SN nie przyjął skargi: depozyt sądowy sam nie gasi długu

W skardze kasacyjnej wywiedzionej od wyroku Sądu Apelacyjnego

w Katowicach z 30 września 2024 r. powód nie wskazał żadnej podstawy prawnej,

na której oparł wniosek o przyjęcie skargi do rozpoznania.

Analiza uzasadnienia przedmiotowego wniosku pozwala jednak na przyjęcie,

że powód wnosi, aby Sąd Najwyższy rozstrzygnął: Czy złożenie świadczenia

do depozytu sądowego stanowi „zdarzenie, wskutek którego zobowiązanie

wygasło” w rozumieniu art. 840 § 1 pkt 2 k.p.c., bez względu na podstawę prawną

tego złożenia (przy założeniu, że złożenie to było ważne)? a zatem, że jako

przyczynę kasacyjną wskazuje istotne zagadnienie prawne (art. 3989 § 1 pkt 1

k.p.c.).

I CSK 1128/25

2

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Koniecznej selekcji skarg pod kątem realizacji tego celu służy instytucja

tzw. „przedsądu” ustanowiona w art. 3989 k.p.c., w ramach której Sąd Najwyższy

dokonuje wstępnej oceny skargi kasacyjnej. Ten etap postępowania przed Sądem

Najwyższym jest ograniczony wyłącznie do zbadania przesłanek przewidzianych

w art. 3989 § 1 pkt 1 - 4 k.p.c., nie zaś merytorycznej oceny skargi kasacyjnej.

W razie wystąpienia co najmniej jednej z tych przesłanek, przyjęcie skargi

kasacyjnej do rozpoznania jest usprawiedliwione (zob. np. postanowienie SN

z 17 czerwca 2021 r., IV CSK 1/21).

Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną

do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, potrzeba

wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących

rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub

skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona.

Mając powyższe na względzie podkreślić należy, że cel wymagania

przewidzianego w art. 3984 § 2 k.p.c. może być osiągnięty jedynie przez

prawidłowe powołanie i wyczerpujące uzasadnienie istnienia przesłanek

o charakterze publicznoprawnym, które - zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. - będą mogły

stanowić podstawę oceny skargi kasacyjnej pod kątem przyjęcia jej

do rozpoznania.

Za istotne zagadnienie prawne w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. uznaje

się zagadnienie dotychczas nierozstrzygnięte w orzecznictwie, a zatem takie, które

cechuje się przymiotem nowości i którego wyjaśnienie może sprzyjać rozwojowi

prawa (zob. np. postanowienia SN: z 21 stycznia 2022 r., I CSK 1285/22;

z 24 kwietnia 2023 r., I CSK 4950/22; z 20 grudnia 2023 r., I CSK 4003/23).

Powołanie się na przyczynę kasacyjną wymienioną w art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.

wymaga sformułowania problemu prawnego i uzasadnienia, że ma on znaczenie

dla rozwoju prawa lub precedensowy charakter. Zagadnienie prawne powinno przy

tym zostać oparte na konkretnych, powołanych we wniosku o przyjęcie skargi

kasacyjnej do rozpoznania przepisach prawa, które jednocześnie pozostają

w związku z podstawami wniesionego środka prawnego. Zagadnienie takie musi

I CSK 1128/25

3

zostać ujęte w sposób abstrakcyjny - tak, aby jego rozstrzygnięcie mogło uzyskać

ogólniejsze znaczenie, a zarazem wiązać się z rozpoznawaną sprawą.

Konieczne jest także powołanie argumentów, które prowadzą do rozbieżnych ocen

przedstawionego problemu i zaprezentowanie możliwych kierunków

interpretacyjnych (zob. np. postanowienia SN: z 13 lipca 2007 r., III CSK 180/07;

z 10 kwietnia 2014 r., IV CSK 623/13; z 16 grudnia 2021 r., V CSK 289/21;

z 23 grudnia 2022 r., I CSK 3245/22; z 14 czerwca 2023 r., I CSK 1253/23;

z 4 września 2023 r., I CSK 1862/23; z 31 stycznia 2024 r., I CSK 2718/23).

Analiza przedstawionego przez skarżącego problemu nie pozwala na

przyjęcie, że podnoszona kwestia stanowi istotne zagadnienie prawne

w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. Uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi

kasacyjnej do rozpoznania sprowadza się bowiem w zasadzie do polemiki ze

stanowiskiem sądów meriti, które opierając się na założeniu, że złożenie

świadczenia do depozytu sądowego nie stanowi „zdarzenia, wskutek którego

zobowiązanie wygasło” w rozumieniu przepisu art. 840 § 1 pkt 2 k.p.c., nie

rozważyły w ogóle – co zdaniem powoda było konieczne, czy złożenie to było

ważne.

Odwołując się do własnej wizji okoliczności faktycznych sprawy powód

rozważa hipotetyczne skutki zapadłego orzeczenia - co jego zdaniem wskazuje

na jego wadliwość, nie prezentuje natomiast stosownej argumentacji jurydycznej

potwierdzającej, że w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne.

Brak zwłaszcza wykazania, że istnieją co najmniej dwie równorzędne

możliwości jego rozstrzygnięcia oraz przytoczenia - co jest niezbędne - poglądów

orzecznictwa i doktryny, które wskazywałyby na istnienie rozbieżnych interpretacje

przywołanej regulacji i racje jurydyczne stojące za nimi (zob. postanowienie SN

z 18 grudnia 2025 r., I CSK 3743/24).

Sąd Najwyższy – odwołując się szeroko do poglądów doktryny, wyjaśnił już

przy tym, że art. 470 k.c. rozstrzyga, że tylko ważne złożenie do depozytu

sądowego przedmiotu świadczenia ma takie same skutki jak spełnienie

świadczenia i zobowiązuje wierzyciela do zwrotu dłużnikowi kosztów złożenia.

Samo zezwolenie sądu na złożenie przedmiotu świadczenia do depozytu nie

I CSK 1128/25

4

przesądza o ważności złożenia przedmiotu świadczenia do depozytu, ani tym

bardziej nie zwalnia z długu, ani nie powoduje wygaśnięcia zobowiązania. Nie rodzi

tego skutku także złożenie przedmiotu świadczenia do depozytu. Do wygaśnięcia

zobowiązania dochodzi dopiero, gdy wierzyciel odbiera przedmiot świadczenia

z depozytu albo dłużnik w postępowaniu procesowym uzyska rozstrzygnięcie,

że złożenie do depozytu było ważne. Ponadto o ważności złożenia świadczenia

do depozytu decyduje zgodność zachowania dłużnika z treścią i celem stosunku

zobowiązaniowego, a nie sam fakt zezwolenia przez sąd (lub samo złożenie

do depozytu), ponieważ w postępowaniu nieprocesowym (art. 6931 k.p.c.) sąd nie

rozstrzyga o zgodności zachowania dłużnika z treścią i celem stosunku

zobowiązaniowego. W szczególności sąd nie bada prawdziwości twierdzeń

zawartych we wniosku. Zatem samo zezwolenie sądu na złożenie przedmiotu

świadczenia do depozytu, choćby ważne, nie może być tożsame ze spełnieniem

świadczenia przez dłużnika (zob. wyrok SN z 3 listopada 2022 r., II CSKP 44/22,

cytowane tam orzecznictwo oraz powołane piśmiennictwo).

W sprawie nie zachodzi także nieważność postępowania, którą Sąd

Najwyższy bierze pod rozwagę - w granicach zaskarżenia - z urzędu (art. 39813 § 1

k.p.c.).

Z tych względów, na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c., Sąd Najwyższy orzekł,

jak w sentencji.

Maciej Kowalski

(a.z.)

[SOP]