SN odmówił przyjęcia skargi spółki w sprawie kredytu frankowego

Pozwem z 27 października 2017 r. skierowanym przeciwko P. spółce

akcyjnej z siedzibą w W., powodowie M.K. i E.Ł. wnieśli o zasądzenie od

pozwanego na ich rzecz solidarnie kwoty 442.013,67 zł z ustawowymi odsetkami za

opóźnienie: od kwoty 279.348,29 zł od 24 października 2017 r. do dnia zapłaty, a

od kwoty 162.665,38 zł od doręczenia pozwanej pisma procesowego

modyfikującego powództwo do dnia zapłaty. Wnieśli także o ustalenie, że umowa nr

I CSK 1605/26

2

[…] o kredyt mieszkaniowy […], zawarta 21 września 2009 r. przez powodów z

Bank S.A. z siedzibą w G. (poprzednikiem prawnym pozwanego) jest nieważna w

całości. Powodowie sformułowali także roszczenie ewentualne w razie

nieuwzględnienia przez Sąd roszczenia głównego. Celem kredytowania było

finansowanie kosztów nabycia nieruchomości położonej w L. przy ul. […],

refinansowanie kosztów poniesionych przez kredytobiorców na zakup ww.

nieruchomości oraz dowolnego celu. Kwota kredytu została określona na

169.958,83 CHF, jednak nie więcej niż 450.000,00 zł. Był to kredyt denominowany,

przy czym istota sporu sprowadzała się do ustalenia, czy powyższa umowa jest

nieważna.

Pozwana w odpowiedzi na pozew oraz w dalszych pismach procesowych

wniosła o oddalenie powództwa w całości; podniosła także zarzut przedawnienia.

Sąd Okręgowy w Warszawie wyrokiem z 7 czerwca 2023 r., w

szczególności, zasądził od strony pozwanej łącznie na rzecz powodów M.K., E.Ł.

kwotę 442 013,67 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od kwot: 279

348,29 od 24 października 2017 r. do dnia zapłaty; 162 665,38 zł od dnia 29 marca

2022 r. do dnia zapłaty (pkt 1); ustalił, że umowa kredytu nr […] z dnia 21 września

2009 r. jest nieważna w całości.

Apelację od tego rozstrzygnięcia wniosła strona pozwana, zaskarżając wyrok

Sądu Okręgowego w Warszawie z 7 czerwca 2023 r. w całości, podnosząc

wyszczególnione w jej treści zarzuty naruszenia przepisów prawa procesowego i

przepisów prawa materialnego oraz wnosząc ostatecznie, w szczególności, o

zmianę zaskarżonego wyroku i oddalenie powództwa w całości, ewentualnie o

uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi I instancji

do ponownego rozpoznania.

W odpowiedzi na apelację powodowie wnieśli o jej oddalenie.

W ocenie Sądu Apelacyjnego w Warszawie apelacja strony pozwanej

okazała się co do zasady niezasadna i podlegała oddaleniu.

Zdaniem Sądu Apelacyjnego, Sąd Okręgowy w Warszawie dokonał

prawidłowych ustaleń oraz rozważań co do konsumenckiego charakteru umowy

łączącej strony. W konsekwencji, z uwagi na taki charakter spornej umowy, który w

sposób nie budzący wątpliwości został ustalony przez Sąd Okręgowy, zdaniem

I CSK 1605/26

3

Sądu II instancji centralne miejsce powinna zajmować indywidulana ocena

warunków kontraktowania z perspektywy przesłanki dobrych obyczajów i rażącego

naruszenia interesów konsumentów w rozumieniu art. 3581 k.c., której prawidłowo

dokonał Sąd Okręgowy, dochodząc do słusznego wniosku, że zachowanie

pozwanego stanowiło wyraz nadużycia silniejszej pozycji kontraktowej przez

profesjonalistę, co doprowadziło do pogorszenia położenia prawnego konsumenta

w stosunku do tego, które - w braku odmiennej umowy - wynikałoby z przepisów

prawa, w tym dyspozytywnych. Jak wskazał Sąd II instancji w realiach

przedmiotowej sprawy miało miejsce zastosowanie standaryzowanego wzorca

umownego, co wskazuje na brak indywidualnych uzgodnień. Zapisy umowy

odwołujące się do tabeli kursów nie pozwalały zaś na przyjęcie, że wskazano

stronie powodowej obiektywne kryteria ustalania kursów walut, które mogłyby

służyć do weryfikacji działań Banku w tym zakresie. Wbrew twierdzeniom apelacji

nie był to przejrzysty mechanizm wymiany waluty obcej; należało nadto przyjąć, że

art. 111 ust. 1 pkt 4 ustawy - Prawo bankowe nie stanowił przeszkody do badania

abuzywności postanowień spornej umowy. W ocenie Sądu Apelacyjnego w

Warszawie akceptowalny był pogląd, że abuzywność umownych klauzul

indeksacyjnych uniemożliwiał dalsze wykonywanie umowy kredytu i musiał

prowadzić do jej upadku, co odzwierciedlało ugruntowany nurt w orzecznictwie

Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej i Sądu Najwyższego, który uznaje, że

w takiej sytuacji utrzymanie umowy nie wydaje się możliwe z prawnego punktu

widzenia; wyeliminowanie ryzyka kursowego, charakterystycznego dla umowy

kredytu indeksowanego do waluty obcej oraz denominowanego w tej walucie i

uzasadniającego powiązanie stawki oprocentowania ze stawką LIBOR. jest

równoznaczne z tak daleko idącym przekształceniem umowy, że należy ją uznać za

umowę o odmiennej istocie i charakterze, choćby nadal chodziło tu tylko o inny

podtyp czy wariant umowy kredytu. Taką umowę uznać należało za całkowicie

sztuczny twór - niespotykany i nieuzasadniony z punktu widzenia zarówno

prawnego, jak i ekonomicznego. Oznaczało to z kolei, że po wyeliminowaniu tego

rodzaju klauzul utrzymanie spornej umowy o charakterze zamierzonym przez

strony nie było możliwe, co przemawiałoby za jej całkowitą nieważnością. W

niniejszej sprawie strona powodowa nie zrzekła się ochrony wynikającej z

I CSK 1605/26

4

abuzywności klauzul abuzywnych, a wręcz przeciwnie - konsekwentnie na tą

ochronę się powoływała, co prowadzi do wniosku, że spełniła wszystkie jej

wymagania. Skoro zatem umowa kredytu zawierająca abuzywne klauzule

obejmujące główne świadczenia stron jest nieważna (bezskuteczna) ex lege i nie

wiąże stron ze skutkiem ex tunc, oznacza to, że roszczenie strony powodowej o

zwrot spełnionego przez niego świadczenia było także zasadne w świetle art. 410

k.c. Wielkość spełnionego przez stronę powodową świadczenia nie była sporna.

Zakres orzeczonego zwrotu wynikał zatem z określenia żądania. Sąd Apelacyjny

podzielił również stanowisko Sądu Okręgowego co do przedawnienia roszczenia

dochodzonego pozwem.

Ostatecznie Sąd Apelacyjny w Warszawie wyrokiem z 17 czerwca 2025 r., w

szczególności, oddalił apelację pozwanego.

Pozwana skargą kasacyjną zaskarżyła powyższy wyrok Sądu Apelacyjnego

w Warszawie z 17 czerwca 2025 r. w całości.

Skargę tę oparła na zarzutach naruszenia przepisów postępowania, tzn.: art.

2031 § 3 k.p.c. w zw. z art. 91 k.p.c. oraz na zarzutach naruszenia przepisów prawa

materialnego, tj.: art. 3851 § 1 k.c. w związku z art. 3 ust. 1 Dyrektywy oraz art. 6

ust. 1 Dyrektywy; art. 3851 § 1 i 3 k.c. w związku z art. 4 ust. 1 i 2 Dyrektywy oraz

art. 6 ust. 1 Dyrektywy; art. 3851 § 2 k.c.; art. 65 § 1 i 2 k.c.; art. 3581 § 2 k.c.; art.

411 pkt. 2 i 4 k.c. w zw. z art. 410 § 2 k.c.; art 410 § 1 oraz § 2 k.c. w zw. z art. 405

k.c.; ewentualnie w przypadku nieuwzględnienia wszystkich powyższych zarzutów

pozwany wskazał na naruszenie art. 5 k.c. w zw. z art. 410 § 1 oraz § 2 k.c. w zw. z

art. 405 k.c.

Na podstawie art. 3984 § 2 k.p.c. w związku z art. art. 3989 § 1 pkt.: 1 k.p.c.

skarżąca wniosła o przyjęcie jego skargi do rozpoznania, wskazując, że w sprawie

występują następujące istotne zagadnienie prawne, co, w efekcie, skutkowało

koniecznością rozstrzygnięcia następującej kwestii: „Czy w świetle art. 3851 § 1

k.c., art. 3852 k.c. a contrario oraz w świetle art. 3 ust. 1 Dyrektywy dla oceny, czy

postanowienia umowy kredytu denominowanego/indeksowanego do waluty obcej,

które w swojej treści odwołują się do tabel kursowych banków, służących

przeliczeniu kwoty kredytu wyrażonego w walucie, do której kredyt jest

denominowany/indeksowany na walutę krajową, a także przeliczeniu wysokości

I CSK 1605/26

5

raty kapitałowo-odsetkowej wyrażonej w walucie do której kredyt jest

denominowany/indeksowany na walutę krajową, naruszają interesy konsumenta w

sposób rażący, ma znaczenie, iż (i) konsument nie podnosił zarzutu nieuczciwego

charakteru tych postanowień przez cały okres realizacji umowy, w sposób

konkludentny akceptując zasady wynikające z tych postanowień już w czasie, w

którym skutki ich zastosowania były mu w całości znane, umowa została w całości,

zgodnie zrealizowana a zarzut nieuczciwości postanowień tej umowy konsument

podniósł dopiero po 8 latach od pełnej spłaty kredytu, a (ii) kursy waluty wynikające

z tabeli kursów banku nie odbiegają (i w rzeczywistości nie mogą odbiegać), w

sposób znaczny od średniego kursu NBP, w istocie stanowiąc kursy rynkowe, a to -

w odniesieniu do obydwu kwestii - w szczególności z uwagi na fakt, że w świetle

wykładni art. 3852 k.c. a contrario ocena tego, czy postanowienie umowy rażąco

narusza interesy konsumenta nie jest ograniczona do okoliczności znanych w chwili

zawarcia umowy, a realne skutki zastosowania postanowienia umownego w okresie

jej wykonywania mogą mieć znaczenie dla „odkrywania" normatywnej treści

postanowienia umownego z punktu widzenia naruszenia interesu konsumenta, a co

za tym idzie wskazane okoliczności dotyczące wykonywania umowy oraz faktu jest

wykonania powinny mieć znaczenie dla takiej oceny?" (1); „Czy w świetle art. 3851

§ 1 k.c., art. 3852 k.c. oraz w świetle art. 3 ust. 1 Dyrektywy uznać należy, że

postanowienia umowy kredytu denominowanego/indeksowanego do waluty obcej,

które w swojej treści odwołują się do tabel kursowych banków, służących

przeliczeniu kwoty kredytu wyrażonego w walucie, do której kredyt jest

denominowany/indeksowany na walutę krajową, a także przeliczeniu wysokości

raty kapitałowo-odsetkowej wyrażonej w walucie do której kredyt jest

denominowany/indeksowany na walutę krajową, są sprzeczne z wymogami dobrej

wiary (naruszają dobre obyczaje), w sytuacji w której (i) konsument został pouczony

(a także posiadał, wynikającą z jego uwarunkowań osobistych, wiedzę), że wahania

kursów waluty obcej, do której kredyt jest denominowany/indeksowany wpłyną na

wysokość salda kredytu oraz wysokość raty kapitałowo-odsetkowej wyrażonej w

walucie krajowej, a także, w której (ii) poprzez udostępnienie kapitału kredytu w

CHF oraz zastosowanie sposobu przeliczenia wartości kapitału kredytu oraz rat

kredytu z CHF na PLN kredytobiorca - w zgodnym rozumieniu stron celem umowy

I CSK 1605/26

6

było, aby konsument otrzymał świadczenie ekwiwalentne w postaci niższego

oprocentowania kredytu?” (2); „Czy w świetle art 4 ust. 1 Dyrektywy oraz art. 3852

k.c., przy ocenie postanowienia umowy co do jego nieuczciwego charakteru brać

należy pod uwagę takie okoliczności jak osobiste uwarunkowania konsumenta

będącego stroną kwestionowanej umowy kredytu denominowanego do waluty

obcej, jego poziom wiedzy, doświadczenie życiowe oraz wykonywany zawód, które

potwierdzają, że konsument w chwili zawarcia umowy miał świadomość ryzyka

związanego z zaciągnięciem kredytu denominowanego do waluty obcej, w tym

świadomość ryzyka ekonomicznego związanego z wahaniami kursów walut, a

także wiedzę, że kursy ustalane będą w oparciu o Tabele kursów Banku?" (3); „Czy

w świetle art. 5 k.c. za działanie sprzeczne z zasadami współżycia społecznego,

stanowiące nadużycie prawa podmiotowego uznane może być postępowanie

konsumenta polegające na żądaniu od banku zwrotu wszystkich wpłaconych przez

niego kwot, na poczet umowy kredytu denominowanego/indeksowanego do waluty

obcej, która w swojej treści zawierała klauzule uznane za abuzywne i z tej

przyczyny uznana została za nieważną, w sytuacji, w której (i) konsument był

doświadczonym kredytobiorcą w zakresie zawierania umów kredytu

denominowanych do waluty CHF, a tym samym który był świadom ryzyka

związanego z zawarciem takiej umowy, (ii) konsument dokonał spłaty wszystkich

należności wynikających z umowy kredytu, a umowa ta uległa w związku z tym

rozwiązaniu, (iii) cel umowy został spełniony, (iv) sytuacja ekonomiczna

konsumenta w związku z zawarciem oraz spłatą kredytu

denominowanego/indeksowanego do waluty obcej była lepsza niż ta, w której

znalazłby się zaciągając kredyt zlotowy, a także lepsza niż ta, w której konsument

znalazłby się nie zawierając w ogóle umowy kredytu (v) stopień ryzyka związany z

konstrukcją kredytu denominowanego/indeksowanego do waluty obcej wypełnił się

w stopniu nienaruszającym interesy konsumenta (vi) konsument dochodził zapłaty

kwot w terminie 2 lat od dokonania całkowitej spłaty kredytu?" (4); „Czy w

przypadku powołania się przez konsumenta na niedozwolony charakter

postanowień zawartych w wykonanej już umowie, łączącej strony przez wiele lat,

których zgodności z prawem nie kwestionowano w toku jej realizowania, możliwe

jest przyjęcie sankcji trwałej bezskuteczności umowy (nieważności), skoro upadek

I CSK 1605/26

7

umowy może nastąpić jedynie w sytuacji, gdy nie da się jej dalej wykonywać po

wyeliminowaniu postanowień abuzywnych, a więc przy założeniu, że stosunek

obligacyjny nadal łączy strony?” (5).

We wnioskach strona pozwana domagała się, w szczególności, uchylenia

zaskarżonego wyroku w zakresie zaskarżenia oraz przekazania sprawy do

ponownego rozpoznania przez Sąd II instancji.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną powodowie wnieśli o wydanie

postanowienia o odmowie przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania z uwagi na

niewykazanie przez stronę pozwaną podstaw do przyjęcia skargi kasacyjnej do

rozpoznania (I); zasądzenie od pozwanej na rzecz powodów zwrotu kosztów

procesu w postępowaniu wywołanym skargą kasacyjną, z odsetkami, według norm,

w przypadku odmowy przyjęcia skargi do rozpoznania (II); w przypadku przyjęcia

skargi do rozpoznania o oddalenie skargi kasacyjnej pozwanej w całości z uwagi na

jej bezzasadność (III); zasądzenie od pozwanej na rzecz powodów zwrotu kosztów

procesu w postępowaniu wywołanym skargą kasacyjną, z odsetkami, według norm,

w przypadku oddalenia skargi (IV); zasądzenie od pozwanej na rzecz powodów

zwrotu kosztów procesu w postępowaniu wywołanym skargą kasacyjną, z

odsetkami, według norm, w przypadku umorzenia postępowania na którymkolwiek

etapie postępowania wywołanego skargą (V).

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do

rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje

potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub

wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność

postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Tylko na tych

przesłankach Sąd Najwyższy może oprzeć rozstrzygnięcie o przyjęciu lub odmowie

przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

Dopuszczenie i rozpoznanie skargi kasacyjnej ustrojowo i procesowo jest

uzasadnione jedynie w tych sprawach, w których mogą być zrealizowane jej funkcje

publicznoprawne. Zatem nie w każdej sprawie, skarga kasacyjna może być przyjęta

do rozpoznania. Sąd Najwyższy nie jest trzecią instancją sądową i nie rozpoznaje

sprawy, a jedynie skargę, będącą szczególnym środkiem zaskarżenia. W

I CSK 1605/26

8

judykaturze Sądu Najwyższego, odwołującej się do orzecznictwa Europejskiego

Trybunału Praw Człowieka w Strasburgu, jeszcze w okresie obowiązywania kasacji

zostało utrwalone stanowisko, że ograniczenie dostępności i dopuszczalności

kasacji nie jest sprzeczne z Konstytucją RP, ani z wiążącymi Polskę

postanowieniami konwencji międzynarodowych (por. uzasadnienie uchwały składu

siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 17 stycznia 2001 r., III CZP 49/00,

OSNC 2001, Nr 4, poz. 53).

Podstawowym celem postępowania kasacyjnego jest ochrona interesu

publicznego przez zapewnienie jednolitości wykładni oraz wkład Sądu Najwyższego

w rozwój prawa i jurysprudencji (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 4

lutego 2000 r., II CZ 178/99, OSNC 2000, nr 7-8, poz. 147).

Zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem Sądu Najwyższego, przedstawienie

okoliczności uzasadniających rozpoznanie skargi kasacyjnej ze względu na

przesłankę istotnego zagadnienia prawnego (art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.) polega na

sformułowaniu tego zagadnienia, wskazaniu przepisu, na tle którego ono powstało i

przedstawieniu argumentów, które prowadzą do rozbieżnych ocen. Musi przy tym

chodzić o zagadnienie nowe, dotychczas nierozpatrywane w judykaturze, które

zarazem ma znaczenie dla rozpoznania wniesionej skargi kasacyjnej oraz innych

podobnych spraw (zob. postanowienia Sądu Najwyższego z 10 maja 2001 r., II CZ

35/01, OSNC 2002, nr 1, poz.11, z 11 stycznia 2002, III CKN 570/01, OSNC 2002,

nr 12, poz. 151, z 21 czerwca 2016 r., V CSK 21/16, nie publ. i z 15 czerwca 2016

r., V CSK 4/16, nie publ.).

W odniesieniu do podnoszonych we wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej

do rozpoznania kwestii prawnych i wątpliwości interpretacyjnych dotyczących tzw.

kredytów frankowych, w tym klauzul przeliczeniowych i klauzul ryzyka walutowego

oraz ich skutków dla bytu prawnego tego rodzaju umów, należy stwierdzić, że

zostały już one wyjaśnione szczegółowo w orzecznictwie sądowym (zob. m.in.

postanowienia Sądu Najwyższego w sprawach I CSK 2225/23, I CSK 2268/23, I

CSK 2291/23 i I CSK 2334/23 oraz wyroki w sprawach II CSKP 957/23, II CSKP

1002/23, II CSKP 1956/22, II CSKP 2164/22 i II CSKP 2295/22, II CSKP 690/23, II

CSKP 1996/22, II CSKP 2231/22 i II CSKP 278/23, II CSKP 380/23, II CSKP

617/23). Sąd Najwyższy wypowiadał się także w tergo rodzaju sprawach, gdy

I CSK 1605/26

9

umowa kredytowa została już przez konsumenta wykonana (zob. wyrok z 26 maja

2022 r., II CSKP 377/22).

Z powyższych przyczyn Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej

do rozpoznania na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c., a o kosztach postępowania

kasacyjnego orzekł zgodnie z art. 98 § 1 i 3 k.p.c. w zw. z art. 99 k.p.c., art. 391 § 1

k.p.c. i art. 398²¹ k.p.c., przy uwzględnieniu § 2 pkt 7 w zw. z § 10 ust. 4 pkt. 2 i § 20

rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie

opłat za czynności radców prawnych (jedn. tekst: Dz. U. z 2026 r., poz.118).

Orzeczenie o odsetkach od zasądzonych kosztów zastępstwa procesowego w

postępowaniu kasacyjnym znajduje uzasadnienie w art. 98 § 11 k.p.c. w zw. z art.

19 ust. 1 i art. 31 ustawy z dnia 9 marca 2023 r. o zmianie ustawy - Kodeks

postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 614) oraz przy

uwzględnieniu § 2a rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 6 sierpnia 2014

r. w sprawie określenia brzmienia klauzuli wykonalności.

(M.M.)

[a.ł]