Spór o zapłatę,, 13 mln zł. Sąd zasądził

Postanowieniem z 27 stycznia 2025 r. Sąd Apelacyjny we Wrocławiu oddalił

zażalenie powoda R.B. od postanowienia Sądu Okręgowego w Opolu z 12 czerwca

2024 r., którym odrzucono pozew skierowany przeciwko Skarbowi Państwa -

Dyrektorowi Zakładu Karnego […], Dyrektorowi Aresztu Śledczego we […],

Dyrektorowi Zakładu Karnego […], Dyrektorowi Zakładu Karnego […], którym

powód domagał się zasądzenia od pozwanego na swoją rzecz kwot: (a) 13 000 000

zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie tytułem zadośćuczynienia za

krzywdę wynikającą z rozstroju zdrowia psychicznego powoda i przeżytych cierpień

psychicznych spowodowanych przez niezgodne z prawem wykonywanie władzy

publicznej przez pozwanego; (b) 1 000 000 zł wraz z ustawowymi odsetkami za

opóźnienie tytułem odszkodowania za przyszłe koszty leczenia rozstroju zdrowia

psychicznego powoda spowodowanego przez niezgodne z prawem wykonywanie

władzy publicznej przez pozwanego, w tym ustalenie odpowiedzialności

pozwanego na przyszłość za skutki rozstroju zdrowia psychicznego powoda.

U podstaw odrzucenia pozwu i oddalenia zażalenia powoda legło

stwierdzenie, że ocena tożsamości stron, podstawy sporu i przedmiotu

rozstrzygnięcia w sprawie zakończonej prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego

w Siedlcach (akt I C 335/15), a następnie odniesienie wyników tej oceny do żądania

zgłoszonego w tymże procesie, prowadziła do wniosku, że między obiema

sprawami zachodzi tożsamość roszczeń. Sąd Apelacyjny wskazał, że pomimo

takiego stanu rzeczy powód, występując ponownie z żądaniem zadośćuczynienia

i odszkodowania, nie wskazał na czym miałaby polegać jego dalsza krzywda czy

szkoda i z czego ona miałaby wynikać (nie wskazał żadnych nowych okoliczności,

które miałyby zaistnieć po wydaniu wyroku przez Sąd Okręgowy w Siedlcach

w sprawie o sygn. akt I C 335/15). Podkreślił, że ogólne powołanie się na

pogorszenie stanu psychicznego bez sprecyzowania jakie dobro powoda zostało

I CSK 1656/25

3

naruszone nie oznacza, że wystąpiła nowa podstawa faktyczna i prawna

roszczenia.

Orzeczenie to zostało zaskarżone skargą kasacyjną przez powoda.

Skarżący we wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania powołał się na

przesłankę z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.

Zdaniem skarżącego nietrafna jest argumentacja Sądu Apelacyjnego,

powołującego się na stan res iudicata z uwagi na sprawę zakończoną przed Sądem

Okręgowym w Siedlcach ( I C 335/15) oraz także stan sprawy w toku i zawisłość

sporu pomiędzy stronami z uwagi na postępowanie toczące się przed Sądem

Rejonowym w Strzelcach Opolskich ( I C 507/23), skoro zgłosił w tych sprawach

inne roszczenia niż w sprawie niniejszej.

Pozwany – Skarb Państwa w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł

o odmowę przyjęcia jej do rozpoznania i zasądzenie kosztów postępowania

kasacyjnego.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna jest nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia, którego

rozpoznanie przez Sąd Najwyższy musi być uzasadnione względami o szczególnej

doniosłości, wykraczającymi poza indywidualny interes skarżącego, a mającymi

swoje źródło w interesie publicznym. Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy

przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne

zagadnienie prawne, potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne

wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi

nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Sąd

Najwyższy w ramach przedsądu bada tylko wskazane w skardze kasacyjnej

okoliczności uzasadniające jej przyjęcie do rozpoznania, a nie podstawy kasacyjne

i ich uzasadnienie. Cel wymagania określonego w art. 3984 § 2 k.p.c. może być

osiągnięty tylko przez powołanie i uzasadnienie istnienia przesłanek o charakterze

publicznoprawnym, które będą mogły stanowić podstawę oceny skargi kasacyjnej

pod kątem przyjęcia jej do rozpoznania.

Zgodnie z utrwalonym stanowiskiem Sądu Najwyższego przez oczywistą

zasadność skargi kasacyjnej (art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.) należy rozumieć sytuację,

I CSK 1656/25

4

w której skarga jest uzasadniona w sposób ewidentny, wskazując na rażące

i poważne uchybienia zaskarżonego orzeczenia, które są możliwe do stwierdzenia

bez konieczności prowadzenia bardziej złożonych rozumowań. Jedynie w takim

wypadku możliwa jest kontrola prawomocnego orzeczenia sądu drugiej instancji

w postępowaniu kasacyjnym. Obciążenie go oczywistą i istotną wadą wskazuje, że

usunięcie tego orzeczenia z obrotu leży w interesie publicznym – a tym samym, że

może dojść do realizacji celu skargi kasacyjnej, jako nadzwyczajnego środka

zaskarżenia (tak np. Sąd Najwyższy w postanowieniach z dnia 10 kwietnia 2013 r.,

III CSK 67/13, niepubl. i z dnia 29 września 2017 r., V CSK 162/17, niepubl.).

Przesłanką przyjęcia skargi kasacyjnej nie jest oczywiste naruszenie konkretnego

przepisu prawa materialnego lub procesowego, lecz sytuacja, w której naruszenie

to spowodowało wydanie oczywiście nieprawidłowego orzeczenia (zob. m.in.

postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 8 października 2015 r., IV CSK 189/15,

niepubl. i przywołane tam orzecznictwo).

Bliższa analiza uzasadnienia wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do

rozpoznania nie pozwala przyjąć, by skarga była – w powyższym rozumieniu –

oczywiście uzasadniona.

Skarżący odniósł tę przyczynę kasacyjną do zarzutów naruszenia art. 199 §

1 pkt 2 w zw. z art. 366 k.p.c., ale w przedstawionym uzasadnieniu wniosku brak

jest takich argumentów, które wskazywałyby na rażące naruszenie prawa

w ustalonym przez sąd drugiej instancji i wiążącym Sąd Najwyższy stanie

faktycznym (art. 3983 § 3 i 39813 § 2 k.p.c.).

Uzasadnienie przedstawione przez Sąd Apelacyjny nie pozwala stwierdzić

oczywistych i rażących uchybień, które mogłyby odpowiadać analizowanej

przesłance. Argumentacja wniosku ograniczającego się do powtórzenia zarzutu

naruszenia art. 199 § 1 pkt 2 w zw. z art. 366 k.p.c. bez wykazania jego

kwalifikowanego charakteru wskazuje, że powód traktuje skargę kasacyjną nie jako

nadzwyczajny środek zaskarżenia, a jako instrument pozwalający mu na

kwestionowanie niesatysfakcjonującego go rozstrzygnięcia w trzeciej instancji,

któremu to celowi postępowanie kasacyjne nie służy.

Ponadto ocena, czy roszczenie dochodzone po innym, zakończonym

prawomocnie postępowaniu jest objęte powagą rzeczy osądzonej, wymaga zawsze

I CSK 1656/25

5

odniesienia się do faktycznej i prawnej podstawy roszczeń dochodzonych

w uprzednio i obecnie prowadzonym postępowaniu oraz do argumentacji

w uzasadnieniu orzeczenia, które zakończyło wcześniejsze postępowanie. Artykuł

199 § 1 pkt 2 w zw. z art. 366 k.p.c. zakłada przedmiotową i podmiotową

tożsamość dwóch orzeczeń i dopiero kumulacja tych elementów pozwala na

stwierdzenie, że doszło do powtórnego wydania orzeczenia w tej samej sprawie.

Chodzi przy tym nie tylko o tożsamość przedmiotu rozstrzygnięcia w obu sprawach,

lecz również identyczność podstawy sporu czyli okoliczności faktycznych, z których

wynika w jednej i drugiej sprawie roszczenie procesowe (zob. m.in. uchwała Sądu

Najwyższego z 21 listopada 2013 r., III CZP 67/13, OSNC 2014, nr 7-8, poz. 73;

wyroki Sądu Najwyższego z 22 kwietnia 1967 r., I CR 570/66, OSPiKA 1968,

nr 7-8, poz. 158; z 13 kwietnia 2007 r., I CSK 479/06, niepubl.; z 10 października

2014 r., III CSK 279/13, niepubl. oraz postanowienia Sądu Najwyższego

z 9 czerwca 1971 r., II CZ 51/71, OSNC 1971, nr 12, poz. 226; z 29 stycznia 1997

r., I CKU 65/96, Prok. i Pr. – dod. 1997, nr 7-8, poz. 41; z 25 marca 2015 r., II CSK

226/14.; i z 6 sierpnia 2015 r., V CSK 673/14)

Z motywów zaskarżonego orzeczenia nie wynika, by Sąd Apelacyjny wadliwie

zastosował – wynikające z wyżej przytoczonego orzecznictwa Sądu Najwyższego -

zasady decydujące o zaistnieniu powagi rzeczy osądzonej w odniesieniu do

żądania zgłoszonego przez powoda. Jako tożsamość żądań uzasadniającą

odrzucenie pozwu na podstawie art. 199 § 1 pkt 2 k.p.c. należy bowiem rozumieć

zwrócenie się do sądu o rozstrzygnięcie konkretnego, tożsamego, w każdym

aspekcie problemu prawnego wyrosłego na gruncie tych samych faktów ( zob. m.in.

postanowienie Sądu Najwyższego z 1 czerwca 2011 r., II CSK 427/10, I C 2012, nr

5, s. 42). Nie budzi żadnych wątpliwości, że w zadośćuczynieniu za krzywdę za

naruszenie dóbr osobistych ( w tym między innymi zdrowia) mającego wynikać

z bezprawnych zachowań pozwanego w czasie osadzenia powoda w jednostkach

penitencjarnych w okresach objętym sporem, mieści się zadośćuczynienie za

krzywdę wynikające z rozstroju zdrowia powoda i roszczenia z nim związane.

Okoliczność, że powód odmiennie formułuje swoje roszczenie pozostaje bez

istotnego znaczenia skoro zmierzają one do tego samego celu i dotyczą w istocie

tego samego przedmiotu.

I CSK 1656/25

6

W konsekwencji argumentacja przytoczona we wniosku nie wykazuje tezy, że

zaskarżone orzeczenie stanowi konsekwencję kardynalnych błędów w zakresie

stosowania prawa procesowego, których efektem jest orzeczenie oczywiście

wadliwe.

Z tych względów, na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c., Sąd Najwyższy odmówił

przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, nie znajdując też okoliczności, które

w ramach przedsądu jest obowiązany brać pod uwagę z urzędu.

O kosztach należnych pozwanemu Skarbowi Państwa, zastępowanemu

w postępowaniu kasacyjnym przez Prokuratorię Generalną Rzeczypospolitej

Polskiej, Sąd Najwyższy orzekł na podstawie art. 98 § 3 i art. 99 oraz art. 98 § 11

k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 i w zw. z art. 39821 k.p.c. oraz § 8 pkt 26 w zw. z § 10 ust.

4 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r.

w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2023, poz. 1964, ze zm.).

O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej powodowi z urzędu

w postępowaniu kasacyjnym przez radcę prawnego J.B. Sąd Najwyższy orzekł na

podstawie § 14 pkt 26 w zw. z § 16 ust. 4 pkt 2 i § 4 ust. 3 rozporządzenia Ministra

Sprawiedliwości z dnia 14 maja 2024 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb

Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego kosztów pomocy prawnej

udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz.U. z 2024 r. poz. 764 ze zm.),

(M.M.)

[a.ł]