Spór o kredyt denominowany w CHF. SN odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej banku

1. Wyrokiem z 29 września 2025 r. Sąd Apelacyjny w Warszawie, na skutek

apelacji obu stron zmienił wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie z 19 maja 2023 r.

w sprawie z powództwa J.G. przeciwko Bankowi spółce akcyjnej w W. o zapłatę w

ten sposób, że w punkcie pierwszym usunął treść „przy czym wykonanie tego

świadczenia będzie uzależnione od jednoczesnej zapłaty J.G. na rzecz Banku spółki

akcyjnej w W. kwoty 154 538,20 zł lub zabezpieczenia roszczenia Banku spółki

akcyjnej w W. o zwrot tej kwoty”; w punkcie drugim zasądził od pozwanego na rzecz

powoda odsetki od kwoty 37 347,92 CHF od 5 października 2020 r. do dnia zapłaty i

od kwoty 50 588,04 CHF od 5 października 2020 r. do 21 kwietnia 2023 r.; oddalił

apelację pozwanego (pkt 3), oraz orzekł o kosztach postępowania apelacyjnego (pkt

4).

2. Od wyroku Sądu Apelacyjnego skargę kasacyjną wywiodła strona pozwana,

zaskarżając wyrok w części i wskazując na naruszenie art. 65 § 1 i 2 k.c. w związku

z bliżej określonymi postanowieniami spornej umowy i odpowiedniego regulaminu

udzielania kredytu hipotecznego dla klientów indywidualnych; art. 69 ust. 1 ustawy

z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Prawo bankowe (dalej: „pr.bank.”); art. 3851 § 1 i 2 k.c.

w zw. z art. 6 ust. 1 dyrektywy Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie

nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich (dalej: „dyrektywa 93/13”);

art. 3851 § 1 k.c. i art. 3 ust. 1 dyrektywy 93/13; art. 3851 § 1 k.c. w zw. z art. 69 ust. 1

i 3 pr.bank.; art. 358 § 1 i 2 k.c.; art. 56 k.c. w zw. z art. 41 ustawy z dnia 28 kwietnia

1936 r. – Prawo wekslowe w zw. z art. 354 § 1 i 2 k.c.; art. 3851 § 1 i 2 w zw. z art. 5

k.c., art. 6 ust. 1 dyrektywy 93/13 w zw. z art. 2 Konstytucji oraz art. 2 i 3 Traktatu

o Unii Europejskiej; art. 3851 § 1 k.c. w zw. z art. 1 ust. 2 w zw. z art. 3 ust. 1 dyrektywy

93/13; art. 3851 § 1 k.c. w zw. z art. 1 pkt 1 lit. a oraz art. 4 ustawy z dnia 29 lipca

2011 r. o zmianie ustawy – Prawo bankowe oraz niektórych innych ustaw; art. 410

§ 1 w zw. z art. 405, art. 411 pkt 1 i art. 3851 § 1 i 2 k.c. w zw. z art. 7 ust. 1 dyrektywy

93/13; art. 5 k.c., a także art. 481 § 1 w zw. z art. 455 w zw. z art. 405 i art. 410 § 1

k.c.

3. Skarżący wniósł o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, powołując

się na występowanie w sprawie przesłanki określonej w art. 3989 § 1 pkt 1 i 2 k.p.c.

I CSK 1168/26

3

W ocenie skarżącego w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne

i potrzeba wyjaśnienia:

- czy przy dokonywaniu oceny klauzul przeliczeniowych, tj. klauzul

przewidujących stosowanie kursu kupna do wypłaty kredytu lub kursu sprzedaży do

spłaty rat kapitałowo-odsetkowych, wynikającego z tabeli kursowej banku,

z perspektywy abuzywności, należy uwzględnić, że:

a) kredyt został spłacony zgodnie z umową, a zobowiązanie wynikające

z umowy wygasło i w konsekwencji umowa o kredyt, która została spłacona

w całości, powinna być wyłączona spod oceny skutków abuzywności postanowień

umowy kredytu, zgodnie z art. 3851 § 1 i 2 k.c. w związku z art. 6 ust. 1 dyrektywy

93/13;

b) zasada pewności prawa i zasada stabilizacji stosunków prawnych, mające

swoje źródło w zasadzie demokratycznego państwa prawnego opisanej w art. 2

Konstytucji, sprzeciwiają się uznaniu, że ochrona konsumenta wynikająca z art. 3851

§ 1 i 2 k.c. jest nieograniczona w czasie i w konsekwencji, w sytuacji, gdy kredyt

został już w całości spłacony a zobowiązanie wynikające z umowy kredytu wygasło,

żądanie przez konsumenta ustalenia nieważności umowy kredytu (opierające się na

twierdzeniu, że umowa kredytu jest nieważna na skutek eliminacji z umowy klauzul

abuzywnych), może być uznane za nadużycie prawa w rozumieniu art. 5 k.c.;

c) wobec całkowitej spłaty zobowiązania brakuje materialnoprawnej podstawy

z art. 410 § 2 k.c. dla roszczeń strony powodowej, a tym samym – implicite –

czynienie indywidualnej kontroli wzorca umowy wygasłej jest zabiegiem

indyferentnym prawnie, albowiem i tak prowadzącym do niemożliwości rozliczenia

z uwagi na brak podstawy prawnej do rozliczenia;

- czy zgodnie z art. 69 ust. 1 pr.bank. umowa kredytu: (i) którego wysokość

i waluta wyrażone są w walucie obcej, (ii) uruchomienie oraz wypłata kwoty kredytu

następuje domyślnie w walucie obcej, chyba że kredytobiorca złoży dyspozycję

wypłaty w innej walucie, (iii) spłata rat kredytu następuje w walucie obcej

bezpośrednio z dedykowanego do spłaty rachunku bankowego prowadzonego

w walucie obcej, chyba że kredytobiorca zasili ten rachunek środkami w walucie

polskiej, (iv) kwoty zabezpieczeń wyrażone są w walucie obcej, a jednocześnie (v)

w przypadku podjęcia przez kredytobiorcę decyzji o dokonaniu wypłaty kwoty kredytu

lub spłaty rat kredytu w walucie polskiej, kredytodawca dokonuje przeliczenia

(przewalutowania) wysokości wypłacanej kwoty kredytu lub wysokości raty kredytu

I CSK 1168/26

4

z waluty obcej na walutę polską, według odpowiednio kursu kupna lub kursu

sprzedaży danej waluty obcej obowiązującego według tabeli kursów ustalanych

przez bank – jest umową kredytu walutowego wyrażonego w walucie obcej, do której

nie stosuje się przepisów szczególnych dotyczących umowy o kredyt denominowany

lub indeksowany do waluty innej niż waluta polska;

- czy przy dokonywaniu oceny zawartych w umowie kredytu klauzul

przeliczeniowych, tj. klauzul przewidujących stosowanie kursu kupna do wypłaty

kredytu lub kursu sprzedaży do spłaty rat kapitałowo-odsetkowych, wynikającego

z tabeli kursowej banku, których stosowanie jest dla kredytobiorcy jedynie

dodatkową, fakultatywną i zależną od kredytobiorcy opcją, a podstawową walutą

wypłaty i spłaty kredytu jest waluta kredytu, należy uwzględnić, że:

a) kredytobiorca w dniu zawarcia umowy kredytu był już stroną kredytu

powiązanego z walutą obcą,

b) kredytobiorca miał doświadczenie w zawieraniu i wykonywaniu umowy

kredytu powiązanego z walutą obcą i miał świadomość w zakresie zmienności

kursów walut,

i w takiej sytuacji, zakres informacji przekazywanych kredytobiorcy przez bank przed

zawarciem umowy kredytu, zawierającej fakultatywne klauzule przeliczeniowe, nie

powinien być oceniany z perspektywy abuzywności i jej skutków zgodnie z art. 3851

§ 1 i 2 k.c., tj. oceniony w ten sposób, iż skoro kredytobiorca posiadał doświadczenie

w bankowej wymianie walut, to w takiej sytuacji, kredytobiorcę tego należy uznawać

za podmiot świadomy zasad wymiany walut, a tym samym nie może skutecznie

zakwestionować postanowień umowy kredytu z tej przyczyny, że nie był on świadomy

istnienia ryzyka kursowego i mechanizmu bankowej wymiany walut;

- czy w razie przesądzenia przez sąd powszechny nieważności umowy

kredytu zawartej między konsumentem w rozumieniu art. 221 k.c. a przedsiębiorcą,

w rozumieniu art. 431 k.c., przepisy art. 405 i art. 410 k.c. należy interpretować w taki

sposób, że stronom nieważnego stosunku zobowiązaniowego przysługują tylko

roszczenia o zwrot kwoty, o jaką w wyniku wykonywania umowy kredytu

wzbogaceniu uległa druga strona, ale w granicach jej zubożenia, co oznacza, iż

w świetle art. 405 k.c. konsument nie może domagać się zwrotu od banku kwot rat

kapitałowo-odsetkowych świadczonych w wykonaniu umowy kredytu w wysokości

odpowiadającej kwocie wypłaconego mu kapitału kredytu, a bank nie może domagać

I CSK 1168/26

5

się zwrotu kapitału kredytu od konsumenta w kwocie odpowiadającej wysokości

rzeczywiście otrzymanych przez bank rat kapitałowo-odsetkowych od konsumenta.

Ponadto wskazał, że w niniejszej sprawie zachodzi potrzeba wykładni

art. 3851 § 1 i 2 k.c. w zw. z art. 6 ust. 1 dyrektywy 93/13; art. 3851 § 1 k.c. oraz art. 3

ust. 1 dyrektywy 93/13, art. 69 ust. 1 pr.bank. oraz art. 410 § 1 w zw. z art. 405 k.c.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

4. Skarga kasacyjna została ukształtowana w przepisach Kodeksu

postępowania cywilnego jako nadzwyczajny środek zaskarżenia, nakierowany na

ochronę interesu publicznego przez zapewnienie rozwoju prawa, jednolitości

orzecznictwa oraz prawidłowej wykładni, a także usunięcie z obrotu prawnego

orzeczeń wydanych w postępowaniu dotkniętym nieważnością lub oczywiście

wadliwych, nie zaś jako ogólnie dostępny środek zaskarżenia orzeczeń

umożliwiający rozpoznanie sprawy w kolejnej instancji sądowej. Koniecznej selekcji

skarg pod kątem realizacji tego celu służy instytucja tzw. przedsądu, ustanowiona

w art. 3989 k.p.c., w ramach której Sąd Najwyższy dokonuje wstępnej oceny skargi

kasacyjnej. Ten etap postępowania przed Sądem Najwyższym jest ograniczony

wyłącznie do zbadania przesłanek przewidzianych w art. 3989 § 1 pkt 1-4 k.p.c., nie

służy zaś merytorycznej ocenie skargi kasacyjnej. W razie spełnienia co najmniej

jednej z tych przesłanek, przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania jest

usprawiedliwione.

Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie

występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów

prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności

w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna

jest oczywiście uzasadniona (art. 3989 § 1 k.p.c.). Obowiązkiem skarżącego jest

sformułowanie i uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania

w nawiązaniu do tych przesłanek (art. 3984 § 2 k.p.c.), gdyż tylko wówczas może być

osiągnięty cel wymagań przewidzianych w art. 3984 § 2 k.p.c. Rozstrzygnięcie Sądu

Najwyższego w kwestii przyjęcia bądź odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej do

rozpoznania wynika z oceny czy okoliczności powołane przez skarżącego

odpowiadają tym, o których mowa w art. 3989 § 1 k.p.c.

Dla spełnienia wymagania z art. 3984 § 2 k.p.c. konieczne jest zawarcie

w skardze kasacyjnej odrębnego wniosku o jej przyjęcie do rozpoznania,

I CSK 1168/26

6

zawierającego profesjonalny wywód prawny nawiązujący do wskazanych w art. 3989

§ 1 k.p.c. przesłanek przedsądu ze wskazaniem, które z nich występują w sprawie

i z uzasadnieniem stanowiska skarżącego (postanowienie SN z 26 kwietnia 2006 r.,

II CZ 28/06). Ze względu na odmienny cel instytucji przedsądu i jej odrębne oraz

kwalifikowane przesłanki, wskazanie i uzasadnienie okoliczności decydujących

o przyjęciu lub odmowie przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania nie może

polegać na odwołaniu się do podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia. W prawidłowo

sporządzonej skardze kasacyjnej oba powyższe elementy muszą pojawić się

oddzielnie i autonomicznie. Sąd Najwyższy nie jest bowiem trzecią instancją sądową

i nie rozpoznaje sprawy, a jedynie skargę kasacyjną, będącą szczególnym środkiem

zaskarżenia, wnoszonym i rozpoznawanym nie tylko w interesie skarżącego, ale

przede wszystkim w interesie publicznym.

6. Istotnym zagadnieniem prawnym w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. jest

zagadnienie nowe, nierozwiązane dotychczas w orzecznictwie, którego wyjaśnienie

może przyczynić się do rozwoju prawa. Zagadnienie prawne powinno, przede

wszystkim, być sformułowane w oparciu o okoliczności mieszczące się w stanie

faktycznym sprawy wynikającym z dokonanych przez sąd ustaleń (postanowienie SN

z 7 czerwca 2001 r., III CZP 33/01), a jednocześnie być przedstawione w sposób

ogólny i abstrakcyjny tak, aby umożliwić Sądowi Najwyższemu udzielenie

uniwersalnej odpowiedzi, niesprowadzającej się do samej subsumpcji

i rozstrzygnięcia konkretnego sporu (postanowienia SN: z 15 października 2002 r.,

III CZP 66/02; z 22 października 2002 r., III CZP 64/02, i z 5 grudnia 2008 r., III CZP

119/08).

Skarga kasacyjna strony pozwanej nie zawiera argumentów dostatecznych

dla uznania, że skarżący skutecznie wykazał, że w sprawie zachodzi powołana

przesłanka z art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.

Przede wszystkim, skarżący zdaje się nie dostrzegać, że istotna dla

rozpoznawanej sprawy problematyka była w ostatnim czasie przedmiotem wielu

wypowiedzi Sądu Najwyższego oraz Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej.

Stanowczy sprzeciw musi budzić konstrukcja skargi ignorująca aktualne

orzecznictwo, w szczególności liczne wypowiedzi Sądu Najwyższego (wyroki:

z 24 października 2018 r., II CSK 632/17; z 27 lutego 2019 r., II CSK 19/18;

z 11 grudnia 2019 r., V CSK 382/18, OSNC-ZD 2021, nr B, poz. 20; z 4 kwietnia 2019

I CSK 1168/26

7

r., III CSK 159/17; z 30 września 2020 r., I CSK 556/18; z 27 lipca 2021 r., V CSKP

49/21; z 28 września 2022 r., II CSKP 412/22, OSNC-ZD 2022, nr 4, poz. 54;

z 3 lutego 2022 r., II CSKP 415/22; z 3 lutego 2022 r., II CSKP 459/22; z 9 grudnia

2022 r., II CSKP 1262/22; z 3 marca 2022 r., II CSKP 520/22; z 23 marca 2022 r.,

II CSKP 532/22; z 30 czerwca 2022 r., II CSKP 656/22, OSNC-ZD 2022, nr 4, poz. 52;

z 30 czerwca 2022 r., II CSKP 676/22; z 10 maja 2022 r., II CSKP 694/22; z 20 maja

2022 r., II CSKP 713/22; z 8 listopada 2022 r., II CSKP 1153/22; z 19 maja 2022 r.,

II CSKP 1104/22; z 18 sierpnia 2022 r., II CSKP 387/22; z 20 maja 2022 r., II CSKP

403/22; z 23 czerwca 2022 r., II CSKP 487/22; z 26 kwietnia 2022 r., II CSKP 550/22;

z 8 listopada 2022 r., II CSKP 674/22; z 26 maja 2022 r., II CSKP 711/22; z 19 maja

2022 r., II CSKP 792/22; z 20 maja 2022 r., II CSKP 796/22; z 24 czerwca 2022 r.,

II CSKP 10/22; z 30 czerwca 2022 r., II CSKP 883/22; z 20 maja 2022 r., II CSKP

943/22; z 8 września 2022 r., II CSKP 1094/22, OSNC-ZD 2022, nr 4, poz. 53;

z 26 stycznia 2023 r., II CSKP 875/22; z 7 lutego 2023 r., II CSKP 1334/22;

z 22 lutego 2023 r., II CSKP 1442/22; z 8 marca 2023 r. II CSKP 1095/22; II CSKP

1095/22; z 26 stycznia 2023 r., II CSKP 722/22; z 8 lutego 2023 r., II CSKP 483/22;

z 28 lutego 2023 r., II CSKP 1440/22; z 17 marca 2023 r., II CSKP 924/22;

z 12 kwietnia 2023 r., II CSKP 1531/22; z 6 czerwca 2023 r., II CSKP 1159/22;

z 26 stycznia 2023 r., II CSKP 272/22; z 26 stycznia 2023 r., II CSKP 454/22;

z 31 stycznia 2023 r., II CSKP 1200/22; z 8 lutego 2023 r., II CSKP 978/22;

z 20 lutego 2023 r., II CSKP 809/22; z 31 marca 2023 r., II CSKP 1052/22; z 31 marca

2023 r., II CSKP 775/22; z 13 maja 2022 r., II CSKP 464/22; z 23 maja 2023 r.,

II CSKP 973/22; z 30 maja 2023 r., II CSKP 1536/22; z 29 listopada 2023 r., II CSKP

1461/22; z 18 października 2023 r., II CSKP 1722/22, z 27 marca 2024 r., II CSKP

1258/22, z 13 listopada 2024 r., II CSKP 854/24; z 9 stycznia 2025 r., II CSKP 30/23;

z 28 lutego 2025 r., II CSKP 278/23; z 16 maja 2025, II CSKP 201/23,

i z 10 października 2025 r. II CSKP 471/24).

W orzecznictwie Sądu Najwyższego nie budzi wątpliwości, że określenie

wysokości należności obciążającej kredytobiorcę z odwołaniem do tabel kursowych

ustalanych jednostronnie przez bank, bez wskazania obiektywnych kryteriów

oznaczania kursu waluty jest nietransparentne, pozostawia pole do arbitralnego

działania banku i obciąża kredytobiorcę nieprzewidywalnym ryzykiem oraz narusza

równorzędność stron umowy kredytu (zob. np. wyroki SN: z 26 maja 2022 r., II CSKP

650/22, OSNC-ZD 2022, nr 4, poz. 48; z 13 października 2022 r., II CSKP 864/22,

I CSK 1168/26

8

OSNC 2023, nr 5, poz. 50, i z 5 lutego 2025 r., II CSKP 1973/22). Takie

postanowienia umowne, kształtując prawa i obowiązki konsumenta w sposób

sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy, są niedozwolone

i nie wiążą konsumenta w świetle art. 3851 k.c. (zob. np. wyroki SN: z 13 maja 2022

r., II CSKP 464/22; z 27 maja 2022 r., II CSKP 314/22; z 9 września 2022 r., II CSKP

794/22; z 28 października 2022 r., II CSKP 902/22, i z 20 września 2024 r., II CSKP

1094/23). Postanowienia te należy uznać za niedozwolone niezależnie od tego, czy

swoboda banku w ustaleniu kursu jest pełna, czy też w jakiś sposób ograniczona,

np. w razie wprowadzenia możliwych maksymalnych odchyleń od kursu ustalanego

z wykorzystaniem obiektywnych kryteriów (tak np. SN w wyroku: z 22 stycznia

2016 r., I CSK 1049/14, OSNC 2016, nr 11, poz. 134; z 24 października 2018 r.,

II CSK 632/17; z 4 kwietnia 2019 r., III CSK 159/17; z 9 maja 2019 r., I CSK 242/18;

z 2 czerwca 2021 r., I CSKP 55/21; z 30 maja 2023 r., II CSKP 1536/22; z 22 czerwca

2023 r., II CSKP 1484/22; z 23 czerwca 2023 r., II CSKP 1464/22, i z 12 grudnia

2023 r., II CSKP 1549/22).

Trzeba również podkreślić, że konsekwencją stwierdzenia, iż dane

postanowienie umowne ma charakter niedozwolony w rozumieniu art. 3851 § 1 k.c.,

jest działająca ex lege sankcja bezskuteczności niedozwolonego postanowienia,

połączona z przewidzianą w art. 3851 § 2 k.c. zasadą związania stron umową

w pozostałym zakresie (zob. m.in uchwałę SN z 29 czerwca 2007 r., III CZP 62/07,

OSNC 2008, nr 7-8, poz. 87, oraz uchwałę składu siedmiu sędziów SN z 7 maja 2021

r., III CZP 6/21, OSNC 2021, nr 9, poz. 56, a także m.in. wyroki SN: z 30 maja 2014

r., III CSK 204/13; z 1 marca 2017 r., IV CSK 285/16; z 24 października 2018 r.,

II CSK 632/17, i z 8 lutego 2023 r., II CSKP 978/22). Uznanie bowiem, że

postanowienia dotyczące przeliczania kwoty kredytu i uiszczanych spłat na walutę

obcą są niedozwolonymi postanowieniami umownymi oznacza, że zgodnie

z art. 3851 § 1 zd. 1 k.c., nie wiążą one kredytobiorców.

W uchwale składu całej Izby Cywilnej Sądu Najwyższego z 25 kwietnia

2024 r., III CZP 25/22 (OSNC 2024, nr 12, poz. 118), rozstrzygnięto, że w razie

uznania, iż postanowienie umowy kredytu indeksowanego lub denominowanego

odnoszące się do sposobu określania kursu waluty obcej stanowi niedozwolone

postanowienie umowne i nie jest wiążące, w obowiązującym stanie prawnym nie

można przyjąć, że miejsce tego postanowienia zajmuje inny sposób określenia kursu

I CSK 1168/26

9

waluty obcej wynikający z przepisów prawa lub zwyczajów (pkt 1), a ponadto w razie

niemożliwości ustalenia wiążącego strony kursu waluty obcej w umowie kredytu

indeksowanego lub denominowanego umowa nie wiąże także w pozostałym zakresie

(pkt 2). Zbędne jest przytaczanie argumentów szeroko przedstawionych

w uzasadnieniu tej uchwały, do której należy odesłać, przypominając, że według

art. 87 § 1 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym uchwała składu

całej izby, z chwilą jej podjęcia, uzyskuje moc zasady prawnej, co oznacza, że wiąże

inne składy Sądu Najwyższego.

Wejście w życie ustawy antyspreadowej, którą w art. 69 pr.bank. dodano

ustęp 3, nie wpłynęło na ocenę abuzywności postanowień umów kredytu zawartych

wcześniej oraz konsekwencji prawnych wynikających z tej oceny (zob. m.in. wyroki

SN: z 11 grudnia 2019 r., V CSK 382/18, OSNC-ZD 2021, nr B, poz. 20; z 26 kwietnia

2022 r., II CSKP 550/22; z 10 maja 2022 r., II CSKP 285/22, i z 28 października

2022 r., II CSKP 894/22; postanowienie SN z 28 listopada 2022 r., I CSK 934/22).

Dzieje się tak, ponieważ oceny czy postanowienie umowne jest niedozwolone,

dokonuje się według stanu z chwili zawarcia umowy (zob. uchwała SN z 20 czerwca

2018 r., III CZP 29/17, OSNC 2019, nr 1, poz. 2) i od tego momentu klauzule

abuzywne nie są wiążące dla konsumenta, chyba że konsument wyrazi świadomą

wolę objęcia go takim postanowieniem umownym. Skutek niezwiązania klauzulą

abuzywną ex tunc, oznacza, że zdarzenia o charakterze następczym w stosunku do

daty zawarcia umowy zawierającej taką klauzulę pozostają bez znaczenia dla

niewiążącego charakteru niedozwolonych postanowień umownych.

Jednocześnie nie budzi wątpliwości, że stwierdzenie niedozwolonego

charakteru postanowienia w umowie kredytu może uzasadniać uznanie umowy za

nieważną, także w sytuacji, gdy doszło do całkowitej spłaty kredytu (zob. np. uchwała

składu siedmiu sędziów SN z 7 maja 2021 r. – zasada prawna – III CZP 6/21; uchwała

SN z 16 lutego 2021 r., III CZP 11/20, OSNC 2021, nr 6, poz. 40; postanowienie Sądu

Najwyższego z 6 lipca 2021 r., III CZP 41/20; wyroki TSUE z 3 października 2019 r.,

C-260/18, i z 29 kwietnia 2021 r., C-19/20).

Nie można także przyjąć, że przedstawione przez skarżącego zagadnienie

dotyczące możliwości stosowania art. 5 k.c. powinno stanowić podstawę przyjęcia

skargi kasacyjnej do rozpoznania. Pytanie skarżącego zostało skonstruowane na

założeniu, że dochodzenie przez konsumenta ochrony po całkowitej spłacie kredytu

I CSK 1168/26

10

może stanowić nadużycie prawa podmiotowego. Tymczasem sama okoliczność, że

konsument wykonał umowę, nie może prowadzić do wniosku, że późniejsze

powołanie się przez niego na ochronę wynikającą z przepisów o niedozwolonych

postanowieniach umownych stanowi korzystanie z prawa sprzecznie z jego

społeczno-gospodarczym przeznaczeniem lub zasadami współżycia społecznego

(postanowienie SN z 25 sierpnia 2026 r., I CSK 1199/26).

Okoliczność, że kredytobiorca w dniu zawarcia umowy kredytu był już stroną

kredytu powiązanego z walutą obcą, kredytobiorca miał doświadczenie w zawieraniu

i wykonywaniu umowy kredytu powiązanego z walutą obcą i miał świadomość

w zakresie zmienności kursów również nie tworzy nowego problemu prawnego,

wymagającego rozstrzygnięcia przez Sąd Najwyższy. Okoliczność ta również była

badana w orzecznictwie (zob. wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej

z 3 września 2015 r., C-110/14).

Nie sposób także pominąć, że drugie zagadnienie prawne zostało

sformułowane przy przyjęciu założenia, że umowa kredytu zawarta przez strony była

umową kredytu walutowego. Tymczasem Sąd odwoławczy w uzasadnieniu

zaskarżonego wyroku trafnie zwrócił uwagę, że strony sporu łączyła umowa kredytu

denominowanego. Tym samym nie sposób uznać, aby wyjaśnienie przedstawionego

przez skarżący bank zagadnienia miało znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy

(postanowienie SN z 15 listopada 2023 r., I CSK 2295/23, i z 29 kwietnia 2026 r.,

I CSK 606/26).

Odnosząc się natomiast do ostatniego ze sformułowanych przez skarżącego

zagadnień, należy przypomnieć, że w uchwale składu całej Izby Cywilnej Sądu

Najwyższego z 25 kwietnia 2024 r., III CZP 25/22 (OSNC 2024, nr 12, poz. 118),

rozstrzygnięto już, że jeżeli w wykonaniu umowy kredytu, która nie wiąże z powodu

niedozwolonego charakteru jej postanowień, bank wypłacił kredytobiorcy całość lub

część kwoty kredytu, a kredytobiorca dokonywał spłat kredytu, powstają samodzielne

roszczenia o zwrot nienależnego świadczenia na rzecz każdej ze stron (pkt 3).

Również i w tym zakresie zbędne jest przytaczanie argumentów szeroko

przedstawionych w uzasadnieniu tej uchwały.

Powyższego nie zmienia wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej

z 19 czerwca 2025 r., C-396/24, powołany przez skarżącego, w którym wskazano,

że art. 7 ust. 1 dyrektywy 93/13 należy interpretować w ten sposób, iż stoi on na

I CSK 1168/26

11

przeszkodzie orzecznictwu krajowemu, zgodnie z którym w przypadku gdy warunek

umowy kredytu uznany za nieuczciwy prowadzi do nieważności tej umowy,

przedsiębiorca ma prawo żądać od konsumenta zwrotu całej nominalnej kwoty

udzielonego kredytu, niezależnie od kwoty spłat dokonanych przez konsumenta

w wykonaniu tej umowy i niezależnie od pozostałej do spłaty kwoty. Wyrok ten odnosi

się bowiem do żądań przedsiębiorcy (banku), a nie konsumenta.

Należy podzielić stanowisko wyrażone w wyroku Sądu Najwyższego

z 5 września 2025 r., II CSKP 550/24, że wydanie przez Trybunał Sprawiedliwości

Unii Europejskiej wyroku z 19 czerwca 2025 r. nie mogło mieć bezpośredniego

wpływu na związanie Sądu Najwyższego uchwaloną zasadą prawną. Dokonana

przez Trybunał wykładnia przepisów dyrektywy ma to znaczenie, że przy stosowaniu

przepisów prawa polskiego sąd jest zobowiązany tak je interpretować, aby osiągnąć

zgodność z dyrektywą w rozumieniu, jakie prezentuje Trybunał. Obowiązek ten jest

jednak ograniczony przez ogólne zasady wykładni prawa i nie może służyć za

podstawę dla dokonywania wykładni prawa krajowego contra legem. Nie zaistniała

przy tym potrzeba rozważenia zasadności odstąpienia od uchwalonej przez skład

całej Izby Cywilnej Sądu Najwyższego 25 kwietnia 2024 r., III CZP 25/22, zasady

prawnej, gdyż zastosowanie teorii dwóch kondykcji na korzyść konsumenta nie stoi

w sprzeczności z art. 7 ust. 1 dyrektywy 93/13, przy uwzględnieniu jego interpretacji

przyjętej w wyroku z 19 czerwca 2025 r., C-396/24.

Ponadto, konsekwencje przyjęcia w okolicznościach sprawy teorii dwóch

kondykcji są zgodne z wolą konsumenta i dla niego korzystne. Nie sposób nie

zauważyć, że odmiennie kształtowała się sytuacja procesowa w sprawie, która była

podstawą do wydania powyższego wyroku Trybunału. Z tego względu stanowisko

zajęte w wyroku z 19 czerwca 2025 r., C-396/24, nie może być rozciągane na każdy

spór między konsumentem a bankiem powstały na tle umowy kredytu. W istocie jego

znaczenie jest ograniczone jedynie do specyficznej sytuacji, w której bank dochodzi

od konsumenta roszczeń spełnionych na podstawie nieważnej umowy kredytu (tak

też SN w postanowieniu z 20 listopada 2025 r. I CSK 2570/25, i z 28 stycznia 2026

r., I CSK 3285/25).

Mając na względzie powyższe rozważania, Sąd Najwyższy stoi na stanowisku,

że zaprezentowane w skardze kasacyjnej problemy prawne były już dostatecznie

wyjaśniane w orzecznictwie. W związku z tym przedstawione w skardze kasacyjnej

I CSK 1168/26

12

zagadnienia prawne nie mają waloru nowości i nie są zagadnieniami istotnymi,

których wyjaśnienie przyczyni się do rozwoju prawa.

7. Natomiast oparcie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania na

potrzebie wykładni przepisów prawa budzących poważne wątpliwości lub

wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów (art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c.) wymaga

wykazania, jaki konkretny przepis prawa, zastosowany w danej sprawie, jest

przedmiotem rozbieżnej wykładni w judykaturze sądowej i na czym rozbieżność ta

polega, co wymaga przytoczenia orzeczeń sądów wydanych w takich samych lub

istotnie zbliżonych stanach faktycznych, względnie, jaki konkretny przepis prawa,

zastosowany w danej sprawie, wymaga interpretacji ze strony Sądu Najwyższego,

z czego potrzeba ta wynika i z jakich powodów dotychczasowy dorobek doktryny

i orzecznictwa jest w tej mierze niewystarczający. Nieodzowne jest ponadto,

podobnie jak w przypadku przyczyny kasacyjnej określonej w art. 3989 § 1 pkt 1

k.p.c., wykazanie związku między oczekiwaną od Sądu Najwyższego wykładnią

prawa a wynikiem postępowania kasacyjnego (postanowienia SN: z 15 października

2002 r., II CZ 102/02; z 29 lipca 2015 r., I CSK 980/14, i z 19 czerwca 2018 r., IV CSK

56/18).

Skarżący nie zdołał również wykazać przesłanki z art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c. Nie

istnieje bowiem potrzeba wykładni przepisów prawa, jeżeli Sąd Najwyższy co do

podnoszonych kwestii wyraził już swój pogląd we wcześniejszym orzecznictwie, a nie

zachodzą okoliczności uzasadniające zmianę przyjętego stanowiska. Tymczasem

przepisy przywołane przez pozwaną zostały już wielokrotnie omówione przez Sąd

Najwyższy i Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w licznych orzeczeniach.

8. Z tych względów Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do

rozpoznania (art. 3989 § 1 a contrario k.p.c.).

9. Rozstrzygnięcie o zwrocie części opłaty uiszczonej od skargi kasacyjnej

w związku z nieprzyjęciem jej do rozpoznania uzasadnia art. 79 ust. 1 pkt 2 lit. b

i ust. 3 w zw. z art. 80a u.k.s.c.

(K.W.)

I CSK 1168/26

13

[SOP]