Sobota Wydanie nr 42

Sygnatura akt
I CSK 1699/24
Sąd
Sąd Najwyższy
Wydział
Izba Cywilna Wydział I
Rodzaj
Postanowienie
Data orzeczenia
25 listopada 2025 r.
W serwisie od

Zestawienie z tego dnia
Kategorie
Sąd Najwyższy
Sąd Najwyższy
© autorzy OpenStreetMap

Sąd Najwyższy

Spór klienta z bankiem o kredyt frankowy. SN nie przyjął skargi kasacyjnej banku

Przejdź do orzeczenia, 15 min czytania

Spór

Klient pozwał bank o ustalenie i zapłatę w sprawie kredytu indeksowanego do franka szwajcarskiego.

Ustalenia sądu

Sąd Najwyższy nie badał faktów sprawy. Ocenił jedynie, czy skarga banku spełnia przesłanki przyjęcia do rozpoznania z art. 3989 § 1 pkt 1 i 2 k.p.c.

Rozstrzygnięcie

Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej banku i obciążył bank kosztami postępowania kasacyjnego.

Dlaczego

Zagadnienia prawne przedstawione przez bank nie miały cech nowości, bo były już wyjaśnione w dotychczasowym orzecznictwie Sądu Najwyższego dotyczącym podobnych umów kredytowych.

Dla firm

Pytania o kredyty indeksowane do franka, które bank przedstawił w skardze, były już rozstrzygane w orzecznictwie Sądu Najwyższego, więc nie uzasadniają przyjęcia skargi do rozpoznania.

Więcej o sprawie

Postanowienie zapadło na posiedzeniu niejawnym, bez rozprawy, a bank jako strona pozwana płaci koszty postępowania kasacyjnego. Skargę wniesiono od wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 29 sierpnia 2023 r.

Problemy prawne przedstawione przez skarżącego nie mają cech nowości wymaganej od istotnego zagadnienia prawnego uzasadniającego przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania.

Z uzasadnienia, Sąd Najwyższy
Sąd
Sąd Najwyższy, Izba Cywilna Wydział I
Sygnatura
I CSK 1699/24

Treść orzeczenia około 15 minut czytania

I CSK 1699/24

POSTANOWIENIE

25 listopada 2025 r.

Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:

SSN Dariusz Dończyk

na posiedzeniu niejawnym 25 listopada 2025 r. w Warszawie

w sprawie z powództwa A.G.

przeciwko Bankowi spółce akcyjnej w W.

o ustalenie i zapłatę,

na skutek skargi kasacyjnej Banku spółki akcyjnej w W.

od wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie

z 29 sierpnia 2023 r., I ACa 480/23,

1) odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;

2) obciąża stronę pozwaną kosztami postępowania

kasacyjnego, pozostawiając ich wyliczenie referendarzowi

sądowemu.

Uzasadnienie

Określone w art. 3984 § 2 k.p.c. wymaganie uzasadnienia w skardze

kasacyjnej wniosku o przyjęcie jej do rozpoznania zostaje spełnione, jeśli skarżący

wykaże, że w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba

wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących

rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub

skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Cel wymagania przewidzianego

w art. 3984 § 2 k.p.c. może być zatem osiągnięty jedynie przez powołanie

i uzasadnienie istnienia przesłanek o charakterze publicznoprawnym, które –

zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. – będą mogły stanowić podstawę oceny skargi

I CSK 1699/24

2

kasacyjnej pod kątem przyjęcia jej do rozpoznania. Na tych jedynie przesłankach

Sąd Najwyższy może oprzeć rozstrzygnięcie w kwestii przyjęcia bądź odmowy

przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

W skardze kasacyjnej wniesionej od wyroku Sądu Apelacyjnego w

Warszawie z 29 sierpnia 2023 r. (sygn. akt I ACa 480/23), pełnomocnik pozwanego

– Banku spółki akcyjnej w W. – oparł wniosek o jej przyjęcie do rozpoznania na

przesłankach określonych w art. 3989 § 1 pkt 1 i 2 k.p.c., tj. ze względu na

występowanie w sprawie istotnego zagadnienia prawnego oraz istnienie potrzeby

wykładni przepisów prawa, tj. art. 3851 § 1 i 2 k.c.

Odnosząc się do przesłanek przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania,

wskazanych przez skarżącego we wniosku, Sąd Najwyższy stwierdza, że żadna

z nich nie została wykazana w sposób uzasadniający uwzględnienie wniosku na

podstawie art. 3989 § 1 pkt 1 i 2 k.p.c.

Co do przesłanki z art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c., skarżący powinien odpowiednio

sformułować zagadnienie prawne, wskazać przepisy prawa, na których tle

zagadnienie się wyłoniło oraz przedstawić argumentację jurydyczną uzasadniającą

możliwość rozbieżnych ocen prawnych oraz świadczącą o istotności tego

zagadnienia (zob. np. postanowienia Sądu Najwyższego: z 10 maja 2001 r., II CZ

35/01, OSNC 2002, nr 1, poz. 11, z 2 grudnia 2014 r., II CSK 376/14 i z 9 kwietnia

2015 r., V CSK 547/14). W świetle ugruntowanego orzecznictwa zagadnienie

prawne jest istotne, jeżeli jego rozstrzygnięcie ma znaczenie dla ukierunkowania

praktyki sądowej i rozstrzygnięcia sprawy, w której zagadnienie powstało (zob. np.

postanowienie Sądu Najwyższego z 18 września 2012 r., II CSK 180/12 oraz z 2

grudnia 2014 r., II CSK 376/14), wywołuje poważne wątpliwości, a zarazem nie było

dotychczas rozstrzygnięte w judykaturze albo dotychczasowe orzecznictwo

wymaga zmiany (zob. np. postanowienie Sądu Najwyższego z 24 sierpnia 2016 r.,

II CSK 94/16). Kwestia taka powinna spełniać wymagania stawiane zagadnieniu

prawnemu przedstawianemu Sądowi Najwyższemu przez sąd drugiej instancji w

razie powstania poważnych wątpliwości (art. 390 § 1 k.p.c. - zob. postanowienia

Sądu Najwyższego: z 23 stycznia 2014 r., I UK 361/13 oraz z 14 września 2012 r., I

UK 218/12), których nie można rozwiązać za pomocą powszechnie przyjętych reguł

I CSK 1699/24

3

wykładni prawa (zob. postanowienia Sądu Najwyższego z 8 maja 2015 r., III CZP

16/15 oraz z 24 października 2012 r., I PK 129/12). Chodzi przy tym wyłącznie o

poważne wątpliwości, wymagające zaangażowania Sądu Najwyższego,

wykraczające poza poziom zwykłych wątpliwości prawnych, które powstają niemal

w każdym procesie decyzyjnym stosowania prawa. W celu spełnienia przesłanki

przewidzianej w art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. nie wystarczy samo sformułowanie pytania

(pytań) do Sądu Najwyższego. Konieczne jest również zaproponowanie możliwych

(odmiennych) odpowiedzi na postawione pytanie. Ograniczenie się do

sformułowania pytania, wymagającego zdaniem skarżącego udzielenia odpowiedzi,

nie wypełnia zatem dyspozycji wskazanego przepisu. (zob. m.in. np. postanowienia

Sądu Najwyższego: z 15 grudnia 2011 r., II PK 183/11, z 20 grudnia 2011 r., II PK

207/11, z 9 stycznia 2017 r., II CSK 423/16 oraz z 16 maja 2018 r., II CSK 12/18).

Wskazuje się na konieczność wskazania na występujące rozbieżności

interpretacyjne przy rozstrzyganiu przedstawionego zagadnienia prawnego

w orzecznictwie lub nauce prawa (zob. postanowienia Sądu Najwyższego z 10

maja 2018 r., I CSK 798/17, z 26 kwietnia 2018 r., IV CSK 585/17 oraz z 8 kwietnia

2018 r., V CSK 577/17).

Co do przesłanki z art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c., jej spełnienie wymaga

wskazania przepisu prawa, którego wykładnia budzi wątpliwości, określenia

zakresu tej wykładni, podania, na czym polegają wątpliwości związane

z rozumieniem przepisu oraz przedstawienia argumentacji przemawiającej za tym,

że mają one rzeczywisty i poważny charakter, nie należą zaś do zwykłych

wątpliwości związanych z procesem stosowania prawa. Wymagane jest także

wykazanie, że treść i znaczenie przepisu nie zostały dostatecznie wyjaśnione

w dotychczasowym orzecznictwie lub że istnieje potrzeba zmiany ich

dotychczasowej wykładni. Jeżeli podstawą wniosku w tym zakresie jest twierdzenie

o występujących w orzecznictwie sądowym rozbieżnościach wynikających

z dokonywania przez sądy różnej wykładni przepisu, konieczne jest także

wskazanie rozbieżnych orzeczeń, dokonanie ich analizy i wykazanie, że

rozbieżność wynika z różnej wykładni przepisu (zob. np. postanowienie Sądu

Najwyższego z 28 marca 2007 r., II CSK 84/07 oraz z 14 grudnia 2023 r., I CSK

6110/22). Należy podkreślić, że wątpliwości wskazane przez skarżącego muszą

I CSK 1699/24

4

istnieć nadal w chwili orzekania w przedmiocie wniosku o przyjęcie skargi

kasacyjnej do rozpoznania. Argumentacja dotycząca rozbieżności w orzecznictwie

sądów wymaga przytoczenia przykładów orzeczeń, które wskazują na rzeczywistą

rozbieżność w wykładni przepisów, występującą również w chwili orzekania w

przedmiocie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania (zob.

postanowienie Sądu Najwyższego z 18 lipca 2024 r., I CSK 1225/23).

Problemy prawne przedstawione przez skarżącego nie mają cech nowości

wymaganej od istotnego zagadnienia prawnego uzasadniającego przyjęcie skargi

kasacyjnej do rozpoznania. Kwestie te były przedmiotem wielokrotnych wypowiedzi

Sądu Najwyższego w orzeczeniach wydanych, często w odniesieniu do zbliżonych

treścią umów kredytowych, nie tylko na etapie wstępnej oceny. Wszystkie te

zagadnienia zostały omówione i rozstrzygnięte w orzecznictwie sądowym, które

często zapadało już po wniesieniu skargi kasacyjnej, ponieważ dotyczą one

starszych spraw. W międzyczasie ukształtowało się orzecznictwo dotyczące tych

problemów i w świetle obecnych orzeczeń, skarga jest nieaktualna, co uniemożliwia

jej przyjęcie do rozpoznania. Podobnie należy ocenić przytoczone we wniosku o

przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania wątpliwości co do wykładni przepisów

prawa.

Szczegółowo do tożsamych problemów prawnych odniesiono się w

postanowieniu Sądu Najwyższego z 25 listopada 2025 r., I CSK 11/02/24,

wskazując z nim, że skarżący wskazał na konieczność wyjaśnienia czy dla oceny

możliwości obowiązywania umowy kredytu indeksowanego do franka

szwajcarskiego, po usunięciu postanowienia abuzywnego zgodnie z prawem

krajowym, należy brać pod uwagę stan prawny z dnia zawarcia umowy, z dnia

powstania sporu czy z dnia orzekania. Zagadnienie to nie spełnia wymogu

istotności w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c., albowiem zostało wyjaśnione w

dotychczasowym orzecznictwie Sądu Najwyższego. Ugruntowany jest pogląd,

zgodnie z którym zarówno ocena niedozwolonego charakteru postanowienia, jak i

konsekwencje wynikające z jego eliminacji, wymagają odniesienia do chwili

zawarcia umowy. Zgodnie z uchwałą składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z

20 czerwca 2018 r., III CZP 29/17 (OSNC 2019, nr 1, poz. 2), kwalifikacja

postanowienia jako abuzywnego dokonywana jest na podstawie jego treści w

I CSK 1699/24

5

kontekście stosunku prawnego ustalonego w momencie zawarcia umowy. Sankcja

określona w art. 3851 § 1 k.c. wywołuje skutek ex tunc, co oznacza, że

postanowienie niedozwolone nie wywołuje skutków od chwili jego inkorporacji do

treści kontraktu. W uchwale składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z 7 maja

2021 r., III CZP 6/21 (OSNC 2021, nr 9, poz. 56) przyjęto, że eliminacja

postanowienia abuzywnego może prowadzić do bezskuteczności całej umowy,

jeżeli nie są spełnione przesłanki jej dalszego obowiązywania, w tym brak

możliwości zastosowania regulacji zastępczej oraz brak wyrażonej w sposób

świadomy i swobodny zgody konsumenta na związanie postanowieniem

niedozwolonym. W konsekwencji, skoro bezskuteczność danego warunku działa od

chwili zawarcia umowy, to także wykonalność umowy po jego usunięciu należy

oceniać według stanu prawnego obowiązującego w tej samej chwili (zob. też m.in.

postanowienie Sądu Najwyższego z 30 stycznia 2025 r., I CSK 602/24).

Jeżeli chodzi o możliwość usunięcia luki powstałej w umowie po

postanowieniach abuzywnych niewiążących konsumenta to Sąd Najwyższy

wyłączył dopuszczalność ich zastąpienia innymi przepisami, zwyczajami lub w

drodze wykładni na podstawie art. 65 § 1 i 2 k.c. lub art. 56 k.c. w zw. z art. 41

prawa wekslowego albo art. 56 k.c. w zw. z art. 358 § 2 k.c. lub art. 56 k.c. w

związku z innymi wskazanymi w skardze kasacyjnej przepisami (zob. np. wyroki z 8

listopada 2022 r., II CSKP 1153/22 i z 31 stycznia 2023 r., II CSKP 941/22). W tym

zakresie Sąd Najwyższy uwzględnił orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości Unii

Europejskiej, w którym wykluczono możliwość uzupełnienia luki w umowie w razie

stwierdzenia nieuczciwego charakteru jednego z warunków umowy zawartej

między przedsiębiorcą a konsumentem, przez zmianę treści tego warunku poprzez

wykładnię oświadczeń woli stron, co miałoby prowadzić do zastosowania w jego

miejsce przepisów dyspozytywnych (zob. wyroki z 3 października 2019 r., C-

260/18, K. Dziubak, i J. Dziubak, ECLI:EU:C:2019:819, z 14 czerwca 2012 r., C-

618/10, Banco Español de Crédito, ECLI:EU:C:2012:349, z 26 marca 2019 r., C-

70/17, Abanca, ECLI:EU:C:2019:250, z 30 kwietnia 2014 r., C-26/13, Kásler,

ECLI:EU:C:2014:282 i z 2 września 2021 r., C-932/19, OTP Jelzálogbank,

ECLI:EU:C:2021:673). Taki zabieg prowadziłby do zmiany treści klauzuli

indeksacyjnej, prowadząc do zmiany jej rozumienia. Zgodnie z orzecznictwem

I CSK 1699/24

6

Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, art. 5 i 6 Dyrektywy Rady 93/13/EWG

z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach

konsumenckich (Dz. Urz. WE L 95, s. 29, dalej: Dyrektywa 93/13) należy

interpretować w ten sposób, że stoją one na przeszkodzie temu, by sąd krajowy,

który stwierdził nieuczciwy charakter warunku umowy, dokonał wykładni tego

warunku w celu złagodzenia jego nieuczciwego charakteru, nawet jeśli taka

wykładnia odpowiadałaby wspólnej woli stron. Artykuł 6 ust. 1 ww. Dyrektywy

należy interpretować w ten sposób, że niezgodny z tym artykułem jest przepis

prawa krajowego dający sądowi możliwość uzupełnienia umowy przez zmianę

treści owego warunku. Możliwość taka istniałaby tylko w przypadku, gdyby

stwierdzenie nieważności nieuczciwego warunku zobowiązywało sąd do

unieważnienia umowy w całości, narażając tym samym konsumenta na szczególnie

niekorzystne konsekwencje (zob. wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii

Europejskiej z 18 listopada 2021 r. C-212/20, M.P., B.P. przeciwko "A", pkt 72,

ECLI:EU:C:2021:934 i z 29 kwietnia 2021 r., C-19/20, Bank BPH, pkt 57,

ECLI:EU:C:2021:341). Uwzględniając to stanowisko w orzecznictwie Sądu

Najwyższego przyjeto, że art. 65 k.c., choć przydatny przy wykładni oświadczeń

woli, nie może być wykorzystany do sanowania klauzuli abuzywnej – nie służy

bowiem konstruowaniu nowych postanowień, lecz interpretacji już złożonych (zob.

wyroki Sądu Najwyższego: z 31 stycznia 2023 r., II CSKP 941/22, z 25 lipca 2023

r., II CSKP 1487/22 i z 6 września 2024 r., II CSKP 1644/22).

Jako kolejne zagadnienie wskazano, czy jeżeli bez abuzywnego

postanowienia umowa kredytu indeksowanego do franka szwajcarskiego nie może

obowiązywać, to dochodzi do automatycznej jego substytucji normą dyspozytywną,

o ile tylko zastosowanie środków krajowych zapewnia doprowadzenie do sytuacji

jaka miałby miejsce, gdyby umowa nie zawierała tego abuzywnego postanowienia.

Również to zagadnienie zostało szczegółowo wyjaśnione w orzecznictwie. W

szczególności w uzasadnieniu uchwały składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego

(zasady prawnej) z 7 maja 2021 r., III CZP 6/21 (OSNC 2021, nr 9, poz. 56)

wskazano, nawiązując do wcześniejszego orzecznictwa, w tym orzecznictwa

Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (zob. w szczególności wyrok TSUE z 3

października 2019 r., C-260/18, Kamil Dziubak, Justyna Dziubak p. Raiffeisen Bank

I CSK 1699/24

7

International AG, Dz.U.UE.C.2019/413/11), że zastąpienie niedozwolonego

postanowienia umownego odnoszącego się do sposobu określania kursu waluty

obcej (w umowie kredytu indeksowanego czy denominowanego) innym sposobem

określenia kursu waluty obcej wchodzi w rachubę tylko wtedy, gdy (koniunkcja

przesłanek): 1) po wyłączeniu klauzuli abuzywnej umowa nie może obowiązywać, o

czym decyduje obiektywne podejście w świetle prawa krajowego, a zatem wola

jednej ze stron, w tym konsumenta, nie ma w tym zakresie rozstrzygającego

znaczenia; 2) całkowity upadek umowy naraża konsumenta na „szczególnie

niekorzystne konsekwencje”, w świetle okoliczności istniejących w czasie sporu lub

możliwych wówczas do przewidzenia, z uwzględnieniem rzeczywistych i bieżących

interesów konsumenta i z zastrzeżeniem, że do celów tej oceny decydująca jest

wola wyrażona przez konsumenta w tym względzie; 3) istnieje przepis

dyspozytywny albo przepis „mający zastosowanie, gdy strony danej umowy wyrażą

na to zgodę", który mógłby zastąpić wyeliminowane niedozwolone postanowienie

umowne, umożliwiając utrzymanie umowy w mocy; jeżeli niedozwolone

postanowienie umowne odzwierciedlało obowiązujący przepis ustawowy mający

zastosowanie w przypadku porozumienia stron, w rachubę wchodzi także

zastąpienie niedozwolonego postanowienia „tym stanowiącym punkt odniesienia

przepisem ustawowym w nowym brzmieniu przyjętym już po zawarciu umowy".

Tymczasem przedstawione we wniosku rozważania skarżącego dotyczące

możliwości substytucji nieuczciwych klauzul kursowych odwołaniem do kursu

średniego Narodowego Banku Polskiego nie uwzględniają koniecznego warunku

tego rodzaju zastąpienia, zgodnie z którym – w świetle powołanego utrwalonego

orzecznictwa – wchodzi ono w rachubę tylko wtedy, gdyby jego brak narażał

konsumenta, przez upadek umowy w całości, na szczególnie niekorzystne skutki,

przy czym decydujące w tym zakresie jest zdanie konsumenta.

Kolejne zagadnienie sformułowane przez skarżącego dotyczy oceny czy art.

358 § 2 k.c. stanowi szczegółowy przepis dyspozytywny, który może znaleźć

zastosowanie w miejsce klauzuli umownej uznanej za abuzywną, określającej

sposób ustalania kursu waluty obcej (franka szwajcarskiego) w ramach

mechanizmu indeksacyjnego stosowanego przy wypłacie i spłacie kredytu. W

świetle aktualnego orzecznictwa Sądu Najwyższego (zob. np. wyroki z 11 grudnia

I CSK 1699/24

8

2019 r., V CSK 382/18, OSNC-ZD 2021, nr 2, poz. 20 i z 26 kwietnia 2024 r., II

CSKP 150/24), jak również Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (zob. m.in.

wyrok z 29 kwietnia 2021 r., C-19/20, I.W. przeciwko Bank BPH S.A.,

ECLI:EU:C:2021:341) art. 358 § 2 k.c. nie może być traktowany jako przepis, który

z mocy prawa lub w ramach mechanizmu dyspozytywności zastępuje

postanowienie abuzywne w umowie konsumenckiej. Zastosowanie tego przepisu

wymaga każdorazowej oceny jego adekwatności w konkretnym stosunku

obligacyjnym, z uwzględnieniem woli konsumenta oraz zasad wynikających z

Dyrektywy 93/13. Przepis ten nie może być wykorzystany w sposób prowadzący do

utrzymania w mocy umowy zawierającej nieuczciwe warunki, bez uprzedniego

wyrażenia świadomej i dobrowolnej zgody przez konsumenta. Zakres zastosowania

omawianego przepisu ogranicza się bowiem do zobowiązań rzeczywiście

wyrażonych w walucie obcej, a nie takich, w których waluta pełni wyłącznie funkcję

przeliczeniową. Kredyty indeksowane do waluty obcej, w których zobowiązanie

pierwotnie wyrażone jest w złotych, a waluta obca pełni jedynie rolę mechanizmu

waloryzacyjnego, nie spełniają tej przesłanki, co wyklucza automatyczne

zastosowanie art. 358 § 2 k.c. Dodatkowo, należy zauważyć, że przepis ten wszedł

w życie dopiero w dniu 24 stycznia 2009 r., a brak jest przepisów

intertemporalnych, które pozwalałyby na jego zastosowanie do umów zawartych

przed tą datą. Stanowisko Sądu Najwyższego w tym zakresie pozostaje

jednoznaczne i konsekwentne, co potwierdza wyrok z 11 grudnia 2019 r., V CSK

382/18, w którym wskazano, że przepisy prawa nie mogą działać retroaktywnie, w

szczególności w kontekście zastępowania niedozwolonych postanowień umownych

w relacjach konsumenckich.

Kolejne zagadnienie dotyczy oceny czy przy unieważnieniu umowy o kredyt

indeksowany do waluty obcej z powodu abuzywnej klauzuli kursowej należy brać

pod uwagę tylko oświadczenie kredytobiorcy, czy także zgodność rozstrzygnięcia z

celem Dyrektywy 93/13. To zagadnienie zostało wadliwie sformułowane. W

orzecznictwie TSUE nie budzi wątpliwości, że niedozwolony charakter postanowień

umownych może prowadzić do stwierdzenia nieważności umowy. Tak będzie

zwłaszcza w razie abuzywności klauzul waloryzacyjnych zawartych w umowie

kredytu, gdyż doprowadziłoby to nie tylko do zniesienia mechanizmu indeksacji

I CSK 1699/24

9

oraz różnic kursów walutowych, ale również - pośrednio - do zaniknięcia ryzyka

kursowego, które jest bezpośrednio związane z indeksacją przedmiotowego

kredytu do waluty (zob. wyrok TSUE z 3 października 2019 r., C-260/18, Kamil

Dziubak, Justyna Dziubak p. Raiffeisen Bank International AG,

Dz.U.UE.C.2019/413/11, wyrok TSUE z 14 marca 2019 r., C-118/17, Zsuzsanna

Dunai p. ERSTE Bank Hungary Zrt., Dz.U.UE.C.2019/155/2). W orzecznictwie

TSUE przyjmuje się również, że skoro warunkiem nieuczciwym jest warunek

dotyczący ustalenia ostatecznej kwoty kredytu w walucie obcej, sąd uznaje za

określający główny przedmiot umowy w rozumieniu art. 4 ust. 2 Dyrektywy 93/13, to

utrzymanie rozpatrywanej umowy kredytu w mocy po usunięciu tego warunku nie

wydaje się prawnie możliwe i to niezależnie od nieuczciwego charakteru innych

warunków, takich jak te określające sposób przeliczania waluty na potrzeby spłaty

(zob. postanowienie TSUE z 30 maja 2024 r., C-325/23, JF i OP przeciwko

Deutsche Bank Polska S.A., Dz.U.UE.C.2024/4835). Z tej perspektywy nie budzi

wątpliwości, że nieważność umowy nie jest sprzeczna z celem Dyrektywy 93/13.

Jednocześnie nie można przyjąć, że podstawą dla stwierdzenia nieważności przez

Sąd drugiej instancji było samo oświadczenie kredytobiorcy.

Skarżący domagał się wykładni art. 3851 § 1 i 2 k.c. w kontekście

rozbieżności w orzecznictwie Sądu Najwyższego dotyczących umów kredytów

indeksowanych do franka szwajcarskiego. Kluczowe pytanie dotyczy tego, czy w

przypadku uznania jednostronnego ustalania kursu franka szwajcarskiego przez

bank za naruszające interesy konsumenta, abuzywność obejmuje wyłącznie

klauzulę kursową, czy też wszystkie postanowienia dotyczące indeksacji kredytu, w

tym klauzulę ryzyka walutowego. W aktualnym orzecznictwie Sądu Najwyższego

nie budzi wątpliwości, że klauzula ryzyka walutowego i klauzula kursowa

określająca przeliczenie zobowiązań stron (w ramach przyjętego w umowie

mechanizmu waloryzacji) są ze sobą ściśle powiązane. Ma to istotne znaczenie z

perspektywy oceny, czy określają one główne świadczenia stron, czy zostały

sformułowane w sposób jednoznaczny, a także w kontekście możliwości

utrzymania umowy w mocy. Rozszczepienie tych klauzul jest zabiegiem sztucznym,

ponieważ klauzula ryzyka walutowego nie może funkcjonować bez klauzuli

kursowej określającej przeliczenie zobowiązań stron celem ustalenia wysokości ich

I CSK 1699/24

10

świadczenia. Z kolei klauzula kursowa nie ma racji bytu w umowie, w której nie

zastosowano mechanizmu przeliczeniowego i wynikającego z niego narażenia

konsumenta na ryzyko kursowe. (zob. m.in. wyroki Sądu Najwyższego z 20 lutego

2023 r., II CSKP 809/22, niepubl. i z 29 listopada 2023 r., II CSKP 1460/22, niepubl.

i dalsze powołane tam orzecznictwo).

W świetle powyższego Sąd Najwyższy stwierdza, że skarżący nie wykazał,

aby w dacie orzekania w przedmiocie przedsądu istniała potrzeba ponownego

odniesienia się do wskazanych przepisów oraz poruszonej problematyki.

Argumenty zawarte we wniosku, zestawione z motywami zaskarżonego wyroku

oraz uwzględniając aktualny dorobek orzeczniczy Sądu Najwyższego, nie wskazują

na konieczność kolejnej wypowiedzi w objętej nim materii – z uwzględnieniem

publicznoprawnego charakteru skargi kasacyjnej oraz jej funkcji wykraczającej poza

ochronę interesu indywidualnego.

Z przytoczonych względów należało odmówić przyjęcia skargi kasacyjnej do

rozpoznania (art. 3989 § 2 k.p.c.).

O kosztach postępowania kasacyjnego – na stosowny wniosek zawarty

w odpowiedzi na skargę kasacyjną – orzeczono na podstawie art. 108 § 1 k.p.c.,

obciążając nimi na podstawie art. 98 § 1 w zw. z art. 391 § 1 i art. 39821 k.p.c.

stronę pozwaną, która przegrała sprawę w postępowaniu kasacyjnym.

Dariusz Dończyk

(A.G.)

Pełny tekst i metryka orzeczenia: Sąd Najwyższy, repozytorium2.sn.pl. Tytuł i streszczenie przygotował model językowy na podstawie treści orzeczenia. Orzeczenie może być nieprawomocne.