Osoba prywatna kontra spółka o ustalenie, 93 tys. zł. Sąd zasądził

Powodowie – J. P. i D. P. pozwem skierowanym przeciwko S. Spółce

Akcyjnej z siedzibą w W. (obecnie E. S.A. w W. – KRS nr […]), wnieśli o ustalenie

nieważności umowy kredytu na cele mieszkaniowe […] nr […] z 5 marca 2007 r.

zawartej z K. S.A. w W. (poprzednikiem prawnym pozwanego) - w całości,

ewentualnie, w przypadku nieuznania żądania głównego, wnieśli o zasądzenie na

ich rzecz od pozwanego łącznie kwoty 93 023,51 zł wraz z odsetkami ustawowymi

I CSK 1010/26

2

za opóźnienie liczonymi od dnia następnego po dniu doręczenia pozwu do dnia

zapłaty, wskutek uznania postanowień spornej wiążącej strony umowy kredytu z 5

marca 2007 r., za abuzywne. W ocenie powodów sporna umowa kredytu nr […] z 5

marca 2007 r. nie miała charakteru walutowego, ponieważ kredyt został udzielony

w złotych polskich i jest spłacany w tej walucie. Zdaniem powodów kwestionowana

umowa kredytowa nie nosiła cech umowy kredytu wskazanych w art. 69 ust. 1 i 2

Prawa bankowego, a w konsekwencji, jako taka jest nieważna na podstawie art. 58

§ 1 k.c. Ponadto, jak stwierdzili powodowie, postanowienia spornej umowy nr […] z

5 marca 2007 r., określające indeksację są nieważne jako sprzeczne z art. 3531 k.c.

W odpowiedzi na pozew, pozwany wniósł o oddalenie powództwa w całości,

podnosząc, między innymi, zarzut potrącenia wierzytelności dochodzonej przez

powodów z wierzytelnością pozwanego o zwrot kwoty udzielonego kredytu, tj.

kwoty 400 000,00 zł oraz zarzut zatrzymania kwoty w analogicznej wysokości.

Odnośnie do okoliczności faktycznych, powodowie 5 marca 2007 r. zawarli z

poprzednikiem prawnym pozwanego – K. S.A. w W., umowę kredytu na cele

mieszkaniowe […], z przeznaczeniem na zakup nieruchomości gruntowej wraz z

budowanym na niej budynkiem w zabudowie bliźniaczej położonej w miejscowości

M., przy ulicy K. oraz dokończenie tego przedsięwzięcia; umowa przewidywała, że

kapitał kredytu będzie udzielony w złotym polskim, denominowany kursem CHF.

Kwota kredytu w złotych denominowanego (waloryzowanego) kursem CHF

wynosiła 400 000,00 zł.

Wyrokiem z 2 lutego 2023 r. Sąd Okręgowy w Katowicach, w szczególności,

ustalił, że umowa kredytu na cele mieszkaniowe […] nr […] z dnia 5 marca 2007 r.

zawarta pomiędzy J. P. i D. P., a K. Spółką Akcyjną w W., którego następcą

prawnym jest S. Spółka Akcyjna w W., jest nieważna.

Apelację od powyższego wyroku Sądu Okręgowego w Katowicach wniósł

pozwany, zaskarżając wyrok w całości, zarzucając naruszenie przepisów

postępowania tj.: art. 233 § 1 k.p.c. oraz naruszenie przepisów prawa materialnego,

tj.: art. 69 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku - Prawo bankowe w zw. z

art. 111 ust. 1 pkt 4 Prawa bankowego i w zw. z 3531 k.c. art. 3581 § 2 k.c., art. 65 §

1 i 2 k.c.; art. 69 ust. 1 i 2 pkt ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku - Prawo bankowe

w zw. z art. 111 ust. 1 pkt 4 Prawa bankowego i w zw. z 3531 k.c., art. 3581 § 2 k.c.,

I CSK 1010/26

3

art. 65 § 1 i 2 k.c., art. 58 § 1 i 3 k.c.; art. 385 1 § 1 i 3 k.c.; art. 3852 k.c. w zw. z art.

6 ust. 1 Dyrektywy 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 roku w sprawie nieuczciwych

warunków w umowach konsumenckich ; art. 4 w zw. z art. 1 ust. 1 lit. a) i lit. b)

ustawy z dnia 29 lipca 2011 r. o zmianie ustawy Prawo bankowe oraz niektórych

innych ustaw w zw. z art. 316 § 1 k.p.c.; art. 3851 § 2 k.c. w zw. z art. 56 k.c., 354 §

1 k.c. i w zw. z art. 6 ust. 1 Dyrektywy 93/13/EWG ; art. 3851 § 2 k.c. w zw. z art. 6

ust. 1 Dyrektywy 93/13 w zw. z art. 65 § 1 i 2 k.c. oraz art. 358 § 2 i 3 k.c. oraz art.

24 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 roku o Narodowym Banku Polskim oraz

art. L ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - przepisy wprowadzające kodeks cywilny

oraz art. 69 ust. 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku - Prawo bankowe.

W ocenie Sądu Apelacyjnego w Katowicach apelacja pozwanego nie

odniosła zamierzaonego przez niego skutku. Odnośnie do oceny prawnej

zaskarżonego wyroku, Sąd Apelacyjny zaaprobował tę część rozważań Sądu I

instancji, zgodnie z którymi umowa zawarta przez strony zawierała niedozwolone

postanowienia umowne w rozumieniu art. 3851 k.c., a po wyeliminowaniu ich z

umowy, nie było możliwe jej wykonywanie, co dawało podstawy do uwzględnienia

podniesionego przez powodów zarzutu nieważności umowy kredytu. W dalszej

kolejności Sąd II instancji stwierdził, że nie wzbudzała wątpliwości ocena prawna

Sądu Okręgowego prowadząca do wniosku, że powodowie wykazali w niniejszej

sprawie istnienie interesu prawnego jako przesłanki powództwa o ustalenie zgodnie

z art. 189 k.p.c. W ocenie Sądu II instancji za niezasadne należało uznać zarzuty

apelacji kwestionujące przyjętą przez Sąd Okręgowy abuzywność postanowień

umowy, które dotyczyły indeksacji kwoty kredytu oraz rat kapitałowo - odsetkowych

(§2 ust.2 § 4 ust. 1a, § 9 ust. 2 umowy). Postanowienia te nie tylko nie określały

wprost wysokości świadczeń stron, ale co istotniejsze w ogóle nie pozwalały na

określenie wysokości zobowiązania kredytowego, które na dzień zawarcia umowy

strona powodowa zobowiązała się zwrócić. Nie określały też jednoznacznie

wartości parametrów pozwalających na określenie wysokości tego zobowiązania.

W oparciu o kwestionowane postanowienia powodowie nie byli w stanie oszacować

kwoty salda kredytu, czyli kwoty, którą będą mieli obowiązek w przyszłości zapłacić

na rzecz Banku tytułem spłaty kredytu. Nie mieli, więc, możliwości ustalenia

wysokości swojego zobowiązania. W tym stanie rzeczy pozwany nie mógł zasadnie

I CSK 1010/26

4

twierdzić, że sporna umowa określała jednoznacznie podstawowe, przedmiotowo

istotne elementy właściwe dla natury umowy kredytu. Jednocześnie sporne

klauzule waloryzacyjne nie zostały sformułowane w jednoznaczny sposób. Sąd

Apelacyjny uznał za niezasadne zarzuty apelacji skierowane przeciwko przyjęciu

przez Sąd Okręgowy w Katowicach, że zawarte w umowie klauzule waloryzacyjne

rażąco naruszają interesy powodów jako konsumentów i są nieuczciwe. Sąd

odwoławczy podkreślił, że skoro bez niedozwolonych postanowień dotyczących

sposobu indeksacji kredytu sporna umowa nie mogła funkcjonować z uwagi na brak

przedmiotowo istotnych elementów umowy kredytowej - essentialia negotii (art. 69

prawa bankowego) oraz ze względu na niemożność osiągnięcia celu i funkcji

kredytu indeksowanego do waluty obcej, oprocentowanego według stopy właściwej

dla waluty innej niż złoty (art. 3531 k.c.), to należało stwierdzić, że umowa taka jest

nieważna na podstawie art. 58 § 1 k.c.

Ostatecznie wyrokiem z 28 listopada 2025 r., Sąd Apelacyjny w Katowicach

oddalił apelację strony pozwanej.

Pozwany skargą kasacyjną zaskarżył powyższy wyrok Sądu Apelacyjnego w

Katowicach z 28 listopada 2025 r. w całości. Skargę tę oparł na zarzutach

naruszenia przepisów prawa materialnego, tj.: art. 3851 § 1 k.c.; art. 3851 § 1 k.c. w

zw. z art. 6 ust. 1 Dyrektywy 93/13; art. 3851 § 1 k.c. i § 3 k.c. oraz art. 385 k.c. w

zw. z art. 6 ust. 1 Dyrektywy 93/13; art 3851 § 1 i 2 k.c.; art. 65 § 1 i 2 k.c.; art. 56

k.c. w zw. z art 41 ustawy - Prawo wekslowe, stosowanego na zasadzie analogii

legis; art. 56 k.c. w zw. z art. 358 § 2 k.c., oraz art. 56 k.c.; art. 69 ust 3 ustawy -

Prawo bankowe w zw. art. 3851 § 1 i 2 k.c.; art. 358 § 2 k.c. w zw. z art. 3851 § 1 i 2

k.c.; art 58 § 113 k.c. w zw. z art. 3851 § 1 i § 2 k.c. oraz w zw. z art. 6 ust 1

Dyrektywy 93/13.

Na podstawie art. 3984 § 2 k.p.c. w związku z art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. oraz

3989 § 1 pkt 2 k.p.c. skarżący wniósł o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania,

ze względu na - istnienie potrzeby wykładni przepisów budzących poważne

wątpliwości i wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, tj. art. 3851 § 1 i 2

k.c., odnośnie do kwestii, „które postanowienia charakterystyczne dla umów kredytu

indeksowanych do franka szwajcarskiego są abuzywne, a w przypadku

stwierdzenia przez sąd, że uprawnienie banku do ustalania kursu franka

I CSK 1010/26

5

szwajcarskiego narusza rażąco interesy konsumenta i jest niezgodne z dobrymi

obyczajami: czy abuzywna jest wówczas wyłącznie Klauzula Kursowa określająca

sposób ustalenia wartości franka szwajcarskiego, czy też wszystkie postanowienia

dotyczące indeksacji kredytu, tj. Klauzula Kursowa i Klauzula Ryzyka Walutowego

stanowiąca, że wysokość zobowiązań z umowy kredytu zależna jest od zmiennej

na przestrzeni obowiązywania umowy wartości waluty obcej?”(1) oraz z uwagi na -

występujące w sprawie istotne zagadnienia prawne polegające na konieczności

odniesienia się przez Sąd Najwyższy do następujących kwestii: „czy na etapie

oceny możliwości obowiązywania umowy po usunięciu postanowienia abuzywnego,

tj. na etapie, poprzedzającym etap zastępowania postanowienia abuzywnego

przepisem dyspozytywnym, o którym mowa w orzeczeniach TSUE C-26/13 Kasler,

C-260/18 Dziubak i C-932/19 OTP Jelzalogbank Zrt, dopuszczalne jest ustalenie

treści umowy (stosunku prawnego) w zakresie, który był regulowany przez

abuzywną normę, na podstawie art. 65 § 1 i 2 k.c. lub art. 56 k.c. w zw. z art. 41

ustawy - Prawo wekslowe lub art. 56 k.c. w zw. z art. 358 § 2 k.c. lub art. 56 k.c. w

zw. ze wskazanymi w przypisie kilkudziesięcioma przepisami, z których na

zasadzie analogii iuris lub analogii legis wynika, że w polskim prawie obowiązuje

generalna norma, zgodnie z którą wartość waluty obcej określa się według kursu

średniego NBP?”(2); „czy oceniając możliwości obowiązywania umowy kredytu

indeksowanego do franka szwajcarskiego, po usunięciu postanowienia

abuzywnego zgodnie z prawem krajowym, należy brać pod uwagę stan prawny z:

(i) dnia zawarcia umowy, (ii) dnia powstania sporu czy (iii) dnia orzekania?”(3); „czy

jeżeli bez abuzywnego postanowienia umowa kredytu indeksowanego do franka

szwajcarskiego nie może obowiązywać, to dochodzi do automatycznej jego

substytucji normą dyspozytywną, o ile tylko zastosowanie środków krajowych

zapewnia doprowadzenie do sytuacji jaka miałby miejsce, gdyby umowa nie

zawierała tego abuzywnego postanowienia?”(4); „czy art. 358 § 2 k.c. stanowi

szczegółowy przepis dyspozytywny, który znajduje zastosowanie z mocy prawa

(automatycznie) w miejsce abuzywnej Klauzuli Kursowej określającej sposób

ustalenia kursu franka szwajcarskiego, na potrzeby operacji związanych z

indeksowaniem przy wypłacie i przy spłacie kredytu?”(5); „czy rozważając

unieważnienie umowy o kredyt indeksowany do waluty obcej na skutek uznania, że

I CSK 1010/26

6

postanowienia odsyłające do tabeli kursów (klauzula kursowa) mają charakter

niedozwolony należy mieć na względzie wyłącznie oświadczenie kredytobiorcy, czy

badać również, czy określone rozstrzygnięcie prowadzi do zrealizowania celu

Dyrektywy 93/13 z dnia 5 kwietnia 1993 roku w sprawie nieuczciwych warunków w

umowach konsumenckich?”(6); „czy w przypadku orzeczenia bezskuteczności

umowy kredytu indeksowanego do waluty obcej w oparciu o przepisy o

postanowieniach abuzywnych (art. 385 k.c. i n.) Bank pozostaje w opóźnieniu

wobec Kredytobiorcy co do zwrotu kwot uiszczonych w wykonaniu umowy w

okresie przed złożeniem przez Kredytobiorcę, po pouczeniu przez Sąd,

oświadczenia w przedmiocie woli utrzymania w mocy umowy wobec abuzywności

postanowień umownych a w konsekwencji czy dopuszczalne jest naliczanie

odsetek za opóźnienie (art. 481 § 1 k.c.) za okres do chwili złożenia przez

prawidłowo poinformowanego o skutkach bezskuteczności umowy Kredytobiorcę

oświadczenia w przedmiocie woli utrzymania umowy w mocy?”(7).

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do

rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje

potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub

wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność

postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Tylko na tych

przesłankach Sąd Najwyższy może oprzeć rozstrzygnięcie o przyjęciu lub odmowie

przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

Dopuszczenie i rozpoznanie skargi kasacyjnej ustrojowo i procesowo jest

uzasadnione jedynie w tych sprawach, w których mogą być zrealizowane jej funkcje

publicznoprawne. Zatem nie w każdej sprawie, skarga kasacyjna może być przyjęta

do rozpoznania. Sąd Najwyższy nie jest trzecią instancją sądową i nie rozpoznaje

sprawy, a jedynie skargę, będącą szczególnym środkiem zaskarżenia. W

judykaturze Sądu Najwyższego, odwołującej się do orzecznictwa Europejskiego

Trybunału Praw Człowieka w Strasburgu, jeszcze w okresie obowiązywania kasacji

zostało utrwalone stanowisko, że ograniczenie dostępności i dopuszczalności

kasacji nie jest sprzeczne z Konstytucją RP, ani z wiążącymi Polskę

postanowieniami konwencji międzynarodowych (por. uzasadnienie uchwały składu

I CSK 1010/26

7

siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 17 stycznia 2001 r., III CZP 49/00,

OSNC 2001, Nr 4, poz. 53).

Podstawowym celem postępowania kasacyjnego jest ochrona interesu

publicznego przez zapewnienie jednolitości wykładni oraz wkład Sądu Najwyższego

w rozwój prawa i jurysprudencji (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 4

lutego 2000 r., II CZ 178/99, OSNC 2000, nr 7-8, poz. 147).

Skarżący powołał się w skardze kasacyjnej na przesłanki określone w art.

3989 § 1 pkt 1, 2 i 4 k.p.c., lecz żadna z nich nie wystąpiła.

Zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem Sądu Najwyższego, przedstawienie

okoliczności uzasadniających rozpoznanie skargi kasacyjnej ze względu na

przesłankę istotnego zagadnienia prawnego (art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.) polega na

sformułowaniu tego zagadnienia, wskazaniu przepisu, na tle którego ono powstało i

przedstawieniu argumentów, które prowadzą do rozbieżnych ocen. Musi przy tym

chodzić o zagadnienie nowe, dotychczas nierozpatrywane w judykaturze, które

zarazem ma znaczenie dla rozpoznania wniesionej skargi kasacyjnej oraz innych

podobnych spraw (zob. postanowienia Sądu Najwyższego z 10 maja 2001 r., II CZ

35/01, OSNC 2002, nr 1, poz.11, z 11 stycznia 2002, III CKN 570/01, OSNC 2002,

nr 12, poz. 151, z 21 czerwca 2016 r., V CSK 21/16, nie publ. i z 15 czerwca 2016

r., V CSK 4/16, nie publ.).

Z kolei oparcie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania na tym,

że istnieje potrzeba wykładni przepisów budzących poważne wątpliwości lub

wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów wymaga wykazania, że

określony przepis prawa, mimo, iż budzi poważne wątpliwości, nie doczekał się

wykładni albo niejednolita wykładnia wywołuje wyraźnie wskazane przez

skarżącego rozbieżności w orzecznictwie w odniesieniu do identycznych lub

podobnych stanów faktycznych, które należy przytoczyć (zob. postanowienia Sądu

Najwyższego z 13 czerwca 2008 r., III CSK 104/08, nie publ., z 26 czerwca 2015 r.,

III CSK 77/15, nie publ. i z 20 maja 2016 r., V CSK 692/15, nie publ.).

Zagadnienie ujęte w pkt 7 (tj. odnośnie do odsetek) jest o tyle

bezprzedmiotowe, iż nie przystaje do zarzutów kasacyjnych, a ponadto Sądy meriti

nie orzekały o roszczeniu pieniężnym.

I CSK 1010/26

8

Natomiast pozostałe wskazane we wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do

rozpoznania zagadnienia prawne i wątpliwości interpretacyjne dotyczące tzw.

kredytów frankowych zostały już wyjaśnione szczegółowo w orzecznictwie

sądowym (zob. m.in. postanowienia Sądu Najwyższego w sprawach I CSK

2225/23, I CSK 2268/23, I CSK 2291/23 i I CSK 2334/23 oraz wyroki w sprawach II

CSKP 957/23, II CSKP 1002/23, II CSKP 1956/22, II CSKP 2164/22 i II CSKP

2295/22, II CSKP 690/23, II CSKP 1996/22, II CSKP 2231/22 i II CSKP 278/23, II

CSKP 380/23, II CSKP 617/23).

Przewidziana w art. 3989 § 1 pkt. 4 k.p.c. oczywista zasadność skargi

kasacyjnej zachodzi wówczas, gdy z jej treści, bez potrzeby głębszej analizy oraz

szczegółowych rozważań, wynika, że przytoczone podstawy kasacyjne uzasadniają

uwzględnienie skargi. W wypadku, gdy strona skarżąca twierdzi, że jej skarga

kasacyjna jest oczywiście uzasadniona, powinna przedstawić argumentacje

prawną, wyjaśniającą w czym ta oczywistość się wyraża oraz uzasadnić to

twierdzenie. Powinna w związku z tym wykazać kwalifikowaną postać naruszenia

prawa materialnego i procesowego, polegającą na jego oczywistości prima facie,

przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej (por. m.in. postanowienia

Sądu Najwyższego z dnia 10 stycznia 2003 r., V CZ 187/02, OSNC 2004, nr 3, poz.

49, z dnia 14 lipca 2005 r., III CZ 61/05, OSNC 2006, nr 4, poz. 75, z dnia 26

kwietnia 2006 r., II CZ 28/06, nie publ., z dnia 29 kwietnia 2015 r., II CSK 589/14,

nie publ.). Przesłanką przyjęcia skargi kasacyjnej nie jest oczywiste naruszenie

konkretnego przepisu prawa materialnego lub procesowego, lecz sytuacja, w której

naruszenie to spowodowało wydanie oczywiście nieprawidłowego orzeczenia (por.

postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 8 października 2015 r., IV CSK 189/15 nie

publ. i przywołane tam orzecznictwo).

Skarżący we wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania w ogóle

nie przestawił jakiegokolwiek wywodu w tej materii.

Z powyższych przyczyn Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej

do rozpoznania na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c., a o kosztach postępowania

kasacyjnego orzekł zgodnie z art. 98 § 3 k.p.c. w zw. z art. 99 k.p.c., art. 391 § 1

k.p.c. i art. 398²¹ k.p.c., przy uwzględnieniu § 2 pkt 7 w zw. z § 10 ust. 4 pkt. 2 i § 20

rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie

I CSK 1010/26

9

opłat za czynności radców prawnych (jedn. tekst: Dz. U. z 2026 r., poz.118).

Orzeczenie o odsetkach od zasądzonych kosztów zastępstwa procesowego w

postępowaniu kasacyjnym znajduje uzasadnienie w art. 98 § 11 k.p.c. w zw. z art.

19 ust. 1 i art. 31 ustawy z dnia 9 marca 2023 r. o zmianie ustawy - Kodeks

postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 614) oraz przy

uwzględnieniu § 2a rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 6 sierpnia 2014

r. w sprawie określenia brzmienia klauzuli wykonalności.

[PG]

[a.ł]