Sąd Najwyższy nie przyjął skargi banku w sporze o nieważny kredyt hipoteczny z 2005 roku

Wyrokiem z 21 października 2022 r. Sąd Okręgowy w Koszalinie ustalił, że

umowa kredytu hipotecznego z 11 marca 2005 r. zawarta pomiędzy powodami

M.K. i I.A. a pozwanym Bank spółką akcyjną w W. jest nieważna (pkt 1); zasądził

od pozwanego na rzecz powodów łącznie kwoty 380 226,77 zł oraz 32 601,30 CHF

z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od 13 lipca 2021 r. do dnia zapłaty (pkt 2) i

orzekł o kosztach procesu (pkt 3).

Wyrokiem z 17 września 2024 r. Sąd Apelacyjny w Szczecinie - orzekając na

skutek apelacji pozwanego i wobec częściowego cofnięcia przez powodów

powództwa na skutek potrącenia przez powodów wzajemnych wierzytelności

wynikających z bezskuteczności (nieważności) umowy o kredyt – zmienił

I CSK 1376/25

2

zaskarżony wyrok w punkcie drugim w ten sposób, że zasądził od pozwanego

łącznie na rzecz powodów kwotę 178 676,92 zł oraz 32 601,30 franków

szwajcarskich - wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od 3 sierpnia 2024 r.

oraz ustawowe odsetki za opóźnienie od kwoty 380 226,77 zł i 32 601,30 CHF za

dzień 13 lipca 2021 r.; w pozostałym zakresie uchylił zaskarżony wyrok w punkcie

drugim i umorzył postępowanie w tej części; oddalił apelację w pozostałym zakresie

i orzekł o kosztach postępowania apelacyjnego.

Orzeczenie to zostało zaskarżone skargą kasacyjną przez pozwanego.

Skarżący we wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania powołał się na przesłankę

z art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c.

Zdaniem skarżącego istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych

budzących poważne wątpliwości i wywołujących rozbieżności w orzecznictwie

sądów powszechnych, tj. art. 498 § 1 i 2 k.c.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna jest nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia, którego

rozpoznanie przez Sąd Najwyższy musi być uzasadnione względami o szczególnej

doniosłości, wykraczającymi poza indywidualny interes skarżącego, a mającymi

swoje źródło w interesie publicznym. Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy

przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne

zagadnienie prawne, potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne

wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi

nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Sąd

Najwyższy w ramach przedsądu bada tylko wskazane w skardze kasacyjnej

okoliczności uzasadniające jej przyjęcie do rozpoznania, a nie podstawy kasacyjne

i ich uzasadnienie. Cel wymagania określonego w art. 3984 § 2 k.p.c. może być

osiągnięty tylko przez powołanie i uzasadnienie istnienia przesłanek o charakterze

publicznoprawnym, które będą mogły stanowić podstawę oceny skargi kasacyjnej

pod kątem przyjęcia jej do rozpoznania. Sąd Najwyższy nie jest trzecią instancją

sądową i nie jest jego rolą usuwanie błędów w zakresie wykładni i stosowania

prawa w każdej indywidualnej sprawie.

I CSK 1376/25

3

Oparcie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania na tym, że

istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub

wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów wymaga wykazania, że

określony przepis prawa, mimo że budzi poważne wątpliwości, nie doczekał się

wykładni albo niejednolita wykładnia wywołuje wyraźnie wskazane przez

skarżącego rozbieżności w orzecznictwie w odniesieniu do identycznych lub

podobnych stanów faktycznych, które należy przytoczyć. Nie istnieje przy tym

potrzeba wykładni przepisów prawa, jeżeli Sąd Najwyższy zajął już stanowisko

w kwestii tego zagadnienia oraz wykładni przepisów i wyraził swój pogląd we

wcześniejszych orzeczeniach, a nie zachodzą żadne okoliczności uzasadniające

zmianę tego poglądu (zob. m. in. postanowienia Sądu Najwyższego z 17 marca

2015 r., I PK 4/15, niepubl.; z 23 kwietnia 2015 r., I CSK 691/14, niepubl.; i z 12

grudnia 2008 r., II PK 220/08, niepubl.).

Przedstawione przez skarżącego argumenty nie wskazują na potrzebę

dokonania wykładni art. 498 § 1 i 2 k.c. Z uzasadnienia wniosku o przyjęcie skargi

kasacyjnej do rozpoznania wynika, że intencją skarżącego jest jedynie

potwierdzenie dominującego w orzecznictwie sądowym poglądu, zgodnie z którym

jedną z przesłanek pozytywnych potrącenia jest wymagalność obu wierzytelności,

a przynajmniej wymagalność wierzytelności przedstawionej do potrącenia.

Uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania nie wskazuje na istnienie

w sprawie wątpliwości wykładniczych związanych z problematyką potrącenia lecz

sprowadza się do kwestionowania prawidłowości rozstrzygnięcia Sądu

Apelacyjnego w zakresie kwoty skutecznie potrąconej przez powodów

z perspektywy wymagalności ich roszczenia wzajemnego oraz treści art. 499

zdanie drugie k.c.

Ponadto problematyka zarzutu potrącenia wielokrotnie była przedmiotem

orzecznictwa Sądu Najwyższego a sprawy dotyczące kredytów frankowych nie

zawierają, w kontekście wskazywanym przez skarżącego, odrębności

odbiegających od zasad ogólnych (zob. m.in. postanowienia Sądu Najwyższego

z 29 czerwca 2023 r., I CSK 5/23, niepubl. i z 10 czerwca 2026 r., I CSK 464/26).

Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej ( dalej: „TSUE”) już wyjaśnił, że w razie

stwierdzenia nieważności umowy kredytowej zawartej przez przedsiębiorcę

I CSK 1376/25

4

z konsumentem, konsument jest uprawniony do domagania się od przedsiębiorcy

zwrotu świadczeń spełnionych w wykonaniu tej umowy oraz odsetek za opóźnienie

od momentu upływu terminu nałożonego na danego przedsiębiorcę do wykonania

tego zobowiązania, po tym jak przedsiębiorca ten otrzyma wezwanie do zwrotu

tego świadczenia (zob. wyrok z 14 grudnia 2023 r., C-28/22). Powstanie stanu

wymagalności roszczenia o zwrot świadczenia spełnionego w wykonaniu nieważnej

umowy oraz stanu opóźnienia w realizacji tego roszczenia przez zobowiązanego,

nie jest uzależnione od stanowiska konsumenta co do braku jego zgody na dalsze

obowiązywanie umowy zawierającej klauzule abuzywne (zob. wyrok TSUE

z 7 grudnia 2023 r., C-140/22).

Ponadto w świetle orzecznictwa TSUE również bankowi – w przypadku

nieważności umowy kredytowej – przysługuje roszczenie o zwrot kapitału

wypłaconego konsumentowi w wykonaniu tej umowy, z odsetkami za opóźnienie od

dnia wezwania konsumenta do zapłaty (zob. wyrok z 15 czerwca 2023 r., C-520/21

oraz postanowienie z 11 grudnia 2023 r., C-756/22). Istotnych wyjaśnień w kwestii

wymagalności roszczeń kondykcyjnych konsumenta i banku, a tym samym

i wzajemnych roszczeń odsetkowych z perspektywy zarzutu potrącenia dostarcza

także wyrok TSUE z 22 stycznia 2026 r, C-902/24.

Z tych względów, na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c., Sąd Najwyższy odmówił

przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

(M.M.)

[SOP]