Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi na wyrok w sporze o zapłatę z Krakowa

Powód W.K. wniósł skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem

prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego w Krakowie z dnia 23 listopada 2021 r.

(sygn. akt XII Ga 492/21), wydanego w sprawie o zapłatę, zaskarżając go

w całości. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie przepisów prawa

procesowego, tj. art. 227, art. 2352 § 1 pkt 2 k.p.c., art. 248 k.p.c. oraz art. 157 i 158

k.p.c., a także przepisu prawa materialnego, tj. art. 627 k.c.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

W przedmiocie przyjęcia (odmowy przyjęcia) skargi o stwierdzenie

niezgodności z prawem prawomocnego wyroku Sąd Najwyższy orzeka w ramach

I CNP 45/25

2

tzw. przesądu, którego celem jest wyeliminowanie skarg oczywiście bezzasadnych

(art. 4249 w zw. z art. 3989 § 2 i art. 42412 k.p.c.). Oceny tej dokonuje się w

powiązaniu z pojęciem „niezgodności wyroku z prawem”, skoro stanowi ono

element konstrukcyjny skargi (art. 4245 § 1 pkt 3 i 6 k.p.c.). Wyrok niezgodny z

prawem – w rozumieniu art. 4241 k.p.c. w zw. z art. 4171 § 2 k.c. – to orzeczenie,

które jest sprzeczne z zasadniczymi i niepodlegającymi różnej wykładni przepisami

i z ogólnie przyjętymi standardami rozstrzygnięć albo zostało wydane w wyniku

szczególnie rażąco błędnej wykładni lub niewłaściwego zastosowania prawa, które

jest oczywiste i nie wymaga głębszej analizy prawniczej. Takie definiowanie pojęcia

„wyrok niezgodny z prawem” wynika ze specyfiki władzy sądowniczej oraz

konieczności wypracowania autonomicznej definicji bezprawności jako przesłanki

odpowiedzialności Skarbu Państwa za szkodę wyrządzoną orzeczeniem sądowym

(por. m.in. postanowienia Sądu Najwyższego z 21 maja 2009 r., V CNP 1/09,

OSNC 2010, nr 3, poz. 44, z 24 lutego 2010 r., III CNP 26/09, z 18 listopada 2022

r., I CNP 89/22). Oczywista bezzasadność skargi zachodzi wtedy, gdy już z jej

treści wynika, bez potrzeby prowadzenia pogłębionej analizy i jurydycznych

dociekań, że nie może ona zostać uwzględniona.

Podniesione w skardze zarzuty nie uzasadniają wniosku, że wskazane w niej

naruszenia przepisów prawa procesowego lub materialnego miały taki charakter,

aby mogły zostać uznane za rażące w stopniu uzasadniającym przyjęcie, że

zaskarżony wyrok jest niezgodny z prawem z rozumieniu art. 4241 k.p.c. W

uzasadnieniu skargi skarżący nie wskazuje bowiem na takie uchybienia, które

prima facie świadczyłyby o oczywistej wadliwości zaskarżonego rozstrzygnięcia

przez pryzmat powołanych podstaw skargi. We wniesionej skardze skarżący

wprawdzie powołuje się na naruszenie szeregu przepisów postępowania oraz art.

627 k.c., jednak analiza jej uzasadnienia prowadzi do wniosku, że w istocie zmierza

ona do podważenia ustaleń faktycznych stanowiących podstawę zaskarżonego

wyroku oraz dokonanej przez sąd odwoławczy oceny materiału dowodowego.

Skarżący podnosi bowiem, że błędnie ustalono charakter relacji łączącej strony,

nieprawidłowo przyjęto, iż wykonywał funkcję kierownika budowy w ramach

działalności prowadzonej przez spółkę W., wadliwie oceniono znaczenie jego

wypowiedzi oraz zeznań złożonych w sprawie, a także błędnie ustalono

I CNP 45/25

3

okoliczności dotyczące uzgodnienia wynagrodzenia za pełnienie funkcji kierownika

budowy. W tym celu odwołuje się do odmiennej oceny materiału dowodowego, w

szczególności do znaczenia, jakie przypisuje dziennikowi budowy, którego

nieprzeprowadzenie uznaje za źródło wadliwych ustaleń faktycznych. Tymczasem

zgodnie z art. 4244 k.p.c. podstawą skargi nie mogą być zarzuty dotyczące

ustalenia faktów lub oceny dowodów. Jak wskazał Sąd Najwyższy w postanowieniu

z 13 grudnia 2011 r., IV CNP 83/11, podstawą skargi nie mogą być również zarzuty

nieustalenia okoliczności niezbędnych do zastosowania przepisu prawa

materialnego. Podobnie w postanowieniu z 7 czerwca 2005 r., III BP 2/05,

podkreślono, że niedopuszczalne jest konstruowanie zarzutów naruszenia prawa

materialnego w sytuacji, w której skarżący w istocie kwestionuje ustalenia faktyczne

przyjęte przez sąd za podstawę rozstrzygnięcia. Także zarzut naruszenia art. 627

k.c. został skonstruowany w oderwaniu od stanu faktycznego stanowiącego

podstawę rozstrzygnięcia i opiera się na założeniu, że Sąd powinien był przyjąć

wersję wydarzeń prezentowaną przez powoda. Skarżący wywodzi bowiem

wadliwość zastosowania prawa materialnego z założenia, że Sądy obu instancji

powinny były przyjąć inne ustalenia dotyczące wykonywania przez niego funkcji

kierownika budowy, charakteru łączącego strony stosunku prawnego oraz

uzgodnienia wynagrodzenia. Nie wykazuje przy tym oczywiście błędnej wykładni

art. 627 k.c. Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika natomiast, że Sąd

Okręgowy uznał, iż niezależnie od kwalifikacji łączącego strony stosunku prawnego

powód nie wykazał ani uzgodnienia wynagrodzenia, ani okoliczności pozwalających

na ustalenie jego wysokości. Zarzut ten opiera się więc na stanie faktycznym

postulowanym przez skarżącego, a nie na stanie faktycznym stanowiącym

podstawę zaskarżonego wyroku. Tymczasem ocena zarzutów naruszenia prawa

materialnego następuje przy uwzględnieniu ustaleń faktycznych przyjętych za

podstawę rozstrzygnięcia, a nie ustaleń postulowanych przez skarżącego. Również

zarzuty naruszenia art. 227 k.p.c., art. 2352 § 1 pkt 2 k.p.c. oraz art. 248 k.p.c. nie

wskazują na takie uchybienie procesowe, które prima facie świadczyłoby o

kwalifikowanej niezgodności zaskarżonego orzeczenia z prawem. Skarżący

wywodzi bowiem ich zasadność wyłącznie z twierdzenia, że przeprowadzenie

dowodu z dziennika budowy doprowadziłoby do poczynienia innych ustaleń

I CNP 45/25

4

faktycznych. Tak skonstruowane zarzuty zmierzają zatem do zakwestionowania

podstawy faktycznej rozstrzygnięcia, a nie do wykazania oczywistej i rażącej

wadliwości wyroku. Podobnie należy ocenić zarzuty naruszenia art. 157 i 158 k.p.c.,

normujących zasady sporządzania protokołu rozprawy. Zostały one powiązane

przez skarżącego z twierdzeniem, że wadliwe utrwalenie przebiegu przesłuchania

stron doprowadziło do błędnych ustaleń faktycznych. Zarzuty te służą zatem

zakwestionowaniu podstawy faktycznej rozstrzygnięcia, nie zaś wykazaniu

kwalifikowanej niezgodności orzeczenia z prawem. W konsekwencji zarówno

zarzuty procesowe, jak i materialnoprawne zostały skonstruowane w oparciu o

tezę, że Sąd powinien był przyjąć stan faktyczny zgodny z twierdzeniami powoda.

Wszystkie zarzuty podniesione w skardze sprowadzają się tym samym do polemiki

z ustaleniami faktycznymi i oceną materiału dowodowego dokonaną przez Sąd

odwoławczy. Skarga stanowi zatem niedopuszczalną próbę podważenia ustaleń

faktycznych sprawy, a nie wykazania oczywistego i kwalifikowanego naruszenia

prawa, które mogłoby uzasadniać stwierdzenie niezgodności z prawem

prawomocnego orzeczenia.

Niezależnie od wyżej przedstawionej oceny należy wskazać na wadliwą

konstrukcję zarzutu naruszenia przepisów prawa procesowego. Skarga o

stwierdzenie niezgodności z prawem została skierowana przeciwko wyrokowi Sądu

drugiej instancji. W tej sytuacji podstawą zarzutów tej skargi mogą być naruszenia

przepisów postępowania sądu drugiej instancji podczas rozpoznawania apelacji.

Tymczasem w podstawie skargi wskazano jedynie przepisy, których adresatem jest

sąd pierwszej instancji. Przepisy te stosowane są także w postępowaniu

apelacyjnym, ale jedynie odpowiednio poprzez art. 391 § 1 k.p.c. Tego ostatniego

przepisu nie powołał jednak skarżący w podstawie skargi. Wskazana wyżej wada

konstrukcji zarzutu naruszenia prawa procesowego jest tego rodzaju, że także z tej

przyczyny skarga, w razie jej przyjęcia do rozpoznania, nie mogłaby zostać

uwzględniona z powodu wskazanych w niej naruszeń prawa procesowego.

Z tych względów na podstawie art. 4249 k.p.c. należało odmówić przyjęcia

skargi do rozpoznania.

I CNP 45/25

5

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 108 § 1

k.p.c., obciążając nimi – na podstawie art. 98 § 1 w zw. z art. 99, art. 391 § 1, art.

39821 i art. 42412 k.p.c. – powoda, który przegrał postępowanie skargowe.

(A.G.)

[a.ł]