SN nie przyjął skargi powodów o odszkodowanie; dwoje z nich zapłaci koszty

Wyrokiem z 24 kwietnia 2023 r. Sąd Apelacyjny w Warszawie oddalił

apelację pięciorga powodów od wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie z 22

kwietnia 2022 r., którym oddalono w całości ich powództwo o zapłatę

odszkodowania za szkodę wywołaną utworzeniem obszaru ograniczonego

użytkowania dla lotniska.

Powodowie wnieśli skargę kasacyjną od wyroku Sądu Apelacyjnego,

zaskarżając go w całości. Wskazali, że w sprawie występuje istotne zagadnienie

prawne (art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.) dotyczące możliwości objęcia zakresem

I CSK 1648/24

2

kompensacji na podstawie art. 129 ust. 2 Prawa ochrony środowiska szkody, która

ujawniła się przed dniem wejścia w życie aktu prawa miejscowego

wprowadzającego obszar ograniczonego użytkowania. Ponadto powodowie

powołali się na potrzebę wykładni wymienionego przepisu jako wywołującego

rozbieżności w orzecznictwie (art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c.) co do rozumienia pojęcia

„zmniejszenia wartości nieruchomości”.

Ponadto – zdaniem skarżących – skarga kasacyjna jest oczywiście

uzasadniona (art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.). Skarżący twierdzą, że Sądy obu instancji

nie miały podstaw do oddalenia żądania pozwu w całości, nawet jeśli powodowie

błędnie sformułowali tezy dowodowe, dążąc do wykazania, że mogą dochodzić

odszkodowania również za okres poprzedzający wejście w życie aktu prawa

miejscowego wprowadzającego obszar ograniczonego użytkowania. Wskazują

ponadto, że Sąd Apelacyjny mylnie zrozumiał zagadnienie ciężaru dowodu oraz

nieprawidłowo uznał, że modyfikacja przez Sąd tez dowodowych do opinii biegłego

byłaby sprzeczna z wolą powodów. Skarżący nie wskazują przy tym we wniosku

o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania przepisów prawa materialnego

i procesowego, które – ich zdaniem – naruszył Sąd drugiej instancji.

Postanowieniem z 13 września 2023 r. Sąd Apelacyjny w Warszawie odrzucił

skargę kasacyjną wniesiona przez troje z pięciorga powodów, w związku z czym

przedmiotem dalszego postępowania była wyłącznie skarga wniesiona przez E.K. i

Z.K.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną pozwana wniosła m.in. o odmowę

przyjęcia skargi do rozpoznania oraz o zasądzenie od powodów na jej rzecz

kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego

według norm przepisanych.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie

występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów

prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności

w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna

I CSK 1648/24

3

jest oczywiście uzasadniona (art. 3989 § 1 k.p.c.). Skarga kasacyjna stanowi

nadzwyczajny środek zaskarżenia prawomocnych orzeczeń, którego celem jest

ochrona interesu publicznego przez zapewnienie rozwoju prawa, jednolitości

orzecznictwa, usunięcie z obrotu prawnego orzeczeń wydanych w postępowaniu

dotkniętym nieważnością lub oczywiście wadliwych. Ograniczenie przesłanek do

czterech ma zapewnić, że przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania jest

uzasadnione jedynie w tych sprawach, w których mogą być zrealizowane te funkcje,

a skarga kasacyjna nie stanie się instrumentem wykorzystywanym w każdej

sprawie.

Powołanie się na istotne zagadnienie prawne wymaga sformułowania

problemu prawnego i wykazania, że ma on precedensowy charakter oraz znaczenie

dla rozwoju prawa. Problem ten powinien odnosić się do konkretnych przepisów

prawa i zostać ujęty w sposób abstrakcyjny, a zarazem wiązać się z rozpoznawaną

sprawą. Konieczne jest przy tym wskazanie argumentów, które prowadzą do

rozbieżnych ocen (zob. postanowienia SN: z 13 lipca 2007 r., III CSK 180/07; z 10

kwietnia 2014 r., IV CSK 623/13; z 2 grudnia 2014 r., II CSK 376/14; z 9 kwietnia

2015 r., V CSK 547/14, i z 6 lutego 2026 r., I CSK 719/25).

Z kolei przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania ze względu na przesłankę

z art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c. wymaga wskazania przepisu prawa, którego wykładnia

budzi wątpliwości, określenia zakresu koniecznej wykładni, podania, na czym

polegają wątpliwości związane z rozumieniem przepisu oraz przedstawienia

argumentacji przemawiającej za tym, że mają one rzeczywisty i poważny charakter,

nie należą zaś do zwykłych wątpliwości związanych z procesem stosowania prawa.

Wymagane jest także wykazanie, że treść i znaczenie przepisu nie zostały

dostatecznie wyjaśnione w dotychczasowym orzecznictwie lub że istnieje potrzeba

zmiany ich dotychczasowej wykładni (zob. m.in. postanowienie SN z 21 listopada

2023 r., I CSK 4931/22, i z 28 lutego 2025 r., I CSK 232/25).

Skarżący nie zdołali spełnić wskazanych wymagań. W obu przypadkach, tzn.

zarówno w odniesieniu do istotnego zagadnienia prawnego, jak i potrzeby wykładni

przepisów, konieczne było wykazanie, że rozstrzygnięcie zagadnienia oraz –

odpowiednio – przyjęcie określonego kierunku wykładni mają znaczenie dla

I CSK 1648/24

4

rozstrzygnięcia sprawy. Sąd Apelacyjny uznał powództwo za bezzasadne z tego

powodu, że powodowie nie wykazali poniesienia szkody, gdyż sporządzona

w sprawie opinia biegłego okazała się nieprzydatna w tej mierze. Skarżący nie

wykazali, w jaki sposób rozstrzygnięcie sformułowanego zagadnienia i przyjęcie

określonej wykładni mogłoby podważyć ten wniosek. Wskazać przy tym należy, że

zgodnie z art. 3983 § 3 k.p.c. podstawą skargi kasacyjnej nie mogą być zarzuty

dotyczące ustalenia faktów lub oceny dowodów.

Odnosząc się do sformułowanego zagadnienia prawnego, należy dodatkowo

wskazać, że skoro powodowie dochodzili odszkodowania dopiero w związku

z wprowadzeniem obszaru ograniczonego użytkowania, nie miałaby znaczenia dla

sprawy wypowiedź Sądu Najwyższego co do możliwości objęcia

odpowiedzialnością odszkodowawczą na podstawie art. 129 ust. 2 Prawa ochrony

środowiska szkody powstałej przed wprowadzeniem obszaru ograniczonego

użytkowania. Zresztą nie można również uznać, by sformułowane przez skarżących

zagadnienie miało znaczenie dla innych spraw. W przypadku, w którym jako źródło

szkody wskazuje się wprowadzenie obszaru ograniczonego użytkowania, a jako

podstawę odpowiedzialności pozwanej art. 129 ust. 2 Prawa ochrony środowiska,

nie może być bowiem mowy o objęciu zakresem kompensacji szkód wyrządzonych

przed wprowadzeniem obszaru ograniczonego użytkowania.

Powołując się na przesłankę, o której mowa w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.,

skarżący powinien wskazać, jakie przepisy prawa materialnego lub procesowego

w sposób elementarny naruszył sąd drugiej instancji, przy czym do uznania skargi

kasacyjnej za oczywiście uzasadnioną nie wystarczy, by naruszenie danego

przepisu było oczywiste. Wymaga się natomiast, by to naruszenie spowodowało

wydanie oczywiście nieprawidłowego orzeczenia (zob. m.in. postanowienie

SN z 6 maja 2026 r., I CSK 1689/25, i z 8 maja 2026 r., I CSK 303/26).

Mając na względzie powyższe wymogi, nie można było uznać, by skarga

kasacyjna była oczywiście uzasadniona. Po pierwsze, skarżący nie wskazali

przepisów, które miałby w oczywisty sposób naruszyć Sąd drugiej instancji. Po

drugie, nie można uznać za oczywiście nieprawidłowe działanie tego Sądu

polegające na niezmodyfikowaniu z urzędu tez dowodowych, skoro – jak wynika

I CSK 1648/24

5

z uzasadnienia wyroku Sądu Apelacyjnego – powodowie podtrzymywali wcześniej

sformułowane tezy również w postępowaniu drugoinstancyjnym. Po trzecie, art. 232

zd. 2 k.p.c. stanowi wyraźnie, że dopuszczenie dowodu niewskazanego przez

stronę jest uprawnieniem, a nie obowiązkiem sądu. Należy przy tym podkreślić, że

już Sąd pierwszej instancji wskazał w uzasadnieniu wyroku, iż powodowie nie

wykazali za pomocą opinii biegłej faktu obniżenia wartości nieruchomości jako

pozostającego w normalnym związku przyczynowym z wejściem w życie uchwały

wprowadzającej obszar ograniczonego użytkowania. W związku z tym

potwierdzenie tego stanowiska przez Sąd Apelacyjny nie mogło stanowić dla

powodów zaskoczenia.

Z tych przyczyn należało odmówić przyjęcia skargi kasacyjnej do

rozpoznania (art. 3989 § 2 k.p.c.).

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 98 § 1,

3 i 4, art. 99 k.p.c. w zw. z § 10 ust. 4 pkt 2 w zw. z § 2 pkt 6 oraz § 20

rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie

opłat za czynności radców prawnych. Suma zwrotu została rozdzielona na

powodów w częściach równych (zob. uchwałę SN z 16 listopada 2023 r., III CZP

54/23, OSNC 2024, nr 6, poz. 57).

Marcin Krajewski

(E.M.)

[a.ł]