Sąd Najwyższy nie przyjął skargi w sprawie testamentu ustnego, B.S. zapłaci 360 zł kosztów

Uczestniczka B.S. wniosła skargę kasacyjną od postanowienia Sądu

Okręgowego w Suwałkach, oddalającego apelację skarżącej od postanowienia

Sądu pierwszej instancji wydanego w sprawie z wniosku M.S. o stwierdzenie

nabycia spadku, prowadzonej z udziałem skarżącej oraz W.B.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Jako przyczynę przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżąca

wskazała oczywistą zasadność skargi. Przedstawiła przy tym wywód, z którego

wynika, że w ocenie uczestniczki Sąd Okręgowy błędnie przyjął, że nie doszło do

sporządzenia ważnego testamentu ustnego. Zdaniem skarżącej wadliwość oceny

prawnej dotyczyła tego, że określona osoba, jako brat zmarłego i stryj spadkobiercy

testamentowego, nie mogła być świadkiem testamentu (art. 957 § 1 k.c.), jak

również nieprawidłowego przyjęcia, że in casu nie zrealizowała się przesłanka

obawy rychłej śmierci spadkodawcy (art. 952 § 1 k.c.).

Oparcie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania na przesłance

z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. wymaga wykazania niewątpliwej, widocznej prima facie

sprzeczności przyjętej przez Sąd drugiej instancji wykładni lub zastosowania prawa

z brzmieniem przepisów lub powszechnie przyjętymi regułami interpretacji prawa.

Wnoszący skargę powinien więc zawrzeć w uzasadnieniu wniosku wywód prawny

wyjaśniający, w czym wyraża się "oczywista zasadność" skargi i przedstawić

odpowiednie argumenty (zob. postanowienie SN z 5 września 2008 r., I CZ 64/08).

Do przyjęcia skargi do rozpoznania na podstawie wskazanej przyczyny

kasacyjnej nie jest wystarczające samo kwalifikowane naruszenie prawa przez Sąd

drugiej instancji. W art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. mowa bowiem o oczywistej zasadności

skargi, a nie o trafności zarzutu. Przytoczone przez skarżącego okoliczności

powinny zatem jednoznacznie wskazywać na to, że w zasadniczym postępowaniu

skarga kasacyjna zostanie rozstrzygnięta na korzyść strony, która ją wniosła

(zob. postanowienie SN z 10 maja 2019 r., I CSK 768/18).

I CSK 1602/25

3

Skarga kasacyjna uczestniczki nie jest oczywiście uzasadniona w opisanym

wyżej rozumieniu, choć skarżąca istotnie wykazała, że Sąd Okręgowy dopuścił

się oczywistego naruszenia prawa w zakresie oceny, że brat spadkodawcy

(i jednocześnie stryj spadkobierczyni) nie mógł być świadkiem testamentu ustnego.

Wobec treści art. 957 § 1 zd. 1 i 2 k.c. nie budzi bowiem wątpliwości, że wyłączenie

przewidziane w drugim ze wskazanych przepisów („nie mogą być również

świadkami”), a obejmujące małżonka osoby, dla której w testamencie została

przewidziana jakakolwiek korzyść, jej krewnych lub powinowatych pierwszego

i drugiego stopnia oraz osoby pozostającej z nią w stosunku przysposobienia, nie

obejmuje stryja (potencjalnej) spadkobierczyni testamentowej. Jego pokrewieństwo

ze spadkodawcą nie ma znaczenia dla posiadania zdolności do bycia świadkiem

testamentu ustnego. Innymi słowy: wspomniany stosunek rodzinny nie może

zachodzić między spadkobiercą testamentowym a świadkiem testamentu, a nie:

świadkiem testamentu a spadkodawcą.

Powyższe naruszenie prawa przez Sąd drugiej instancji świadczy

o oczywistej trafności jednego z zarzutów skargi kasacyjnej, ale nie – o oczywistej

zasadności skargi kasacyjnej. Rzecz bowiem w tym, że Sąd Okręgowy ustalił

i ocenił, iż w stosunku do spadkobiercy, w dniu sporządzenia testamentu ustnego,

nie zachodziła obawa rychłej śmierci. Sąd ten ustalił również, co więcej, że

spadkodawca nie miał tego dnia woli sporządzenia testamentu ustnego. Z ustaleń

opisanych na s. 10-11 uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że

w dniu, w którym wyraził on swoją ostatnią wolę (w formie pisemnej, lecz bez

zachowania wymagań co do formy testamentu allograficznego) nie odczuwał on

obawy rychłej śmierci, a w sprawie nie wykazano, by stan jego zdrowia był tego

rodzaju, że wskazana obawa istniała w sposób obiektywny.

Przeciwnie, w sprawie ustalono, że spadkodawca czynił jeszcze plany na

przyszłość (w tym zamierzał sporządzić testament notarialny), a świadkowie

rzekomego testamentu ustnego nie znaleźli podstaw do zawezwania do

spadkodawcy pomocy medycznej. Stan jego zdrowia niewątpliwie nie był dobry,

jednak nie ustalono, by wymagał on pilnej interwencji medycznej, a tym bardziej –

by jego życiu zagrażało bezpośrednie niebezpieczeństwo.

I CSK 1602/25

4

Kierując się przedstawionymi względami, Sąd Najwyższy uznał, że

z motywów skargi kasacyjnej nie wynika, by zachodziły przyczyny określone

w art. 3989 § 1 k.p.c., co uzasadniało odmowę przyjęcia tej skargi do rozpoznania.

O kosztach orzeczono mając na względzie sporne interesy uczestników, ich

wysokość ustalając na podstawie § 6 pkt 2 w zw. z § 10 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia

Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za

czynności radców prawnych.

Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 3989 § 1 k.p.c., orzeczono, jak

w sentencji postanowienia.

Beata Janiszewska

[J.T.]

[SOP]