przyczynowy i

że szkoda ta zaistniała w momencie wydania wyroku. Pozwany wyjaśnił, że nie

zaskarżył wyroku Sądu pierwszej instancji z uwagi na to, iż został wprowadzony w

błąd co do daty jego publikacji i poprzez swoją niepełnosprawność przeoczył termin

na złożenie wniosku o sporządzenie pisemnego uzasadnienia.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia

przysługuje od prawomocnego orzeczenia sądu (w zasadzie) drugiej instancji, gdy

przez jego wydanie stronie została wyrządzona szkoda, a jego zmiana lub

uchylenie w drodze innych środków prawnych, nie było i nie jest możliwe (art. 4241

I CNP 23/26

3

§ 1 k.p.c.). Od orzeczenia sądu pierwszej instancji natomiast skarga przysługuje w

wyjątkowych wypadkach, gdy niezgodność z prawem wynika z naruszenia

podstawowych zasad porządku prawnego lub konstytucyjnych wolności albo praw

człowieka i obywatela, jeżeli strona nie skorzystała z przysługujących jej środków

prawnych, chyba że jest możliwa zmiana lub uchylenie wyroku w drodze innych

przysługujących stronie środków prawnych (art. 4241 § 2 k.p.c.). Pojęcie „wypadek

wyjątkowy” odnosi się do przyczyn niezgodności z prawem orzeczenia oraz

przyczyn nieskorzystania przez stronę z możliwości jego zaskarżenia (zob.

postanowienie SN z 29 listopada 2006 r., II CNP 85/06). Strona skarżąca

obowiązana jest do wykazania takiego szczególnego wypadku (art. 4245 § 1 pkt 5

k.p.c.). Pozwany jednak obowiązku tego nie wykonał. Samo twierdzenie

skarżącego, że został wprowadzony w błąd co do publikacji orzeczenia, bez

dalszych argumentów bądź środków uprawdopodobniających nie jest

wystarczające. Ponadto w skardze brak wywodu przekonującego o tym, że doszło

do naruszenia wskazanych wyżej praw bądź zasad.

Niezależnie od powyższego należy zaznaczyć, że skarga nie przysługuje od

orzeczenia o kosztach, co jest stanowiskiem jednolitym i utrwalonym w

orzecznictwie Sądu Najwyższego (zob. postanowienie SN z 17 listopada 2005 r., II

CNP 15/05, OSNC 2006, nr 9, poz. 153). Pozwany wniósł jednak skargę także od

takiego orzeczenia.

Jak to już wyjaśniono w judykaturze (zob. np. postanowienie SN z 11

sierpnia 2005 r., III CNP 4/05) skarga przysługuje jedynie wówczas, gdy przez

wydanie orzeczenia stronie została wyrządzona szkoda. Właśnie z tego względu

wśród wymagań konstrukcyjnych skargi przewidziany został obowiązek

uprawdopodobnienia wyrządzenia szkody (art. 4245 § 1 pkt 4 k.p.c.). Polega on na

złożeniu przez skarżącego wyraźnego oświadczenia, że szkoda wystąpiła – ze

wskazaniem jej rodzaju i rozmiaru – oraz uwiarygodnienie tego oświadczenia.

Skarżący w tym celu może przedstawić zarówno dowody, jak również i inne środki

stanowiące ich surogaty np. pisemne oświadczenia. Uprawdopodobnienie nastąpi

wówczas, gdy strona tak uzasadni swoje twierdzenie, że będzie można uznać, iż

jest ono prawdziwe.

I CNP 23/26

4

W skardze pozwany nie uprawdopodobnił szkody w wyżej opisany sposób,

gdyż nawet nie twierdził, że zasądzone kwoty zostały dobrowolnie przez niego

uiszczone bądź ściągnięte od niego przez komornika w wyniku przeprowadzonej

egzekucji (zob. postanowienia SN z 3 kwietnia 2008 r., II BP 58/07, z 14 kwietnia

2008, II BP 1/08 i z 31 stycznia 2006 r., CNP 38/05, OSNC 2006, nr 7-8, poz. 141).

Należy dodać, że szkodą w rozumieniu art. 4241 § 1 k.p.c. nie może być tzw.

szkoda przyszła lub hipotetyczna, tj. musi ona istnieć w chwili wnoszenia skargi; nie

wystarczy zagrożenie jej wystąpieniem, a nawet pewność co do tego, że zostanie

wyrządzona (zob. np. postanowienie SN z 11 stycznia 2006 r., II CNP 13/05, OSNC

2006, nr 6, poz. 110). Zaniechanie spełnienia tego wymagania prowadzi do

odrzucenia skargi a limine.

Już tylko na marginesie należy zaznaczyć, że skargę można wnieść

skutecznie jedynie od jednego orzeczenie, co skarżący przeoczył.

Z tych względów orzeczono, jak w sentencji, na podstawie art. 4248 § 1

k.p.c.

Wniosek radcy prawnego z urzędu o przyznanie kosztów nieopłaconej

pomocy prawnej nie został uwzględniony, gdyż sporządzenie skargi

niedopuszczalnej nie może być uznane za udzielenie takiej pomocy (zob.

postanowienia SN: z 12 lutego 1999 r., II CKN 341/98, OSNC 1999, Nr 6, poz. 123;

z 21 czerwca 2012 r., IV CNP 17/12 i z 7 sierpnia 2019 r., IV CNP 42/18).

(M.M.)

[a.ł]