Sąd Najwyższy nie przyjął skargi kasacyjnej w sprawie o podział majątku wspólnego

Określone w art. 3984 § 2 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. wymaganie

uzasadnienia w skardze kasacyjnej wniosku o przyjęcie jej do rozpoznania zostaje

spełnione, jeśli skarżący wykaże, że w sprawie występuje istotne zagadnienie

prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne

wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi

nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Cel

wymagania przewidzianego w art. 3984 § 2 k.p.c. może być zatem osiągnięty

jedynie przez powołanie i uzasadnienie istnienia przesłanek o charakterze

publicznoprawnym, które – zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. –

będą mogły stanowić podstawę oceny skargi kasacyjnej pod kątem przyjęcia jej do

I CSK 1439/24

2

rozpoznania. Na tych jedynie przesłankach Sąd Najwyższy może oprzeć

rozstrzygnięcie w kwestii przyjęcia bądź odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej do

rozpoznania.

W skardze kasacyjnej wniesionej od postanowienia Sądu Okręgowego

Warszawa-Praga w Warszawie z 19 września 2023 r. (sygn. akt IV Ca 2348/21)

pełnomocnik wnioskodawczyni A.S. oparł wniosek o jej przyjęcie do rozpoznania na

przesłankach określonych w art. 3989 § 1 pkt 1, 2 i 4 k.p.c. Wskazał występowanie

istotnego zagadnienia prawnego, ujmując je w trzech odrębnych punktach, podniósł

potrzebę wykładni art. 245 k.p.c. oraz argumentował, że skarga jest oczywiście

uzasadniona.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Odnośnie do pierwszej przesłanki, zgodnie z ugruntowanym w orzecznictwie

Sądu Najwyższego poglądem, za istotne zagadnienie prawne w rozumieniu art.

3989 § 1 pkt 1 k.p.c. uznaje się zagadnienie nowe i dotychczas niewyjaśnione.

Zagadnienie to musi mieć charakter istotny i być zagadnieniem ściśle jurydycznym,

tj. dającym się przedstawić w sposób syntetyczny i oderwany od kontrowersji

dotyczących ustaleń faktycznych lub oceny dowodów (zob. postanowienie Sądu

Najwyższego z 22 grudnia 2008 r., III CSK 285/08). Chodzi przy tym o zagadnienie

o charakterze abstrakcyjnym, którego wyjaśnienie przyczyni się do rozwoju

jurysprudencji, a jego rozstrzygnięcie będzie miało znaczenie nie tylko dla oceny

konkretnej, jednostkowej sprawy, ale także dla innych podobnych spraw. Z tej

przyczyny przyjęcie do rozpoznania skargi kasacyjnej z powołaniem się na

występowanie w sprawie istotnego zagadnienia prawnego (art. 3989 § 1 pkt 1

k.p.c.) wymaga wykazania przez skarżącego, że w sprawie występuje zagadnienie

nowe, nierozwiązane dotychczas w orzecznictwie, którego wyjaśnienie może

przyczynić się do rozwoju prawa. Zaznaczyć należy, że dla skutecznego powołania

przesłanki przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania z art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. –

zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Sądu Najwyższego – konieczne jest nie tylko

wyartykułowanie problemu prawnego (zagadnienia prawnego), ale również

niezbędne jest wywiedzenie analizy jurydycznej wskazującej na występujące

rozbieżności interpretacyjne co do jego rozstrzygnięcia (por. np. postanowienia

I CSK 1439/24

3

Sądu Najwyższego z 23 maja 2018 r., I CSK 33/18, z 15 czerwca 2016 r., V CSK

4/16, oraz z 21 czerwca 2016 r., V CSK 21/16).

Powyższego wymogu skarżąca nie spełniła w odniesieniu do żadnego z

trzech przedstawionych zagadnień prawnych.

Pierwsze z zagadnień prawnych przedstawionych przez skarżącą dotyczy

wykładni użytego w art. 231 § 1 k.c. pojęcia „wartości zajętej na ten cel działki” w

sytuacji realizowania przez samoistnego posiadacza roszczenia odnoszącego się

do lokalu stanowiącego przedmiot odrębnej własności. Skarżąca przedstawia w tym

zakresie trzy możliwe sposoby rozumienia wskazanego pojęcia, a mianowicie jako:

(i) całość udziału we współwłasności nieruchomości wspólnej związanego z

własnością lokalu, (ii) część gruntu zajętą przez budynek (lokal), bądź (iii)

wydzieloną część gruntu niezbędną do korzystania z tego lokalu. Z uzasadnienia

wniosku wynika przy tym, że skarżąca opowiada się faktycznie za ostatnim z

wymienionych rozwiązań, mimo odmiennego oznaczenia przyjętego w treści

wywodu. Kwestia przedstawiona w zagadnieniu prawnym nie ma jednak charakteru

istotnego zagadnienia prawnego w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c., została

bowiem już rozstrzygnięta przez Sąd Najwyższy w postanowieniu z 27 maja 2021

r., I CSKP 120/21, wydanym w niniejszej sprawie. W orzeczeniu tym Sąd

Najwyższy wyjaśnił sposób rozumienia pojęcia „zajętej na ten cel działki” na gruncie

art. 231 § 1 k.c. w sytuacji, w której przedmiotem roszczenia jest udział w prawie

własności lokalu stanowiącego odrębną nieruchomość, wskazując, że przy ocenie

spełnienia przesłanek tego przepisu należy uwzględniać udział w nieruchomości

wspólnej związany z własnością lokalu. Sąd Okręgowy, ponownie rozpoznając

sprawę, pozostawał związany przedstawioną przez Sąd Najwyższy oceną prawną

oraz wskazaniami co do dalszego postępowania (art. 39820 k.p.c.) i uwzględnił je

przy wydaniu zaskarżonego orzeczenia. W konsekwencji skarżąca nie przedstawia

zagadnienia prawnego, które nie doczekało się dotychczas rozstrzygnięcia w

orzecznictwie Sądu Najwyższego lub wymagałoby ponownej zasadniczej wykładni

ustawy, lecz podejmuje polemikę ze stanowiskiem wyrażonym już uprzednio przez

Sąd Najwyższy w tej samej sprawie. Tego rodzaju argumentacja nie uzasadnia

przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania na podstawie art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.

Na marginesie można dodać, że stanowisko przyjęte w postanowieniu Sądu

I CSK 1439/24

4

Najwyższego z 27 maja 2021 r., I CSKP 120/21, zostało następnie zaaprobowane

w piśmiennictwie (zob. G. Wolak, Zastosowanie art. 231 § 1 k.c. do budowy części

budynku. Glosa do postanowienia Sądu Najwyższego z 27 maja 2021 r., I CSKP

120/21, NPN 2022, nr 3-4, s. 51-74), co dodatkowo podważa twierdzenie skarżącej

o braku wypowiedzi doktryny odnoszących się do przedstawionego problemu.

Drugie z przedstawionych przez skarżącą zagadnień prawnych dotyczy

określenia chwili miarodajnej dla ustalenia wartości budynku lub innego urządzenia

oraz wartości zajętej na ten cel działki na potrzeby oceny spełnienia przesłanki

przewidzianej w art. 231 § 1 k.c. Skarżąca upatruje istotnego zagadnienia

prawnego w konieczności rozstrzygnięcia czy wartości te powinny być ustalane

według stanu istniejącego w chwili orzekania, czy też według stanu z chwili

dokonania nakładów. Tak przedstawione zagadnienie nie odpowiada wymaganiom

stawianym istotnemu zagadnieniu prawnemu w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.

W uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania nie

wykazano bowiem występowania rzeczywistych wątpliwości interpretacyjnych ani

rozbieżności w orzecznictwie odnoszących się do przedstawionego problemu.

Przeciwnie, sama skarżąca wskazuje, że zarówno w orzecznictwie, jak i w

piśmiennictwie przyjmowany jest pogląd, zgodnie z którym ocena przesłanek

przewidzianych w art. 231 § 1 k.c. dokonywana jest według stanu istniejącego w

chwili orzekania. Jednocześnie nie powołuje żadnych orzeczeń ani wypowiedzi

doktryny prezentujących odmienny kierunek wykładni. Już z tej przyczyny nie

sposób uznać, że przedstawione zagadnienie dotyczy problemu niewyjaśnionego

lub wywołującego rozbieżności wymagające wypowiedzi Sądu Najwyższego.

Argumentacja przedstawiona na uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi do

rozpoznania w zakresie tej przesłanki, poza tym, że mieści się na niespełna dwóch

stronach, sprowadza się w istocie do zakwestionowania trafności przyjmowanego w

judykaturze sposobu wykładni art. 231 § 1 k.c. oraz wykazania potrzeby jego

odmiennego ujęcia ze względów funkcjonalnych. Nie stanowi to jednak wykazania

istnienia zagadnienia prawnego o charakterze nowym lub niewyjaśnionym, którego

rozstrzygnięcie byłoby niezbędne dla rozwoju prawa lub zapewnienia jednolitości

orzecznictwa. Należy przy tym zauważyć, że Sąd Okręgowy, ponownie rozpoznając

sprawę, dokonał oceny przesłanek z art. 231 § 1 k.c. w oparciu o aktualną opinię

I CSK 1439/24

5

biegłego sporządzoną dla potrzeb rozstrzygnięcia sprawy, przyjmując za podstawę

wartości ustalone według stanu istniejącego w chwili orzekania. Skarżąca nie

wykazała, aby przyjęcie takiego sposobu oceny pozostawało w sprzeczności z

utrwalonym orzecznictwem lub wynikało z nierozstrzygniętych wątpliwości

interpretacyjnych. W konsekwencji również drugie z przedstawionych zagadnień nie

uzasadnia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania na podstawie art. 3989 § 1

pkt 1 k.p.c.

W odniesieniu do trzeciego z przedstawionych przez skarżącą zagadnień

prawnych, skarżąca upatruje konieczności rozstrzygnięcia, czy z uwagi na względy

ekonomiki procesowej dopuszczalne jest powołanie przez sąd w charakterze

biegłego osoby, która uprzednio sporządziła w sprawie opinię prywatną na zlecenie

strony, jeżeli fachowość i rzetelność tej opinii nie budzi wątpliwości. Również to

zagadnienie nie odpowiada wskazanym wymaganiom dla istotnego zagadnienia

prawnego w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. Skarżąca nie wykazała bowiem

występowania rozbieżności w orzecznictwie ani poważnych wątpliwości

interpretacyjnych dotyczących wykładni art. 278 § 1 k.p.c. Przeciwnie, sama

wskazuje, że zgodnie z dominującym stanowiskiem judykatury i piśmiennictwa

opinia prywatna nie stanowi dowodu z opinii biegłego i nie może go zastępować.

Także w odniesieniu do tego zagadnienia skarżąca nie powołuje żadnych orzeczeń

ani wypowiedzi doktryny prezentujących odmienny kierunek wykładni.

Przedstawiona argumentacja zmierza w istocie do wykazania potrzeby szerszego

wykorzystywania opinii prywatnych w postępowaniu cywilnym ze względów

ekonomiki procesowej oraz sprawności postępowania w związku z niedoborem

biegłych sądowych. Wywód ten ma charakter postulatywny i sprowadza się do

przedstawienia pożądanego przez skarżącą modelu postępowania dowodowego,

nie zaś do wykazania istnienia niewyjaśnionego problemu prawnego

wymagającego wypowiedzi Sądu Najwyższego. Niezależnie od powyższego należy

zauważyć, że przedstawione zagadnienie nie pozostaje w bezpośrednim związku z

podstawą rozstrzygnięcia zaskarżonego postanowienia. Sąd Okręgowy nie oparł

bowiem swego rozstrzygnięcia na założeniu, iż osoba, która sporządziła opinię

prywatną, nie może zostać powołana w charakterze biegłego. Dokonał natomiast

oceny konkretnej opinii znajdującej się w aktach sprawy, uznając ją za nieprzydatną

I CSK 1439/24

6

dla rozstrzygnięcia z uwagi na stwierdzone mankamenty merytoryczne. Tym

samym przedstawione przez skarżącą zagadnienie abstrahuje od rzeczywistych

motywów zaskarżonego orzeczenia. W konsekwencji również trzecie z

przedstawionych zagadnień nie uzasadnia przyjęcia skargi kasacyjnej do

rozpoznania na podstawie art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.

Nie zachodzi również przesłanka przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania

przewidziana w art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c. Wskazać należy, że przesłanka ta może

być spełniona zarówno w razie potrzeby wykładni przepisów prawa budzących

poważne wątpliwości, jak i w sytuacji występowania rozbieżności w orzecznictwie

dotyczących wykładni tych przepisów. Z uzasadnienia wniosku o przyjęcie skargi

kasacyjnej do rozpoznania wynika, że skarżąca odwołuje się wprawdzie do obu

postaci tej przesłanki, jednak zasadnicza część jej argumentacji koncentruje się na

twierdzeniu o występowaniu rozbieżności w orzecznictwie dotyczącym wykładni art.

245 k.p.c. i statusu procesowego opinii prywatnych. W orzecznictwie Sądu

Najwyższego wyjaśniono, że oparcie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do

rozpoznania na tym, że istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących

poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów,

wymaga wykazania, iż określony przepis prawa, nie doczekał się wykładni albo że

niejednolita wykładnia wywołuje wyraźnie wskazane przez skarżącego rozbieżności

w orzecznictwie w odniesieniu do identycznych lub podobnych stanów faktycznych.

Rozbieżności te powinny zostać wyraźnie wskazane przez skarżącego poprzez

przytoczenie konkretnych orzeczeń wraz z ich danymi identyfikującymi. Przez

rozbieżności w orzecznictwie, uzasadniające przyjęcie skargi kasacyjnej do

rozpoznania, należy rozumieć istnienie zróżnicowanych albo sprzecznych

rozstrzygnięć w sprawach o takich samych lub bardzo podobnych stanach

faktycznych, w których zastosowanie znajdują te same przepisy prawa, wyłożone

lub zastosowane w sposób prowadzący do wydania odmiennych orzeczeń albo

innych decyzji procesowych (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 17 czerwca

2015 r., III CSK 59/15). Dla wykazania tej przesłanki konieczne jest wskazanie

rzeczywistych i aktualnych rozbieżności w wykładni określonego przepisu prawa,

znajdujących odzwierciedlenie w przytoczonym orzecznictwie sądowym, wraz

przedstawieniem pogłębionej argumentacji prawnej, oraz wykazanie, że

I CSK 1439/24

7

rozbieżności te utrzymują się nadal w chwili orzekania o przyjęciu skargi kasacyjnej

do rozpoznania (por. postanowienia Sądu Najwyższego z 21 września 2006 r., IV

CSK 268/06, z 18 lipca 2024 r., I CSK 1225/23, z 11 czerwca 2019 r., V CSK

613/18, z 8 lipca 2009 r., I CSK 111/09 i powołane tam orzecznictwo). Obowiązek

przedstawienia takiej argumentacji obciąża skarżącego. Nie można natomiast

mówić o rozbieżności w orzecznictwie w sytuacji, w której występujące

wcześniejsze różnice interpretacyjne zostały usunięte wskutek ukształtowania się

jednolitej i utrwalonej linii orzeczniczej (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 17

czerwca 2015 r., III CSK 59/15). Skarżąca nie sprostała temu obowiązkowi.

Skarżąca upatruje potrzeby wykładni art. 245 k.p.c. w zakresie statusu

procesowego opinii prywatnej, wskazując na występującą w orzecznictwie

rozbieżność co do tego, czy opinia taka stanowi jedynie formę przedstawienia

stanowiska strony, czy też jest pełnoprawnym dowodem stanowiącym część

materiału dowodowego i służącym ustalaniu istotnych okoliczności sprawy, w tym

ocenie innych dowodów. Uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do

rozpoznania nie wykazuje jednak występowania rozbieżności w orzecznictwie ani

poważnych wątpliwości interpretacyjnych dotyczących wykładni art. 245 k.p.c.

Analiza przywołanych przez skarżącą orzeczeń prowadzi bowiem do wniosku, że

zasadniczo jednolicie przyjmują one, iż opinia sporządzona na zlecenie strony nie

stanowi dowodu z opinii biegłego w rozumieniu art. 278 k.p.c. Część z nich

wskazuje dodatkowo, że dokument taki może podlegać ocenie jako dokument

prywatny, stanowiąc element materiału procesowego. Nie oznacza to jednak

występowania konkurencyjnych kierunków wykładni art. 245 k.p.c. ani przyjęcia

poglądu, że opinia prywatna może zostać zrównana z dowodem z opinii biegłego

przeprowadzanym na podstawie art. 278 k.p.c. Nie sposób zatem podzielić

stanowiska skarżącej, że przytoczone orzecznictwo ujawnia utrzymujące się

rozbieżności wymagające wypowiedzi Sądu Najwyższego w celu ujednolicenia

wykładni art. 245 k.p.c. Przeciwnie, potwierdza ono utrwalone stanowisko, zgodnie

z którym opinia prywatna nie zastępuje dowodu z opinii biegłego, może natomiast

funkcjonować w postępowaniu jako dokument prywatny podlegający ocenie na

zasadach ogólnych. Pogląd ten znajduje potwierdzenie także w nowszym

orzecznictwie Sądu Najwyższego. W postanowieniu z 1 grudnia 2017 r., I CSK

I CSK 1439/24

8

214/17, wskazano, że w postępowaniu cywilnym opinie sporządzane na zlecenie

stron są traktowane jako część ich argumentacji popartej wiedzą specjalną, a jeżeli

zostały złożone z intencją uznania ich za dowód w sprawie, mają moc dokumentu

prywatnego. Orzeczenie to potwierdza zatem utrwaloną linię orzeczniczą, a nie

istnienie rozbieżnych kierunków wykładni art. 245 k.p.c. (por. też powołane w nim

orzecznictwo). Niezależnie od powyższego należy zauważyć, że argumentacja

skarżącej, przedstawiona na uzasadnienie potrzeby wykładni art. 245 k.p.c., w

istocie nie zmierza do wykazania występowania rozbieżności w orzecznictwie ani

wątpliwości interpretacyjnych dotyczących tego przepisu, lecz do zakwestionowania

sposobu oceny materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie. Skarżąca wiąże

bowiem potrzebę wykładni art. 245 k.p.c. z zarzucanym Sądowi Okręgowemu

pominięciem przedłożonych przez nią operatów szacunkowych oraz brakiem

odniesienia się do nich w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

Argumentacja ta zmierza jednak w istocie do zakwestionowania sposobu

wykorzystania i oceny materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, podczas

gdy postępowanie kasacyjne nie służy kontroli ustaleń faktycznych ani oceny

materiału dowodowego (art. 3983 § 3 oraz art. 39813 § 2 k.p.c.). W konsekwencji

skarżąca nie wykazała istnienia potrzeby wykładni przepisów prawnych w

rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c.

Nie było również podstaw do przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania z

powołaniem się na art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. W tym względzie wskazać należy, że

wyróżniona w tym przepisie przesłanka przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania

zachodzi wtedy, gdy zasadność zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej

wynika prima facie, bez głębszej analizy prawnej. Dotyczy to więc jedynie uchybień

przepisom prawa materialnego albo procesowego, zarzucanym sądowi drugiej

instancji w skardze kasacyjnej, o charakterze elementarnym polegających w

szczególności na oparciu rozstrzygnięcia na wykładni przepisu oczywiście

sprzecznej z jednolitą i ugruntowaną jego wykładnią przyjmowaną w orzecznictwie i

nauce prawa, na zastosowaniu przepisu, który już nie obowiązywał względnie na

oczywiście błędnym zastosowaniu określonego przepisu w ustalonym stanie

faktycznym. Do wykazania oczywistej zasadności skargi powinno wystarczyć jedno

konkretne twierdzenie, jedna stanowcza, przekonująca od razu teza, wskazująca

I CSK 1439/24

9

racje podważające rozstrzygnięcie poddane krytyce i zaskarżeniu. Na tym właśnie

polega „oczywista” zasadność środka zaskarżenia w rozumieniu przyjętym w art.

3989 § 1 pkt 4 k.p.c. (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 17 grudnia 2019 r.,

IV CSK 307/19). O przyjęciu skargi kasacyjnej do rozpoznania nie decyduje przy

tym samo oczywiste naruszenie konkretnego przepisu prawa materialnego lub

procesowego przez sąd, który wydał zaskarżone orzeczenie, lecz sytuacja, w której

naruszenie to spowodowało wydanie oczywiście nieprawidłowego orzeczenia. Sam

zarzut naruszenia (nawet oczywistego) określonego przepisu (przepisów) nie

prowadzi zatem wprost do oceny, że skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona

(por. orzecznictwo przytoczone w motywach postanowienia Sądu Najwyższego

z 6 listopada 2012 r., III SK 16/12). Tych wymogów nie spełniła skarżąca, która

uzasadniając wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania twierdziła, że

jest ona oczywiście uzasadniona, ponieważ zaskarżone postanowienie zapadło z

oczywistym i rażącym naruszeniem art. 156 ust. 3 i 4 ustawy z dnia 21 sierpnia

1997 r. o gospodarce nieruchomościami (dalej też „u.g.n.”). Według skarżącej

uchybienie to polegało na oparciu rozstrzygnięcia na wycenie lokalu nr […]

położonego w budynku przy ul. […] w W. oraz nieruchomości gruntowej położonej

pod tym adresem, zawartej w operacie szacunkowym sporządzonym przez

rzeczoznawcę majątkowego W.B. w dniu 12 lipca 2022 r., mimo że przed

wydaniem zaskarżonego postanowienia 19 września 2023 r. nie doszło do

potwierdzenia jego aktualności, zgodnie z art. 156 ust. 4 powołanej ustawy.

Argumentacja ta, rozwinięta następnie poprzez odwołanie się do treści art. 156 ust.

3 i 4 u.g.n. oraz orzecznictwa Sądu Najwyższego dotyczącego obowiązku

aktualizacji operatu szacunkowego, nie prowadzi jednak do wykazania przesłanki

określonej w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. Nawet przy założeniu trafności stanowiska

skarżącej, że przed wydaniem zaskarżonego postanowienia nie doszło do

potwierdzenia aktualności wskazanego operatu szacunkowego w sposób

odpowiadający wymaganiom art. 156 ust. 4 u.g.n., okoliczność ta sama przez się

nie prowadzi jeszcze do przyjęcia, że skarga kasacyjna jest oczywiście

uzasadniona. W orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjmuje się bowiem, że

wykorzystanie przez sąd operatu szacunkowego po upływie okresu określonego w

art. 156 ust. 3 u.g.n., tj. po upływie 12 miesięcy od daty jego sporządzenia, nawet

I CSK 1439/24

10

przy braku potwierdzenia jego aktualności, nie przesądza jeszcze o wadliwości

orzeczenia opartego na tym operacie ani o oczywistej zasadności skargi

kasacyjnej. Wykorzystanie opinii biegłego mimo braku wymaganej art. 156 ust. 4

u.g.n. klauzuli aktualizacyjnej nie stanowi samo przez się podstawy do uchylenia

orzeczenia. Konieczne jest bowiem wykazanie, że uchybienie to mogło mieć istotny

wpływ na wynik sprawy (art. 3983 § 1 pkt 2 k.p.c.), a więc że było tego rodzaju lub

wystąpiło w takim natężeniu, iż ukształtowało lub mogło ukształtować treść

zaskarżonego orzeczenia, a tym samym miało bezpośrednie przełożenie na

prawidłowość rozstrzygnięcia zawartego w zaskarżonym postanowieniu (por. m.in.

postanowienia Sądu Najwyższego z 20 grudnia 2018 r., III CSK 164/18 oraz z 8

grudnia 2022 r., I CSK 2263/22). Oznacza to, że nie jest wystarczające samo

wykazanie naruszenia art. 156 ust. 3 i 4 u.g.n. Konieczne jest również wykazanie,

że uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na treść zaskarżonego orzeczenia.

Wymóg ten zachowuje aktualność także przy wykazywaniu przesłanki określonej w

art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c., skoro o oczywistej zasadności skargi kasacyjnej nie

przesądza samo stwierdzenie uchybienia, lecz jego wpływ na prawidłowość

rozstrzygnięcia. Skarżąca ograniczyła się do wskazania zarzucanego uchybienia

oraz do ogólnego twierdzenia, że na rynku warszawskim ceny mieszkań i

nieruchomości mogą ulegać znaczącym zmianom nawet w okresie kilku miesięcy.

Nie przedstawiła jednak żadnych konkretnych okoliczności ani argumentów

pozwalających przyjąć, że pomiędzy upływem okresu, o którym mowa w art. 156

ust. 3 u.g.n., a datą wydania zaskarżonego postanowienia nastąpiły takie zmiany

uwarunkowań prawnych lub rynkowych, które mogłyby prowadzić do odmiennej

oceny przesłanek zastosowania art. 231 § 1 k.c. W szczególności nie wykazała,

aby ewentualne potwierdzenie aktualności operatu albo sporządzenie nowej

wyceny mogło prowadzić do ustalenia relacji pomiędzy wartością lokalu a wartością

gruntu odmiennej od przyjętej przez Sąd Okręgowy. Tymczasem podstawą

zaskarżonego rozstrzygnięcia było ustalenie, że nie została spełniona przesłanka

przewidziana w art. 231 § 1 k.c., ponieważ wartość gruntu przewyższała wartość

lokalu. Sam wzrost cen nieruchomości nie oznacza jeszcze, że zmianie uległa

także relacja pomiędzy wartością gruntu i wartością lokalu, skoro wzrostowi mogły

podlegać oba te składniki. Skarżąca nie twierdziła nawet, że w spornym okresie

I CSK 1439/24

11

nastąpiły takie zmiany rynkowe, które mogłyby doprowadzić do zasadniczego

zmniejszenia lub odwrócenia ustalonej przez Sąd Okręgowy dysproporcji wartości.

Argumentacja przedstawiona na uzasadnienie omawianej przesłanki ogranicza się

w istocie do ogólnych uwag o zmienności rynku nieruchomości, ma zatem

charakter wyłącznie hipotetyczny. Skarżąca podjęła próbę wykazania zarzucanego

naruszenia art. 156 ust. 3 i 4 u.g.n., polegającego na wykorzystaniu przez Sąd

drugiej instancji operatu szacunkowego po upływie terminu wskazanego w ustawie,

nie wykazując jednak, aby uchybienie to mogło skutkować wydaniem oczywiście

wadliwego orzeczenia. Tym samym nie wykazała, że zachodzi przesłanka przyjęcia

skargi kasacyjnej do rozpoznania określona w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.

Trzeba również wskazać, że nie zachodzi nieważność postępowania, którą

Sąd Najwyższy bierze pod rozwagę – w granicach zaskarżenia – z urzędu (art.

39813 § 1 w zw. z art. 13 § 2 k.p.c.).

Z przytoczonych względów należało odmówić przyjęcia skargi kasacyjnej do

rozpoznania (art. 3989 § 2 w zw. z art. 13 § 2 k.p.c.). Z uwagi na to, że skarga

kasacyjna została wniesiona od postanowienia Sądu Okręgowego rozstrzygającego

apelację od postanowienia wstępnego i częściowego Sądu Rejonowego,

rozstrzygnięcie o kosztach postępowania kasacyjnego pozostawiono do orzeczenia

kończącego postępowanie w sprawie, z uwzględnieniem jego ostatecznego wyniku.

(A.G.)

[SOP]