Nierówne udziały w majątku wspólnym: SN nie przyjął skargi kasacyjnej P.K.

Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do

rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje

potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub

wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność

postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona.

Skarżący wniósł o przyjęcie skargi do rozpoznania w oparciu o pierwszą i

czwartą z wyżej wskazanych przesłanek.

I CSK 1160/24

2

Przez istotne zagadnienie prawne, o którym mowa w art. 3989 § 1 pkt 1

k.p.c., należy rozumieć problem o charakterze prawnym, powstały na tle

konkretnego przepisu prawa, mający charakter rzeczywisty w tym znaczeniu, że

jego rozwiązanie stwarza realne i poważne trudności. Problem ten musi mieć

charakter uniwersalny, co oznacza, że jego rozwiązanie powinno służyć

rozstrzyganiu innych, podobnych spraw. Chodzi przy tym o problem, którego

wyjaśnienie jest konieczne dla rozstrzygnięcia danej sprawy, a więc pozostający w

związku z podstawami skargi oraz z wiążącym Sąd Najwyższy, a ustalonym przez

sąd drugiej instancji, stanem faktycznym sprawy (art. 39813 § 2 k.p.c.) i także w

związku z podstawą prawną zaskarżonego wyroku (zob. postanowienia SN: z 21

maja 2013 r., IV CSK 53/13, z 3 lutego 2012 r., I UK 271/11 - nie publ.). Konieczne

jest przytoczenie argumentów prawnych, które prowadzą do rozbieżnych ocen.

Skarżący powinien nie tylko wskazać przepis prawa (materialnego lub

procesowego), którego dotyczy zagadnienie, ale także przedstawić pogłębioną

argumentację prawną w celu wykazania, że zagadnienie jest istotne, a jego

rozstrzygnięcie ma znaczenie dla merytorycznego rozstrzygnięcia w jego sprawie

(zob. m.in. postanowienia SN: z 23 sierpnia 2007 r., I UK 134/07 i z 9 lutego 2011

r., III SK 41/10 - nie publ.).

Zgodnie z utrwalonym stanowiskiem judykatury, odwołanie się do przesłanki

oczywistej zasadności skargi kasacyjnej wymaga przedstawienia, w czym wyraża

się „oczywista zasadność” skargi oraz argumentacji wykazującej, że istotnie skarga

jest oczywiście uzasadniona. Chodzi tu o wykazanie kwalifikowanej postaci

naruszenia prawa materialnego lub procesowego, polegającej na jego oczywistości

widocznej prima facie, przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej (zob.

m.in. postanowienie SN z 23 listopada 2011 r., III PK 44/11, nie publ.). Celem

sformułowania powyższej przesłanki przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania nie

jest wykazanie jedynie oczywistego naruszenie konkretnego przepisu prawa

materialnego lub procesowego, lecz sytuacji, w której naruszenie to spowodowało

wydanie oczywiście nieprawidłowego orzeczenia (zob. postanowienie SN z 6

listopada 2012 r., III SK 16/12, nie publ.).

W ocenie skarżącego, zagadnienie prawne dotyczy oceny przesłanek

istnienia ważnych powodów do ustalenia nierównych udziałów w majątku wspólnym

I CSK 1160/24

3

oraz oceny rożnego stopnia przyczynienia się małżonków do powstania majątku

wspólnego (art. 43 § 2 k.r.o.). Oczywistą zasadność skargi skarżący odniósł z kolei

do rozstrzygnięcia sprawy – jego zdaniem – w oparciu o subiektywną ocenę

dowodów związaną z ustaleniem istnienia nierównych udziałów w tym majątku (art.

278 § 1 k.p.c. i art. 43 § 2 k.r.o.).

Treść uzasadnienia wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania

nie przekonuje ani o występowaniu istotnego zagadnienia prawnego, ani o

oczywistej zasadności skargi. Okoliczności wskazane przez skarżącego nie

usprawiedliwiają takiej oceny.

Rozumienie ważnych powodów uzasadniających ustalenie nierównych

udziałów było w orzecznictwie wielokrotnie przedmiotem analizyi nie ma podstaw

do ponownego roztrząsania tego problemu (zob. m.in. postanowienie SN z 7

czerwca 2024 r., I CSK 896/23, nie publ.). Wyjaśniono również, że na żądającym

ustalenia nierównych udziałów w majątku wspólnym spoczywa nie tylko ciężar

wykazania ważnych powodów w rozumieniu art. 43 § 2 k.r.o., ale także nierównego

przyczynienia się do powstania tego majątku w znacznym, a przynajmniej

uchwytnym zakresie. Nie chodzi o każdy przypadek nierównego przyczyniania się

do powstania majątku wspólnego, lecz o nacechowane uporczywością lub rażącym

charakterem zaniechanie przyczyniania się do powstania wspólnego majątku

stosownie do posiadanych sił i możliwości (zob. postanowienie SN z 26 czerwca

2025 r., I CSK 189/24, nie publ.), co w sprawie niniejszej nie zostało wykazane.

Kolejna z powołanych przez skarżącego przesłanek sprowadza się do

polemiki ze stanem faktycznym sprawy. Wobec powołania się przez skarżącego na

subiektywną ocenę dowodów, należy przypomnieć, że ustawodawca wyraźnie

zastrzegł w art. 39813 § 2 k.p.c., że w postępowaniu kasacyjnym nie jest

dopuszczalne powołanie nowych faktów i dowodów, a Sąd Najwyższy jest

związany ustaleniami faktycznymi stanowiącymi podstawę zaskarżonego

orzeczenia; ponadto podstawą skargi kasacyjnej nie mogą być zarzuty dotyczące

ustalenia faktów lub oceny dowodów (art. 3983 § 3 k.p.c.).

I CSK 1160/24

4

Mając powyższe na uwadze, nie można przyjąć, że powołane przez

skarżącego przesłanki przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania zostały w sposób

właściwy wykazane.

Z tych względów Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji (art. 3989 § 2 k.p.c.).

Grzegorz Misiurek

(A.T.)

[SOP]