Sąd Najwyższy nie przyjął skarg obu spółek na wyrok w sprawie kary umownej

Wyrokiem z 22 sierpnia 2025 r. Sąd Apelacyjny w Białymstoku, w sprawie

z powództwa I. spółki akcyjnej w K. przeciwko B. spółce z ograniczoną

odpowiedzialnością w B., o zapłatę, na skutek apelacji powoda od wyroku Sądu

Okręgowego w Białymstoku z 25 lutego 2021 r., zmienił zaskarżony wyrok w części

(I), oddalił powództwo w pozostałym zakresie (II), oddalił apelację powoda w

pozostałym zakresie (pkt IV) oraz rozstrzygnął o kosztach postępowania w obu

instancjach (pkt II i IV).

I CSK 1320/26

2

Wyrok został zaskarżony przez stronę powodową i pozwaną. W obu

skargach kasacyjnych jako uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do

rozpoznania wskazano, że skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Obie skargi kasacyjne nie kwalifikowały się do przyjęcia celem

merytorycznego rozpoznania.

Skarga kasacyjna została ukształtowana w przepisach Kodeksu

postępowania cywilnego jako nadzwyczajny środek zaskarżenia, nakierowany na

ochronę interesu publicznego przez zapewnienie rozwoju prawa, jednolitości

orzecznictwa oraz prawidłowej wykładni, a także w celu usunięcia z obrotu

prawnego orzeczeń wydanych w postępowaniu dotkniętym nieważnością lub

oczywiście wadliwych, nie zaś jako ogólnie dostępny środek zaskarżenia orzeczeń

umożliwiający rozpoznanie sprawy w kolejnej instancji sądowej. Konieczna selekcji

skarg pod kątem realizacji tego celu odbywa się w drodze badania zasadności

wniosku skarżącego o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania. Przesłanki

pozytywnej weryfikacji tego wniosku określa art. 3989 § 1 k.p.c. Są nimi:

(1) występowanie w sprawie istotnego zagadnienia prawnego; (2) istnienie potrzeby

wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących

rozbieżności w orzecznictwie sądów; (3) nieważność postępowania lub

(4) oczywista zasadność skargi. Dokonując tej weryfikacji, Sąd Najwyższy bada

jedynie to, czy w sprawie zaistniała przynajmniej jedna z przesłanek

uzasadniających wniosek o przyjęcie jej do rozpoznania, nie zaś podstawy

kasacyjne i ich uzasadnienie.

Przewidziana w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. oczywista zasadność skargi

kasacyjnej zachodzi wówczas, gdy z jej treści, bez potrzeby bez potrzeby czynienia

pogłębionej analizy prawnej, wynika, że przytoczone podstawy kasacyjne

uzasadniają uwzględnienie skargi. Skarżący twierdząc, że skarga kasacyjna jest

oczywiście uzasadniona, powinien wyjaśnić w czym ta oczywistość się wyraża oraz

uzasadnić to twierdzenie. Oznacza to powinność wykazania kwalifikowanej postaci

I CSK 1320/26

3

naruszenia prawa materialnego lub procesowego możliwej do ustalenia prima facie

przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej, przy czym musi ono

dodatkowo prowadzić do wydania oczywiście nieprawidłowego orzeczenia

(zob. postanowienia SN z: 8 października 2015 r., IV CSK 189/15;

10 stycznia 2003 r., V CZ 187/02, OSNC 2004, nr 3, poz. 49; 14 lipca 2005 r.,

III CZ 61/05, OSNC 2006, nr 4, poz. 75; 26 kwietnia 2006 r., II CZ 28/06). Ze

względu na wyjątkowy charakter tej przesłanki, oczywista zasadność skargi

kasacyjnej powinna dać się stwierdzić „na pierwszy rzut oka”, bez zbytniego

wgłębiania się w sprawę (zob. postanowienie SN z 2 sierpnia 2007 r., III UK 45/07).

Obydwa wnioski o przyjęcie do rozpoznania niniejszej skargi kasacyjnej nie

spełniają powyższych kryteriów.

Uzasadnienie wniosku w obu skargach opiera się na bardzo szczegółowej

analizie stanu faktycznego sprawy. W przypadku strony pozwanej są to ustalenia

co do poprawności wyliczeń kar umownych oraz ustalenia faktyczne co do efektu

negocjacji toczących się 7 grudnia 2011 r. Wniosek powoda opiera się na

kwestionowaniu ustaleń faktycznych co do okresu, za który naliczono karę

umowną. Tymczasem Sąd Najwyższy nie jest uprawniony do weryfikowania

w ramach kontroli kasacyjnej ustaleń faktycznych poczynionych przez sądy

powszechne (art. 3983 § 3 k.p.c.). Należy podkreślić, że Sąd Apelacyjny

szczegółowo uzasadnił swoje rozstrzygnięcie. Wyjaśnił zasady ustalania okresu

opóźnienia, zasady naliczania i miarkowania kary umownej jak również pozostałe

kwestie prawne występujące w sprawie. Nie ma jakichkolwiek podstaw do

przyjęcia, że taka ocena prawna jest oczywiście wadliwa. Niezależnie od

powyższego należy podkreślić, że katalog kryteriów pozwalających na miarkowanie

kary umownej jest otwarty, a decyzja sądu w tym zakresie jest silnie warunkowana

okolicznościami faktycznymi konkretnej sprawy (zob. uchwała SN

z 6 listopada 2003 r., III CZP 61/03, OSNC 2004, nr 5, poz. 69, wyrok SN

z 13 czerwca 2003 r., III CKN 50/01, wyrok SN z 6 maja 2004 r., II CK 261/03,

wyrok SN z 16 stycznia 2009 r., III CSK 198/08, wyrok SN z 2 kwietnia 2014 r.,

IV CSK 416/13, wyrok SN z 12 lutego 2015 r., IV CSK 276/14).

Z przytoczonych względów należało odmówić przyjęcia obu skarg kasacyjnych

do rozpoznania (art. 3989 § 2 k.p.c.). O kosztach postępowania kasacyjnego

I CSK 1320/26

4

orzeczono na podstawie art. 98 § 1 i art. 99 k.p.c. w związku z art. 108 § 1,

art. 391 § 1 i art. 39821 k.p.c. w zw. z § 2 pkt 7, § 10 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia

Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za

czynności radców prawnych (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r., poz. 1935).

Aleksander Stępkowski

(M.M.)

[r.g.]