SN odmówił przyjęcia skargi syndyka w sporze z bankiem o tytuł egzekucyjny

Powód B.K. wniósł skargę kasacyjną od wyroku z 18 czerwca 2025 r.,

wydanego w sprawie przeciwko Bankowi S.A. z siedzibą w W. o pozbawienie tytułu

wykonawczego wykonalności.

I CSK 165/26

2

Powód uzasadnił wniosek o przyjęcie skargi do rozpoznania występowaniem

w sprawie dwóch zagadnień prawnych:

1. Czy odroczenie przez Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z 14 października

2015 r., P 45/12 (OTK-A 2015, nr 4, poz. 46) derogacji art. 96 § 1 oraz art.

97 § 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe, uznanych za

niekonstytucyjne, pozbawia stronę możliwości powoływania się w toku

procesu na ich niekonstytucyjność i wywodzenia nieważności czynności

prawnej opartej na tych przepisach?

2. Czy sąd rozpoznający zarzut nieważności bankowego tytułu egzekucyjnego

z uwagi na jego niekonstytucyjność wynikającą z wyroku Trybunału

Konstytucyjnego może poprzestać na stwierdzeniu, że ustawodawca na

mocy art. 11 ust. 3 ustawy z 25 września 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo

bankowe oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1854) uregulował zasady

obowiązywania bankowych tytułów egzekucyjnych zaopatrzonych w klauzulę

wykonalności przed utratą mocy art. 96 § 1 oraz art. 97 § 1 Prawa

bankowego i w związku z tym jest zwolniony z obowiązku badania ważności

tego tytułu w toku postępowania, zwłaszcza że Trybunał Konstytucyjny w

swoim wyroku wprost wskazał, że obowiązywanie bankowych tytułów

egzekucyjnych w polskim systemie prawnym jest niedopuszczalne?

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Sąd Najwyższy wielokrotnie wskazywał już, że zagadnienie prawne musi

opisywać problem nowy, nierozwiązany dotychczas w orzecznictwie i niedający się

rozstrzygnąć wyłącznie poprzez zastosowanie powszechnie przyjętych

podstawowych reguł wykładni prawa, a którego wyjaśnienie może przyczynić się do

rozwoju prawa. Zagadnienie powinno odwoływać się w sposób generalny

i abstrakcyjny do treści przepisu, który nie podlega jednoznacznej wykładni, nie

może mieć charakteru kazuistycznego i służyć uzyskaniu przez skarżącego

odpowiedzi odnośnie do kwalifikacji prawnej pewnych szczegółowych elementów

podstawy faktycznej zaskarżonego rozstrzygnięcia. Przedstawiony problem

powinien być bowiem zagadnieniem wyłącznie prawnym, nie zaś faktycznym (zob.

np. postanowienia SN z 29 maja 2024 r., I CSK 1972/23; z 28 maja 2024 r., I CSK

3902/23; z 22 maja 2024 r., I CSK 3877/23; z 21 marca 2024 r., I CSK 1797/23; z

I CSK 165/26

3

13 marca 2024 r., I CSK 3806/23; z 25 stycznia 2024 r., I CSK 110/23; z 11

stycznia 2024 r., I CSK 3937/23).

W niniejszej sprawie powód wyraził wątpliwości związane z zastosowaniem

art. 190 ust. 3 i 4 Konstytucji R.P., choć same zagadnienia prawne sformułował

w sposób szczegółowy, poprzez odniesienie do przepisów prawa, których

niezgodność z Konstytucją została stwierdzona wskazanym wyrokiem Trybunału

Konstytucyjnego. Należy zaznaczyć, że zagadnienia przedstawione przez

skarżącego nie mają charakteru nierozwikłanych jeszcze problemów prawnych

o wysokim stopniu skomplikowania. Sama ratio legis art. 190 ust. 3 Konstytucji RP

polega na uwzględnieniu w systemie ochrony prawa sytuacji, w których uznane za

niekonstytucyjne normy prawne mogłyby w ściśle określonych warunkach być dalej

stosowane, ponieważ ich natychmiastowa eliminacja z systemu prawnego groziłaby

naruszeniem innych istotnych praw i wartości konstytucyjnych (w przypadku wyroku

TK P 45/12 chodziło o ochronę konstytucyjnych praw samych banków oraz

pozostałych ich klientów), w tym np. konieczności zachowania dyscypliny

budżetowej Państwa.

Skutkiem wydania przez TK wyroku stwierdzającego niezgodność przepisu

prawa z Konstytucją ze skutkiem odroczonym jest obowiązywanie tego przepisu

w systemie, najdłużej do dnia oznaczonego w wyroku Trybunału, chyba że

wcześniej dojdzie do ingerencji ustawodawcy. Taka sytuacja nastąpiła w niniejszej

sprawie, ponieważ przed upływem terminu oznaczonego w wyroku TK P 45/12

doszło do uchwalenia ustawy zawierającej przepisy intertemporalne,

rozstrzygające, jakie skutki prawne wywołują wydane już bankowe tytuły

egzekucyjne. Zważywszy, że tytuł egzekucyjny kwestionowany w niniejszej sprawie

został wydany 18 czerwca 2014 r., nie ulegało wątpliwości, że po ingerencji

ustawodawcy pozostawał w mocy na podstawie art. 11 ust. 3 ustawy zmieniającej.

Dodatkowo, nie sposób stwierdzić, by wątpliwości przedstawione przez

skarżącego nosiły cechy nowości. Przeciwnie, Sąd Najwyższy wypowiadał się już

niejednokrotnie na temat skutków stwierdzenia niezgodności przepisu prawa

z Konstytucją w wyroku TK o odroczonym wejściu w życie. W postanowieniu z 15

kwietnia 2010 r., II CSK 527/09 Sąd Najwyższy wyraźnie wskazał, że możliwość

I CSK 165/26

4

wzruszenia prawomocnego orzeczenia sądowego na podstawie art. 190 § 4

Konstytucji RP nie dotyczy przypadków, gdy Trybunał Konstytucyjny odroczył moc

obowiązującą swojego orzeczenia i stan prawny został ukształtowany przez przepis

uznany za niekonstytucyjny w okresie jego obowiązywania. Analogiczne

stanowisko Sąd Najwyższy zajął w postanowieniu z 25 kwietnia 2017 r., II UZ 9/17,

w którym wyjaśnił, że przyjęcie w drodze wykładni, iż utrata mocy obowiazującej

przepisu mogłaby działac wstecz zarówno w okresie odroczenia, jak i w

poprzednim jest wykluczone. Powyższą linię orzeczniczą Sąd Najwyższy wzmocnił

wydaniem 6 czerwca 2018 r. postanowienia III CZP 2/18, w którym wskazał, że

odroczenie przez Trybunał Konstytucyjny mocy obowiązującej przepisu uznanego

za niekonstytucyjny oznacza, że w okresie odroczenia niekonstytucyjny przepis

zachowuje moc obowiązującą i należy go stosować jako element obowiązującego

systemu prawnego.

Z powyższych przyczyn Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 § 1 i 2 k.p.c.

odmówił przyjęcia skargi do rozpoznania, o kosztach postępowania kasacyjnego

rozstrzygnął zaś na podstawie § 10 ust. 4 pkt 2 i § 2 pkt 8 rozporządzenia Ministra

Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności adwokackie.

Mariusz Załucki

[SOP]