Sobota Wydanie nr 42

Sygnatura akt
I CSK 1588/24
Sąd
Sąd Najwyższy
Wydział
Izba Cywilna Wydział I
Rodzaj
Postanowienie
Data orzeczenia
25 listopada 2025 r.
W serwisie od

Zestawienie z tego dnia
Kategorie
Sąd Najwyższy
Sąd Najwyższy
© autorzy OpenStreetMap

Sąd Najwyższy

Bank nie dostał rozpoznania skargi w sporze o kredyt frankowy z kredytobiorcami

Przejdź do orzeczenia, 15 min czytania

Spór

Powodowie, kredytobiorcy, pozwali bank o ustalenie i zapłatę w sprawie umowy kredytu. Bank zaskarżył wyrok Sądu Apelacyjnego w Rzeszowie z 6 grudnia 2023 r.

Ustalenia sądu

Sąd Najwyższy nie badał okoliczności sprawy. Stwierdził, że skarżący nie wykazał potrzeby ponownej wykładni art. 385¹ i 385² k.c., a zagadnienia podniesione we wniosku były już rozstrzygane w orzecznictwie.

Rozstrzygnięcie

Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania i obciążył bank kosztami postępowania kasacyjnego.

Dlaczego

Według Sądu Najwyższego zagadnienia były wielokrotnie omawiane w orzeczeniach dotyczących podobnych umów, a orzecznictwo ukształtowało się już po wniesieniu skargi. Sam brak możliwości oszacowania świadczeń może uzasadniać niejednoznaczność postanowienia, ale nie przesądza o jego abuzywności.

Dla firm

Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej musi wykazać rzeczywistą rozbieżność w orzecznictwie albo poważne wątpliwości co do wykładni, a nie powtarzać pytania już rozstrzygnięte w dotychczasowych wyrokach.

Więcej o sprawie

Pozwany bank oparł wniosek na pytaniu, czy brak możliwości oszacowania przyszłych świadczeń sam przesądza o abuzywności postanowienia umownego. Sąd Najwyższy uznał, że zagadnienie nie jest nowe.

Taka ocena została dokonana w sprawie przez Sąd drugiej instancji.

Z uzasadnienia, Sąd Najwyższy
Sąd
Sąd Najwyższy, Izba Cywilna Wydział I
Sygnatura
I CSK 1588/24

Treść orzeczenia około 15 minut czytania

I CSK 1588/24

POSTANOWIENIE

25 listopada 2025 r.

Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:

SSN Dariusz Dończyk

na posiedzeniu niejawnym 25 listopada 2025 r. w Warszawie

w sprawie z powództwa N.K. i E.K.

przeciwko Bank spółki akcyjnej w W.

o ustalenie i zapłatę,

na skutek skargi kasacyjnej Bank spółki akcyjnej w W.

od wyroku Sądu Apelacyjnego w Rzeszowie

z 6 grudnia 2023 r., I ACa 234/22,

1) odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;

2) obciąża stronę pozwaną kosztami postępowania

kasacyjnego, pozostawiając ich wyliczenie referendarzowi

sądowemu.

I CSK 1588/24

2

Uzasadnienie

Określone w art. 3984 § 2 k.p.c. wymaganie uzasadnienia w skardze

kasacyjnej wniosku o przyjęcie jej do rozpoznania zostaje spełnione, jeśli skarżący

wykaże, że w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba

wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących

rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub

skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Cel wymagania przewidzianego

w art. 3984 § 2 k.p.c. może być zatem osiągnięty jedynie przez powołanie

i uzasadnienie istnienia przesłanek o charakterze publicznoprawnym, które –

zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. – będą mogły stanowić podstawę oceny skargi

kasacyjnej pod kątem przyjęcia jej do rozpoznania. Na tych jedynie przesłankach

Sąd Najwyższy może oprzeć rozstrzygnięcie w kwestii przyjęcia bądź odmowy

przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

W skardze kasacyjnej wniesionej od wyroku Sądu Apelacyjnego w

Rzeszowie z 6 grudnia 2023 r. (sygn. akt I ACa 234/22), pełnomocnik pozwanego –

Bank spółki akcyjnej w W. – oparł wniosek o jej przyjęcie do rozpoznania na

przesłankach określonych w art. 3989 § 1 pkt 1 i 2 k.p.c., tj. ze względu na

występowanie w sprawie istotnego zagadnienia prawnego oraz istnienie potrzeby

wykładni przepisów prawa, a mianowicie art. 3581 § 1 i 2 k.c.

Odnosząc się do przesłanek przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania,

wskazanych przez skarżącego we wniosku, Sąd Najwyższy stwierdza, że żadna

z nich nie została wykazana w sposób uzasadniający uwzględnienie wniosku na

podstawie art. 3989 § 1 pkt 1 i 2 k.p.c.

Co do przesłanki z art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c., skarżący powinien odpowiednio

sformułować zagadnienie prawne, wskazać przepisy prawa, na których tle

zagadnienie się wyłoniło oraz przedstawić argumentację jurydyczną uzasadniającą

możliwość rozbieżnych ocen prawnych oraz świadczącą o istotności tego

zagadnienia (zob. np. postanowienia Sądu Najwyższego: z 10 maja 2001 r., II CZ

35/01, OSNC 2002, nr 1, poz. 11, z 2 grudnia 2014 r., II CSK 376/14 i z 9 kwietnia

2015 r., V CSK 547/14). W świetle ugruntowanego orzecznictwa zagadnienie

I CSK 1588/24

3

prawne jest istotne, jeżeli jego rozstrzygnięcie ma znaczenie dla ukierunkowania

praktyki sądowej i rozstrzygnięcia sprawy, w której zagadnienie powstało (zob. np.

postanowienie Sądu Najwyższego z 18 września 2012 r., II CSK 180/12 oraz z 2

grudnia 2014 r., II CSK 376/14), wywołuje poważne wątpliwości, a zarazem nie było

dotychczas rozstrzygnięte w judykaturze albo dotychczasowe orzecznictwo

wymaga zmiany (zob. np. postanowienie Sądu Najwyższego z 24 sierpnia 2016 r.,

II CSK 94/16). Kwestia taka powinna spełniać wymagania stawiane zagadnieniu

prawnemu przedstawianemu Sądowi Najwyższemu przez sąd drugiej instancji w

razie powstania poważnych wątpliwości (art. 390 § 1 k.p.c. - zob. postanowienia

Sądu Najwyższego: z 23 stycznia 2014 r., I UK 361/13 oraz z 14 września 2012 r., I

UK 218/12), których nie można rozwiązać za pomocą powszechnie przyjętych reguł

wykładni prawa (zob. postanowienia Sądu Najwyższego z 8 maja 2015 r., III CZP

16/15 oraz z 24 października 2012 r., I PK 129/12). Chodzi przy tym wyłącznie o

poważne wątpliwości, wymagające zaangażowania Sądu Najwyższego,

wykraczające poza poziom zwykłych wątpliwości prawnych, które powstają niemal

w każdym procesie decyzyjnym stosowania prawa. W celu spełnienia przesłanki

przewidzianej w art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. nie wystarczy samo sformułowanie pytania

(pytań) do Sądu Najwyższego. Konieczne jest również zaproponowanie możliwych

(odmiennych) odpowiedzi na postawione pytanie. Ograniczenie się do

sformułowania pytania, wymagającego zdaniem skarżącego udzielenia odpowiedzi,

nie wypełnia zatem dyspozycji wskazanego przepisu. (zob. m.in. np. postanowienia

Sądu Najwyższego: z 15 grudnia 2011 r., II PK 183/11, z 20 grudnia 2011 r., II PK

207/11, z 9 stycznia 2017 r., II CSK 423/16 oraz z 16 maja 2018 r., II CSK 12/18).

Wskazuje się na konieczność wskazania na występujące rozbieżności

interpretacyjne przy rozstrzyganiu przedstawionego zagadnienia prawnego

w orzecznictwie lub nauce prawa (zob. postanowienia Sądu Najwyższego z 10

maja 2018 r., I CSK 798/17, z 26 kwietnia 2018 r., IV CSK 585/17 oraz z 8 kwietnia

2018 r., V CSK 577/17).

Co do przesłanki z art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c., jej spełnienie wymaga

wskazania przepisu prawa, którego wykładnia budzi wątpliwości, określenia

zakresu tej wykładni, podania, na czym polegają wątpliwości związane

z rozumieniem przepisu oraz przedstawienia argumentacji przemawiającej za tym,

I CSK 1588/24

4

że mają one rzeczywisty i poważny charakter, nie należą zaś do zwykłych

wątpliwości związanych z procesem stosowania prawa. Wymagane jest także

wykazanie, że treść i znaczenie przepisu nie zostały dostatecznie wyjaśnione

w dotychczasowym orzecznictwie lub że istnieje potrzeba zmiany ich

dotychczasowej wykładni. Jeżeli podstawą wniosku w tym zakresie jest twierdzenie

o występujących w orzecznictwie sądowym rozbieżnościach wynikających

z dokonywania przez sądy różnej wykładni przepisu, konieczne jest także

wskazanie rozbieżnych orzeczeń, dokonanie ich analizy i wykazanie, że

rozbieżność wynika z różnej wykładni przepisu (zob. np. postanowienie Sądu

Najwyższego z 28 marca 2007 r., II CSK 84/07 oraz z 14 grudnia 2023 r., I CSK

6110/22). Należy podkreślić, że wątpliwości wskazane przez skarżącego muszą

istnieć nadal w chwili orzekania w przedmiocie wniosku o przyjęcie skargi

kasacyjnej do rozpoznania. Argumentacja dotycząca rozbieżności w orzecznictwie

sądów wymaga przytoczenia przykładów orzeczeń, które wskazują na rzeczywistą

rozbieżność w wykładni przepisów, występującą również w chwili orzekania w

przedmiocie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania (zob.

postanowienie Sądu Najwyższego z 18 lipca 2024 r., I CSK 1225/23).

Problemy prawne przedstawione przez skarżącego nie mają cech nowości

wymaganej od istotnego zagadnienia prawnego uzasadniającego przyjęcie skargi

kasacyjnej do rozpoznania. Kwestie te były przedmiotem wielokrotnych wypowiedzi

Sądu Najwyższego w orzeczeniach wydanych, często w odniesieniu do zbliżonych

treścią umów kredytowych, nie tylko na etapie wstępnej oceny. Wszystkie te

zagadnienia zostały omówione i rozstrzygnięte w orzecznictwie sądowym, które

często zapadało już po wniesieniu skargi kasacyjnej, ponieważ dotyczą one

starszych spraw. W międzyczasie ukształtowało się orzecznictwo dotyczące tych

problemów i w świetle obecnych orzeczeń, skarga jest nieaktualna, co uniemożliwia

jej przyjęcie do rozpoznania. Podobnie należy ocenić przytoczone we wniosku o

przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania wątpliwości co do wykładni przepisów

prawa.

Skarżący wskazał na potrzebę wykładni przepisów budzących poważne

wątpliwości i wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, tj. art. 3851 § 1 i 2

k.c. w zakresie, w jakim odnoszą się do skutków uznania postanowień umownych

I CSK 1588/24

5

za abuzywne i możliwości zastąpienia takich postanowień przepisami

dyspozytywnymi. Istotne zagadnienie prawne polega natomiast na konieczności

ustalenia, czy brak możliwości oszacowania kwoty, którą strona umowy kredytu,

będzie świadczyć w przyszłości stanowi per se o niejednoznaczności tego

postanowienia umownego, a w konsekwencji, czy postanowienie takie powinno

podlegać badaniu pod kątem abuzywności.

W aktualnym orzecznictwie Sądu Najwyższego nie budzi wątpliwości

abuzywny charakter zawartych w umowach kredytu frankowego typowych klauzul

odsyłających do tabel kursowych banku przy przeliczeniu waluty obcej na złote

polskie i odwrotnie. Tego typu klauzule są niejednoznaczne m.in. dlatego że nie

wskazują obiektywnych kryteriów ustalania kursu waluty obcej, który jest

jednostronnie ustalany przez bank, co pozostawia pole do arbitralnego działania

banku i w ten sposób obarcza kredytobiorcę nieprzewidywalnym ryzykiem oraz

narusza równorzędność stron umowy kredytu (zob. np. wyroki Sądu Najwyższego z

24 lutego 2022 r., II CSKP 45/22, z 21 listopada 2023 r., II CSKP 1602/22, oraz z

14 lutego 2025 r., II CSKP 1545/22). Ocena niedozwolonego charakteru

postanowienia, jak i konsekwencje wynikające z jego eliminacji, wymagają

odniesienia do chwili zawarcia umowy (zob. uchwała składu siedmiu sędziów Sądu

Najwyższego z 20 czerwca 2018 r., III CZP 29/17, OSNC 2019, nr 1, poz. 2).

Odnosząc się bardziej szczegółowo do kwestii podniesionych w

uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej należy wskazać, że nie ma

podstaw do rozdzielenia postanowień dotyczących przeliczania waluty obcej na

złote polskie i dokonywania ich odrębnej oceny prawnej (zob. wyrok Sądu

Najwyższego z 20 lutego 2023 r., II CSKP 809/22, wyrok Sądu Najwyższego z 29

listopada 2023 r., II CSKP 1460/22). W orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości

Unii Europejskiej oraz Sądu Najwyższego wskazano bowiem na ścisłe powiązanie

klauzul ryzyka walutowego i klauzul spreadowych, które łącznie kształtują w

umowie kredytu mechanizm indeksacyjny świadczeń umownych należnych od

kredytobiorcy na rzecz banku. Klauzula ryzyka walutowego nie może funkcjonować

bez klauzuli określającej sposób przeliczenia zobowiązania stron w celu ustalenia

jego wysokości. Usunięcie jednego z tych warunków rzutuje na istotę drugiego, nie

mogą one zatem stanowić odrębnego przedmiotu oceny pod kątem abuzywności

I CSK 1588/24

6

(zob. np. wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 29 kwietnia 2021 r.,

C-19/20, I.W., R.W. przeciwko Bank BPH S.A., ECLI:EU:C:2021:341, wyroki Sądu

Najwyższego: z 10 maja 2022 r., II CSKP 285/22, OSNC-ZD 2022, nr 4, poz. 45, z

20 lutego 2023 r., II CSKP 809/22, z 25 października 2023 r., II CSKP 820/23, z 8

listopada 2022 r., II CSKP 1153/22, z 19 stycznia 2024 r., II CSKP 874/22 oraz

postanowienie Sądu Najwyższego z 29 sierpnia 2023 r., I CSK 4599/22).

Co do zasady wyłączona jest też możliwość zastąpienia niedozwolonego

postanowienia umownego odnoszącego się do sposobu określania kursu waluty

obcej (w umowie kredytu indeksowanego czy denominowanego) innym sposobem

określenia kursu waluty obcej (zob. m.in. wyroki Sądu Najwyższego z 14 lutego

2025 r., II CSKP 1545/22 oraz z 28 lutego 2025 r., II CSKP 1277/24). Jeżeli chodzi

o możliwość usunięcia luki w umowie w następstwie uznania za niewiążących

konsumenta postanowień abuzywnych Sąd Najwyższy wyłączył dopuszczalność

zastąpienia abuzywnych postanowień umownych innymi przepisami, zwyczajami

lub w drodze wykładni na podstawie art. 65 § 1 i 2 k.c. lub art. 56 k.c. w zw. z art.

41 prawa wekslowego albo art. 56 k.c. w zw. z art. 358 § 2 k.c. lub art. 56 k.c. w

związku z innymi przepisami (zob. np. wyroki z 8 listopada 2022 r., II CSKP

1153/22 i z 31 stycznia 2023 r., II CSKP 941/22). Również art. 358 § 2 k.c. nie

może być traktowany jako przepis, który z mocy prawa lub w ramach mechanizmu

dyspozytywności zastępuje postanowienie abuzywne w umowie konsumenckiej

(zob. wyroki Sądu Najwyższego: z 11 grudnia 2019 r., V CSK 382/18, OSNC-ZD

2021, nr 2, poz. 20 i z 26 kwietnia 2024 r., II CSKP 150/24, jak również wyrok

TSUE z 29 kwietnia 2021 r., C-19/20, I.W. przeciwko Bank BPH S.A.,

ECLI:EU:C:2021:341). Zastosowanie tego przepisu wymaga każdorazowej oceny

jego adekwatności w konkretnym stosunku obligacyjnym, z uwzględnieniem woli

konsumenta oraz zasad wynikających z dyrektywy Rady 93/13/EWG z dnia 5

kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich

(Dz.U. 1993, L 95, s. 29, dalej: „dyrektywa 93/13”). Przepis ten nie może być

wykorzystany w sposób prowadzący do utrzymania w mocy umowy zawierającej

nieuczciwe warunki, bez uprzedniego wyrażenia świadomej i dobrowolnej zgody

przez konsumenta. Zakres zastosowania omawianego przepisu ogranicza się

bowiem do zobowiązań rzeczywiście wyrażonych w walucie obcej, a nie takich, w

I CSK 1588/24

7

których waluta pełni wyłącznie funkcję przeliczeniową. Kredyty indeksowane do

waluty obcej, w których zobowiązanie pierwotnie wyrażone jest w złotych, a waluta

obca pełni jedynie rolę mechanizmu waloryzacyjnego, nie spełniają tej przesłanki,

co wyklucza automatyczne zastosowanie art. 358 § 2 k.c. Dodatkowo, przepis ten

wszedł w życie dopiero w dniu 24 stycznia 2009 r., a brak jest przepisów

intertemporalnych, które pozwalałyby na jego zastosowanie do umów zawartych

przed tą datą. Stanowisko Sądu Najwyższego w tym zakresie pozostaje

jednoznaczne i konsekwentne, co potwierdza wyrok z 11 grudnia 2019 r., V CSK

382/18, w którym wskazano, że przepisy prawa nie mogą działać retroaktywnie, w

szczególności w kontekście zastępowania niedozwolonych postanowień umownych

w relacjach konsumenckich.

W orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej wykluczono

możliwość uzupełnienia luki w umowie w razie stwierdzenia nieuczciwego

charakteru jednego z warunków umowy zawartej między przedsiębiorcą a

konsumentem, przez zmianę treści tego warunku poprzez wykładnię oświadczeń

woli stron, co miałoby prowadzić do zastosowania w jego miejsce przepisów

dyspozytywnych (zob. wyroki z 3 października 2019 r., C-260/18, K. Dziubak, i J.

Dziubak, ECLI:EU:C:2019:819, z 14 czerwca 2012 r., C-618/10, Banco Español de

Crédito, ECLI:EU:C:2012:349, z 26 marca 2019 r., C-70/17, Abanca,

ECLI:EU:C:2019:250, z 30 kwietnia 2014 r., C-26/13, Kásler, ECLI:EU:C:2014:282 i

z 2 września 2021 r., C-932/19, OTP Jelzálogbank, ECLI:EU:C:2021:673).

W orzecznictwie przesądzono też, że abuzywność części postanowień

umowy kredytu zawartej z konsumentem może skutkować nieważnością całej

umowy, o ile jej dalsze obowiązywanie jest niemożliwe bez zakwestionowanych

postanowień. W uzasadnieniu uchwały składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego

z 7 maja 2021 r. – zasady prawnej - III CZP 6/21 wyjaśniono, że konsument

świadomy niedozwolonego charakteru postanowienia może sprzeciwić się odmowie

jego zastosowania, udzielając wolnej zgody na to postanowienie. Potwierdzenie

takiej klauzuli sprawia nie tylko, że wywiera ona skutki ex tunc, ale powoduje, iż z

mocą wsteczną staje się skuteczna cała umowa. Natomiast w sytuacji, w której

klauzula abuzywna stała się definitywnie bezskuteczna - wskutek odmowy

potwierdzenia albo upływu rozsądnego czasu do jej potwierdzenia - o

I CSK 1588/24

8

obowiązywaniu umowy decyduje to, czy weszła w jej miejsce regulacja zastępcza.

To zaś zależy od tego, czy całkowita i trwała bezskuteczność umowy naraża

konsumenta na szczególnie niekorzystne konsekwencje, czemu konsument może

wiążąco zaprzeczyć oraz istnieje regulacja zastępcza wynikająca z ustawy albo -

jeżeli jest to dopuszczalne - określona przez sąd. Zastosowanie takiej konstrukcji

oznacza, że z dniem odmowy potwierdzenia klauzuli, bez której umowa kredytu nie

może wiązać, albo z dniem bezskutecznego upływu czasu do jej potwierdzenia

ustaje stan zawieszenia, a umowa staje się definitywnie bezskuteczna (nieważna)

albo - jeżeli spełnione są przesłanki dopuszczalności jej utrzymania przez

zastosowanie regulacji zastępczej - staje się skuteczna z mocą wsteczną (ex tunc)

w kształcie obejmującym ową regulację zastępczą. Podstawę nieważności umowy,

której utrzymanie bez abuzywnej części jest niemożliwe, stanowi wówczas art. 58

k.c. (zob. m.in. wyroki Sądu Najwyższego z 16 września 2021 r., I CSKP 166/21, z

25 lipca 2023 r., II CSKP 1487/22, z 25 października 2023 r., II CSKP 820/23, z 9

stycznia 2024 r., II CSKP 874/22 oraz z 6 września 2024 r., II CSKP 1644/22).

Według ukształtowanego orzecznictwa Sądu Najwyższego wyeliminowanie z

umowy kredytu indeksowanego do waluty obcej klauzul przeliczeniowych,

uznanych za abuzywne, prowadzi również do upadku klauzuli ryzyka walutowego,

która jest charakterystyczna dla umowy kredytu indeksowanego do waluty obcej i

uzasadnia powiązanie stawki oprocentowania ze stawką LIBOR. W konsekwencji,

po wyeliminowaniu tego rodzaju klauzul, utrzymanie umowy w formie zamierzonej

przez strony nie jest możliwe (zob. np. wyroki Sądu Najwyższego z 11 grudnia

2019 r., V CSK 382/18, OSNC-ZD 2021, z. B, poz. 20, z 13 kwietnia 2022 r., II

CSKP 15/22, z 10 maja 2022 r., II CSKP 285/22, OSNC-ZD 2022, nr 4, poz. 45 i II

CSKP 382/22, z 8 listopada 2022 r., II CSKP 1153/22, z 26 stycznia 2023 r., II

CSKP 722/22, oraz z 20 lutego 2023 r., II CSKP 809/22). Wyeliminowanie więc

abuzywnych klauzul przeliczeniowych nie prowadzi do utrzymania w mocy umowy

kredytu indeksowanego kursem franka szwajcarskiego jako kredytu złotowego

oprocentowanego według stawki LIBOR, gdyż jest to sprzeczne z naturą stosunku

prawnego łączącego strony (zob. np. wyroki Sądu Najwyższego z 22 stycznia 2016

r., I CSK 1049/14, OSNC 2016, nr 11, poz. 11 i z 11 grudnia 2019 r., V CSK

382/18, OSNC-ZD 2021, nr 2, poz. 20 oraz powołane tam wyroki Trybunału

I CSK 1588/24

9

Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 14 marca 2019 r., C-118/17, Zsuzsanna Dunai

przeciwko ERSTE Bank Hungary Zrt, ECLI:EU:C:2019:207 i z 5 czerwca 2019 r.,

C-38/17, GT przeciwko HS, ECLI:EU:C:2019:461, jak również wyroki Sądu

Najwyższego z 13 kwietnia 2022 r., II CSKP 15/22, z 10 maja 2022 r., II CSKP

285/22, OSNC-ZD 2022, nr D, poz. 45, z 13 maja 2022 r., II CSKP 293/22, z 8

listopada 2022 r., II CSKP 1153/22, z 26 stycznia 2023 r., II CSKP 722/22, z 31

stycznia 2023 r., II CSKP 941/22, z 25 maja 2023 r., II CSKP 1311/22 i z 28 lipca

2023 r., II CSKP 611/22).

W orzecznictwie zostało też wyjaśnione zagadnienie prawne dotyczące

wpływu braku możliwości oszacowania przez kredytobiorcę-konsumenta przyszłych

świadczeń na ocenę abuzywności postanowień umownych. Dotyczy ono w istocie

wykładni art. 3851 § 1 i 2 k.c. z uwzględnieniem przepisów dyrektywy 93/13.

Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej konsekwentnie wskazuje, że

przejrzystość postanowienia umownego obejmuje nie tylko jego brzmienie, lecz

także możliwość oceny jego ekonomicznych skutków przez konsumenta – w tym

również możliwość oszacowania wysokości świadczenia (por. np. wyroki z 30

kwietnia 2014 r., C-26/13, Kásler i Káslerné Rábai, ECLI:EU:C:2014:282, pkt 71–74

i z 20 września 2017 r., C-186/16, Andriciuc, ECLI:EU:C:2017:703, pkt 49-51).

Krajowe orzecznictwo przyjmuje jednolite stanowisko, zgodnie z którym

postanowienia umowne, które pozostawiają bankowi swobodę kształtowania

zobowiązań konsumenta bez mechanizmu obiektywnej kontroli, a w konsekwencji

bez możliwości oszacowania wartości świadczeń mogą być uznane za abuzywne

(zob. np. wyrok Sądu Najwyższego z 11 grudnia 2019 r., V CSK 382/18 i z 6

czerwca 2023 r., II CSKP 459/22 oraz postanowienie z 21 marca 2024 r., I CSK

681/23). Brak możliwości oszacowania przyszłych świadczeń może stanowić

przesłankę do uznania postanowienia umownego za niejednoznaczne, jednak nie

przesądza o jego abuzywności per se. Ocena taka wymaga każdorazowo analizy

konkretnej treści postanowienia, jego funkcji w umowie oraz stopnia

poinformowania konsumenta o ryzyku ekonomicznym (por. m.in. wyroki: z 8

listopada 2022 r., II CSKP 1153/22; z 13 maja 2022 r., II CSKP 464/22; z 25

października 2023 r., II CSKP 820/23; z 10 maja 2022 r., II CSKP 285/22; z 13 maja

I CSK 1588/24

10

2022 r., II CSKP 293/22; z 27 listopada 2019 r., II CSK 483/18). Taka ocena została

dokonana w sprawie przez Sąd drugiej instancji.

W świetle powyższego Sąd Najwyższy stwierdza, że skarżący nie wykazał,

aby w dacie orzekania w przedmiocie przedsądu istniała potrzeba ponownego

odniesienia się do wskazanych przepisów oraz poruszonej problematyki.

Argumenty zawarte we wniosku, zestawione z motywami zaskarżonego wyroku

oraz uwzględniając aktualny dorobek orzeczniczy Sądu Najwyższego, nie wskazują

na konieczność kolejnej wypowiedzi w objętej nim materii – z uwzględnieniem

publicznoprawnego charakteru skargi kasacyjnej oraz jej funkcji wykraczającej poza

ochronę interesu indywidualnego.

Wskazać należy również, że nie zachodzi nieważność postępowania, którą

Sąd Najwyższy bierze pod rozwagę – w granicach zaskarżenia – z urzędu (art.

39813 § 1 k.p.c.).

Z przytoczonych względów należało odmówić przyjęcia skargi kasacyjnej do

rozpoznania (art. 3989 § 2 k.p.c.).

O kosztach postępowania kasacyjnego – na stosowny wniosek zawarty

w odpowiedzi na skargę kasacyjną – orzeczono na podstawie art. 108 § 1 k.p.c.,

obciążając nimi na podstawie art. 98 § 1 w zw. z art. 391 § 1 i art. 39821 k.p.c.

stronę pozwaną, która przegrała sprawę w postępowaniu kasacyjnym.

Dariusz Dończyk

[P.L.]

[SOP]

Pełny tekst i metryka orzeczenia: Sąd Najwyższy, repozytorium2.sn.pl. Tytuł i streszczenie przygotował model językowy na podstawie treści orzeczenia. Orzeczenie może być nieprawomocne.