Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi pozwanego i zasądził od niego 1.800 zł kosztów

Pozwany J. K. wniósł skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem

prawomocnego orzeczenia Sądu Okręgowego w Krakowie z 6 grudnia 2023 r.,

którym Sąd ten zmienił wyrok Sądu Rejonowego w Oświęcimiu z 26 października

2022 r., I C 2394/19 oddalający powództwo D. A. o zapłatę kwoty 36.294 zł z

ustawowymi odsetkami od 10 października 2019 r. w ten sposób, że: (I.1) zasądził

I CNP 31/26

2

od pozwanego na rzecz powódki kwotę 20.834,40 zł z odsetkami ustawowymi za

opóźnienie od 10 października 2019 r., a w pozostałej części oddalił powództwo;

(I.2) zasądził od pozwanego na rzecz powódki kwotę 2.224,93 zł z odsetkami

ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienie się wyroku tytułem zwrotu

kosztów postępowania; (I.3) nakazał ściągnięcie na rzecz Skarbu Państwa - Sądu

Rejonowego w Oświęcimiu nieuiszczonych przez strony wydatków związanych

z opinią biegłego; w pozostałej części oddalił apelację (pkt II) i orzekł o kosztach

postępowania apelacyjnego (pkt III). Świadczenie było dochodzone jako

podlegające zwrotowi, nienależnie pobrane przez pozwanego wynagrodzenie za

robotę na nieruchomości powódki w […], której nie wykonał i materiały, z których

zużycia się nie rozliczył.

Skarżący oświadczył, że na skutek wydania wyroku poniósł szkodę

majątkową w wysokości co najmniej 40.219,38 zł, która to kwota odpowiada

wysokości zajęcia egzekucyjnego w majątku pozwanego, zgodnie z pismem

komornika sądowego z 20 listopada 2025 r. Na kwotę tę składają się: 20.834,40 zł

z tytułu należności głównej, 12.579,08 zł tytułem odsetek ustawowych za

opóźnienie liczonych od kwoty 20.834,40 zł od 10 października 2019 r. do 20

listopada 2025 r., 3.084,37 zł tytułem kosztów sądowych, 3.649,84 zł tytułem opłaty

egzekucyjnej.

W ocenie skarżącego zaskarżony wyrok jest niezgodny z prawem

procesowym tj.: art. 3271 § 1 pkt 1 i 2, art. 233 § 1, art. 232 k.p.c. i art. 6 k.c. oraz

prawem materialnym, tj. art. 627 i 647 k.c.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 4241 § 1 k.p.c., można żądać stwierdzenia

niezgodności z prawem prawomocnego wyroku sądu drugiej instancji kończącego

postępowanie w sprawie, jeżeli przez jego wydanie stronie została wyrządzona

szkoda, a zmiana lub uchylenie tego wyroku w drodze innych środków prawnych

przysługujących stronie nie było i nie jest możliwe. Przedmiotem badania

w postępowaniu zainicjowanym tym nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia jest

zatem niezgodność z prawem prawomocnych orzeczeń sądów drugiej instancji

kończących postępowanie w sprawie.

I CNP 31/26

3

Ze względu na nadzwyczajny charakter tego środka prawnego oraz jego

funkcję, skarga musi spełniać wysokie wymagania formalne, a mianowicie stawiane

pismu procesowemu (art. 4245 § 2 k.p.c.), których ewentualne wadliwości podlegają

naprawieniu oraz konstrukcyjne (art. 4245 § 1 k.p.c.), których braki nie podlegają

sanacji, lecz prowadzą do jej obligatoryjnego odrzucenia na podstawie art. 4248 § 1

k.p.c. Każde wymaganie określone w art. 4245 § 1 k.p.c. ma charakter samoistny

i powinno być spełnione samodzielnie, niezależnie od innych. Jednym z nich jest

uprawdopodobnienie, że przez wydanie orzeczenia skarżącemu wyrządzona

została szkoda (art. 4245 § 1 pkt 5 k.p.c.). Orzeczenie Sądu Najwyższego

uwzględniające skargę nie prowadzi bowiem do wzruszenia objętego nią

prawomocnego orzeczenia, lecz stanowi prejudykat niezbędny do dochodzenia od

Skarbu Państwa naprawienia szkody wyrządzonej przez jego wydanie. Ocena

zasadności skargi polega w tej sytuacji niejako na antycypowaniu roli sądu, który

orzekałby co do istoty w sprawie z powództwa skarżącego o wynagrodzenie szkody

wyrządzonej przez wydanie prawomocnego orzeczenia (zob. postanowienie Sądu

Najwyższego z 6 kwietnia 2018 r., III CNP 30/17).

Sąd Najwyższy wielokrotnie wyjaśniał, że szkoda, której

uprawdopodobnienia wymaga ustawodawca w celu stwierdzenia dopuszczalności

skargi powinna powstać później niż w dacie wydania orzeczenia i być

spowodowana przez jego wadliwość. Samo jednak wydanie orzeczenia

niekorzystnego dla strony, nieuwzględniającego jej żądania lub zajętego w sprawie

stanowiska, nie jest równoznaczne z poniesieniem przez nią szkody, nieuzyskanie

bowiem przez stronę w postępowaniu sądowym oczekiwanego rozstrzygnięcia nie

zawsze prowadzi do powstania uszczerbku majątkowego (por. postanowienia Sądu

Najwyższego: z 29 czerwca 2016 r., IV CNP 2/16; z 5 grudnia 2016 r., I CNP

15/16).

Orzeczenie wydane w sprawie, której dotyczy skarga pozwanego potwierdza

istnienie wierzytelności powódki w stosunku do pozwanego, której odpowiada jego

dług, lecz pozwany w chwili wniesienia skargi zaspokoił ten dług jedynie w kwocie

825,84 zł, co wynika z przedstawionego przy skardze potwierdzenia zapłaty. Co do

pozostałej kwoty zobowiązania (36.309,17 zł) toczy się postępowanie egzekucyjne,

lecz nie widomo, z jakim wynikiem się ono zakończy (zob. np. postanowienia Sądu

I CNP 31/26

4

Najwyższego z 11 stycznia 2006 r., II CNP 13/05, OSNC 2006, nr 6, poz. 110, z 4

grudnia 2009 r., I CNP 93/09). Szkoda, której dotyczy art. 4245 § 1 pkt 5 k.p.c. nie

może natomiast obejmować kwoty 3.084,37 zł, zasądzonej od pozwanego tytułem

kosztów procesu. Koszty procesu, którymi strona została obciążona, nawet wtedy,

gdy zostały uiszczone, nie stanowią szkody uzasadniającej wniesienie skargi

o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia (zob.

postanowienia Sądu Najwyższego z 21 lutego 2013 r., III CNP 2/13; z 25 maja 2007

r., III CNP 30/07; z 29 marca 2019 r., IV CNP 33/18; z 27 marca 2015 r., I CNP

43/14; z 4 stycznia 2019 r., IV CNP 27/18).

Skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia

nie może być oczywiście bezzasadna (art. 4249 k.p.c. a contrario), a jej wstępna

ocena w tej płaszczyźnie ma miejsce w ramach przedsądu. Oczywista

bezzasadność skargi stanowi zatem kryterium dozwolonego jej wyłączenia, a ma

miejsce w sytuacji, gdy powołane podstawy skargi już przy pierwszej ocenie

pokazują, że faktycznie nie ma możliwości jej uwzględnienia, gdyż wytykane

uchybienia nie miały miejsca albo nie mogły mieć wpływu na kształt orzeczenia i nie

ma potrzeby prowadzenia szerokiej analizy prawnej i dokonywania pogłębionego

badania trafności zaskarżonego orzeczenia w odniesieniu do zastosowania prawa

i jego wykładni.

Ocena zasadności skargi dokonywana jest przez Sąd Najwyższy przy

zastosowaniu autonomicznego pojęcia bezprawności, zgodnie z którym

orzeczeniem niezgodnym z prawem w rozumieniu art. 4241 i art. 5192 k.p.c. jest

orzeczenie oczywiście naruszające przepisy prawa, których wykładnia jest ustalona

(zob. wyroki Sądu Najwyższego: z 31 marca 2006 r., IV CNP 25/05, OSNC 2007,

Nr 1, poz. 17 i z 7 lipca 2006 r., I CNP 33/06, OSNC 2007, Nr 2, poz. 35;

postanowienie Sądu Najwyższego z 26 lipca 2018 r., IV CNP 25/18 oraz wyrok

Trybunału Konstytucyjnego z 27 września 2012 r., Sk 4/11, OTK-A 2012, nr 8, poz.

97). Podstawą skargi nie mogą być przy tym zarzuty dotyczące ustalenia faktów lub

oceny dowodów (art. 4244 k.p.c.), a taki charakter ma podniesiony przez

skarżącego zarzut naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. oraz art. 232 k.p.c. w zw. z art. 6

k.c. przez odmienne od jego twierdzeń ustalenie istotnych w sprawie okoliczności,

których całą listę przytoczył skarżący.

I CNP 31/26

5

Zarzut naruszenia art. 3271 § 1 pkt 1 k.p.c. podniesiony został przez

skarżącego oczywiście bezzasadnie, gdyż z motywów zaskarżonego wyroku

wynika, między jakimi stronami zawarta została umowa, w związku z którą doszło

do sporu rozstrzygniętego zaskarżonym wyrokiem. Skarżący pomija, że w tym

zakresie ocena Sądu Okręgowego była zbieżna z oceną Sądu Rejonowego, który

rozpoczął rozważania prawne (pierwszy akapit w tej części uzasadnienia) od

wyjaśnienia, z jakich przyczyn uznał, że to pozwany jest legitymowany biernie w

sprawie, a nie B. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w K. Sąd Okręgowy tę

akurat ocenę podzielił, czemu dał wyraz w uzasadnieniu. Z ustaleń dokonanych w

sprawie wynika, że pozwany jako strona umowy z powódką pobrał od niej zaliczkę

w kwocie 28.944 zł, a umówione roboty wykonał tylko w części, to jest zrealizował

prace obejmujące izolację i ocieplenie poddasza budynku oraz wykonanie kominka

na parterze budynku; nie rozliczył się też z powódką z materiałów, które zakupił na

cele wykonania robót, użył tych materiałów częściowo, a niektóre z nich zabrał z

nieruchomości powódki, gdy doszło do sporu. Z uwagi na niewykonanie umowy w

całości, pozwany był zobowiązany do zwrotu świadczenia nienależnego, gdyż nie

mającego pokrycia w tym, w jakim zakresie jego świadczenie zaspokoiło interes

powódki.

Zarzuty naruszenia prawa materialnego, tj. art. 627 k.c. i art. 647 k.c. przez

ich zastosowanie w konsekwencji przyjęcia, że pozwany był odpowiednio

przyjmującym zamówienie i wykonawcą, podczas gdy nie miał legitymacji biernej

w sprawie, zostały zgłoszone w nawiązaniu do tego stanu faktycznego, jaki

pozwany przedstawia w skardze, lecz jest to stan faktyczny niemający

potwierdzenia w ustaleniach, na bazie których zapadł zaskarżony wyrok.

Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 4248 k.p.c. oraz – co do

kosztów postępowania w sprawie stwierdzenia niezgodności z prawem

prawomocnego orzeczenia – art. 98 § 1, art. 98 § 11 i § 3 k.p.c., art. 99 k.p.c.

w zw. z art. 391 § 1, art. 39821 i art. 42412 k.p.c. w zw. z § 2 pkt 5 oraz § 10 ust. 5

pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie

opłat za czynności adwokackie (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 1964),

orzeczono jak w sentencji postanowienia.

I CNP 31/26

6

Marta Romańska

[dr]

[a.ł]