Pas gruntu w S. zasiedziony w dobrej wierze. SN odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej

Postanowieniem z 8 grudnia 2023 r. Sąd Okręgowy w Olsztynie oddalił

apelację uczestniczki E.G.L. od postanowienia Sądu Rejonowego w Szczytnie z 4

I CSK 1595/24

2

sierpnia 2023 r., w którym Sąd ten dokonał rozgraniczenia działek położonych w S.,

tj. działki nr […] dla której prowadzona jest księga wieczysta nr […] stanowiącej

własność I.Z. z działką nr […] dla której prowadzona jest księga wieczysta nr […]

stanowiącą własność E.L. oraz z działką nr […], dla której prowadzona jest księga

wieczysta nr […] stanowiącą współwłasność K.C. w 2/8 części, B.K. w 1/8 części,

I.Z. w 5/8 części zgodnie z wariantem II pisemnej opinii biegłego geodety K.W. z 7

kwietnia 2023 r. oznaczonej na załączniku nr 4 stanowiącym integralną część

opinii, linią biegnącą między punktami […], […], […],[…], […].

U podstaw rozstrzygnięcia Sądów meriti dokonanego w oparciu o ocenę

całokształtu zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w tym złożonej do

akt sprawy dokumentacji fotograficznej, legło stwierdzenie, że rozgraniczenie

powinno nastąpić według stanu prawnego wynikającego z zasiedzenia

przygranicznego pasa gruntu – części działki nr […] zgodnie z wariantem II opinii

biegłego.

Sąd Okręgowy podzielając w pełni ustalenia faktyczne i ocenę dowodów

przeprowadzoną przez Sąd Rejonowy, stwierdził, że argumentacja przytoczona

w apelacji nie wykazała, by przeprowadzona przez Sąd pierwszej instancji ocena

dotknięta była uchybieniami uzasadniającymi zarzut naruszenia art. 233 § 1 k.p.c.

Wskazał, że prawidłowo ocenione przez Sąd Rejonowy zeznania świadków,

korespondujące z dokumentacją zdjęciową, potwierdzają, że wnioskodawczyni i jej

mąż korzystali z nieruchomości w granicach wyznaczonych ogrodzeniem,

z wyłączeniem innych osób jako posiadacze samoistni. Ocenę tę wzmacnia

postawa skarżącej w toku czynności geodezyjnych związanych z ustaleniem granic

między nieruchomościami oraz jej stanowisko zajęte w toku postępowania

rozgraniczeniowego wszczętego na wniosek I.Z.

Sąd Okręgowy nie podzielił jedynie oceny prawnej Sądu pierwszej instancji

w zakresie przyjęcia, że do zasiedzenia doszło w złej wierze z dniem 5 grudnia

2015 r. Zaznaczył, że kwestia ta zmienia jedynie termin zasiedzenia części działki

nr […], nie wpływa natomiast na prawidłowo określony w sentencji rozstrzygnięcia

Sądu pierwszej instancji przebieg granic.

Zdaniem tego Sądu posiadanie samoistne wnioskodawczyni i jej męża,

a następnie także uczestniczki K.C. miało miejsce w dobrej wierze i doprowadziło

I CSK 1595/24

3

do zasiedzenia z dniem 5 grudnia 2005 r. w zakresie części działki nr […] od

górnego narożnika budynku nr […] do górnego narożnika garażu, przy zachowaniu

dalszego przebiegu linii granicznej zgodnie z opinią biegłego z dnia 18 stycznia

2022 r. oznaczonej kolorem różowym na szkicu k. 697 (art. 172 § 1 k.c.). O dobrej

wierze H.Z. i I.Z. przekonuje fakt, że zakres nabywanego przez nich prawa

determinował kształt nieruchomości ujawniony na mapie jaką posługiwali się stając

do aktu notarialnego 5 grudnia 1985 r. W konsekwencji mieli oni prawo

przypuszczać, że granica jest oparta na górnym narożniku budynku mieszkalnego

położonego na działce […], skoro taki stan wynikał ze wzmiankowanej mapy.

Zmiana przebiegu ogrodzenia nie doprowadziła natomiast do przerwania biegu

terminu zasiedzenia, skoro nastąpiło ono przed dokonaniem tej czynności.

Orzeczenie to zostało zaskarżone skargą kasacyjną przez uczestniczkę

E.G.L.

Skarżąca we wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania powołała się na

przesłankę z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.

W ocenie skarżącej oczywista zasadność skargi wynika z rażącego

naruszenia przez Sąd drugiej instancji art. 378 § 1 k.p.c. oraz 382 k.p.c. poprzez

nie rozpoznanie wszystkich zarzutów apelacji, w zakresie pominięcia przez Sąd

pierwszej instancji istotnych okoliczności wynikających z materiału dowodowego

(dokumentacji zdjęciowej dołączonej do pism uczestniczki z 21 lipca 2022 r. oraz

wnioskodawczyni i uczestniczki z 20 września 2022 r.), co spowodowało zarazem

pominięcie przez Sąd drugiej instancji tej części zebranego w sprawie materiału

dowodowego, który miał służyć weryfikacji prawidłowości dokonanej oceny,

w szczególności dowodów osobowych, a co miało doprowadzić do wykazania

braku samoistności posiadania przez wnioskodawczynię spornej części gruntu

w latach 1985 - 2010, a w części również braku po jej stronie dobrej wiary (przy

przyjęciu, że samoistne posiadanie miało miejsce) - braku przesłanek do

stwierdzenia zasiedzenia tej części gruntu, w sytuacji gdy Sąd drugiej instancji

dokonał dodatkowo odmiennej oceny prawnej stanu faktycznego ustalonego przez

Sąd pierwszej instancji, nie opierając się na pełnym materiale dowodowym

zgromadzonym w sprawie.

I CSK 1595/24

4

W odpowiedzi na skargę kasacyjną uczestniczka K.C. wniosła o odmowę

przyjęcia jej do rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna jest nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia, którego

rozpoznanie przez Sąd Najwyższy musi być uzasadnione względami o szczególnej

doniosłości, wykraczającymi poza indywidualny interes skarżącego, a mającymi

swoje źródło w interesie publicznym. Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy

przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne

zagadnienie prawne, potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne

wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi

nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Sąd

Najwyższy w ramach przedsądu bada tylko wskazane w skardze kasacyjnej

okoliczności uzasadniające jej przyjęcie do rozpoznania, a nie podstawy kasacyjne

i ich uzasadnienie. Cel wymagania określonego w art. 3984 § 2 k.p.c. może być

osiągnięty tylko przez powołanie i uzasadnienie istnienia przesłanek o charakterze

publicznoprawnym, które będą mogły stanowić podstawę oceny skargi kasacyjnej

pod kątem przyjęcia jej do rozpoznania.

Zgodnie z utrwalonym stanowiskiem Sądu Najwyższego przez oczywistą

zasadność skargi kasacyjnej (art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.) należy rozumieć sytuację,

w której skarga jest uzasadniona w sposób ewidentny, wskazując na rażące

i poważne uchybienia zaskarżonego orzeczenia, które są możliwe do stwierdzenia

bez konieczności prowadzenia bardziej złożonych rozumowań. Jedynie w takim

wypadku możliwa jest kontrola prawomocnego orzeczenia sądu drugiej instancji

w postępowaniu kasacyjnym. Obciążenie go oczywistą i istotną wadą wskazuje, że

usunięcie tego orzeczenia z obrotu leży w interesie publicznym – a tym samym, że

może dojść do realizacji celu skargi kasacyjnej, jako nadzwyczajnego środka

zaskarżenia (tak np. Sąd Najwyższy w postanowieniach z 10 kwietnia 2013 r., III

CSK 67/13, niepubl. i z 29 września 2017 r., V CSK 162/17, niepubl.). Przesłanką

przyjęcia skargi kasacyjnej nie jest oczywiste naruszenie konkretnego przepisu

prawa materialnego lub procesowego, lecz sytuacja, w której naruszenie to

spowodowało wydanie oczywiście nieprawidłowego orzeczenia (zob. m.in.

I CSK 1595/24

5

postanowienie Sądu Najwyższego z 8 października 2015 r., IV CSK 189/15,

niepubl. i przywołane tam orzecznictwo).

Skonfrontowanie zaskarżonego orzeczenia z uzasadnieniem wniosku

o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania nie pozwala na stwierdzenie, by

spełniona została przesłanka oczywistej zasadności skargi. Uzasadnienie

rozstrzygnięcia Sądu Okręgowego nie wykazuje oczywistych i rażących uchybień,

które mogłyby odpowiadać analizowanej przesłance. Nie wynika z niego, by Sąd

ten rażąco naruszył art. 378 § 1 k.p.c. nie odnosząc się do zarzutów apelacji.

Z punktu II apelacji nie wynika, by skarżąca odnosiła się w niej do dokumentacji

fotograficznej załączonej do jej pisma z 21 lipca 2022 r. oraz pisma

wnioskodawczyni i uczestniczki z 20 września 2022 r. (k. 866). Kwestia ta nie

została podniesiona także w pozostałych zarzutach apelacji i jej uzasadnieniu

(k. 865-871).

Ponadto, podkreślenia wymaga, że z obowiązku wynikającego z art. 378 § 1

k.p.c. nie wynika konieczność osobnego omówienia przez sąd w uzasadnieniu

orzeczenia każdego argumentu podniesionego w apelacji. Za wystarczające należy

uznać odniesienie się do sformułowanych w apelacji zarzutów i wniosków w sposób

wskazujący na to, że zostały one przez sąd drugiej instancji w całości rozważone,

przed wydaniem orzeczenia (zob. m.in. wyroki Sądu Najwyższego z 24 marca 2010

r., V CSK 296/09, M.Pr.Bank. 2012, nr 4, s. 19; z 26 kwietnia 2012 r., III CSK

300/11, OSNC 2012 r., nr 12, poz.144 i z 4 września 2014 r., II CSK 478/13, OSNC

–ZD 2015 r., nr D, poz. 64).

Dostrzeżenia także wymaga, że w przypadku, gdy sąd odwoławczy – tak jak

to miało miejsce w okolicznościach sprawy - podziela ustalenia faktyczne sądu

pierwszej instancji, to nie ma procesowego obowiązku szczegółowego rozważenia

w uzasadnieniu swojego orzeczenia dowodów omówionych przez sąd pierwszej

instancji, lecz wystarczy, że skoncentruje się na rozważeniu tych dowodów i ocen,

które są kwestionowane w apelacji. Jeżeli sąd drugiej instancji podziela stanowisko

sądu pierwszej instancji, to treść tej części uzasadnienia może ograniczyć się do

stwierdzenia, że przyjmuje jego ustalenia i wnioski jako swoje (zob. m.in. wyroki

Sądu Najwyższego z 11 maja 2016 r., I CSK 326/15, niepubl. i z 23 czerwca

2010 r., II CSK 689/09, OSNC – ZD 2011, nr B, poz. 28 oraz postanowienia Sądu

I CSK 1595/24

6

Najwyższego z 10 listopada 1998 r, III CKN 792/98, OSNC 1999, nr 4, poz. 83

i z 16 marca 2012 r., IV CSK 373/11, PiM, 2016, nr 1, str. 149).

W okolicznościach sprawy sytuacja taka miała miejsce, Sąd Okręgowy

odwołał się bowiem do szczegółowych ustaleń faktycznych i oceny dowodów Sądu

pierwszej instancji. Sąd pierwszej instancji oceniając zgromadzone w sprawie

dowody, brał natomiast pod uwagę całokształt zgromadzonego w sprawie materiału

dowodowego, w tym dokumentację fotograficzną. Odmienna ocena Sądu drugiej

instancji dotyczyła natomiast jedynie kwestii prawnej - kwalifikacji charakteru

samoistnego posiadania wnioskodawczyni i jej męża (dobra wiara)

Analiza motywów zaskarżonego rozstrzygnięcia wskazuje, że Sąd Okręgowy

dostatecznie wyjaśnił jego podstawę faktyczną i prawną. Nie można stwierdzić, by

sformułowane przez ten Sąd wnioski były w oczywisty sposób nieprawidłowe,

zgodnie z opisanym wyżej rozumieniem przesłanki oczywistej zasadności skargi.

Sposób sformułowania wniosku wskazuje natomiast, że skarżąca traktuje skargę

kasacyjną nie jako nadzwyczajny środek zaskarżenia, a jako instrument

pozwalający jej na kwestionowanie niesatysfakcjonującego ją rozstrzygnięcia

w trzeciej instancji, któremu to celowi postępowanie kasacyjne nie służy. Brak

akceptacji przez uczestniczkę stanowiska zajętego przez Sąd odwoławczy, nie

świadczy o tym, że wniesiona skarga jest oczywiście uzasadniona.

Dostrzeżenia także wymaga, że rozstrzygnięcie Sądów meriti było przede

wszystkim wynikiem oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego.

Skarga kasacyjna jest natomiast instrumentem prawidłowości stosowania prawa

przez sądy, a nie instrumentem kontroli ustaleń faktycznych przyjętych za podstawę

zaskarżonego orzeczenia. Nie można zatem przenosić do postępowania

kasacyjnego sporów dotyczących stanu faktycznego, gdyż jego ustalenie należy do

sądów meriti, a Sąd Najwyższy nie ma w tym zakresie żadnych, ustrojowych ani

procesowych kompetencji (zob. m.in. wyrok Sądu Najwyższego z 14

stycznia 2000 r., I CKN 1169/99, OSNC 1169/99, OSNC 2000, nr 7-8, poz. 139

oraz postanowienie Sądu Najwyższego z 18 lipca 2014 r., IV CSK 671/13,

niepubl.). Lektura wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania

w kontekście podstaw skargi i jej uzasadnienia wskazuje natomiast, że skarżąca

domaga się w istocie dokonania przez Sąd Najwyższy ponownie oceny całokształtu

I CSK 1595/24

7

zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i w ramach tej oceny ponownej

analizy istnienia przesłanek do nabycia przygranicznego pasa gruntu przez

zasiedzenie, czemu postępowanie kasacyjne nie służy.

W konsekwencji wniosek o przyjęcie skargi do rozpoznania, w konfrontacji

z motywami zaskarżonego orzeczenia, nie wykazuje tezy, że przy jego ferowaniu

popełniono uchybienia w zakresie stosowania i wykładni prawa, które miały

charakter kwalifikowany i nie podlegały różnym ocenom.

Z tych względów, na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c., Sąd Najwyższy odmówił

przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

O kosztach postępowania kasacyjnego w stosunku do uczestniczki K.C. Sąd

Najwyższy orzekł na podstawie art. art. 520 § 3, art. 98 § 11 k.p.c. w zw. z art. 391 §

1 i w zw. z art. 39821 k.p.c. oraz art. 13 § 2 k.p.c., a także § 5 pkt 2 w zw. z § 10 ust.

4 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w

sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst. jedn. Dz.U. z 2023 r., poz.

1935, ze zm.).

Monika Koba

[A.T.]

[a.ł]