Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi w sporze o spadek po ustnym testamencie

W związku ze skargą kasacyjną wnioskodawczyni K.G. od postanowienia

Sądu Okręgowego w Bielsku – Białej z 16 listopada 2023 r.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do

rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje

potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub

wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność

postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Cel wymagania

przewidzianego w art. 3984 § 2 k.p.c. może być osiągnięty jedynie przez powołanie

i uzasadnienie istnienia przesłanek umożliwiających realizację publicznoprawnych

funkcji skargi kasacyjnej. Tylko na tych przesłankach Sąd Najwyższy może oprzeć

I CSK 1286/26

2

rozstrzygnięcie o przyjęciu lub odmowie przyjęcia skargi kasacyjnej do

rozpoznania. Dopuszczenie i rozpoznanie skargi kasacyjnej ustrojowo i procesowo

jest uzasadnione jedynie w tych sprawach, w których mogą być zrealizowane jej

funkcje publicznoprawne. Nie w każdej zatem sprawie, nawet w takiej, w której

rozstrzygnięcie oparte jest na błędnej subsumpcji czy wadliwej wykładni prawa,

skarga kasacyjna może być przyjęta do rozpoznania. Podkreślenia wymaga, że

Sąd Najwyższy nie jest trzecią instancją sądową i nie jest jego rolą korygowanie

ewentualnych błędów w zakresie stosowania czy wykładni prawa w każdej

indywidualnej sprawie.

Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżąca oparła na

przesłance uregulowanej w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. Przesłanka ta nie została

spełniona.

Powołanie się przez autora skargi kasacyjnej na oczywistą zasadność skargi

kasacyjnej zobowiązuje go do przedstawienia wywodu prawnego zmierzającego do

wykazania kwalifikowanej postaci naruszenia przepisów prawa materialnego lub

procesowego polegającej na jego oczywistości, widocznej prima facie, przy

wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej, co daje podstawy do uznania skargi

za oczywiście uzasadnioną, tj. podlegającą uwzględnieniu (zob. postanowienia

Sądu Najwyższego: z 11 grudnia 2009 r., II PK 223/0; z 3 lutego 2010 r., II PK

304/09; z 7 maja 2010 r., V CSK 459/09). Oczywista zasadność skargi kasacyjnej

zachodzi bowiem wówczas, gdy z samej jej treści wynika w sposób jednoznaczny,

że wskazane w skardze podstawy zasługują na uwzględnienie. Oznacza to, że

z argumentów przedstawionych we wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania, bez

konieczności dokonywania pogłębionej analizy prawnej lub czynności procesowych

sądu, wynika jaskrawa sprzeczność orzeczenia z przepisami prawa

niepodlegającymi różnej wykładni i niepozostawiającymi sądowi swobody oceny

albo z podstawowymi zasadami orzekania obowiązującymi w demokratycznym

państwie prawa. O ile bowiem do uwzględnienia skargi wystarczy, że jej podstawy

są usprawiedliwione, o tyle do przyjęcia skargi do rozpoznania niezbędna jest jej

oczywista zasadność w wyżej przedstawionym rozumieniu. W świetle motywów

zaskarżonego postanowienia nie można jednak przyjąć, że nastąpiły uchybienia

o charakterze elementarnym.

I CSK 1286/26

3

Skarżąca wskazała, że oczywista zasadność jej skargi kasacyjnej wynika

z faktu, iż „Sąd Okręgowy w Bielsku-Białej zmieniając postanowienie Sądu

Rejonowego w Żywcu z dnia 11 lipca 2023 r., sygn. akt I Ns 657/22 doprowadził do

tego, iż wola spadkodawczyni nie została uwzględniona. Rozmiar nieprawidłowości

popełnionych przy wydawaniu zaskarżonego orzeczenia usprawiedliwia odstąpienie

od wynikającej z zasady państwa prawnego - ochrony przynależnej powadze

rzeczy osądzonej poprzez zmianę lub uchylenie zaskarżonego postanowienia.”

Należy przypomnieć, że oceniając wynikającą z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.

przesłankę oczywistej zasadności skargi kasacyjnej trzeba dostrzec, że ma ona

charakter wyjątkowy. W konsekwencji, w judykaturze Sądu Najwyższego przyjmuje

się, że oczywista zasadność skargi powinna dać się stwierdzić „na pierwszy rzut

oka”, bez zbytniego wgłębiania się w sprawę (por. postanowienie Sądu

Najwyższego z 2 sierpnia 2007 r., III UK 45/07).

Natomiast uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do

rozpoznania w zakresie, w jakim skarżąca wskazuje na oczywistą zasadność

wniesionej przez siebie skargi, jest bardzo lakoniczne i nie zawiera argumentów

przekonujących o tym, że faktycznie w sprawie zaktualizowała się przyczyna

kasacyjna, o której mowa w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.

W uzasadnieniu zakażonego postanowienia Sąd Okręgowy przeprowadził

obszerną analizę materiału dowodowego, przedstawiając uporządkowane

argumenty, przemawiające za odmienną niż przyjął Sąd pierwszej instancji ich

oceną, prowadzącą do nieuwzględnienia wniosku K.G., a zatem do zmiany

orzeczenia Sądu Rejonowego z 11 lipca 2023 r.

Nie sposób uznać, że skarga kasacyjna, zawierająca jedynie polemikę

wnioskodawczyni z rozumowaniem Sądu drugiej instancji, jest oczywiście

uzasadniona. Należy przy tym zauważyć, że zmiana przez Sąd Okręgowy

korzystnego dla skarżącej postanowienia Sądu pierwszej instancji wynikała nie

z odmiennej wykładni przepisów prawa, a z dokonania odmiennej oceny dowodów

i dokonania odmiennych ustaleń faktycznych (ustalenia, że niedoszło do

sporządzenia 10 grudnia 2021 r. testamentu ustnego). Ocena dowodów i polemika

z ustaleniami faktycznymi nie może być podstawą skargi kasacyjnej (art. 398³ § 3

k.p.c.)

I CSK 1286/26

4

Uznać zatem należy, że wskazane we wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej

przyczyny nie uzasadniają jej przyjęcia do rozpoznania.

Wobec powyższego, na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c., Sąd Najwyższy orzekł

jak w sentencji.

(M.M.)

[SOP]