Zwrot nakładów na nieruchomość: skarga pozwanych odrzucona w części dotyczącej 20 032,75 zł

Wyrokiem z 6 listopada 2024 r. Sąd Apelacyjny w Krakowie w sprawie

z powództwa K.J. i S.J. przeciwko K.B. i W.B. o zapłatę i wydanie, na skutek

apelacji powodów od wyroku Sądu Okręgowego w Krakowie z 27 lipca 2021 r.

I CSK 1405/25

2

zmienił wyrok Sądu pierwszej instancji w punktach II i III w ten sposób, że nadał im

następującą treść: „II. zasądza od pozwanych K.B. i W.B. solidarnie na rzecz: -

powoda K.J. kwotę 60 098,25 zł (sześćdziesiąt tysięcy dziewięćdziesiąt osiem

złotych 25/100) z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 7 kwietnia 2020 r.

do dnia zapłaty; - powoda S.J. kwotę 20 032,75 zł (dwadzieścia tysięcy trzydzieści

dwa złote 75/100) z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 7 kwietnia 2020

r. do dnia zapłaty, oddalając powództwo w pozostałej części, III. zasądza od

pozwanych solidarnie na rzecz powoda K.J. kwotę 4007 zł tytułem kosztów

procesu” (pkt 1); oddalił apelację w pozostałej części (pkt 2), a także rozstrzygnął o

kosztach postępowania apelacyjnego oraz o niepokrytych wydatkach związanych z

opinią biegłego (pkt 3 i 4).

Pozwani wnieśli skargę kasacyjną od wyroku Sądu drugiej instancji,

zaskarżając go w całości oraz wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku

i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Apelacyjnemu w

Krakowie oraz o zasądzenie od powodów na swoją rzecz kosztów

dotychczasowego postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego za

postępowanie przed sądem pierwszej i drugiej instancji oraz kosztów postępowania

kasacyjnego według norm przepisanych.

Uzasadniając

wniosek o przyjęcie

skargi kasacyjnej do rozpoznania,

skarżący wskazali,

że wniesiona przez

nich skarga ma być oczywiście

uzasadniona.

Powodowie złożyli odpowiedź na skargę kasacyjną pozwanych, w której

wnieśli o odrzucenie skargi, ewentualnie o odmowę przyjęcia skargi do

rozpoznania, ewentualnie o jej oddalenie oraz o zasądzenie solidarnie od

pozwanych na swoją rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa

adwokackiego według norm prawem przepisanych.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna pozwanych podlegała odrzuceniu w zakresie punktu 1.

postanowienia, a w pozostałym zakresie nie kwalifikowała się do przyjęcia celem jej

merytorycznego rozpoznania.

I CSK 1405/25

3

Zgodnie z art. 3982 § 1 k.p.c. skarga kasacyjna jest niedopuszczalna m. in.

w sprawach o prawa majątkowe, w których wartość przedmiotu zaskarżenia jest

niższa niż pięćdziesiąt tysięcy złotych.

W rozpoznawanej sprawie zarówno pomiędzy powodami, jak i pozwanymi

zachodziło współuczestnictwo materialne. Powodowie dochodzili od pozwanych

solidarnie zapłaty w związku z poczynieniem nakładów na nieruchomość, której

pozwani są współwłaścicielami. Nakłady te zostały poczynione przez powoda oraz

jego zmarłą żonę, której następcami prawnymi są właśnie powodowie. K.J. wraz ze

zmarłą żoną pozostawali w ustroju ustawowej wspólności majątkowej małżeńskiej,

co oznacza, iż w skład spadku po E.J. weszła połowa wierzytelności o zwrot

nakładów, która w wyniku dziedziczenia podzieliła się w równych częściach na

rzecz spadkobierców. Każdy z powodów dochodził swojego własnego roszczenia w

indywidualnie oznaczonej wysokości.

Na etapie postępowania kasacyjnego każdy ze współuczestników

materialnych, podobnie jak każdy ze współuczestników formalnych, ma własny,

samodzielny interes w zaskarżeniu prawomocnego wyroku, co sprawia, że więź

prawna wiążąca współuczestników materialnych ulega istotnemu osłabieniu. Jeżeli

zatem wartość przedmiotu zaskarżenia w odniesieniu do każdego ze

współuczestników materialnych, niebędących współuczestnikami jednolitymi, nie

przekracza dolnego progu dopuszczalności skargi kasacyjnej, to skarga kasacyjna

jest niedopuszczalna (zob. postanowienia SN: z 9 marca 2005 r., I PZ 35/04, OSNP

2006, nr 1-2, poz. 15; z 26 listopada 2009 r., I CZ 78/09, z 9 listopada 2011 r., V

CSK 54/11; z 10 stycznia 2018 r., I CZ 137/17; z 19 stycznia 2018 r., I CZ 148/17; z

24 stycznia 2020 r., IV CSK 488/19, OSNC 2021, nr 2, poz. 12 i z 14 lipca 2022 r., I

CSK 1366/22).

Kwota zasądzona prawomocnie solidarnie od pozwanych na rzecz powoda

S.J. wynosiła 20 032,75 zł, w związku z czym w tym zakresie skarga kasacyjna,

mając na uwadze treść przywołanego wyżej art. 3982 § 1 k.p.c., była

niedopuszczalna.

Odrzuceniu jako niedopuszczalna podlegała również skarga w zakresie,

w jakim Sąd drugiej instancji, zmieniając wyrok Sądu a quo, częściowo oddalił

I CSK 1405/25

4

powództwo oraz w zakresie, w jakim Sąd odwoławczy oddalił w pozostałej części

apelację powodów. Pozwani nie mieli bowiem interesu prawnego w skarżeniu

wyroku Sądu drugiej instancji we wskazanym wyżej zakresie, ponieważ

rozstrzygnięcie to było dla nich w tej części korzystne (zob. uchwałę SN z 15 maja

2014 r., III CZP 88/13).

W pozostałym zakresie skarga kasacyjna pozwanych nie kwalifikowała się

do przyjęcia celem jej merytorycznego rozpoznania.

Skarga kasacyjna stanowi nadzwyczajny środek zaskarżenia, a zarazem

kwalifikowane pismo procesowe o ściśle określonej przez ustawę treści. Sąd

Najwyższy, rozpoznając ten nadzwyczajny środek zaskarżenia, nie jest trzecią

instancją sądową, lecz działa w interesie publicznym (postanowienie SN

z 27 stycznia 2009 r., V CSK 358/08), na rzecz państwa jako dobra wspólnego

(postanowienie SN z 11 lutego 2009 r., V CSK 388/08), jakkolwiek oczywiście nie

oznacza to braku indywidualnego interesu skarżącego w rozpoznaniu

nadzwyczajnego środka zaskarżenia, a w konsekwencji także weryfikacji tego

interesu (gravamen). Jednak przede wszystkim skarga kasacyjna ma służyć

ochronie prawidłowego wykonywania prawa oraz jego jednolitej wykładni. Interes

prywatny uwzględnia zaś tylko na tyle, na ile może się on stać podłożem

zaspokojenia interesu ogólnego (zob. aktualne uwagi w postanowieniu SN

z 4 lutego 2000 r., II CZ 178/99).

Koniecznej selekcji skarg pod kątem realizacji tego celu służy przewidziana

w art. 3989 k.p.c. instytucja przedsądu, w ramach której Sąd Najwyższy dokonuje

wstępnej oceny skargi kasacyjnej. Ten etap postępowania przed Sądem

Najwyższym jest ograniczony - co należy podkreślić - wyłącznie do zbadania

przesłanek przewidzianych w art. 3989 § 1 pkt 1-4 k.p.c., nie zaś merytorycznej

oceny skargi kasacyjnej (postanowienie SN z 12 marca 2024 r., I CSK 254/23).

Na etapie przedsądu Sąd Najwyższy nie dokonuje oceny merytorycznej

skargi (zarzutów), lecz ocenia wyłącznie wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do

rozpoznania oraz jego uzasadnienie. Wniosek ten stanowi element konstrukcyjny

skargi odrębny od podstaw skargi i ich uzasadnienia, które są oceniane dopiero,

gdy skarga kasacyjna zostanie przyjęta do rozpoznania.

I CSK 1405/25

5

Dla spełnienia wymagania przewidzianego w art. 3984 § 2 k.p.c. konieczne

jest zawarcie w skardze odrębnego wniosku o jej przyjęcie do rozpoznania,

zawierającego profesjonalny wywód prawny nawiązujący do wskazanych w art.

3989 § 1 k.p.c. przesłanek przedsądu ze wskazaniem, które z nich występują w

sprawie i z uzasadnieniem stanowiska skarżącego (postanowienie SN z 17

czerwca 2021 r., IV CSK 1/21).

Na tle przesłanki oczywistej zasadności skargi kasacyjnej w orzecznictwie

Sądu Najwyższego przyjmuje się, że nie każde naruszenie prawa, nawet oczywiste,

przesądza o zasadności skargi kasacyjnej (zob. w szczególności postanowienia

SN: z 15 lutego 2007 r., V CSK 485/06; z 3 marca 2020 r., V CSK 75/19). Sam

zarzut naruszenia, nawet oczywistego, określonego przepisu prawa nie prowadzi

wprost do oceny, że skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona, bowiem mimo

takiego naruszenia prawa, orzeczenie może być prawidłowe (postanowienia SN: z

10 stycznia 2003 r. V CZ 187/02, OSNC 2004, nr 3, poz. 49; z 6 listopada 2020 r.,

III CSK 110/20). Przesłanka „oczywistej zasadności skargi kasacyjnej" nie

odpowiada bowiem w pełni przesłance „oczywistego naruszenia prawa" przez

wydanie zaskarżonego orzeczenia (postanowienie SN z 20 lutego 2008 r., V CSK

512/07).

O oczywistej zasadności skargi można mówić jedynie w przypadku

stwierdzenia szczególnych, kwalifikowanych, wręcz rażących przypadków

naruszenia prawa przez sąd drugiej instancji, bez wnikliwego wgłębiania się

w merytoryczną analizę trafności orzeczenia (postanowienia SN: z 10 stycznia

2003 r. V CZ 187/02, OSNC 2004, nr 3, poz. 49; z 7 października 2010 r., I CSK

189/10; z 28 lipca 2011 r., I CSK 77/11), które powodują, że zaskarżone orzeczenie

jest wadliwe.

Uzasadniając stanowisko o oczywistej zasadności skargi, pozwani

ograniczyli się do wskazania, iż skarga zasługuje na przyjęcie do rozpoznania,

ponieważ jest oczywiście uzasadniona (art. 3989§ 1 pkt 4 k.p.c.). Zaskarżone

orzeczenie Sądu Okręgowego w sposób oczywisty bowiem ich zdaniem narusza

przepisy prawa materialnego, gdzie Sad drugiej instancji zastosował przepisy

dotyczące rozliczenia nakładów ujęte w art. 226 § 1 k.c. Samoistny posiadacz

I CSK 1405/25

6

w dobrej wierze, jak wskazują skarżący, może żądać zwrotu nakładów koniecznych

o tyle, o ile nie mają pokrycia w korzyściach, które uzyskał z rzeczy. Zwrotu innych

nakładów może żądać o tyle, o ile zwiększają wartość rzeczy w chwili jej wydania

właścicielowi.

Z wywodu tego nie sposób uznać, aby skarżący przedstawili argumenty

świadczące o oczywistej zasadności wniesionej przez nich skargi. Ze wskazanego

powyżej stanowiska nie wynika w ogóle, na czym miałoby polegać naruszenie

prawa, którego miał się dopuścić Sąd odwoławczy, co samo w sobie wyklucza

uznanie, że pozwani wykazali zaistnienie w niniejszej sprawie przyczyny kasacyjnej

określonej w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.

Z przytoczonych względów należało odmówić przyjęcia skargi kasacyjnej do

rozpoznania (art. 3989 § 2 k.p.c.).

Kamil Zaradkiewicz

[M.O.]

[a.ł]