Sąd Najwyższy odrzucił skargę na prawomocny wyrok, bo nie wykazano szkody

Wyrokiem z 25 listopada 2021 r., Sąd Rejonowy w Gorzowie Wielkopolskim

oddalił powództwo K.S. o zasądzenie od pozwanych W.J., L.J. i Skarbu Państwa

Wojewody Lubuskiego kwoty 25 738 zł z odsetkami ustawowymi i kosztami

postępowania. Apelacja powoda od tego orzeczenia została oddalona wyrokiem

Sądu Okręgowego w Gorzowie Wielkopolskim z 12 września 2022 r.

Powód wniósł skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem opisanego

prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego.

I CNP 34/25

2

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Przedmiotem badania w postępowaniu zainicjowanym wskazanym

nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia jest niezgodność z prawem prawomocnych

orzeczeń sądów drugiej instancji kończących postępowanie w sprawie. Ocena

zasadności skargi dokonywana jest przez Sąd Najwyższy przy zastosowaniu

autonomicznego pojęcia bezprawności, zgodnie z którym orzeczeniem niezgodnym

z prawem w rozumieniu art. 4241 k.p.c. jest orzeczenie niewątpliwie sprzeczne z

zasadniczymi i nie podlegającymi różnej wykładni przepisami, z ogólnie przyjętymi

standardami rozstrzygnięć albo wydane w wyniku szczególnie rażąco błędnej

wykładni lub niewłaściwego zastosowania prawa, które jest oczywiste i nie wymaga

głębszej analizy prawniczej (zob. wyroki Sądu Najwyższego: z 31 marca 2006 r., IV

CNP 25/05, OSNC 2007, Nr 1, poz. 17 i z 7 lipca 2006 r., I CNP 33/06, OSNC 2007,

Nr 2, poz. 35; postanowienie Sądu Najwyższego z 26 lipca 2018 r., IV CNP 25/18, a

także wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 27 września 2012 r., Sk 4/11, OTK-A

2012/8/97, Dz. U. 2012, poz. 1104).

Ze względu na nadzwyczajny charakter tego środka prawnego oraz jego

funkcję, skarga musi spełniać wysokie wymagania formalne, które podzielić należy

na wymogi stawiane pismu procesowemu (art. 4245 § 2 k.p.c.), których ewentualne

wadliwości podlegają naprawieniu oraz wymogi konstrukcyjne skargi (art. 4245 § 1

k.p.c.), których braki nie podlegają sanacji, lecz powodują obligatoryjne odrzucenie

skargi na podstawie art. 4248 § 1 k.p.c. Stosownie do art. 4245 k.p.c., skarga

powinna zawierać:

1) oznaczenie wyroku, od którego jest wniesiona, ze wskazaniem, czy jest

on zaskarżony w całości lub w części;

2) przytoczenie jej podstaw oraz ich uzasadnienie;

3) wskazanie przepisu prawa, z którym zaskarżony wyrok jest niezgodny;

4) uprawdopodobnienie wyrządzenia szkody, spowodowanej przez wydanie

wyroku, którego skarga dotyczy;

5) wykazanie, że wzruszenie zaskarżonego wyroku w drodze innych

środków prawnych nie było i nie jest możliwe, a ponadto – gdy skargę wniesiono,

I CNP 34/25

3

stosując art. 4241 § 2 - że występuje wyjątkowy wypadek uzasadniający wniesienie

skargi;

6) wniosek o stwierdzenie niezgodności wyroku z prawem.

Ponadto skarga powinna czynić zadość wymaganiom przewidzianym dla

pisma procesowego. Do skargi – oprócz jej odpisów dla doręczenia ich

uczestniczącym w sprawie osobom – dołącza się dwa odpisy przeznaczone do akt

Sądu Najwyższego.

Przedstawiona skarga nie spełnia wymagania konstrukcyjnego określonego

w art. 4245 § 1 pkt 4 k.p.c. albowiem skarżący nie uprawdopodobnił wyrządzenia

szkody spowodowanej przez wydanie wyroku, którego skarga dotyczy. W

orzecznictwie Sądu Najwyższego ugruntowany jest pogląd, że uprawdopodobnienie

szkody polega na wskazaniu, w formie wyodrębnionego wywodu jurydycznego

zawartego w skardze, postaci szkody, jej rozmiaru, czasu jej powstania,

adekwatnego związku przyczynowego między wystąpieniem uszczerbku a

wydaniem orzeczenia objętego skargą o stwierdzenie niezgodności z prawem;

niezbędne jest także powołanie faktów i dowodów uprawdopodobniających

twierdzenie o szkodzie (zob. postanowienia Sądu Najwyższego z 7 kwietnia 2010

r., II BP 15/09, z 19 listopada 2010 r., III CNP 44/10,, z 11 grudnia 2012 r., V CNP

19/12 oraz z 6 grudnia 2012 r., I CNP 27/12). Nie jest spełnieniem tego wymagania

odwołanie się do szkody niesprecyzowanej kwotowo, hipotetycznej lub też mogącej

powstać w przyszłości (por. postanowienia Sądu Najwyższego z 11 sierpnia 2005 r.,

III CNP 4/05, OSNC 2006 Nr 1, poz. 16, z 31 stycznia 2006 r., IV CNP 38/05,

OSNC 2006, nr 7-8, poz. 141 i z 27 października 2005 r., V CNP 28/05).

W zakresie omawianej przesłanki konstrukcyjnej, skarżący podniósł jedynie,

że wyrok Sądu Okręgowego, oddalający jego apelację, usankcjonował orzeczenie

Sądu pierwszej instancji oddalające jego powództwo. Oddalenie powództwa nie jest

jednak tożsame z wyrządzeniem szkody w wysokości nieuwzględnionego

roszczenia (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 14 kwietnia 2016 r., IV CNP

56/15). W orzecznictwie wskazuje się także, że twierdzenie skarżącego, iż szkoda

polega na oddaleniu dochodzonego roszczenia jest oczywiście niewystarczające.

Gdyby bowiem powołanie się na oddalenie powództwa miało być wystarczające dla

spełnienia tego wymagania, wprowadzenie go przez ustawodawcę traciłoby sens

I CNP 34/25

4

(zob. postanowienia Sądu Najwyższego z 13 listopada 2007 r., III BP 7/07, OSNP

2009, nr 1 - 2, poz. 11, z 8 grudnia 2009 r., III CNP 53/09 i z 4 września 2017 r., IV

CNP 2/17)

W tym stanie rzeczy orzeczono, jak w sentencji (art. 4248 § 1 k.p.c.).

Sąd Najwyższy odmówił przyznania ze środków Skarbu Państwa na rzecz

pełnomocnika skarżącego ustanowionego z urzędu kosztów nieopłaconej pomocy

prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu w tym postępowaniu wobec odrzucenia

sporządzonego przez niego środka zaskarżenia. Wniesienie skargi niespełniającej

wymagań konstrukcyjnych przez pełnomocnika wyznaczonego przez sąd nie jest

udzieleniem stronie pomocy prawnej w rozumieniu art. 29 ust. 1 ustawy z 26 maja

1982 r. Prawo o adwokaturze (jedn. tekst: Dz.U. z 2024 r., poz. 1564). Nie ma

zatem podstaw do obciążenia Skarbu Państwa kosztami tych czynności

pełnomocnika (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 31 stycznia 2006 r., IV

CSK 174/05).

(A.D.)

[r.g.]