Bank nie dostał rozpoznania skargi w sprawie kredytu frankowego, płaci 5400 zł kosztów

Wyrokiem z 6 listopada 2025 r. Sąd Apelacyjny w Łodzi, w sprawie

z powództwa M.J. i M.J.1 przeciwko Bankowi1 S.A. w W. (obecnie Bank S.A. w W.)

o ustalenie i zapłatę, na skutek apelacji powódki i pozwanej od wyroku Sądu

Okręgowego w Łodzi z 23 maja 2024 r., II C 1227/23 oraz na skutek zażalenia

powoda od punktu 5. wskazanego wyżej wyroku Sądu Okręgowego w Łodzi, z

I CSK 1152/26

2

apelacji powódki uchylił pkt 4. wyroku Sądu pierwszej instancji (pkt 1.); z zażalenia

powoda zmienił wyrok Sądu pierwszej instancji w ten sposób, że nadał mu

brzmienie: „5. nie obciąża M.J.1 obowiązkiem zwrotu kosztów procesu” (pkt 2.);

oddalił apelację pozwanej (pkt 3.); zasądził od pozwanej na rzecz powódki kwotę

13 150 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego wraz z odsetkami

ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się orzeczenia, którym je

zasądzono, do dnia zapłaty, oraz kwotę 2700 zł tytułem zwrotu kosztów

postępowania zażaleniowego wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia

uprawomocnienia się orzeczenia, którym je zasądzono, do dnia zapłaty oraz na

rzecz powoda kwotę 1950 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego

wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się

orzeczenia, którym je zasądzono, do dnia zapłaty (pkt 4.).

Pozwana wniosła skargę kasacyjną od wyroku Sądu drugiej instancji,

zaskarżając ten wyrok w części, tj. w zakresie punktów 2, 3 i 4 oraz wnosząc

o uchylenie go w zaskarżonej części i przekazanie sprawy do ponownego

rozpoznania Sądowi Apelacyjnemu w Łodzi oraz o zasądzenie od powodów na

swoją rzecz kosztów postępowania wszczętego wniesieniem skargi kasacyjnej,

w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Uzasadniając wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania

skarżąca wskazała, że w sprawie występuje: potrzeba wykładni art. 410 w zw. z art.

405 i art. 3851 § 1 i 2 k.c. w zw. z art. 6 ust. 1 dyrektywy Rady 93/13/EWG z dnia 5

kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich

(Dz. Urz. UE z 1993 r., Nr L 95, s. 29; dalej jako: „dyrektywa 93/13”) w zakresie, w

jakim przepisy te odnoszą się do zasad rozliczeń stron nieważnej umowy (tj. do

zastosowania tzw. teorii dwóch kondykcji albo teorii salda), w szczególności w

kontekście orzeczenia Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 19 czerwca

2025 r., C-396/24, które nakazuje stosowanie teorii salda oraz potrzeba wykładni

art. 3851 § 1 i 2 k.c. wywołujących rozbieżności w orzecznictwie Sądu

Najwyższego, dotyczące tego, które postanowienia charakterystyczne dla umów

kredytu indeksowanego do franka szwajcarskiego są abuzywne, w przypadku

stwierdzenia przez sąd, że uprawnienie banku do ustalania kursu franka

szwajcarskiego narusza rażąco interesy konsumenta i jest niezgodne z dobrymi

I CSK 1152/26

3

obyczajami: czy abuzywna jest wówczas wyłącznie klauzula kursowa określająca

sposób ustalenia wartości franka szwajcarskiego, czy też wszystkie postanowienia

dotyczące indeksacji kredytu, tj. klauzula kursowa i klauzula ryzyka walutowego

stanowiąca, że wysokość zobowiązań z umowy kredytu zależna jest od zmiennej

na przestrzeni obowiązywania umowy wartości waluty obcej.

Ponadto w ocenie skarżącej w sprawie występują następujące istotne

zagadnienia prawne, które pozwana sformułowała w formie pytań:

1) czy na etapie oceny możliwości obowiązywania umowy po usunięciu

postanowienia abuzywnego, tj. na etapie poprzedzającym etap zastępowania

postanowienia abuzywnego przepisem dyspozytywnym, dopuszczalne jest

ustalenie treści umowy (stosunku prawnego) w zakresie, który był regulowany

przez abuzywną normę, na podstawie art. 65 § 1 i 2 k.c. lub art. 56 k.c. w zw. z art.

41 ustawy z dnia 28 kwietnia 1936 r. – Prawo wekslowe (tekst jedn.: Dz.U. z 2022

r., poz. 282; dalej: „pr. weksl.”) lub art. 56 k.c. w zw. z art. 358 § 2 k.c. lub art. 56

k.c. w zw. ze wskazanymi przez pozwaną kilkudziesięcioma przepisami, z których

na zasadzie analogii iuris lub analogii legis wynika, że w polskim prawie obowiązuje

generalna norma, zgodnie z którą wartość waluty obcej określa się według kursu

średniego NBP?;

2) czy oceniając możliwość obowiązywania umowy kredytu indeksowanego

do franka szwajcarskiego, po usunięciu postanowienia abuzywnego zgodnie

z prawem krajowym, należy brać pod uwagę stan prawny: z (i) dnia zawarcia

umowy, (ii) dnia powstania sporu czy (iii) dnia orzekania?;

3) czy jeżeli bez abuzywnego postanowienia umowa kredytu indeksowanego

do franka szwajcarskiego nie może obowiązywać, to dochodzi do automatycznej

jego substytucji normą dyspozytywną, o ile tylko zastosowanie środków krajowych

zapewnia doprowadzenie do sytuacji, jaka miałaby miejsce, gdyby umowa nie

zawierała tego abuzywnego postanowienia?;

4) czy art. 358 § 2 k.c. stanowi szczegółowy przepis dyspozytywny, który

znajduje zastosowanie z mocy prawa (automatycznie) w miejsce abuzywnej

klauzuli kursowej określającej sposób ustalenia kursu franka szwajcarskiego, na

I CSK 1152/26

4

potrzeby operacji związanych z indeksowaniem przy wypłacie i przy spłacie

kredytu?;

5) czy rozważając unieważnienie umowy o kredyt indeksowany do waluty

obcej na skutek uznania, że postanowienia odsyłające do tabeli kursów (klauzula

kursowa) mają charakter niedozwolony, należy mieć na względzie wyłącznie

oświadczenie kredytobiorcy, czy badać również, czy określone rozstrzygnięcie

prowadzi do zrealizowania celu dyrektywy 93/13?

Powodowie złożyli odpowiedź na skargę kasacyjną pozwanej, w której

wnieśli o odmowę przyjęcia skargi do rozpoznania, ewentualnie o jej oddalenie oraz

o zasądzenie od pozwanej na swoją rzecz kosztów postępowania kasacyjnego,

w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna wniesiona przez pozwaną nie kwalifikowała się do

przyjęcia celem jej merytorycznego rozpoznania.

Uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania

koncentruje się wokół problematyki skutków uznania za abuzywne postanowień

umowy kredytu indeksowanego kursem waluty obcej dotyczących zasad ustalania

tego kursu na potrzeby wykonania umowy.

Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Sądu Najwyższego za abuzywne

należy uznać postanowienia przyznające bankowi uprawnienie do jednostronnego

ustalania tego kursu (zob. wyroki SN: z 30 września 2020 r., I CSK 556/18; z 13

maja 2022 r., II CSKP 464/22; z 8 listopada 2022 r., II CSKP 674/22;

z 24 maja 2024 r., II CSKP 1560/22). Tymczasem, źródłem abuzywności tego

rodzaju postanowień jest przede wszystkim nierównomierne rozłożenie pomiędzy

stronami umowy ryzyka ekonomicznego związanego z ewentualną zmianą kursu

waluty obcej. Z tego rodzaju nierównomiernym rozłożeniem ryzyka pomiędzy

bankiem a konsumentem mamy do czynienia w niniejszym postępowaniu (zob.

zamiast wielu wyrok SN z 16 maja 2024 r., II CSKP 1305/22).

Ponadto, w orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej

przyjmuje się, że celem dyrektywy 93/13 jest ochrona konsumenta i przywrócenie

I CSK 1152/26

5

równowagi pomiędzy stronami poprzez wyłączenie zastosowania warunków

uznanych za nieuczciwe przy jednoczesnym zachowaniu, co do zasady, ważności

pozostałych warunków umowy (wyroki TSUE: z 23 listopada 2023 r., C-321/22,

ECLI:EU:C:2023:911, pkt 91; z 29 kwietnia 2021 r., C-19/20, ECLI:EU:C:2021:341,

pkt 72 i przywołane tam orzecznictwo). Chodzi przy tym o zastąpienie formalnej

równowagi praw i obowiązków stron, ustanowionej w umowie, równowagą

rzeczywistą, która przywraca równość stron (wyrok TSUE z 15 marca 2012 r.,

C-453/10, ECLI:EU:C:2012:144, pkt 28 i przywołane tam orzecznictwo).

Zastąpienie wyeliminowanych z umowy postanowień abuzywnych

dotyczących zasad ustalania kursu waluty obcej innym sposobem ustalania tego

kursu, np. kursem średnim Narodowego Banku Polskiego, nie doprowadziłoby do

wprowadzenia rzeczywistej równowagi pomiędzy bankiem a konsumentem,

ponieważ konsument dalej ponosiłby nieograniczone ryzyko związane ze wzrostem

kursu waluty obcej. W umowie kredytu w dalszym ciągu nie byłoby bowiem

postanowienia limitującego ryzyko ekonomiczne po stronie konsumenta. Zmieniłby

się bowiem wyłącznie sposób ustalania kursu waluty obcej, co jest

niewystarczające do uznania, że pozycja banku i konsumenta stała się

równorzędna.

Odnosząc się w dalszej kolejności do pozostałych kwestii podniesionych

przez skarżącą w uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do

rozpoznania, należy podkreślić, że kwestie te były już przedmiotem wielu

wypowiedzi Sądu Najwyższego. Istotne znaczenie ma w tym kontekście w

szczególności uchwała pełnego składu Izby Cywilnej Sądu Najwyższego z 25

kwietnia 2024 r., III CZP 25/22, która z chwilą jej podjęcia uzyskała moc zasady

prawnej zgodnie z art. 87 § 1 zd. 1 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie

Najwyższym (tekst jedn.: Dz.U. z 2024 r., poz. 622), i jako taka wiąże inne składy

Sądu Najwyższego.

Zgodnie z przedmiotową uchwałą:

1. w razie uznania, że postanowienie umowy kredytu indeksowanego lub

denominowanego odnoszące się do sposobu określania kursu waluty obcej

stanowi niedozwolone postanowienie umowne i nie jest wiążące,

I CSK 1152/26

6

w obowiązującym stanie prawnym nie można przyjąć, że miejsce tego

postanowienia zajmuje inny sposób określenia kursu waluty obcej

wynikający z przepisów prawa lub zwyczajów.

2. w razie niemożliwości ustalenia wiążącego strony kursu waluty obcej

w umowie kredytu indeksowanego lub denominowanego umowa nie wiąże

także w pozostałym zakresie.

3. jeżeli w wykonaniu umowy kredytu, która nie wiąże z powodu

niedozwolonego charakteru jej postanowień, bank wypłacił kredytobiorcy

całość lub część kwoty kredytu, a kredytobiorca dokonywał spłat kredytu,

powstają samodzielne roszczenia o zwrot nienależnego świadczenia na

rzecz każdej ze stron.

4. jeżeli umowa kredytu nie wiąże z powodu niedozwolonego charakteru jej

postanowień, bieg przedawnienia roszczenia banku o zwrot kwot

wypłaconych z tytułu kredytu rozpoczyna się co do zasady od dnia

następującego po dniu, w którym kredytobiorca zakwestionował względem

banku związanie postanowieniami umowy.

5. jeżeli umowa kredytu nie wiąże z powodu niedozwolonego charakteru jej

postanowień, nie ma podstawy prawnej do żądania przez którąkolwiek ze

stron odsetek lub innego wynagrodzenia z tytułu korzystania z jej środków

pieniężnych w okresie od spełnienia nienależnego świadczenia do chwili

popadnięcia w opóźnienie co do zwrotu tego świadczenia.

Odpowiedzi sformułowane w punktach pierwszym i drugim uchwały

determinują ocenę wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania

w szczególności w zakresie, w jakim pozwana powołuje się na rozbieżności

w orzecznictwie Sądu Najwyższego na tle wykładni art. 3851 § 1 i 2 k.c. oraz

w zakresie istotnych zagadnień prawnych pod pkt. 2), 4), 5).

Niezależnie od treści uchwały z 25 kwietnia 2024 r., III CZP 25/22, Sąd

Najwyższy wskazuje, że:

- znaczenie wyroku TSUE z 19 czerwca 2025 r., C-396/24, dla możliwości

stosowania teorii dwóch kondykcji w sporach pomiędzy kredytobiorcą-

I CSK 1152/26

7

konsumentem a bankiem zostało wyjaśnione przez Sąd Najwyższy m.in. w wyroku

z 5 września 2025 r., II CSKP 550/24;

- co do kwestii powiązania tzw. klauzuli kursowej i tzw. klauzuli ryzyka walutowego

Sąd Najwyższy wypowiedział się m.in. w wyrokach: z 10 maja 2022 r., II CSKP

285/22; z 13 maja 2022 r., II CSKP 293/22; z 29 listopada 2023 r., II CSKP

1460/22;

- co do możliwości zastąpienia niedozwolonych postanowień kursowych poprzez

sięgnięcie do wykładni oświadczeń woli (art. 65 k.c.), art. 41 pr. weksl. albo art. 358

§ 2 k.c. Sąd Najwyższy wypowiedział się m.in. w wyrokach z: 27 maja 2022 r.,

II CSKP 395/22; z 8 listopada 2022 r., II CSKP 1153/22; z 27 kwietnia 2023 r.,

II CSKP 1027/22);

- co do kwestii momentu, na który ocenia się, czy dane postanowienia ma charakter

postanowienia niedozwolonego Sąd Najwyższy wypowiedział się w uchwale składu

siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z 20 czerwca 2018 r., III CZP 29/17;

- co do kwestii znaczenia woli konsumenta, który wnosi o ustalenie nieistnienia

stosunku prawnego, Sąd Najwyższy wypowiedział się m.in. w wyroku z 18 maja

2022 r., II CSKP 1316/22. Zagadnienie to było również przedmiotem wypowiedzi

TSUE m.in. w wyroku z 3 października 2019 r., C-260/18 (pkt 56).

Z przytoczonych względów należało odmówić przyjęcia skargi kasacyjnej do

rozpoznania (art. 3989 § 2 k.p.c.). O kosztach postępowania kasacyjnego

orzeczono na podstawie art. 98 § 1, § 11 i § 3, art. 99 w zw. z art. 108 § 1, art. 391

§ 1 i art. 39821 k.p.c. w zw. z § 2 pkt 7 i § 10 ust. 4 pkt 2 w zw. z § 20

rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie

opłat za czynności radców prawnych (tekst jedn.: Dz.U. z 2026 r., poz. 118). Koszty

postępowania kasacyjnego zostały zasądzone wyłącznie na rzecz powódki, z uwagi

na to, że powództwo wytoczone przez M.J.1 zostało oddalone wyrokiem Sądu

pierwszej instancji i rozstrzygnięcie to uprawomocniło się bez jego zaskarżenia

apelacją przez M.J.1.

I CSK 1152/26

8

[wr]

[SOP]