SN odmówił przyjęcia skargi powódki, która zapłaci spółce 2700 zł kosztów

I CSK 1712/25

2

W skardze kasacyjnej wywiedzionej od wyroku Sądu Apelacyjnego w Łodzi

z 17 grudnia 2024 r. powódka wniosła o przyjęcie skargi do rozpoznania

na podstawie art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.

Jej zdaniem skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona, ponieważ Sąd

drugiej instancji dokonując wykładni woli stron w oparciu o zeznania świadków

jednej strony umowy, na podstawie art. 65 k.c. w zw. z art. 3531 k.c., rażąco

naruszył prawo materialne przez niezastosowanie art. 58 § 1 k.c. w zw. z art. 180

ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami (dalej: „u.g.n.”).

Sąd Apelacyjny dokonując nowych ustaleń faktycznych, opierając się

wyłącznie na twierdzeniach pozwanej, dokonał oceny materiału dowodowego

wyłącznie w zakresie dowodów, które uzasadniały, w ocenie Sądu, zmianę

zaskarżonego wyroku Sądu Okręgowego. Sąd Apelacyjny wydając wyrok

oddalający powództwo w całości, na podstawie rzekomo zawartego w grudniu

2021 r. aneksu do umowy, nie zbadał czy w przedmiotowej sprawie doszło

do zawarcia aneksu zmieniającego (w zakresie wynagrodzenia) umowę

z 29 czerwca 2021 r.

Zgodnie z art. 180 ust. 3 u.g.n. umowa pośrednictwa w obrocie

nieruchomościami wymaga formy pisemnej lub elektronicznej pod rygorem

nieważności. Do zachowania pisemnej formy czynności prawnej wystarcza złożenie

własnoręcznego podpisu na dokumencie obejmującym treść oświadczenia woli.

Do zawarcia umowy (aneksu do umowy) wystarczająca jest wymiana dokumentów

obejmujących treść oświadczeń woli, z których każdy jest podpisany przez jedną

ze stron, lub dokumentów, z których każdy obejmuje treść oświadczenia woli jednej

ze stron i jest przez nią podpisany.

W niniejszej sprawie pomimo powoływania się przez pozwaną na aneks

do umowy pozwana nie złożyła dowodu potwierdzającego zawarcie tego aneksu

przez złożenie dokumentu potwierdzającego doręczenie powódce oryginału pisma

zawierającego własne oświadczenie woli. Jedynym dokumentem w aktach sprawy

odnoszącym się do treści aneksu do umowy jest oświadczenie woli powódki.

I CSK 1712/25

3

Jednostronne oświadczenie woli powódki, które nie zostało w oryginale

przesłane do pozwanej, ze względu na treść art. 180 ust. 3 u.g.n. nie może

świadczyć o zawarciu/podpisaniu przez strony aneksu do umowy.

Niezastosowanie przez Sąd art. 58 § 1 k.c., skutkujące dokonaniem wykładni

nieważnej czynności prawnej (aneksu do umowy) doprowadziło do naruszenia

przez Sąd drugiej instancji innych przepisów prawa materialnego, w szczególności

art. 65 § 1 i 2 k.c. oraz art. 3531 k.c. odnoszącego się do swobody zawarcia

umowy, wyboru kontrahenta oraz swobodnego kształtowania treści i celu umowy

przez strony.

Pozwana w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniosła o odmowę przyjęcia jej

do rozpoznania i zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego według norm

przepisanych.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną

do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, potrzeba

wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących

rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub

skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona.

Mając powyższe na względzie podkreślić należy, że cel wymagania

przewidzianego w art. 3984 § 2 k.p.c. może być osiągnięty jedynie przez

prawidłowe powołanie i wyczerpujące uzasadnienie istnienia przesłanek

o charakterze publicznoprawnym, które - zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. - będą mogły

stanowić podstawę oceny skargi kasacyjnej pod kątem przyjęcia jej

do rozpoznania.

W tym kontekście zauważyć trzeba, że wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej

do rozpoznania wraz z uzasadnieniem jest odrębną konstrukcyjnie i funkcjonalnie

częścią skargi (art. 3984 § 2 k.p.c.) i nie jest rzeczą Sądu Najwyższego

poszukiwanie w innych częściach wniesionego środka prawnego argumentów

na uzasadnienie podniesionych w nim twierdzeń (zob. postanowienia SN: z 22

kwietnia 2015 r., IV CSK 613/14 oraz z 11 maja 2001 r., III CZ 36/01, OSNC 2002,

nr 2, poz. 22).

I CSK 1712/25

4

Powołanie się na oczywistą zasadność skargi kasacyjnej (art. 3989 § 1

pkt 4 k.p.c.) stawia skarżącemu szczególnie wysokie wymagania. Zgodnie

z utrwalonym orzecznictwem Sądu Najwyższego, podzielanym przez doktrynę,

oczywista zasadność skargi oznacza, że dla przeciętnego prawnika podstawy

wskazane w skardze prima facie zasługują na uwzględnienie. Sytuacja taka będzie

miała miejsce tylko wtedy, gdy bez wątpienia wystąpiły zarzucane uchybienia, jest

pewne, że miały one wpływ na treść zaskarżonego orzeczenia albo podniesione

we wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania argumenty oczywiście

uzasadniają zasadność wniesionego środka prawnego. Oczywiste jest przy tym

tylko to, co można dostrzec od razu - bez potrzeby głębszej analizy

czy przeprowadzenia wnikliwych badań lub dociekań. Innymi słowy, podnoszone

uchybienia muszą mieć kwalifikowany charakter i być dostrzegalne na pierwszy rzut

oka - już nawet przy pobieżnej lekturze skargi (zob. m.in. postanowienia SN: z 27

kwietnia 2006 r., I CZ 15/06; z 7 maja 2010 r., V CSK 459/09; z 15 czerwca 2018 r.,

III CSK 38/18; z 17 grudnia 2019 r., IV CSK 307/19, z 28 stycznia 2022 r., I CSK

584/22; z 7 czerwca 2023 r., I CSK 742/23; z 20 października 2023 r., I CSK

1673/23).

Podkreślenia wymaga, że przesłanka z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. obejmuje

jedynie uchybienia przepisom prawa materialnego albo procesowego, zarzucanym

sądowi drugiej instancji w skardze kasacyjnej, o charakterze elementarnym, które

polegają w szczególności na oparciu rozstrzygnięcia na wykładni przepisu

oczywiście sprzecznej z jednolitą i ugruntowaną jego wykładnią przyjmowaną

w orzecznictwie i nauce prawa, na zastosowaniu przepisu, który już nie

obowiązywał względnie na oczywiście błędnym zastosowaniu określonego przepisu

w ustalonym stanie faktycznym.

Należy też wskazać, że zgodnie z powszechnie aprobowanym

w orzecznictwie i nauce prawa stanowiskiem, o przyjęciu skargi kasacyjnej

do rozpoznania w związku z wystąpieniem przyczyny kasacyjnej z art. 3989 § 1

pkt 4 k.p.c. nie decyduje per se nawet oczywiste naruszenie konkretnego przepisu,

lecz jego skutek polegający na wydaniu oczywiście nieprawidłowego orzeczenia,

I CSK 1712/25

5

które nie może się ostać (zob. np. postanowienie SN z 1 grudnia 2023 r., I CSK

5300/22 i przywołane tam orzecznictwo).

Skarżąca nie przedstawiła przekonujących od razu, widocznych prima facie,

twierdzeń wykazujących racje podważające rozstrzygnięcie poddane krytyce

i zaskarżeniu.

Uzasadnienie przyczyny kasacyjnej z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c., mimo

podniesienia zarzutów dotyczących naruszenia prawa materialnego, sprowadza się

w zasadzie do przedstawienie własnej wersji stanu faktycznego i oceny dowodów,

w szczególności do zanegowania, że w grudniu 2021 r. strony skutecznie zawarły

aneks zmieniający umowę z 29 czerwca 2021 r.

Zgodnie z art. 39813 § 2 k.p.c. w postępowaniu kasacyjnym nie jest

dopuszczalne powołanie nowych faktów i dowodów, a Sąd Najwyższy jest

związany ustaleniami faktycznymi stanowiącymi podstawę zaskarżonego

orzeczenia. Z unormowaniem tym koresponduje art. 3983 § 3 k.p.c., stosownie

do którego podstawą skargi kasacyjnej nie mogą być zarzuty dotyczące ustalenia

faktów lub oceny dowodów. W konsekwencji, uzasadnienie wniosku o przyjęcie

skargi kasacyjnej do rozpoznania powinno zawierać taką argumentację, która

wspierałaby tezę o rażącym naruszeniu prawa - co umożliwiałoby uznanie skargi

za oczywiście uzasadnioną, ale w ustalonym przez sąd drugiej instancji stanie

faktycznym.

Zarzuty skargi kasacyjnej nie mogą zmierzać do choćby pośredniego

kwestionowania oceny materiału dowodowego ani opierać się na własnej wersji

stanu faktycznego. Z tego punktu widzenia każdy zarzut skargi kasacyjnej, który ma

na celu polemikę z ustaleniami faktycznymi lub oceną dowodów przez Sąd drugiej

instancji, chociażby pod pozorem kwestionowania wykładni lub niewłaściwego

zastosowania określonych przepisów prawa materialnego, jest a limine

niedopuszczalny ze względu na sprzeczność z art. 3983 § 3 k.p.c. (zob. wyrok SN

z 3 kwietnia 2019 r., II CSK 95/18).

Sąd Najwyższy wyjaśnił już także, że wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej

do rozpoznania nie może być oparty na nowej okoliczności, wybiegającej poza

podstawę faktyczną zaskarżonego orzeczenia. Jest to niedopuszczalne i nie może

I CSK 1712/25

6

świadczyć o zasadności skargi, a tym bardziej o jej zasadności w stopniu

oczywistym i widocznym prima vista, czego wymaga rozważana przyczyna

kasacyjna. Nie ma w tej materii znaczenia, że okoliczność tę skarżący wyprowadził

z materiału sprawy, skoro miarodajne fakty nie zostały ustalone przez Sądy meriti

(zob. postanowienie SN z 6 lutego 2026 r., I CSK 908/25).

Jedynie ubocznie zauważyć należy, że w razie popełnienia przez Sąd drugiej

instancji uchybień w odniesieniu do podstawy faktycznej rozstrzygnięcia

polegających na pominięciu materiału dowodowego, który zgromadził Sąd

pierwszej instancji, skarżący może skutecznie je zakwestionować zarzucając

naruszenie przepisów prawa procesowego, tj. art. 382 k.p.c. oraz art. 328 § 2 k.p.c.

(po nowelizacji art. 3271 § 1 k.p.c. co do sądu pierwszej instancji, czy art. 387 § 21

k.p.c., co do uzasadnienia sądu drugiej instancji) w zw. z art. 391 § 1 k.p.c.,

po wykazaniu, że naruszenia te mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy

(zob. postanowienie SN z 14 listopada 2023 r., I CSK 5530/22).

W uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania

powódka nie powołała żadnych przepisów prawa procesowego, których naruszenie

mogłoby wskazywać, że postępowanie apelacyjne było prowadzone w sposób

wadliwy.

Bez znaczenia jest przy tym, że skarżąca w ramach podstaw wniesionego

środka prawnego zarzuciła naruszenie art. 3271 § 1 w zw. z art. 387 § 21 pkt 1 i 2

k.p.c. Jak zostało to już podniesione nie jest rzeczą Sądu Najwyższego

poszukiwanie w innych częściach skargi kasacyjnej argumentów na uzasadnienie

przyjęcia jej do rozpoznania.

Dodatkowo zauważyć należy, że powódka sama powoływała się

na przedmiotowy aneks np. w pozwie (k. 3 verte) i w replice z 4 lipca 2023 r. (k. 73

verte) oraz załączyła do pozwu poświadczoną za zgodność z oryginałem kopię

pisma zawierającego treść podpisanego przez siebie aneksu (k. 15). Także

pozwany powoływał się na jego zawarcie (odpowiedź na pozew k. 53, 57).

Z tych względów, na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c., Sąd Najwyższy orzekł,

jak w sentencji.

I CSK 1712/25

7

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 98 § 1,

11 i 3 w zw. z art. 108 § 1 w zw. z art. 39821 w zw. z art. 391 § 1 k.p.c.

przy uwzględnieniu § 2 pkt 6 w zw. z § 10 ust. 4 pkt 2 oraz § 20 rozporządzenia

Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat

za czynności adwokackie.

Maciej Kowalski

(a.z.)

[a.ł]