Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi banku w sporze o kredyt walutowy

Pozwany Bank S.A. w W. wniósł skargę kasacyjną od wyroku Sądu

Apelacyjnego we Wrocławiu z 26 sierpnia 2025 r., zaskarżając ten wyrok w całości,

wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

W uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania

skarżący wskazał, że skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona wobec

I CSK 113/26

2

zastosowania przez Sąd Apelacyjny dyspozycji art. 3851 § 1 k.c. do umowy kredytu

stricte dewizowego (walutowego), z całkowitym pominięciem charakteru umowy, jej

specyfiki, jak również wyłącznie fakultatywnego charakteru postanowień

dotyczących wypłaty i spłaty kredytu, które w toku postępowania zostały uznane za

abuzywne, co stoi w całkowitej sprzeczności z wyrokiem Sądu Najwyższego

z 9 października 2020 r., III CSK 99/18 oraz postanowieniem tego Sądu z 23

sierpnia 2023 r. , III CSK 7034/22, wydanymi w sprawach, w których przedmiotem

oceny były umowy kredytowe, tożsame co do treści stanowiących podstawę

orzekania, jak umowa kredytu występująca w niniejszej sprawie (zawarta według

tego samego wzorca stosowanego przez pozwanego), ocenione przez Sąd

Najwyższy jako typowe umowy o kredyt walutowy i nie zawierające niedozwolonych

postanowień umownych.

Ponadto skarżący powołał się na występujące w sprawie istotne zagadnienia

prawne:

1) Czy w przypadku umowy kredytu, która: a) wyraża kwotę kredytu w

walucie obcej, b) od samego początku zawiera postanowienia, które dają

kredytobiorcy wybór i umożliwiają wypłatę kredytu w walucie obcej albo w walucie

polskiej przy zastosowaniu przeliczenia w oparciu o kursy pochodzące z tabeli

kursów, c) od samego początku zawiera postanowienia, które dają kredytobiorcy

wybór i umożliwiają spłatę kredytu w walucie obcej albo w walucie polskiej przy

zastosowaniu przeliczenia w oparciu o kursy pochodzące z tabeli kursów, w

sytuacji uznania, że umowa kredytu zawiera niedozwolone postanowienia umowne

odsyłające do tabeli kursów, możliwe jest utrzymanie umowy w mocy i jej

wykonywanie w oparciu o istniejące postanowienia umożliwiające wypłatę i spłatę

kredytu bezpośrednio w walucie obcej, skoro nie uległy one eliminacji?

2) Czy na etapie badania przesłanek i oceny kwestii zarzucanej przez

kredytobiorcę abuzywności umowy kredytu powiązanego z walutą obcą

okoliczności indywidualne dotyczące osoby tego kredytobiorcy lub

współkredytobiorców, takie jak ponadprzeciętna, fachowa wiedza i doświadczenie

w dziedzinach prawa i bankowości, wynikające z posiadanego wykształcenia oraz

doświadczenia zawodowego lub zajmowanego stanowiska albo piastowanej funkcji,

I CSK 113/26

3

winny być brane pod uwagę jako czynnik rzutujący na ustalenie, czy w realiach

konkretnej sprawy doszło do spełnienia przesłanek z art. 3851 k.c., w szczególności

zaś przesłanki „rażącego naruszenia interesów konsumenta”?

W odpowiedzi na skargę powodowie wnieśli o odmowę przyjęcia skargi

kasacyjnej do rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona, jeżeli zaskarżone nią

orzeczenie zapadło wskutek oczywistego naruszenia prawa, zaś oczywiste

naruszenie prawa powinno być rozumiane jako widoczna, bez potrzeby

dokonywania pogłębionej analizy jurydycznej, sprzeczność wykładni lub stosowania

prawa z jego brzmieniem albo powszechnie przyjętymi regułami interpretacji.

Skarżący powinien wykazać kwalifikowaną postać naruszenia przepisów prawa

materialnego lub procesowego, widoczną prima facie, przy wykorzystaniu

podstawowej wiedzy prawniczej. Ma to być przy tym zasadność łatwo dostrzegalna

już nawet przy pobieżnej lekturze skargi.

Po pierwsze, z uzasadnienia wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do

rozpoznania w ogóle nie wynika, jakie przepisy – zdaniem skarżącego – miałby

zostać naruszone przez Sąd Apelacyjny w sposób kwalifikowany. W skardze

kasacyjnej nie zostały w tym kontekście wskazane żadne przepisy (s. 9-14 skargi).

Stwierdzenie, że ocena umowy dokonana w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku

„pozostaje w opozycji do zapatrywań Sądu Najwyższego w przedmiocie oceny

charakteru Umowy kredytu występującej w sprawie – vide uzasadnienie wyroku

Sądu Najwyższego z dnia 9 października 2020 r., III CSK 99/18” oraz powołanie się

na to, iż „[t]ożsame stanowisko w zakresie analogicznej Umowy kredytu zajął Sąd

Najwyższy w postanowieniu z dnia 23 sierpnia 2023 roku w sprawie o sygn. akt

I CSK 7034/22” jest niewystarczające do przyjęcia, iż doszło do kwalifikowanego

naruszenia bliżej nieokreślonych przepisów.

Po drugie, walutowy charakter umowy nie wyklucza przecież możliwości

zawarcia w niej niedozwolonych postanowień umownych. Artykuł 3851 § 1 k.c.

znajduje zastosowanie do oceny postanowień wszystkich umów zawieranych

między przedsiębiorcą a konsumentem oraz niektórych umów zawieranych

I CSK 113/26

4

w obrocie obustronnie profesjonalnym (art. 805 § 4 k.c.). Nawet zatem udzielenie

kredytu w walucie obcej nie wyłącza zastosowania do oceny takiej umowy art. 3851

k.c. Nie sposób więc mówić o naruszeniu art. 3851 k.c. tylko z tej przyczyny, że

został zastosowany w odniesieniu do kredytu udzielonego – jak twierdzi skarżący –

w walucie obcej.

Istotnym zagadnieniem prawnym w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. jest

natomiast zagadnienie nowe, nierozwiązane dotychczas w orzecznictwie, którego

wyjaśnienie może przyczynić się do rozwoju prawa. Zagadnienie prawne powinno,

przede wszystkim, być sformułowane w oparciu o okoliczności mieszczące się

w stanie faktycznym sprawy wynikającym z dokonanych przez sąd ustaleń,

a jednocześnie być przedstawione w sposób ogólny i abstrakcyjny tak, aby

umożliwić Sądowi Najwyższemu udzielenie uniwersalnej odpowiedzi,

niesprowadzającej się do samej subsumpcji i rozstrzygnięcia konkretnego sporu.

Nieodzowne jest ponadto wykazanie związku między oczekiwaną od Sądu

Najwyższego wypowiedzią a wynikiem postępowania kasacyjnego.

Sformułowane przez skarżącego zagadnienie prawne nie czynią zadość tym

wymaganiom, gdyż nie są to zagadnienie nowe. Wprost przeciwnie,

w dotychczasowym bogatym orzecznictwie Sąd Najwyższy odnosił się do

pierwszego zagadnienia wielokrotnie i wyczerpująco. Swoistym zwieńczeniem

orzecznictwa Sądu Najwyższego dotyczącego problematyki kredytów

denominowanych i indeksowanych jest uchwała składu całej Izby Cywilnej Sądu

Najwyższego z 25 kwietnia 2024 r., III CZP 25/22 (OSNC 2024, nr 12, poz. 118), do

której treści oraz uzasadnienia, w tym również powołanego w niej orzecznictwa,

należy odesłać. Trzeba przypomnieć, że według art. 87 § 1 ustawy z dnia 8 grudnia

2017 r. o Sądzie Najwyższym uchwała składu całej Izby, z chwilą jej podjęcia,

uzyskuje moc zasady prawnej, co oznacza, że wiąże inne składy Sądu

Najwyższego (zob. art. 87 i 88 ustawy o Sądzie Najwyższym).

Odnosząc się do drugiego zagadnienia należy przypomnieć, że samo

wykształcenie kredytobiorcy, jego wiedza czy zajmowane przez niego stanowisko

nie mają wpływu na ocenę charakteru umowy oraz statusu strony umowy jako

konsumenta. Z perspektywy art. 221 k.c. decydujące są cel zawarcia umowy oraz

I CSK 113/26

5

bezpośredniość jej związku z wykonywaną działalnością gospodarczą lub

zawodową. Wykazanie jakiegokolwiek związku z działalnością gospodarczą nie

powinno być przy tym automatycznie uznawane za istnienie bezpośredniego

związku z działalnością gospodarczą podmiotu (wyrok SN z 14 czerwca 2023 r., II

CSKP 254/22). W stosunkach z konsumentami, także mającymi rozległą wiedzę

o ekonomii, trudno jest przy tym przyjmować, że każde oświadczenie o

świadomości ryzyka kursowego i o znajomości czynników, które je powodują, jest

zarazem wyrazem akceptacji dla poniesienia tego ryzyka w całości i bez

ograniczeń. W umowach kredytu, w których odwołanie się do waluty obcej przy

wyrażeniu wartości świadczeń pełni wyłącznie funkcję przeliczeniową, akceptacja

dla ryzyka kursowego, które ma ponosić kredytobiorca, nie wykracza zwykle poza

granice wypełnienia tej funkcji przez tę walutę obcą. Zgody konsumenta na

poniesienie ryzyka kursowego wyższego niż zwykłe, materializującego się

wówczas, gdy jej kurs zostanie ukształtowany przez oddziaływanie pewnych

czynników nadzwyczajnych, nie można wyprowadzać z ogólnych oświadczeń

konsumenta o świadomości ryzyka kursowego (zob. wyrok SN z 13 maja 2022 r., II

CSKP 405/22).

Według Sądu Najwyższego, nie ma przy tym innych przyczyn

uzasadniających przyjęcie skargi kasacyjnej pozwanego do rozpoznania,

w szczególności nieważności postępowania (art. 3989 § 1 pkt 3 k.p.c.).

Z tych względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 § 1 k.p.c. odmówił

przyjęcia skargi kasacyjnej pozwanego do rozpoznania, a stosownie do art. 98 § 1,

11 i 3 w zw. z art. 99 k.p.c. oraz § 10 ust. 4 pkt 2 w zw. z § 2 pkt 6 rozporządzenia

Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za

czynności radców prawnych obciążył skarżącego kosztami postępowania

kasacyjnego.

Marcin Łochowski

I CSK 113/26

6

(D.Z.)

[SOP]