Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi powoda na wyrok w sporze o karę umowną z gminą

Powód S.Ś. wniósł skargę o stwierdzenie niezgodności

z prawem prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego we Wrocławiu z 23 kwietnia

2024 r., sygn. akt. XI Ga 481/23. Skarżący wskazał, że zaskarżony wyrok jest

niezgodny z art. 58 § 1 i 3 k.c., art. 5 w zw. z art. 483 § 1 k.c., art.3571 k.c., art. 378

w zw. z art. 383 k.p.c. oraz, że wskutek jego wydania skarżący poniósł następującą

szkodę: 6125,82 zł z tytułu niezasadnego przyjęcia, iż powód powinien być

obciążony karą umowną z umowy z 22 listopada 2011 r., a dokonane przez stronę

pozwaną potrącenie jest skuteczne oraz 10 516,61 zł z tytułu niezastosowania

reguły rebus sic stantubus.

I CNP 32/26

2

Pozwana wniosła o oddalenie skargi i zasądzenie na jej rzecz kosztów

postępowania skargowego.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku jest

nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia, którego celem jest uzyskanie prejudykatu

umożliwiającego dochodzenie roszczeń odszkodowawczych od Skarbu Państwa

za szkodę wyrządzoną przez niezgodne z prawem wykonywanie władzy publicznej.

W orzecznictwie Sądu Najwyższego, uwzględniającym poglądy nauki prawa

i orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego, przyjmuje się jednolicie, że wyrokiem

niezgodnym z prawem - w rozumieniu art. 4241 § 1 i 2 k.p.c. w zw. z art. 4171

§ 2 k.c. - jest orzeczenie niewątpliwie sprzeczne z zasadniczymi i niepodlegającymi

różnej wykładni przepisami, z ogólnie przyjętymi standardami rozstrzygnięć albo

wydane w wyniku szczególnie rażąco błędnej wykładni lub niewłaściwego

zastosowania prawa (zob. orzeczenia SN: z 31 marca 2006 r., IV CNP 25/05,

OSNC 2007, nr 1, poz. 17; z 7 lipca 2006 r., I CNP 33/06, OSNC 2007, nr 2, poz.

35; z 3 czerwca 2009 r., IV CNP 18/09 oraz z 5 września 2008 r., I CNP 27/08).

Niezgodność z prawem powodująca powstanie odpowiedzialności

odszkodowawczej Skarbu Państwa musi mieć charakter kwalifikowany,

elementarny i oczywisty, tylko bowiem w takim przypadku orzeczeniu sądu można

przypisać cechy bezprawności. Tę wykładnię podzielił Trybunał Konstytucyjny,

orzekając w wyroku z 27 września 2012 r. (Sk 4/11, OTK-A 2012/8/97, Dz.U.2012,

poz.1104), iż art. 4241 § 1 k.p.c. rozumiany w ten sposób, że skarga o stwierdzenie

niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia sądu drugiej instancji

przysługuje tylko wtedy, kiedy niezgodność ta jest oczywista, rażąca i przybiera

postać kwalifikowaną, jest zgodny z art. 77 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej

Polskiej. W świetle przedstawionego stanowiska judykatury, bezprawność

judykacyjną, o której mowa w przywołanym 4241 § 1 k.p.c., należy zatem

definiować w sposób autonomiczny, węższy od tradycyjnie rozumianej

bezprawności w dziedzinie odpowiedzialności cywilnej, z uwzględnieniem specyfiki

sądowego stosowania prawa, istoty władzy sądowniczej i niezawisłości

sędziowskiej (zob. wyroki SN: z 17 maja 2006 r., I CNP 14/06; z 28 marca 2007 r.,

I CNP 32/26

3

II CNP 124/06; z 14 kwietnia 2008 r., II BP 62/07; z 25 marca 2009 r., V CNP 93/08;

z 3 czerwca 2009 r., IV CNP 116/08 oraz z 20 stycznia 2011 r., I BP 4/10).

Skarga ta, podobnie jak skarga kasacyjna, podlega wstępnej kontroli

przewidzianej w art. 4249 k.p.c., której celem jest wyeliminowanie skarg oczywiście

bezzasadnych, co do których na pierwszy rzut oka, bez konieczności wnikliwej

analizy prawnej, widoczna jest perspektywa ich oddalenia.

Oczywista bezzasadność skargi w rozumieniu art. 4249 k.p.c., zachodzi

wówczas, gdy przywołane podstawy skargi już prima facie pokazują, że nie ma

możliwości ich uwzględnienia, ponieważ nie miały miejsca, albo nie mogły mieć

wpływu na treść orzeczenia. Ocena zasadności skargi polega niejako

na antycypowaniu roli sądu, który orzekałby co do istoty sprawy z powództwa

skarżącego o wynagrodzenie szkody wyrządzonej wydaniem prawomocnego

orzeczenia (zob. postanowienie SN z 23 kwietnia 2015 r., V CNP 57/14). W

sytuacji, gdy z bezpośredniego oglądu sprawy wynika już, że skarga o stwierdzenie

niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia byłaby oddalona, należy

przyjąć, że jest ona oczywiście bezzasadna w rozumieniu art. 4249 k.p.c.

(zob. postanowienie SN z 9 stycznia 2014 r., I BP 10/13).

Analiza przedmiotowej skargi prowadzi do wniosku, że wykładnia

zaprezentowana w zaskarżonym wyroku mieści się w granicach dopuszczalnej

interpretacji i nie stanowi rażącego naruszenia prawa. Całość argumentacji

skarżącego prowadzi w istocie do próby ponownego poddania kontroli

prawidłowości oceny dokonanej przez Sąd Okręgowy, w szczególności w zakresie

potrącenia, miarkowania kary umownej. Tymczasem skarga przewidziana w art.

4241 k.p.c. nie służy ponownemu rozpoznaniu sprawy. Skarżący przedstawia

odmienne zapatrywanie na sposób rozstrzygnięcia sprawy, nie wykazuje natomiast

takiego rażącego i oczywistego naruszenia prawa, które pozwalałoby przypisać

zaskarżonemu orzeczeniu cechę bezprawności.

Zawarty w odpowiedzi na skargę wniosek pozwanego o zasądzenie

od skarżącego kosztów postępowania przed Sądem Najwyższym podlegał

oddaleniu. Wniósł on bowiem jedynie o oddalenie skargi, nie wnosił zaś o odmowę

jej przyjęcia do rozpoznania. Skutkuje to tym, że koszty sporządzenia i wniesienia

I CNP 32/26

4

odpowiedzi na skargę nie mogą być uznane w razie odmowy przyjęcia skargi

do rozpoznania za koszty celowej obrony. Wniosek o ich zasądzenie związany był

z innym oczekiwanym rozstrzygnięciem (zob. postanowienia SN: z 28 maja 2020 r.,

IV CSK 349/19, z 20 sierpnia 2014 r., II CSK 77/14, OSNC 2015, nr 7-8, poz. 91).

W tym stanie rzeczy orzeczono jak w sentencji (art. 4249 k.p.c.).

(M.T.)

[a.ł]