Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej w sporze o podział majątku wspólnego

W skardze kasacyjnej wywiedzionej od postanowienia Sądu Okręgowego

w Krośnie z 12 grudnia 2024 r. uczestnik wniósł o przyjęcie skargi do rozpoznania

na podstawie art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.

Wskazał, że jego skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona ze względu

na naruszenie:

I CSK 1494/25

2

1) art 45 § 1 k.r.o. w zw. z art. 31 k.r.o. i art. 33 k.r.o. i art. 5 k.c, oraz

art. 6 k.c. przez nieuznanie, że uczestnik poczynił nakłady - wydatki z majątku

odrębnego na majątek wspólny stron postępowania m.in., nakłady na bliżej

określoną w skardze nieruchomość poniesione ze środków pochodzących

z majątku osobistego uczestnika w sytuacji, gdy przesłanki co do kwalifikacji

wydatków zostały wskazane w art. 31 i art. 33 k.r.o. W takiej sytuacji istnieje

bowiem przysporzenie na rzecz jednej masy majątkowej (majątku wspólnego),

dokonane z uszczerbkiem dla drugiej masy majątkowej (majątku odrębnego),

a nabyte w drodze darowizn czy też pożyczki rzeczy, środki finansowe w czasie

trwania wspólności ustawowej przez jedno z małżonków wchodzą w skład jego

majątku osobistego, co oznacza, że darowizna stanowi majątek własny

obdarowanego współmałżonka;

2) art. 65 i art. 60 k.c. w zw. z art. 5 k.c. i art. 47 Konstytucji przez dokonanie

błędnej wykładni oraz naruszenie w sposób istotny praw obywatelskich wyrażonych

w Konstytucji m.in. zasady decydowania o swoich sprawach osobistych, przez

nieuwzględnienie woli osoby dokonującej czynności prawnej wyrażonej w sposób

dostateczny. Oświadczenie woli jest ukierunkowane na wywołanie określonych

konsekwencji przewidzianych przepisami prawa, a dane zachowanie było możliwe

do zinterpretowania zgodnie z wolą osoby składającej takie oświadczenie a wola ta

została ujawniona w sposób dostateczny, w taki sposób, aby dać innym osobom

możliwość prawidłowego zrozumienia składanego oświadczenia.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną wnioskodawczyni domagała się odmowy

przyjęcia jej do rozpoznania i zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego

według norm prawem przepisanych.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną

do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, potrzeba

wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących

rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub

skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona.

I CSK 1494/25

3

Powołanie się na oczywistą zasadność skargi kasacyjnej (art. 3989 § 1

pkt 4 k.p.c.) stawia skarżącemu szczególnie wysokie wymagania. Zgodnie

z utrwalonym orzecznictwem Sądu Najwyższego, podzielanym przez doktrynę,

oczywista zasadność skargi oznacza, że dla przeciętnego prawnika podstawy

wskazane w skardze prima facie zasługują na uwzględnienie. Sytuacja taka będzie

miała miejsce tylko wtedy, gdy bez wątpienia wystąpiły zarzucane uchybienia, jest

pewne, że miały one wpływ na treść zaskarżonego orzeczenia albo podniesione we

wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania argumenty oczywiście

uzasadniają zasadność wniesionego środka prawnego. Oczywiste jest przy tym

tylko to, co można dostrzec od razu - bez potrzeby głębszej analizy

czy przeprowadzenia wnikliwych badań lub dociekań. Innymi słowy, podnoszone

uchybienia muszą mieć kwalifikowany charakter i być dostrzegalne na pierwszy rzut

oka - już nawet przy pobieżnej lekturze skargi (zob. m.in. postanowienia SN:

z 27 kwietnia 2006 r., I CZ 15/06; z 7 maja 2010 r., V CSK 459/09; z 15 czerwca

2018 r., III CSK 38/18; z 17 grudnia 2019 r., IV CSK 307/19, z 28 stycznia 2022 r.,

I CSK 584/22; z 7 czerwca 2023 r., I CSK 742/23; z 20 października 2023 r., I CSK

1673/23).

Podkreślenia wymaga, że przesłanka z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. obejmuje

jedynie uchybienia przepisom prawa materialnego albo procesowego, zarzucanym

sądowi drugiej instancji w skardze kasacyjnej, o charakterze elementarnym, które

polegają w szczególności na oparciu rozstrzygnięcia na wykładni przepisu

oczywiście sprzecznej z jednolitą i ugruntowaną jego wykładnią przyjmowaną

w orzecznictwie i nauce prawa, na zastosowaniu przepisu, który już nie

obowiązywał względnie na oczywiście błędnym zastosowaniu określonego przepisu

w ustalonym stanie faktycznym.

Należy też wskazać, że zgodnie z powszechnie aprobowanym

w orzecznictwie i nauce prawa stanowiskiem, o przyjęciu skargi kasacyjnej

do rozpoznania w związku z wystąpieniem przyczyny kasacyjnej z art. 3989 § 1

pkt 4 k.p.c. nie decyduje per se nawet oczywiste naruszenie konkretnego przepisu,

lecz jego skutek polegający na wydaniu oczywiście nieprawidłowego orzeczenia,

które nie może się ostać (zob. np. postanowienie SN z 1 grudnia 2023 r., I CSK

5300/22 i przywołane tam orzecznictwo).

I CSK 1494/25

4

Skarżący nie przedstawił przekonujących od razu, widocznych prima facie,

twierdzeń wykazujących racje podważające rozstrzygnięcie poddane krytyce

i zaskarżeniu.

Argumenty zaprezentowane przez uczestnika stanowią w istocie polemikę

z ustaleniami faktycznymi i oceną prawną sądu drugiej instancji oraz próbę

zaangażowania Sądu Najwyższego do kolejnej weryfikacji zaskarżonego

orzeczenia na wzór kontroli instancyjnej, co nie jest jednak celem postępowania

kasacyjnego i nie może skutecznie uzasadniać wniosku o przyjęcie skargi

kasacyjnej do rozpoznania ze względu na przesłankę przedsądu przewidzianą

w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. (zob. postanowienie SN z 25 marca 2026 r., I CSK

277/25).

Zgodnie z art. 39813 § 2 k.p.c. w postępowaniu kasacyjnym nie jest

dopuszczalne powołanie nowych faktów i dowodów, a Sąd Najwyższy jest

związany ustaleniami faktycznymi stanowiącymi podstawę zaskarżonego

orzeczenia. Z unormowaniem tym koresponduje art. 3983 § 3 k.p.c., stosownie

do którego podstawą skargi kasacyjnej nie mogą być zarzuty dotyczące ustalenia

faktów lub oceny dowodów. W konsekwencji, uzasadnienie wniosku o przyjęcie

skargi kasacyjnej do rozpoznania powinno zawierać taką argumentację, która

wspierałaby tezę o rażącym naruszeniu prawa - co umożliwiałoby uznanie skargi

za oczywiście uzasadnioną, ale w ustalonym przez sąd drugiej instancji stanie

faktycznym.

Jak zostało to już wyjaśnione ograniczenia kognicji Sądu Najwyższego

sprawiają, że o przyjęciu skargi kasacyjnej do rozpoznania (podobnie jak o uznaniu

jej zasadności) nie mogą przesądzać zarzuty, których istota - niezależnie od ujęcia

jako zarzutu naruszenia prawa procesowego lub materialnego - sprowadza się

do kwestionowania czy też polemizowania z ustaleniami faktycznymi będącymi

podstawą dla wydania przez sąd drugiej instancji zaskarżonego orzeczenia

(zob. postanowienie SN z 26 września 2023 r., I CSK 4541/22).

Innymi słowy zarzuty skargi kasacyjnej nie mogą zmierzać do choćby

pośredniego kwestionowania oceny materiału dowodowego ani opierać się

na własnej wersji stanu faktycznego. Z tego punktu widzenia każdy zarzut skargi

I CSK 1494/25

5

kasacyjnej, który ma na celu polemikę z ustaleniami faktycznymi lub oceną

dowodów przez Sąd drugiej instancji, chociażby pod pozorem kwestionowania

wykładni lub niewłaściwego zastosowania określonych przepisów prawa

materialnego, jest a limine niedopuszczalny ze względu na sprzeczność z art. 3983

§ 3 k.p.c. (zob. wyrok SN z 3 kwietnia 2019 r., II CSK 95/18). Jak wynika z ustaleń

faktycznych poczynionych w sprawie przelew 50 000 zł na wspólny rachunek stron

przez ojca uczestnika w czasie, gdy strony żyły zgodnie i prowadziły budowę domu,

które to też środki zostały w tym celu spożytkowane, stanowił wykonanie darowizny

poczynionej na rzecz majątku wspólnego.

Dodatkowo podnieść należy, że uznanie oczywistej wadliwości orzeczenia

wymaga wykazania jego sprzeczności z przepisami prawa niepodlegającymi różnej

wykładni i niepozostawiającymi sądowi swobody oceny albo z podstawowymi

zasadami orzekania. Zarzut związany z problematyką wykładni oświadczeń woli,

z natury swej wyklucza oczywistość zasadności oceny przedstawionej przez stronę,

a wręcz wymaga na ogół skomplikowanych zabiegów interpretacyjnych.

Jedynie zatem wykładnia umowy jaskrawie sprzeczna z wytycznymi wskazanymi

w art. 65 k.c. może stanowić o oczywistej zasadności skargi kasacyjnej

(zob. postanowienia SN: z 29 grudnia 2021 r., I CSK 351/21, i z 21 października

2022 r., I CSK 1593/22). Na tej płaszczyźnie w uzasadnieniu wniosku o przyjęcie

skargi do rozpoznania nie przedstawiono jednak stosownego wywodu.

W sprawie nie zachodzi także nieważność postępowania, którą Sąd

Najwyższy bierze pod rozwagę - w granicach zaskarżenia - z urzędu (art. 39813

§ 1 w zw. z art. 13 § 2 k.p.c.).

Z tych względów, na podstawie art. 3989 § 2 w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. Sąd

Najwyższy orzekł, jak w sentencji. O kosztach postępowania kasacyjnego

orzeczono na podstawie art. 520 § 1 k.p.c. w zw. z art. 108 § 1 i art. 39821 i art. 391

§ 1 k.p.c.

Maciej Kowalski

(a.z.)

I CSK 1494/25

6

[SOP]