Sąd Najwyższy nie przyjął skargi uczestników w sporze o granicę działek

1. Postanowieniem z 30 grudnia 2024 r. Sąd Okręgowy w Opolu, w sprawie

z wniosku A.P. z udziałem M.P., Gminy G., W.K., Powiatu N., R.O., Starosty N.,

I CSK 1689/25

2

D.O., J.W. i J.C. o rozgraniczenie, zmienił na skutek apelacji wnioskodawcy

postanowienie Sądu Rejonowego w Prudniku z 23 kwietnia 2024 r. w ten sposób,

że dokonał rozgraniczenia nieruchomości położonych w B. pomiędzy działką nr […]

a działkami […]1, […]2, […]3 i […]4 i wyznaczył granicę pomiędzy tymi

nieruchomościami, biegnącą pomiędzy punktami 100, 116, 108, 109, 110, 111, 112,

113, 114, 115, według szkicu z przebiegu granic sporządzonego przez biegłego

oraz orzekł o kosztach postępowania apelacyjnego.

2. Od postanowienia Sądu Okręgowego skargę kasacyjną wnieśli uczestnicy

W.K., D.O. i R.O., wskazując na naruszenie art. 172 § 1 i 2 w zw. z art. 336 w zw. z

art. 339 k.c.; art. 336 w zw. z art. 339 w zw. z art. 340 k.c.; art. 140 k.c., a także art.

172 § 1 i 2 w zw. z art. 140 w zw. z art. 144 k.c.

3. Skarżący wnieśli o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, powołując

się na występowanie w sprawie przesłanki określonej w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.

Zdaniem skarżących skarga kasacyjna jest oczywiście zasadna, ponieważ

Sąd drugiej instancji w ustalonym stanie faktycznym błędnie zastosował przepisy

prawa materialnego oraz dokonał ich błędnej subsumpcji. Uczestnicy już od ponad

trzydziestu lat dają wyraz temu, że trwale i samodzielnie dysponują sporną częścią

nieruchomości wnioskodawcy z wyłączeniem wnioskodawcy oraz osób trzecich.

Postawy i zachowania wnioskodawcy jednoznacznie wskazują na to, że wyzbył się

on posiadania przedniej części podwórza. Świadczyła o tym zarówno bierność

wnioskodawcy, przejawiająca się w rezygnacji z korzystania ze spornego terenu

przez okres ponad 30 lat, jak również aktywność w postaci zamurowania drzwi

wejściowych, czy też kierowanie do uczestników pytań o zgodę na

przeprowadzanie określonych prac.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

4. Skarga kasacyjna została ukształtowana w przepisach Kodeksu

postępowania cywilnego jako nadzwyczajny środek zaskarżenia, nakierowany na

ochronę interesu publicznego przez zapewnienie rozwoju prawa, jednolitości

orzecznictwa oraz prawidłowej wykładni, a także usunięcie z obrotu prawnego

orzeczeń wydanych w postępowaniu dotkniętym nieważnością lub oczywiście

wadliwych, nie zaś jako ogólnie dostępny środek zaskarżenia orzeczeń

I CSK 1689/25

3

umożliwiający rozpoznanie sprawy w kolejnej instancji sądowej. Koniecznej selekcji

skarg pod kątem realizacji tego celu służy instytucja tzw. przedsądu, ustanowiona

w art. 3989 k.p.c., w ramach której Sąd Najwyższy dokonuje wstępnej oceny skargi

kasacyjnej. Ten etap postępowania przed Sądem Najwyższym jest ograniczony

wyłącznie do zbadania przesłanek przewidzianych w art. 3989 § 1 pkt 1-4 k.p.c., nie

służy zaś merytorycznej ocenie skargi kasacyjnej. W razie spełnienia co najmniej

jednej z tych przesłanek, przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania jest

usprawiedliwione.

Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie

występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów

prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności

w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna

jest oczywiście uzasadniona (art. 3989 § 1 k.p.c.). Obowiązkiem skarżącego jest

sformułowanie i uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania

w nawiązaniu do tych przesłanek (art. 3984 § 2 k.p.c.), gdyż tylko wówczas może

być osiągnięty cel wymagań przewidzianych w art. 3984 § 2 k.p.c. Rozstrzygnięcie

Sądu Najwyższego w kwestii przyjęcia bądź odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej do

rozpoznania wynika z oceny czy okoliczności powołane przez skarżącego

odpowiadają tym, o których mowa w art. 3989 § 1 k.p.c.

W celu spełnienia wymagania z art. 3984 § 2 k.p.c. konieczne jest zawarcie

w skardze kasacyjnej odrębnego wniosku o jej przyjęcie do rozpoznania,

zawierającego profesjonalny wywód prawny nawiązujący do wskazanych w art.

3989 § 1 k.p.c. przesłanek przedsądu ze wskazaniem, które z nich występują w

sprawie i z uzasadnieniem stanowiska skarżącego (postanowienie SN z 26 kwietnia

2006 r., II CZ 28/06). Ze względu na odmienny cel instytucji przedsądu i jej odrębne

oraz kwalifikowane przesłanki, wskazanie i uzasadnienie okoliczności decydujących

o przyjęciu lub odmowie przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania nie może

polegać na odwołaniu się do podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia.

W prawidłowo sporządzonej skardze kasacyjnej oba powyższe elementy muszą

pojawić się oddzielnie i autonomicznie. Sąd Najwyższy nie jest bowiem trzecią

instancją sądową i nie rozpoznaje sprawy, a jedynie skargę kasacyjną, będącą

I CSK 1689/25

4

szczególnym środkiem zaskarżenia, wnoszonym i rozpoznawanym nie tylko

w interesie skarżącego, ale przede wszystkim w interesie publicznym.

5. Odnosząc się do powołanej przez skarżących oczywistej zasadności

skargi kasacyjnej, wskazać trzeba, że w orzecznictwie Sądu Najwyższego

utrwalony jest pogląd, iż uzasadnienie oczywistej zasadności skargi kasacyjnej,

jako przesłanki przyjęcia jej do rozpoznania, wymaga powołania się na

kwalifikowaną postać naruszenia zaskarżonym orzeczeniem przepisów prawa

materialnego lub procesowego oraz przeprowadzenia wywodu zmierzającego do

jego wykazania. Oczywistość naruszenia ma miejsce wówczas, gdy jest ono

widoczne prima facie, przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej, bez

potrzeby wchodzenia w szczegóły czy dokonywania pogłębionej analizy tekstu

wchodzących w grę przepisów i doszukiwania się ich znaczenia. O przyjęciu skargi

kasacyjnej do rozpoznania nie decyduje przy tym samo oczywiste naruszenie

konkretnego przepisu prawa materialnego lub procesowego przez sąd, który wydał

zaskarżone orzeczenie, lecz sytuacja, w której spowodowało ono wydanie

oczywiście nieprawidłowego orzeczenia. Sam zarzut naruszenia (nawet

oczywistego) określonego przepisu (przepisów) nie prowadzi wprost do oceny, że

skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona (zob. orzecznictwo przytoczone w

motywach postanowienia SN z 6 listopada 2012 r., III SK 16/12).

Skarga kasacyjna w niniejszej sprawie nie zawiera argumentów

uzasadniających stwierdzenie występowania tak rozumianej oczywistej zasadności.

Skarżący – w ramach wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej wraz z uzasadnieniem

– nie wskazali jakie konkretnie przepisy prawa zostały ich zdaniem naruszone i w

jaki sposób. Przypomnieć należy, że przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich

uzasadnienie (art. 3984 § 1 pkt 2 k.p.c.) oraz wniosek o przyjęcie skargi do

rozpoznania wraz z uzasadnieniem (art. 3984 § 2 k.p.c.), stanowią dwa odmienne,

z uwagi na funkcje, jakie pełnią, niezależne od siebie wymagania skargi kasacyjnej.

Skarżący, formułując więc wniosek o przyjęcie skargi do rozpoznania i jego

uzasadnienie powinni przedstawić wyodrębniony, samodzielny wywód prawny

odnoszący się do wskazanych przesłanek przyjęcia skargi kasacyjnej do

rozpoznania. Nie jest natomiast rolą Sądu Najwyższego samodzielne poszukiwanie

w treści skargi okoliczności uzasadniających przyjęcie jej do rozpoznania, w tym

I CSK 1689/25

5

sięganie do podstaw skargi w poszukiwaniu przepisów, jakie miały zostać

naruszone w ramach wykazania przesłanek z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.

Niezależnie od powyższego należy wskazać, że uszło uwagi skarżących, iż

zgodnie z art. 3983 § 3 k.p.c., podstawą skargi kasacyjnej nie mogą być zarzuty

dotyczące ustalenia faktów lub oceny dowodów. Sąd Najwyższy jest związany

dokonanymi przez sądy meriti ustaleniami faktycznymi stanowiącymi podstawę

zaskarżonego orzeczenia (art. 39813 § 2 k.p.c.). Zawarty w art. 3983 § 3 k.p.c.

zakaz oparcia skargi kasacyjnej na zarzutach dotyczących ustalenia faktów lub

oceny dowodów oraz związanie Sądu Najwyższego ustaleniami faktycznymi

stanowiącymi podstawę zaskarżonego orzeczenia oznacza niedopuszczalność

powoływania się przez skarżącego na wadliwość orzeczenia sądu drugiej instancji

polegającą na ustaleniu faktów lub niewłaściwie przeprowadzonej ocenie dowodów

również we wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania. Krytyka

orzeczenia Sądu drugiej instancji, zawarta w skardze kasacyjnej, stanowi polemikę

z ustaleniami faktycznymi dokonanymi przez Sąd Okręgowy. Jest to rozumowanie

w oczywisty sposób niespełniające wymagań określonych w art. 3989 § 1 pkt 4

k.p.c.

Z tych względów Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do

rozpoznania (art. 3989 § 1 w zw. z art. 13 § 2 k.p.c.).

6. O kosztach orzeczono na podstawie art. 520 § 3 k.p.c. w związku z § 5

pkt 2 i § 10 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22

października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych. Natomiast

rozstrzygnięcie o zwrocie części opłaty uiszczonej od skargi kasacyjnej w związku z

nieprzyjęciem jej do rozpoznania uzasadnia art. 79 ust. 1 pkt 2 lit. b w zw. z art. 80a

u.k.s.c.

Joanna Misztal-Konecka

(K.W.)

I CSK 1689/25

6

[a.ł]