Odszkodowanie za wniosek o świadczenie przedemerytalne z 2007 r. SN nie przyjął skargi kasacyjnej

Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie

występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów

prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności

w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna

jest oczywiście uzasadniona (art. 3989 § 1 k.p.c.). Obowiązkiem skarżącego jest

sformułowanie i uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania

w nawiązaniu do powyższych przesłanek, a rozstrzygnięcie Sądu Najwyższego

w kwestii przyjęcia bądź odmowy jej przyjęcia do rozpoznania wynika z oceny,

czy okoliczności powołane przez skarżącego odpowiadają tym, o których jest mowa

w art. 3989 § 1 k.p.c.

I CSK 1475/25

2

Powód wniósł o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania (art. 3989 § 1

pkt 1 k.p.c.) ze względu na konieczność rozstrzygnięcia istotnego zagadnienia

prawnego: „tj. ustalenia możliwości i obowiązku dokonania przez sąd powszechny

oceny i przypisania odpowiedzialności odszkodowawczej organowi władzy

publicznej w przypadku ustalenia jego bezprawnego działania rozumianego jako

niezgodność działania organu z normami prawnymi regulującymi stosunek

publicznoprawny, które organ naruszył swoim działaniem lub zaniechaniem, a które

zawarte są w przepisach prawa administracyjnego czy też przepisach innych

ustaw, nieregulujących stosunków cywilnoprawnych”.

Zgodnie z ustaloną linią orzecznictwa, powołanie się na

występowanie w sprawie istotnego zagadnienia prawnego jako na przesłankę

przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania wymaga określenia problemu

o charakterze abstrakcyjnym, nierozstrzygniętego w dotychczasowym

orzecznictwie i wymagającego pogłębionej wykładni. Skarżący powinien to

zagadnienie sformułować oraz przedstawić argumentację jurydyczną

uzasadniającą tezę o możliwości rozbieżnych ocen prawnych w związku ze

stosowaniem przepisów, na tle których ono powstało. Zagadnienie powinno być

ponadto „istotne” z uwagi na wagę problemu interpretacyjnego, którego dotyczy dla

systemu prawa. Skoro jednak skarga kasacyjna jest wnoszona w konkretnej

sprawie, to zarówno charakter rozpoznawanego roszczenia, jak i ustalony przez

sądy meriti stan faktyczny, którym Sąd Najwyższy byłby związany (art. 3983 § 3

i art. 39813 § 2 k.p.c.), musi pozostawać w związku z przedstawionym przez

skarżącego zagadnieniem prawnym i pozwalać na jego rozstrzygnięcie.

Problem przedstawiony przez skarżącego nie stanowi istotnego zagadnienia

prawnego w znaczeniu przytoczonym wyżej.

Powód swoje roszczenia odszkodowawcze oparł na twierdzeniu, że

Wojewoda […] jako organ administracji niewłaściwie potraktował jego wniosek z

2007 r. o świadczenie przedemerytalne, a w konsekwencji wniosek ten został

niewłaściwie rozpoznany czego konsekwencją była niemożliwość uzyskania

świadczenia przedemerytalnego za okres objęty żądaniem pozwu. Zarzucane

pozwanemu działanie, które miało być źródłem szkody powoda, nie miało cech

I CSK 1475/25

3

któregoś ze zdarzeń szkodzących spośród wymienionych w art. 4171 k.c.

Wykazanie jego bezprawności nie wymagało zatem posłużenia się powstałym na

drodze administracyjnej lub sądowoadministracyjnej prejudykatem. Nie oznacza to

jednak, że powód był wolny od wykazania jego bezprawności, która jest konieczną

przesłanką powstania odpowiedzialności deliktowej na podstawie art. 417 § 1 k.c.

i powinna być udowodniona przez powoda zgodnie z ogólnymi zasadami rozkładu

ciężaru dowodu (art. 6 k.c.). Art. 417 § 1 k.c. nie statuuje bowiem domniemania

bezprawności działania władzy publicznej. Obowiązkiem procesowym powoda było

zatem przedstawienie twierdzeń o faktach oraz zaoferowanie dowodów

prowadzących do wykazania, że działanie lub zaniechanie organu wykonującego

władzę publiczną było niezgodne z prawem (bezprawne), spowodowało szkodę

pozostającą z nim w adekwatnym związku.

Kwestia prawidłowej kwalifikacji pisma powoda z 5 listopada 2007 r. była

przedmiotem analizy i rozważań Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego

w wyroku z 26 kwietnia 2010 r., w którym oddalono skargę powoda na decyzję

Ministra Pracy i Polityki Społecznej z 28 października 2009 r. W uzasadnieniu tego

orzeczenia wyjaśniono, że kwestia przyznania skarżącemu prawa do świadczenia

przedemerytalnego nie mogła być przedmiotem rozpoznania przez organy po raz

kolejny w zwykłym trybie, w ramach wszczętego nowego postępowania

administracyjnego, gdyż była objęta stanem powagi rzeczy osądzonej (res

iudicata). Sądy obu instancji uznały zatem, że dokonana przez organ administracji

ocena pisma powoda z 5 listopada 2007 r. była prawidłowa i nie prowadziła do

pozbawienia powoda prawa do świadczenia. Skarżący powołał się we wniosku z 5

listopada 2007 r. na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 18 września 2006 r., SK

15/05, co uzasadniało zakwalifikowanie tego pisma jako wniosku złożonego

w trybie art. 145a k.p.a., gdyż na taki tryb wzruszenia wydanych już decyzji

wskazano w pkt 12 uzasadnienia powołanego wyroku Trybunału Konstytucyjnego.

W judykaturze przyjmuje się, że ostateczna decyzja administracyjna, która

nie została podważona we właściwym trybie, ma charakter wiążący

w postępowaniu cywilnym. Stanowisko to ma swoje źródło w art. 2 § 3 i art. 177 § 1

pkt 3 k.p.c. oraz art. 16 i art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., zwłaszcza w odniesieniu do decyzji

konstytutywnych (zob. np. wyroki Sądu Najwyższego z 16 lutego 2017 r., I CSK

I CSK 1475/25

4

679/15, z 21 września 2018 r., V CSK 589/17, postanowienie Sądu Najwyższego

z 3 lipca 2015 r., IV CSK 636/14). Orzeczenie sądu administracyjnego wiąże zaś na

podstawie art. 170 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed

sądami administracyjnymi.

W tym stanie rzeczy sądy obu instancji prawidłowo przyjęły, że nie zaistniały

przesłanki odpowiedzialności odszkodowawczej Skarbu Państwa, gdyż powód nie

wykazał bezprawności działania organu administracji, która mogłaby uzasadniać

odpowiedzialność odszkodowawczą na gruncie art. 417 k.c.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 3989 § 1 i 2 k.p.c. oraz –

co do kosztów postępowania – art. 102 k.p.c. w zw. z art. 39821 i art. 391 § 1 k.p.c.,

orzeczono jak w postanowieniu. Odstępując od obciążenia powoda kosztami

postępowania kasacyjnego Sąd Najwyższy miał na uwadze sytuację osobistą

i majątkową powoda, jak również przedmiot postępowania w sprawie i przyczyny

wystąpienia z roszczeniem.

[dr]

[SOP]