Sąd Najwyższy odrzucił skargę na postanowienie o podziale majątku wspólnego

Uczestnik F. Ś. wniósł skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem

postanowienia Sądu Rejonowego Gdańsk-Południe w Gdańsku z 21 października

2022 r.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 4245 § 1 k.p.c., skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem

prawomocnego orzeczenia powinna zawierać: oznaczenie wyroku, od którego jest

wniesiona, ze wskazaniem, czy jest on zaskarżony w całości lub w części (pkt 1),

przytoczenie jej podstaw oraz ich uzasadnienie (pkt 2), wskazanie przepisu prawa,

z którym zaskarżony wyrok jest niezgodny (pkt 3), uprawdopodobnienie

wyrządzenia szkody, spowodowanej przez wydanie wyroku, którego skarga dotyczy

I CNP 25/25

2

(pkt 4), wykazanie, że wzruszenie zaskarżonego wyroku w drodze innych środków

prawnych nie było i nie jest możliwe (pkt 5) oraz wniosek o stwierdzenie

niezgodności wyroku z prawem (pkt 6).

W judykaturze przyjmuje się, że wszystkie wymogi skargi wymienione w art.

4245 § 1 k.p.c. muszą być spełnione, aby pismo strony mogło być uznane za

skargę (np. postanowienie SN z 13 listopada 2007 r., III CNP 78/07). Brak

któregokolwiek z elementów konstrukcyjnych skargi jest brakiem istotnym,

nieusuwalnym w postępowaniu naprawczym i powoduje jej odrzucenie a limine (np.

postanowienie SN z 18 stycznia 2006 r., III CNP 26/05).

Przedstawiona skarga nie odpowiada przedmiotowym wymogom, a jej wady

mają charakter nieusuwalny. Skarga nie spełnia bowiem wymagań określonych

w art. 4245 § 1 pkt 1, 3, 4 i 5 k.p.c.

W zakresie wymogu określonego w art. 4245 § 1 pkt 1 k.p.c. skarga nie

zawiera prawidłowego oznaczenia zakresu zaskarżenia. Skarżący podał, że wnosi

o stwierdzenie niezgodności z prawem postanowienia Sądu Rejonowego Gdańsk-

Południe w Gdańsku z 21 października 2022 r., nie wskazując, czy zaskarża to

orzeczenie w całości czy w części. Brak wskazania przez skarżącego zakresu

zaskarżenia nie pozwala na jednoznaczne ustalenie granic zaskarżenia, co

oznacza, że skarga nie odpowiada wymaganiu określonemu w art. 4245 § 1 pkt 1

k.p.c.

Skarga nie spełnia również wymagania z art. 4245 § 1 pkt 3 k.p.c.

Wymaganie to nie może być utożsamiane ze wskazaniem podstaw skargi.

Powinność wskazania przepisu prawa, z którym orzeczenie jest niezgodne, stanowi

bowiem cechę szczególną skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem

prawomocnego orzeczenia i wynika z konieczności rozróżnienia między

przepisami, które zostały naruszone, a przepisami, z którymi zaskarżone

orzeczenie jest niezgodne. Podstawy skargi mogą zatem wypełniać przepisy prawa

materialnego lub prawa procesowego, podczas gdy przepisem, z którym

orzeczenie jest niezgodne, może być jedynie przepis lub zespół przepisów prawa

materialnego stanowiących podstawę rozstrzygnięcia w sprawie. Wskazanie zatem

przez skarżącego przepisów, które zostały naruszone przez sąd, w ramach

I CNP 25/25

3

przytoczenia podstawy skargi, nie spełnia jednocześnie wymogu określonego w art.

4245 § 1 pkt 3 k.p.c. (m.in. postanowienie SN z 29 stycznia 2021 r., II CNP 18/20).

Uprawdopodobnienie wyrządzenia szkody spowodowanej przez wydanie

wyroku, którego skarga dotyczy, polega na przedstawieniu wyodrębnionego

wywodu przekonującego, że szkoda została wyrządzona, oraz określającego czas

jej powstania, postać i związek przyczynowy z wydaniem wyroku niezgodnego

z prawem (m.in. postanowienia SN: z 31 stycznia 2006 r., IV CNP 38/05, OSNC

2006, nr 7 - 8, poz. 141; z 22 listopada 2005 r., I CNP 19/05 i z 11 sierpnia 2005 r.,

III CNP 4/05, OSNC 2006, nr 1, poz. 16). Skarżący powinien przy tym przedstawić

dowody lub inne środki uwiarygodniające jego twierdzenia (np. postanowienia SN:

z 25 lipca 2006 r., III CNP 40/06 i z 23 marca 2006 r., IV CNP 23/06, Biuletyn SN

2006, nr 6, s. 8).

Tak rozumianego obowiązku skarżący nie spełnił. Skarżący upatruje

powstanie szkody wskutek wydania zaskarżonego postanowienia i dokonania

podziału majątku wspólnego byłych małżonków w sposób, który kwestionuje.

Należy podkreślić, że okoliczność, iż wydano orzeczenie niekorzystne dla

strony, nieuwzględniające jej żądania lub zajętego w sprawie stanowiska, nie jest

równoznaczne z poniesieniem szkody w rozumieniu art. 4241 § 1 k.p.c.

Nieuzyskanie przez stronę w postępowaniu sądowym oczekiwanej ochrony prawnej

nie zawsze musi prowadzić do powstania uszczerbku majątkowego. Strona

powinna wykazać poniesienie takiego uszczerbku w związku z nieuwzględnieniem

roszczenia, czego skarżący nie uczynił (np. postanowienia SN: z 29 czerwca 2016

r., IV CNP 2/16 i z 5 grudnia 2016 r., I CNP 15/16).

Ugruntowane są poglądy Sądu Najwyższego, z których wynika, że

nieuwzględnienie powództwa w żądanej wysokości nie może być utożsamiane

z wyrządzeniem szkody (np. postanowienia SN: z 12 marca 2015 r., II CNP 54/14

i z 28 listopada 2016 r., II CNP 24/16). Ponadto szkoda spowodowana przez

wydanie orzeczenia powinna powstać później niż w dacie wydania orzeczenia

(postanowienie SN z 28 listopada 2006 r., III CNP 46/06).

Konstrukcja przepisów dotyczących skargi o stwierdzenie niezgodności

z prawem prawomocnego orzeczenia wskazuje, że ustawodawcy chodziło

I CNP 25/25

4

wyłącznie o szkody, które zostały już wyrządzone. Na skarżącym spoczywa zawsze

obowiązek uprawdopodobnienia, że poniósł konkretny uszczerbek majątkowy, nie

zaś uszczerbek, który może dopiero w jego majątku wystąpić. Podkreślić zatem

należy, że wymóg z art. 4245 § 1 pkt 4 k.p.c. dotyczy szkody już poniesionej, a nie

hipotetycznej (postanowienia SN: z 11 stycznia 2006 r., II CNP 13/05; z 31 stycznia

2006 r., IV CNP 38/05; z 15 listopada 2011 r., IV CNP 60/11 i z 12 marca 2015 r.,

II CNP 54/14). Szkodą w rozumieniu przepisów o skardze o stwierdzenie

niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia jest zatem konkretny

uszczerbek majątkowy, ustalony zgodnie z art. 361 § 2 k.c. (postanowienia SN:

z 22 maja 2025 r., I CNP 93/23 i z 1 sierpnia 2025 r., I CNP 93/24).

Stosownie do art. 4245 § 1 pkt 5 k.p.c. skarżącego obciąża też obowiązek

przedstawienia wyczerpującej i przekonywającej analizy prawnej przepisów

dotyczących środków zaskarżenia, których zastosowanie jest niedopuszczalne lub

z innych przyczyn nie mogłoby odnieść skutku. Skarżący powinien przy tym

wykazać, że od zaskarżonego wyroku nie przysługuje środek prawny, przy pomocy

którego mogłoby nastąpić wzruszenie zaskarżonego orzeczenia. Oznacza to

obowiązek przeprowadzenia analizy przepisów dotyczących środków prawnych,

których zastosowanie jest niedopuszczalne lub które z innych przyczyn nie mogłyby

odnieść skutku. Skarżący musi „wykazać", a więc nie „wskazać", „przytoczyć" czy

„uwiarygodnić", że wzruszenie zaskarżonego orzeczenia w drodze innych środków

prawnych nie było i nie jest możliwe. Wykazanie powyższej okoliczności polega

więc na ujawnieniu i przedstawieniu w sposób wyczerpujący i niebudzący

wątpliwości – tj. na dowiedzeniu jej istnienia i przekonującym uzasadnieniu (np.

postanowienie SN z 27 stycznia 2006 r., III CNP 23/05, OSNC 2006, nr 7-8, poz.

140).

Skarżący analizy takiej nie przedstawił, co oznacza, że przesłanka z art.

4245 § 1 pkt 5 k.p.c. nie została spełniona.

Ze względów wskazanych powyżej Sąd Najwyższy uznał, że skarga nie

spełnia wymagań przewidzianych w art. 4245 k.p.c. i orzekł jak w sentencji (art.

4248 § 1 k.p.c.).

I CNP 25/25

5

(M.K.)

[a.ł]