Klient kontra bank o zapłatę, 1350 zł. Sąd zasądził

UZASADNIENIE

Pozwany Bank S.A. w W. wniósł skargę kasacyjną od wyroku Sądu

Okręgowego w Elblągu z 26 listopada 2025 r., zaskarżając ten wyrok w całości,

wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

W uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania

skarżący powołał się na występujące w sprawie istotne zagadnienia prawne: Czy

I CSK 1033/26

2

w świetle art. 385 § 1 i 2 k.c. w zw. z art. 6 ust. 1 Dyrektywy Rady 93/13/EWG z

dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach

konsumenckich fakt, że umowa pożyczki albo kredytu denominowanego do waluty

obcej jest już całkowicie wykonana i wygasła – w związku z czym konsument nie

jest już związany postanowieniem niedozwolonym – ma wpływ, a jeśli tak, to jaki,

na możliwość powoływania się przez konsumenta na trwałą bezskuteczność

(nieważność) umowy z uwagi na zawarcie w niej postanowień niedozwolonych, a

także na możliwość dochodzenia w takiej sytuacji roszczeń restytucyjnych

wywodzonych z trwałej bezskuteczności (nieważności) umowy z powołaniem na

tzw. teorię dwóch kondykcji – skoro celem przepisów o postanowieniach

niedozwolonych jest przywrócenie zachwianej równowagi kontraktowej, a umowa

między stronami już nie obowiązuje?

W odpowiedzi na skargę powodowie wnieśli o odmowę przyjęcia skargi

kasacyjnej do rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Istotnym zagadnieniem prawnym w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. jest

natomiast zagadnienie nowe, nierozwiązane dotychczas w orzecznictwie, którego

wyjaśnienie może przyczynić się do rozwoju prawa. Zagadnienie prawne powinno,

przede wszystkim, być sformułowane w oparciu o okoliczności mieszczące się

w stanie faktycznym sprawy wynikającym z dokonanych przez sąd ustaleń,

a jednocześnie być przedstawione w sposób ogólny i abstrakcyjny tak, aby

umożliwić Sądowi Najwyższemu udzielenie uniwersalnej odpowiedzi,

niesprowadzającej się do samej subsumpcji i rozstrzygnięcia konkretnego sporu.

Nieodzowne jest ponadto wykazanie związku między oczekiwaną od Sądu

Najwyższego wypowiedzią a wynikiem postępowania kasacyjnego.

Oceny czy postanowienie umowne jest niedozwolone dokonuje się według

stanu z chwili zawarcia umowy (zob. uchwałę SN z 20 czerwca 2018 r., III CZP

29/17, OSNC 2019, nr 1, poz. 2). Konsekwencją zaś uznania, że dane

postanowienie umowne ma charakter niedozwolony w rozumieniu art. 3851 § 1 k.c.

jest stwierdzenie nieskuteczności niedozwolonego postanowienia, połączone z

przewidzianą w art. 3851 § 2 k.c. zasadą związania stron umową w pozostałym

I CSK 1033/26

3

zakresie (zob. m.in uchwałę SN z 29 czerwca 2007 r., III CZP 62/07, OSNC 2008,

nr 7-8, poz. 87, oraz uchwałę składu siedmiu sędziów SN z 7 maja 2021 r., III CZP

6/21, OSNC 2021, nr 9, poz. 56, a także m.in. wyroki SN: z 30 maja 2014 r., III CSK

204/13; z 1 marca 2017 r., IV CSK 285/16; z 24 października 2018 r., II CSK

632/17; z 8 lutego 2023 r., II CSKP 978/22). Jak wyjaśnił Sąd Najwyższy w uchwale

składu całej Izby Cywilnej z 25 kwietnia 2024 r., III CZP 25/22 (OSNC 2024, nr 12,

poz. 118), jeżeli w wykonaniu umowy kredytu, która nie wiąże z powodu

niedozwolonego charakteru jej postanowień, bank wypłacił kredytobiorcy całość lub

część kwoty kredytu, a kredytobiorca dokonywał spłat kredytu, powstają

samodzielne roszczenia o zwrot nienależnego świadczenia na rzecz każdej ze

stron (pkt 3. uchwały).

W świetle jednolitego i utrwalonego orzecznictwa Sądu Najwyższego nie ma

wątpliwości, że wykonanie umowy kredytu (pożyczki) nie wyklucza następczej

oceny, że umowa ta była niewiążąca (nieważna) i dochodzenia roszczeń o zwrot

nienależnego świadczenia. Oczywiste jest, że takie roszczenia mogą powstać tylko

w przypadku (co najmniej częściowego) wykonania umowy. Z tej perspektywy

wykonanie niewiążącej (nieważnej) umowy nie może stanowić przeszkody do ich

dochodzenia. Skarżący nie wskazał na żadne argumenty prawne, które

przekonywałyby o tym, że wykonanie nieważnej umowy petryfikuje stan faktyczny

ukształtowany przez spełnienie nienależnych świadczeń. Co więcej, już tylko

pobieżna lektura art. 410 § 2 k.c. przekonuje, że takie stanowisko jest całkowicie

chybione.

Według Sądu Najwyższego, nie ma przy tym innych przyczyn

uzasadniających przyjęcie skargi kasacyjnej pozwanego do rozpoznania,

w szczególności nieważności postępowania (art. 3989 § 1 pkt 3 k.p.c.).

Z tych względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 § 1 k.p.c. odmówił

przyjęcia skargi kasacyjnej pozwanego do rozpoznania, a stosownie do art. 98 § 1,

11 i 3 k.p.c. oraz § 10 ust. 4 pkt 2 w zw. z § 2 pkt 6 rozporządzenia Ministra

Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności

adwokackie obciążył skarżącego kosztami postępowania kasacyjnego.

I CSK 1033/26

4

Marcin Łochowski

(D.Z.)

[SOP]