Skarga kasacyjna banku w sporze o spłaty kredytu nieprzyjęta. Zasądzono 2700 zł kosztów

Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie

występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów

prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności

w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna

jest oczywiście uzasadniona (art. 3989 § 1 k.p.c.). Obowiązkiem skarżącego jest

I CSK 1588/25

2

sformułowanie i uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania

w nawiązaniu do powyższych przesłanek, a rozstrzygnięcie Sądu Najwyższego

w kwestii przyjęcia bądź odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania

wynika z oceny czy okoliczności powołane przez skarżącego odpowiadają tym,

o których jest mowa w art. 3989 § 1 k.p.c.

Skarżący powołał się na oczywistą zasadność skargi kasacyjnej dotyczącą

tego, że Sąd Apelacyjny naruszył art. 481 § 1 k.c. w zw. z art. 5 i art. 6 ustawy

z dnia 5 sierpnia 2015 r. o rozpatrywaniu reklamacji przez podmioty rynku

finansowego o Rzeczniku Finansowym i o Funduszu Edukacji Finansowej przez ich

niewłaściwe zastosowanie, skutkujące bezpodstawnym zasądzeniem ustawowych

odsetek za opóźnienie, gdyż powinny zostać one ewentualnie zasądzone od dnia

wymagalności roszczenia powoda o zwrot nienależnego świadczenia - który

to moment stanowi dzień złożenia przez należycie poinformowanego przez sąd

konsumenta (powoda) oświadczenia o odmowie/wyrażeniu zgody na objęcie

dobrowolnym system ochrony konsumenckiej - tj. od 20 grudnia 2022 r.,

ewentualnie powinny być one zasądzone od dnia następującego po upływie 30 dni

od dnia doręczenia pozwanemu odpisu pozwu.

W orzecznictwie Sądu Najwyższego utrwalony jest pogląd, że uzasadnienie

oczywistej zasadności skargi kasacyjnej jako przesłanki jej przyjęcia do

rozpoznania wymaga powołania się na kwalifikowaną postać naruszenia

zaskarżonym orzeczeniem przepisów prawa materialnego lub procesowego

i przeprowadzania wywodu zmierzającego do jego wykazania. Oczywistość

naruszenia ma miejsce wówczas, gdy jest ono widoczne prima facie, przy

wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej, bez potrzeby wchodzenia

w szczegóły czy dokonywania pogłębionej analizy tekstu wchodzących w grę

przepisów i doszukiwania się ich znaczenia. Szczególna podstawa przedsądu

z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. wymaga przy tym samodzielnego czyli odrębnego od

podstaw kasacyjnych wskazania i wykazania naruszenia konkretnego przepisu

prawa (procesowego lub materialnego), które jest oczywiste i bez wątpliwości

prowadzi do stwierdzenia, że objęty skargą wyrok jest wadliwy i dlatego skarga

powinna zostać przyjęta do rozpoznania.

I CSK 1588/25

3

Skonfrontowanie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej

do rozpoznania z uzasadnieniem zaskarżonego wyroku wyklucza stwierdzenie,

że skarżący wykazał oczywistość wniesionego środka zaskarżenia w znaczeniu

przytoczonym wyżej. Większość argumentów, które skarżący przytacza

w uzasadnieniu wniosku, wywodzi się z twierdzeń o faktach odmiennych od

objętych ustaleniami sądów, gdy tymczasem nie jest dopuszczalne oparcie skargi

kasacyjnej na zarzutach błędów w ustaleniach faktycznych i wadliwej oceny

dowodów, która do takich błędów miała doprowadzić (art. 3983 § 3 k.p.c.), zaś Sąd

Najwyższy nie tylko w ramach przedsądu, ale i przy rozpoznawaniu skargi

kasacyjnej byłby związany podstawą faktyczną zaskarżonego rozstrzygnięcia

(art. 39813 § 2 k.p.c.).

Pozwany wniósł również o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania

z uwagi na występujące w sprawie istotne zagadnienia prawne, wywołujące

w orzecznictwie rozbieżne oceny prawne: - ,,oparte o dyspozycję art. 5 k.c.

w zw. z art. 3851 §1 i 2 k.c. oraz art. 411 pkt 4 k.c. w zw. z art. 411 pkt 2 k.c.

w zw. z art. 410 §1 k.c. w zw. z art. 405 k.c. polegające na konieczności

rozstrzygnięcia czy w przypadku gdy kredytobiorca dokonał całkowitej

(przedterminowej) spłaty kredytu, możliwa jest abstrakcyjna kontrola postanowień

Umowy, w całkowitym oderwaniu od rzeczywistego pokrzywdzenia Kredytobiorcy,

a także czy zgodne z zasadami współżycia społecznego, a co za tym idzie

dopuszczalne jest dochodzone przez Kredytobiorcę zwrotu świadczeń uiszczonych

przez niego w wykonaniu spornej Umowy, na kilka lat po wykonaniu Umowy

w całości”; „oparte o dyspozycję art. 358 § 2 k.c. w zw. z art. 3851 § 1 i 2 k.c.,

polegające na konieczności rozstrzygnięcia, czy sąd orzekający może zastąpić

postanowienie abuzywne, kursem rynkowym (obiektywnym kursem średnim NBP)

lub zastosować przepis dyspozytywny z art. 358 § 2 k.c., z uwagi na fakt, iż przepis

ten stanowi normę prawną, która może znaleźć zastosowanie w sprawie, a Sąd

winien podjąć wszelkie działania prowadzące do przywrócenia równowagi

kontraktowej stron?”.

Przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania ze względu na przesłankę

z art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. wymaga, aby przedstawione w niej zagadnienie prawne

było istotne, co wyraża się w jego znaczeniu dla rozwoju prawa lub

I CSK 1588/25

4

precedensowym charakterze. Chodzi więc o zagadnienie prawne, które będzie

miało znaczenie nie tylko dla rozstrzygnięcia konkretnej skargi kasacyjnej, lecz

także dla praktyki sądowej w ogólności. Dla wykazania takiej jego kwalifikacji

skarżący powinien określić treść i zakres zagadnienia prawnego oraz przytoczyć

wyczerpujące argumenty prawne, prowadzące do rozbieżnych ocen i wątpliwości

związanych z rozumieniem czy stosowaniem przepisów prawa, których zagadnienie

dotyczy i wskazać, czy były one już przedmiotem wypowiedzi judykatury. Istotnym

zagadnieniem prawnym - w rozumieniu tego unormowania - jest zagadnienie objęte

podstawami kasacyjnymi, doniosłe z punktu widzenia rozstrzygnięcia sprawy

i nierozwiązane dotąd w orzecznictwie, którego wyjaśnienie może się przyczynić

do rozwoju prawa. Powołanie się przez skarżącego na takie zagadnienie wymaga

jego sformułowania oraz uzasadnienia występowania w sprawie (zob.

postanowienia SN: z 28 listopada 2003 r., II CK 324/03; z 7 czerwca 2005 r.,

V CSK 3/05; z 13 lipca 2007 r., III CSK 180/07; z 22 listopada 2007 r.,

I CSK 326/07; z 26 września 2005 r., II PK 98/05; z 10 maja 2019 r., I CSK 627/18).

W dacie orzekania w przedmiocie przyjęcia niniejszej skargi do rozpoznania,

sformułowanemu przez skarżącego zagadnieniu prawnemu nie można już

przypisać kwalifikacji nowości. Tożsame zagadnienia były już przedmiotem

wypowiedzi Sądu Najwyższego (zob. postanowienia SN: z 25 stycznia 2024 r.,

I CSK 5851/22 z 28 września 2023 r., I CSK 327/23, z 17 października 2023 r.,

I CSK 558/23, z 27 lipca 2023 r., I CSK 6248/22 i zawarte tam orzecznictwo). Sąd

Najwyższy wielokrotnie wyjaśniał, że w razie niemożliwości ustalenia wiążącego

strony kursu waluty obcej w umowie kredytu denominowanego w walucie obcej

umowa ta nie może wiązać stron w pozostałym zakresie ani jako kredyt złotówkowy

(z oprocentowaniem obliczanym na podstawie wskaźnika LIBOR/SARON), ani jako

tzw. kredyt czysto walutowy. W szczególności bowiem wskazuje się, że utrzymanie

takiej umowy jako kredytu czysto walutowego prowadziłoby do niedopuszczalnego

zniekształcenia woli stron, która ukierunkowana była od początku na wypłatę

kredytu w walucie krajowej (zob. wyroki SN: z 10 maja 2022 r., II CSKP 694/22;

z 13 maja 2022 r., II CSKP 293/22 i II CSKP 405/22; z 20 maja 2022 r.,

II CSKP 713/22 i II CSKP 943/22; z 26 maja 2022 r., II CSKP 650/22,

i z 24 czerwca 2022 r., II CSKP 10/22). Ponadto podniesione kwestie były

I CSK 1588/25

5

przedmiotem licznych wypowiedzi Sądu Najwyższego (w odniesieniu do art. 3851

k.c. w kontekście dyrektywy 93/13; zob. wyroki SN: z 4 kwietnia 2019 r.,

III CSK 159/17; z 9 maja 2019 r., I CSK 242/18; z 11 grudnia 2019 r.,

V CSK 382/18; z 30 września 2020 r., I CSK 556/18; z 2 czerwca 2021 r.,

I CSKP 55/21; z 27 lipca 2021 r., V CSKP 49/21; z 3 lutego 2022 r.,

II CSKP 415/22).

W orzecznictwie Sądu Najwyższego wyjaśniono także, że oceny czy

postanowienie umowne jest niedozwolone (art. 3851 § 1 k.c.), dokonuje się według

stanu z chwili zawarcia umowy (uchwała składu siedmiu sędziów SN z 20 czerwca

2018 r., III CZP 29/17, postanowienia SN: z 10 sierpnia 2023 r., I CSK 5543/22,

z 21 grudnia 2023 r., I CSK 2685/23, z 8 grudnia 2023 r., I CSK 3211/23). Wynika

to zresztą z art. 3852 k.c., który wprost stanowi, iż oceny zgodności postanowienia

umowy z dobrymi obyczajami dokonuje się według stanu z chwili zawarcia umowy,

biorąc pod uwagę jej treść. W wyroku z 20 września 2017 r., C - 186/16 TSUE

wyjaśnił natomiast, że art. 3 ust. 1 dyrektywy 93/13 w sprawie nieuczciwych

warunków w umowach konsumenckich należy interpretować w ten sposób, że

oceny nieuczciwego charakteru warunku umownego należy dokonywać

w odniesieniu do chwili zawarcia danej umowy, z uwzględnieniem ogółu

okoliczności, które mogły być znane przedsiębiorcy w tej chwili i mogły mieć wpływ

na późniejsze jej wykonanie.

Trafność i aktualność przyjętej przez sądy powszechne oceny sprawy

potwierdza pogląd, wyrażony w uchwale pełnego składu Izby Cywilnej Sądu

Najwyższego z 25 kwietnia 2024 r., III CZP 25/22. W orzeczeniu tym wyjaśniono,

że w razie uznania, iż postanowienie umowy kredytu indeksowanego, odnoszące

się do sposobu określania kursu waluty obcej stanowi niedozwolone postanowienie

umowne i nie jest wiążące, w obowiązującym stanie prawnym nie można przyjąć,

że miejsce tego postanowienia zajmuje inny sposób określenia kursu waluty obcej

wynikający z przepisów prawa lub zwyczajów. Ponadto Sąd Najwyższy przesądził,

że w razie niemożliwości ustalenia wiążącego strony kursu waluty obcej w umowie

kredytu indeksowanego umowa nie wiąże także w pozostałym zakresie. Jeżeli

w wykonaniu umowy kredytu, która nie wiąże z powodu niedozwolonego charakteru

jej postanowień, bank wypłacił kredytobiorcy całość lub część kwoty kredytu,

I CSK 1588/25

6

a kredytobiorca dokonywał spłat kredytu, powstają samodzielne roszczenia o zwrot

nienależnego świadczenia na rzecz każdej ze stron. Jeżeli umowa kredytu nie

wiąże z powodu niedozwolonego charakteru jej postanowień, bieg przedawnienia

roszczenia banku o zwrot kwot wypłaconych z tytułu kredytu rozpoczyna się co do

zasady od dnia następującego po dniu, w którym kredytobiorca zakwestionował

względem banku związanie postanowieniami umowy. Jeżeli umowa kredytu nie

wiąże z powodu niedozwolonego charakteru jej postanowień, nie ma podstawy

prawnej do żądania przez którąkolwiek ze stron odsetek lub innego wynagrodzenia

z tytułu korzystania z jej środków pieniężnych w okresie od spełnienia nienależnego

świadczenia do chwili popadnięcia w opóźnienie co do zwrotu tego świadczenia.

Obecnie zatem wskazane przez skarżącego kwestie nie stanowią istotnego

zagadnienia prawnego w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.

Podsumowując, w dacie orzekania o przyjęciu niniejszej skargi kasacyjnej

do rozpoznania nie występują już zagadnienia prawne wskazane w skardze.

Sąd Najwyższy nie stwierdził też kwalifikowanego naruszenia prawa,

uzasadniającego ze względów publicznoprawnych przyjęcie skargi do rozpoznania.

Z tych względów Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej

do rozpoznania (art. 3989 § 2 k.p.c.). O kosztach postępowania kasacyjnego Sąd

Najwyższy orzekł na podstawie art. 98 § 1, 11 i 3 k.p.c. w zw. z § 10 ust. 4

pkt 2 w zw. z § 2 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia

22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie.

Ewa Stefańska

(M.T.)

[SOP]