Spór o stwierdzenie nabycia spadku po Ł.O.,. Sąd zasądził

Postanowieniem z 30 grudnia 2024 r. Sąd Okręgowy w Olsztynie oddalił

apelacje D.O. i A.O. od postanowienia Sądu Rejonowego w Olsztynie z 23 marca

2023 r., którym Sąd stwierdził, że spadek po Ł.O. nabył w całości na podstawie

testamentu wnioskodawca A.K.

Skargi kasacyjne od postanowienia Sądu Okręgowego wnieśli uczestnicy

D.O. i A.O.

I CSK 1521/25

2

Zdaniem skarżącej D.O. w sprawie występują istotne zagadnienia prawne

(art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.) dotyczące, po pierwsze, podstawy oceny braku swobody

testatora w powzięciu decyzji i wyrażeniu woli. Po drugie, skarżąca pyta, czy

podstawę wydania opinii biegłych w przedmiocie pozostawania testatora w stanie

wyłączającym świadome lub swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli może

stanowić dokumentacja medyczna nieczytelna, a zatem uniemożliwiająca biegłym

zapoznanie się z pełną historią choroby i przebiegiem leczenia testatora.

Również zdaniem skarżącego A.O. w sprawie występuje istotne zagadnienie

prawne (art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.) dotyczące braku dostępu do pełnej i czytelnej

dokumentacji medycznej oraz wskazania, czy brak ten może mieć wpływ na ocenę

wydanej w sprawie opinii instytutu w zakresie prawidłowości ustalenia stanu

świadomości testatorki Ł.O. Skarżący pyta także, czy do zastosowania art. 945 § 1

pkt 1 k.c. wymagane jest, by podległość testatora osobom trzecim miała charakter

patologiczny i uporczywy.

Wnioskodawca A.K. złożył odpowiedzi na obie skargi kasacyjne, wnosząc o

odmowę przyjęcia ich do rozpoznania oraz o zasądzenie od uczestników na rzecz

wnioskodawcy kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych, w

tym kosztów zastępstwa procesowego.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie

występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów

prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności

w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna

jest oczywiście uzasadniona (art. 3989 § 1 k.p.c.). Skarga kasacyjna stanowi

nadzwyczajny środek zaskarżenia prawomocnych orzeczeń, którego celem jest

ochrona interesu publicznego przez zapewnienie rozwoju prawa, jednolitości

orzecznictwa, usunięcie z obrotu prawnego orzeczeń wydanych w postępowaniu

dotkniętym nieważnością lub oczywiście wadliwych. Ograniczenie przesłanek do

czterech ma zapewnić, że przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania nastąpi

jedynie w tych sprawach, w których mogą być zrealizowane te funkcje, a skarga

kasacyjna nie stanie się instrumentem wykorzystywanym w każdej sprawie.

I CSK 1521/25

3

Powołanie się na istotne zagadnienie prawne (art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.)

wymaga sformułowania problemu prawnego i wykazania, że ma on precedensowy

charakter oraz znaczenie dla rozwoju prawa. Chodzi przy tym o problem, który nie

został dotychczas rozstrzygnięty w orzecznictwie Sądu Najwyższego (zob.

postanowienia SN: z 13 lipca 2007 r., III CSK 180/07; z 10 kwietnia 2014 r., IV CSK

623/13; z 2 grudnia 2014 r., II CSK 376/14; z 9 kwietnia 2015 r., V CSK 547/14,

i z 6 lutego 2026 r., I CSK 719/25).

Przez sformułowanie zagadnień dotyczących możliwości sporządzania przez

biegłego opinii w oparciu o nieczytelną dokumentację medyczną skarżący D.O. i

A.O. i dążą w istocie do zakwestionowania dokonanej przez Sąd drugiej instancji

oceny dowodów. Dokumentacja ta została bowiem wzięta pod uwagę wraz z

innymi, niebudzącymi wątpliwości co do ich czytelności, dokumentami

i uwzględniona przy sporządzaniu opinii przez I. w K. Z kolei opinię tę Sąd drugiej

instancji uznał za pełnowartościowy dowód w sprawie, dzięki czemu – zdaniem

Sądu – mogła ona stanowić podstawę ustaleń faktycznych istotnych z punktu

widzenia przedmiotu sprawy. Podnoszenie zarzutów dotyczących ustalenia faktów

lub oceny dowodów jest zaś w postępowaniu kasacyjnym niedopuszczalne (art.

3983 § 3 k.p.c.).

Z kolei w ramach sformułowanego zagadnienia dotyczącego podstaw oceny

braku swobody testatora w powzięciu decyzji i wyrażeniu woli przez testatora

skarżąca D.O. chciałaby, by Sąd Najwyższy w sposób abstrakcyjny określił

elementy składające się na ocenę sporządzania przez spadkodawcę testamentu w

warunkach wyłączających świadome powzięcie decyzji i wyrażenie woli. Tak

sformułowane zagadnienie nie odpowiada wymogom konstrukcyjnym istotnego

zagadnienia prawnego. Z powołaniem się na przesłankę z art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.

dopuszczalne jest jedynie występowanie z pytaniami „do rozstrzygnięcia”, a nie „do

uzupełnienia”. Nie jest zatem dopuszczalne wystąpienie z pytaniem otwartym (zob.

m.in. postanowienie SN z 31 lipca 2026 r., I CSK 3768/24). Skarżąca nie

przedstawiła natomiast konkretnego problemu – pytania zamkniętego, na które Sąd

Najwyższy miałby odpowiedzieć.

I CSK 1521/25

4

Podobnie wymogów istotnego zagadnienia prawnego nie spełnia

sformułowane przez A.O. pytanie, czy do zastosowania art. 945 § 1 pkt 1 k.c.

wymagane jest, by podległość testatora osobom trzecim miała charakter

patologiczny i uporczywy. Nie sposób udzielić na tak sformułowane pytanie

odpowiedzi w sposób abstrakcyjny, mogący znaleźć odniesienie w innych

sprawach, nie odwołując się jednocześnie do okoliczności konkretnej sprawy. Co

więcej, sam skarżący w ramach uzasadnienia wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej

do rozpoznania nie tłumaczy nawet, dlaczego kwestia ta mogłaby mieć znaczenie

dla sprawy skarżącego.

Z tych przyczyn należało odmówić przyjęcia skargi kasacyjnej do

rozpoznania (art. 3989 § 2 k.p.c.).

O kosztach postępowania kasacyjnego zasądzonych od D.O. oraz od A.O.

na rzecz A.K. orzeczono na podstawie art. 98 § 1, 3, 4 i art. 99 k.p.c. w zw. z § 10

ust. 4 pkt 2, § 6 pkt 2 oraz § 20 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22

października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych.

(E.M.)

[SOP]