Osoba prywatna kontra osoba prywatna o rozwiązanie umowy o dożywocie

Pozwana A.K. wniosła skargę kasacyjną od wyroku Sądu Okręgowego

w Łomży z 22 czerwca 2023 r., oddalającego apelację od wyroku Sądu

Rejonowego w Wysokiem Mazowieckiem z 19 stycznia 2023 r., rozwiązującego

umowę dożywocia zawartą między powodami a pozwanymi. Skarżąca zaskarżyła

wyrok Sądu drugiej instancji w pkt. I i wniosła o uchylenie wyroku w zaskarżonej

części oraz o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi, który wydał

zaskarżone orzeczenie, a także o zwolnienie jej od ponoszenia kosztów sądowych

w postępowaniu kasacyjnym.

I CSK 102/24

2

Skarżąca wskazała, że skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona, gdyż

Sąd drugiej instancji dopuścił się niewątpliwego naruszenia przepisów prawa

materialnego (art. 913 § 2 k.c.) poprzez błędną wykładnię pojęcia wyjątkowego

wypadku.

W odpowiedzi na skargę powódka G.K. wniosła o odmowę przyjęcia skargi

do rozpoznania i zasądzenie kosztów postępowania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona, jeżeli zaskarżone nią

orzeczenie zapadło wskutek oczywistego naruszenia prawa, zaś oczywiste

naruszenie prawa powinno być rozumiane jako widoczna, bez potrzeby

dokonywania pogłębionej analizy jurydycznej, sprzeczność wykładni lub stosowania

prawa z jego brzmieniem albo powszechnie przyjętymi regułami interpretacji.

Skarżący powinien wykazać kwalifikowaną postać naruszenia przepisów prawa

materialnego lub procesowego, widoczną prima facie, przy wykorzystaniu

podstawowej wiedzy prawniczej. Ma to być przy tym zasadność łatwo dostrzegalna

już nawet przy pobieżnej lekturze skargi.

Wymagania te nie zostały przez skarżącą spełnione. Brak jakichkolwiek

podstaw, aby twierdzić, że w niniejszej sprawie doszło do oczywistego naruszenia

prawa. Ocena występowania wyjątkowego wypadku (art. 913 § 2 k.c.), ma z natury

rzeczy charakter ocenny i jest ściśle osadzona w okolicznościach faktycznych

konkretnej sprawy. Stanowi więc istotny atrybut sądów meriti i prawomocne

orzeczenie sądu drugiej instancji może zostać skutecznie zakwestionowane skargą

kasacyjną w razie wykazania przez skarżącego, że doszło do oczywiście błędnej

oceny ustalonego stanu faktycznego w kategorii wyjątkowego wypadku na

podstawie art. 913 § 2 k.c. (postanowienie SN z 14 stycznia 2026 r., I CSK 683/24).

Z analizy uzasadnienia zaskarżonego wyroku nie wynika, aby taka sytuacja

wystąpiła w niniejszej sprawie.

Ponadto wyjątkowość wypadku, o jakim mowa w art. 913 § 2 k.c. nie może

sprowadzać się tylko do drastycznych przejawów uniemożliwiających bezpośrednią

styczność stron umowy. W pewnych okolicznościach za taki wypadek może być

uznane uporczywe, czyli długotrwałe i zamierzone niewywiązywanie się z tych

I CSK 102/24

3

obowiązków przez zobowiązanego (postanowienie SN z 3 lipca 2019 r., II CSK

2/19).

Z tych względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 § 1 k.p.c. odmówił

przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, o kosztach postępowania kasacyjnego

orzekając na podstawie z art. 102 w zw. z art. 391 § 1 i art. 39821 k.p.c.

(M.M.)

[SOP]