Skarga przedsiębiorcy o zwrot kosztów napraw po tonerach odrzucona z powodu braku przepisów

Pozwem z 26 października 2016 r. powód – W. B. prowadzący działalność

gospodarczą pod nazwą W. w S. wniósł o zasądzenia od pozwanego Towarzystwa

Ubezpieczeń S.A. w S. kwoty 23.694,80 zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie

oraz kosztami procesu, a następczym pozwem z 24 stycznia 2020 r. powód

domagał się zasądzenia od pozwanego Towarzystwa Ubezpieczeń S.A. w S. kwoty

31 473,46 zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie oraz kosztami postępowania.

W uzasadnieniach obu pozwów powód wskazał, że kwoty, których zasądzenia

domagał się od pozwanego wynikają z faktu wystąpienia szkód w mieniu

I CNP 61/25

2

następujących podmiotów: 1) Jednostki Wojskowej […], 2) […] Wojskowego

Oddziału Gospodarczego w R., 3) 14 Wojskowego Oddziału Gospodarczego w P.,

4) Komendy Policji w W., 5) Komendy Wojewódzkiej Policji w O., 6) Biura

Planowania Regionalnego w W., 7) Żandarmerii Wojskowej w W., w okresie od 25

lutego 2016 r. do 31 lipca 2017 r., które to powstały w wyniku użytkowania

wadliwych materiałów eksploatacyjnych marki […], których producentem jest F. Sp.

z o.o. w S., a które powód dostarczył do tychże jednostek w ramach zawartych

umów o udzielenie zamówienia publicznego. Powód wskazał, że pokrywał szkody,

które następnie zgłaszał stronie pozwanej jako ubezpieczycielowi. Pozwana spółka

wypłaciła odszkodowania w części.

Strona pozwana wniosła o oddalenie obu powództw, wskazując w

uzasadnieniu, że w okresie powstania/ujawnienia wskazanych w pozwie szkód

strony łączyła umowa, ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej z tytułu

prowadzenia działalności gospodarczej i użytkowania mienia potwierdzona polisą

nr […], w ramach której ubezpieczyciel nie ponosi odpowiedzialności za szkodę,

która faktycznie stanowi roszczenie o wykonanie umowy, roszczenie z tytułu

zastępczego wykonania umowy, roszczenie o zwrot świadczeń oraz roszczenie o

zwrot kosztów poniesionych na poczet lub w celu wykonania umowy, ani nie

odpowiada za szkody, za które osoba objęta ubezpieczeniem jest odpowiedzialna

w skutek umownego przejęcia odpowiedzialności cywilnej osoby trzeciej albo

wskutek rozszerzenia zakresu własnej odpowiedzialności cywilnej wynikającej z

ustawy. Zdaniem pozwanego jego odpowiedzialność nie obejmowała zatem

kosztów związanych z zakupem nowych tonerów, albowiem w takim przypadku

odszkodowanie prowadziłoby do finansowania dostawy przedmiotu umowy łączącej

powoda z zamawiającym, czyli prowadziłoby do wykonania tej umowy przez

ubezpieczyciela. Ponadto, w ocenie strony pozwanej, powód mógł domagać się

naprawienia przedmiotowej szkody w drodze regresu względem producenta.

Pozwany zarzucił także, że w ramach udzielonej ochrony ubezpieczeniowej nie

ponosi odpowiedzialności za zobowiązania ubezpieczonego wynikające z

udzielonej gwarancji lub rękojmi.

Wyrokiem z 28 lutego 2024 r., Sąd Rejonowy w Tarnobrzegu, w

szczególności, umorzył postępowanie co do kwoty 2.456 zł; zasądził od pozwanego

I CNP 61/25

3

Towarzystwa Ubezpieczeń Spółka Akcyjna w S. na rzecz powoda W. w S. kwotę

21.238,80 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od kwot dookreślonych w

sentencji rozstrzygnięcia; zasądził od pozwanego Towarzystwa Ubezpieczeń

Spółka Akcyjna w S. na rzecz powoda W. w S. kwotę 31.473,46 zł z ustawowymi

odsetkami za opóźnienie od kwot dookreślonych w sentencji rozstrzygnięcia.

Apelację od wyroku Sądu Rejonowego w Tarnobrzegu z 28 lutego 2024 r.

wniosła strona pozwana zarzucając naruszenie wyszczególnionych w treści apelacji

przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania. We wnioskach

skarżąca wniosła o zmianę zaskarżonego wyroku i oddalenie powództwa w całości.

W odpowiedzi na apelację powód wniósł o jej oddalenie.

W ocenie Sądu Okręgowego w Rzeszowie, apelacja strony pozwanej

okazała się uzasadniona. W ocenie Sądu II instancji zaprezentowana, przez

powoda w pozwach koncepcja, podzielona przez Sąd Rejonowy opierała się na

nieakceptowalnym z punktu widzenia istoty i celu umowy ubezpieczenia założeniu,

że poprzez tą umowę powód „przerzucił” na ubezpieczyciela wszelkie ryzyka

gospodarcze związane z wprowadzaniem do obrotu nieoryginalnych tonerów

(„zamienników”), które (co wiadome było powodowi w dacie zawierania umowy

ubezpieczenia) z założenia generują problemy w trakcie eksploatacji, nie są

bowiem produktami o identycznych właściwościach jak tonery oryginalne,

dedykowane do poszczególnych urządzeń przez ich producentów. Należy

podkreślić, że istotą i celem umowy ubezpieczenia jest zabezpieczenie

ubezpieczonego przed skutkami zdarzeń losowych, niemożliwych do przewidzenia

w dacie zawierania umowy. Jak zważył Sąd II instancji przyjęcie odpowiedzialności

odszkodowawczej pozwanego było w realiach stanu faktycznego sprawy

nieuzasadnione. Ryzyko, którego ochrony domagał się powód nie jest ryzykiem

ubezpieczeniowym, za które odpowiadał pozwany w ramach umowy stron. Ryzyko

związane z wprowadzeniem do obrotu „zamienników” tonerów obciążało

bezpośrednio powoda, a adresatem jego ewentualnych roszczeń regresowych

mógłby być jedynie producent tychże tonerów. Przyjęcie stanowiska przeciwnego

oznaczałoby, że ubezpieczyciel przejąłby w istocie pełną odpowiedzialność za

należyte wykonanie przez powoda umów, które zawarł z kontrahentami, którym

dostarczał tonery, a takie założenie dalece wykracza poza istotę odpowiedzialności

ubezpieczyciela w ramach umowy ubezpieczenia od odpowiedzialności cywilnej. W

I CNP 61/25

4

istocie, zatem treść umowy stron wyłączyła odpowiedzialność pozwanego, w

przypadkach których sprawa dotyczy. W żaden sposób na ocenę powyższą nie

wpływa fakt, że uprzednio ubezpieczyciel spełnił na rzecz powoda świadczenia w

analogicznych sytuacjach, na co powoływał się powód. Niezależnie od

zaprezentowanych wyżej przyczyn dla których roszczenia powoda Sąd II instancji

uzna za bezzasadne, Sąd ten stwierdził także, że powód nie wykazał, że kwoty

wynikające z przedłożonych faktur za naprawę poszczególnych urządzeń

rzeczywiście odpowiadają szkodzie w rozumieniu przepisów kodeksu cywilnego. W

dalszej kolejności Sąd Okręgowy stwierdził również, iż nie można było uznać, że

zachodziły podstawy do jednoznacznego i pewnego potwierdzenia charakteru

wydatków powoda, których zwrotu domagał się od pozwanego. Sąd II instancji

podkreślił też, że wybór sposobu likwidacji szkody doznaje ograniczeń, nie może

bowiem prowadzić do wzbogacenia, ani też koszt naprawy nie może przewyższać

wartości rzeczy, bowiem w takim przypadku naprawa staje się ekonomicznie

nieuzasadniona. W okolicznościach przedmiotowej sprawy powód nie zrealizował

także obowiązku płynącego z treści normy zawartej w art. 6 k.c.

Ostatecznie Sąd Okręgowy w Rzeszowie wyrokiem z 19 listopada 2024 r., w

szczególności, zmienił zaskarżony wyrok w pkt II, III, IV i V w ten sposób, że oddalił

powództwo, co do kwoty 21.238,80 zł, a ponadto oddalił powództwo, co do kwoty

31.473,46 zł.

Skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku Sądu

Okręgowego w Rzeszowie z 19 listopada 2024 r., którą powód zaskarżył to

rozstrzygnięcie w całości, w zakresie w jakim na skutek apelacji pozwanego

zmieniono wyrok Sądu Rejonowego w Tarnobrzegu z 28 lutego 2024 r., w pkt.: II,

III, IV i V, wydany w dwóch połączonych do rozpoznania spraw (sygn. V GC 48/17

oraz VGC 205/20), a którym to wyrokiem oddalono oba powództwa, powód oparł na

wyszczególnionych w treści skargi zarzutach naruszenia przepisów prawa

materialnego. We wnioskach skargi powód domagał się, między innymi,

stwierdzenia niezgodności z prawem zaskarżonego wyroku Sądu Okręgowego w

Rzeszowie z 19 listopada 2024 r. w całości. Skarżący, w wykonaniu zobowiązania

wynikającego z art. 4245 § 1 pkt 4 k.p.c. stwierdził, że jego roszczenia ostatecznie

zostały przez Sąd II instancji oddalone, pomimo poniesienia przezeń kosztów

I CNP 61/25

5

naprawy urządzeń stanowiących mienie instytucji publicznych, do których

dostarczał materiały eksploatacyjne, a które to wydatki nie zostały mu

zrekompensowane, pomimo opłacenia polis ubezpieczeniowych u strony pozwanej,

a ponadto został też zobowiązany do poniesienia znacznych kosztów w związku z

toczącym się z jego udziałem postępowaniem sądowym. Nadto skarżący wskazał,

że nie jest i nie było możliwe wzruszenie wyroku Sądu II instancji w drodze innych

środków prawnych, albowiem brak było podstaw do złożenia skargi o wznowienie

postępowania; nie zachodziły, bowiem, żadne przesłanki z art. 401, 4011, 403 k.p.c.

Kwestionowane orzeczenie nie podlegało również zaskarżeniu skargą kasacyjną.

Skarżący w przedmiotowej skardze stwierdził jednocześnie, że wnosi ewentualnie o

stwierdzenie niezgodności prawomocnych przynajmniej w części odnośnie do

postanowień pkt 1 ppkt.: III, V, VI, pkt 2 zawartych w ww. wyroku Sądu

Okręgowego w Rzeszowie z dnia 19 listopada 2024 r.

W odpowiedzi na skargę strona pozwana, wniosła o wydanie postanowienia

odmawiającego przyjęcia skargi do rozpoznania oraz o zasądzenie od powoda na

rzecz pozwanego kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych,

ewentualnie o oddalenie skargi powoda oraz o zasądzenie od powoda na rzecz

pozwanego kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Wskazane w art. 4245 § 1 k.p.c. wymogi formalne skargi o stwierdzenie

niezgodności z prawem prawomocnego wyroku stanowią jej elementy

konstrukcyjne i nie podlegają postępowaniu naprawczemu. Uzupełnieniu podlegają

natomiast braki formalne skargi wskazane w art. 4245 § 2 k.p.c., co wynika z art.

4246 § 2 k.p.c. Każde z powyższych wymagań konstrukcyjnych ma charakter

samoistny i powinno być spełnione niezależnie od pozostałych ustawowych

warunków skargi (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 20 lipca 2005 r., IV

CNP 1/05, OSNC 2006, nr 1, poz. 17).

Do elementów konstrukcyjnych skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem

prawomocnego wyroku należą m.in. przytoczenie jej podstaw oraz ich uzasadnienie

(pkt 2 art. 4245 § 1 k.p.c.), a także wskazanie przepisu prawa, z którym zaskarżony

wyrok jest niezgodny (pkt 3 art. 4245 § 1 k.p.c.).

I CNP 61/25

6

Zgodnie z art. 4248 § k.p.c. skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem

prawomocnego wyroku podlega odrzuceniu, m.in., gdy nie spełnia wymagań

określonych w art. 4245 § 1 k.p.c.

W orzecznictwie zostało już wyjaśnione, że wymogu określonego w art. 4245

§ 1 pkt 3 k.p.c. nie spełnia wskazanie podstaw skargi, bo obowiązek przytoczenia

podstaw skargi oraz podania przepisów, z którymi zaskarżony wyrok jest

niezgodny, dotyczy odrębnych elementów konstrukcyjnych skargi i wskazanie tylko

jednego z nich nie jest wystarczające, nawet jeżeli w ocenie skarżącego w obu

przypadkach byłyby to te same normy prawne bowiem wskazanie, że podstawę

skargi stanowią zarzuty naruszenia prawa materialnego lub procesowego, które

spowodowały niezgodność zaskarżonego orzeczenia z prawem, nie stanowi

spełnienia obowiązku podania przepisów, z którymi zaskarżone orzeczenie jest

niezgodne. Taka konstrukcja wskazuje, że nie wszystkie wady postępowania

poprzedzające wydanie orzeczenia, wskazane w ramach podstaw, powodują

niezgodność orzeczenia z prawem, i na odwrót, nie wszystkie przepisy naruszone

przez sąd w postępowaniu poprzedzającym wydanie orzeczenia są tymi

przepisami, z którymi orzeczenie jest niezgodne. Brak jest przy tym podstaw do

samodzielnego ustalenia przez Sąd Najwyższy na podstawie uzasadnienia skargi,

że wskazane w skardze przepisy, z którymi wyrok ma być niezgodny, stanowią

jednocześnie jej podstawy. W konsekwencji obowiązek wskazania przepisu prawa,

z którym zaskarżony wyrok jest niezgodny stanowi odrębny wymóg od przytoczenia

w skardze jej podstaw oraz ich uzasadnienia (zob. postanowienia Sądu

Najwyższego z 27 lutego 2017 r., IV CNP 51/16, z 29 stycznia 2021 r., II CNP

18/20, z 11 września 2025 r., I CNP 73/24).

W skardze o stwierdzenie niezgodności z prawem opisanego wyroku Sądu

drugiej instancji w całości (pkt 1), powód jako podstawy skargi wskazał naruszenie

prawa materialnego, tj. art. 65 § 1 i 2 k.c. w zw. z art. 821 k.c., art. 805 k.c., art. 822

§ 1 k.c. oraz art. 363 § 1 k.c. w zw. z art. 821 k.c., art. 805 § 1 i 2 pkt 1, art. 822 § 1

k.c. oraz art. 7 k.c. w zw. z art. 821 k.c., art. 805 § 1 i 2 pkt 1 k.c., art. 822 § 1 k.c.,

które to naruszenia spowodowały niezgodność wyroku z prawem, gdyż przez jego

wydanie powodowi została wyrządzona szkoda (pkt 2). W pkt 3 skargi powód

przedstawił uzasadnienie podstaw. W pkt 4 skargi powód zawarł wymóg w postaci

I CNP 61/25

7

uprawdopodobnienia wyrządzenia szkody, spowodowanej przez wydanie wyroku,

którego skarga dotyczy, zaś w pkt 5 wykazuje przesłankę z art. 4245 § 1 pkt 5 k.p.c.

W pkt 6 skargi powód wniósł o stwierdzenie niezgodności wskazanego wyroku z

prawem.

Z powyższego przedstawienia wynika, że skarga powoda o stwierdzenie

niezgodności z prawem prawomocnego wyroku nie spełnia wymogu określonego w

art. 4245 § 1 pkt 3 k.p.c., a mianowicie wskazania przepisu/przepisów, z którym/z

którymi zaskarżony wyrok jest niezgodny. Odnosi się to także do wniosku

ewentualnego w przedmiocie niezgodności z prawem rozstrzygnięcia o kosztach

procesu, niezależnie od tego, że w tym ostatnim przypadku skarga ze względu na

przedmiot rozstrzygnięcia nie jest dopuszczalna (zob. postanowienie Sądu

Najwyższego z 13 marca 2014 r., II CNP 64/13).

Z uwagi na sformalizowanie wymagań skargi o stwierdzenie niezgodności

orzeczenia z prawem nie można było uznać za spełnienie tego wymogu zawartego

w jednym ze zdań uzasadnienia skargi sformułowania wplecionego w ogólny

wywód (ostatnie zdanie z drugiego akapitu na s. 19 skargi). Ponadto w zdaniu tym

jest też mowa o naruszeniach prawa materialnego i o szkodzie wyrządzonej

powodowi w wyniku wydania wyroku niezgodnego z tymi przepisami, a zatem nie

można uznać takiego stwierdzenia, jako obejmujące wyodrębniony i samodzielny

wymóg skargi w rozumieniu art. 4245 § 1 pkt 3 k.p.c. w postaci wskazania

przepisów prawa, z którymi zaskarżony wyrok jest niezgodny.

Z tych względów skarga podlegała odrzuceniu na podstawie art. art. 4248 §

1 k.p.c.

Wniosek strony pozwanej o zasądzenie kosztów postępowania skargowego

nie zasługiwał na uwzględnienie, gdyż nie został powiązany z odrzuceniem skargi z

powodu niespełnienia przez nią wymagań formalnych.

Władysław Pawlak

[PG]

I CNP 61/25

8

[r.g.]