SN odmówił przyjęcia skargi powódki; zapłaci pozwanej 5400 zł kosztów

Powódka – J. P. wystąpiła z pozwem przeciwko pozwanemu – E. S.A. w G. o

zapłatę kwoty 426.485 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia

wniesienia pozwu do dnia zapłaty. Kwota dochodzona pozwem stanowiła różnicę

pomiędzy kwotą 568.325,70 zł odpowiadającą wartości niezamortyzowanych

nakładów na lokal użytkowy, w którym powódka prowadziła działalność gospodarczą

w zakresie oferowania do sprzedaży odzieży z kolekcji […] i […], a kwotą 111.841,60

zł, jaką powódka otrzymała z tytułu przejęcia przez pozwanego trzech lokali

użytkowych przeznaczonych na analogiczną działalność powódki. Wskazała, że od

28 stycznia 2000 r. prowadziła działalność gospodarczą pod firmą – F […]. Dnia 19

lutego 2014 r. strony zawarły umowę franczyzy, przy czym następczo strony zawarły

jeszcze kolejne umowy tego rodzaju. Na podstawie tej umowy strony nawiązały stałą

współpracę w zakresie sprzedaży towarów tj. pełnego asortymentu towarów

oferowanych do sprzedaży przez pozwanego pod marką […] oraz sprzedawane w

sklepie marki zewnętrzne dystrybuowane przez pozwanego Powódka jako

franczyzobiorca w zorganizowanym i prowadzonym przez siebie sklepie

funkcjonującym w sieci sprzedaży towarów miała oferować do sprzedaży i

sprzedawać klientom detalicznym w imieniu i na rzecz pozwanego towary

stanowiące własność pozwanego. Przysługiwało jej prawo najmu lokalu położonego

w G. w O., budowanej na nieruchomości składającej się z działek gruntowych o

numerach […], dla której Sąd Rejonowy w Olsztynie prowadzi księgę wieczystą KW

nr […]. Lokal ten miał być wykończony i zaadaptowany przez powódkę; w tym celu

powódka poniosła nakłady w wysokości około 333 640 zł brutto. Pozwany podnajął

też powódce kolejny lokal i w tym celu zawarta została druga umowa franczyzy.

Powódka zleciła pozwanemu adaptację lokali zgodnie z projektem oraz została

zobowiązana do partycypowania w kosztach adaptacji lokali do maksymalnej kwoty

670 000 zł plus VAT. Strony podpisały porozumienie, zgodnie z którym pozwany

udzielił powódce kredytu, sprzedając przedmioty przeznaczone na wyposażenie

lokalu za kwotę 671 049 zł brutto. Strony podpisały także kolejne porozumienie,

obejmujące sprzedaż powódce towarów przeznaczonych na wyposażenie sklepu na

kwotę 21 668,08 zł. W kwietniu 2015 r. rozpoczęły się kłopoty finansowe powódki,

która zaczęła otrzymywać wezwania do zapłaty od wynajmującego. Od 2018 r.

I CSK 1721/26

3

działalność powódki generowała ogromne straty, w konsekwencji podjęła ona próbę

porozumienia się z pozwanym w celu przejęcia przez niego lokali użytkowych, w

których powódka prowadziła działalność. Dnia 5 lutego 2018 r. zawarte zostało

porozumienie, które powódka podpisała, nie mając możliwości jego negocjowania.

Pozwany ustalił cenę sprzedaży trzech lokali na kwotę 184 500 zł, która to kwota

została obniżona do 111 841,60 zł brutto. Powódka wskazała, w szczególności, że

działając w stanie przymusowego położenia w obawie przed coraz bardziej

narastającym zadłużeniem, zgodziła się podpisać niekorzystną umowę, posiadającą,

w jej ocenie, znamiona wyzysku w rozumieniu art. 388 § 1 k.c. Zgodnie z ewidencją

środków trwałych, wartość niezamortyzowanych nakładów na lokal w części […]

wynosiła 363 712,66 zł, natomiast część niezamortyzowanych nakładów na sklep

[…] wynosiła 174 613,04 zł, łączna kwota wynosiła więc 568 325,70 zł. Ostatecznie,

przejęcie tych sklepów przez pozwanego powinno było mieć miejsce za kwotę 568

325,70 zł, co oznaczało dysproporcję pomiędzy wysokością świadczeń obu stron.

W odpowiedzi na pozew pozwany wniósł o oddalenie powództwa w całości;

W jego ocenie nie zachodziła przesłanka rażącej dysproporcji świadczeń.

Rozpoznawszy sprawę Sąd Okręgowy w Gdańsku wyrokiem z 21 sierpnia

2023 r., w szczególności, oddalił powództwo (pkt I). W ocenie Sądu I instancji

powódka nie wykazała, aby pomiędzy jej świadczeniem, a świadczeniem

pozwanego, związanymi z rozliczeniem się z zawartych przez strony umów franczyzy

miała miejsce dysproporcja na niekorzyść powódki, a tym bardziej aby miała ona

charakter rażący. W związku z tym, jak zważył Sąd Okręgowy nie było podstaw do

ingerowania w stosunek umowny w ten sposób, aby nakazać pozwanemu zapłatę

dodatkowej kwoty na rzecz powódki z tytułu rozliczenia umów franczyzowych.

Apelację od powyższego wyroku Sądu Okręgowego w Gdańsku z 21 sierpnia

2023 r. wniosła strona powodowa, zaskarżając go w części, tj.: co do oddalonego

powództwa w zakresie kwoty 248.686,24 zł wraz z ustawowymi odsetkami za

opóźnienie od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty i zarzucając naruszenie

dookreślonych apelacją przepisów postępowania, tzn.: art. 233 § 1 k.p.c. oraz

przepisów prawa materialnego, tj.: art. 388 § 1 k.c.; art. 405 k.c. w zw. z art. 410 § 1

i 2 k.c. We wnioskach apelacji, strona skarżąca domagała się, w szczególności,

zmiany zaskarżonego wyroku w zaskarżonej części poprzez zasądzenie od

pozwanego na rzecz powódki kwoty 248 686,24 zł wraz z ustawowymi odsetkami za

opóźnienie od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty.

I CSK 1721/26

4

W odpowiedzi na apelację pozwany domagał się, między innymi, jej oddalenia

w całości

W ocenie Sądu Apelacyjnego w Gdańsku apelacja powódki nie zasługiwała

na uwzględnienie.

Jak uznał Sąd II instancji, strony sporu na podstawie zawartego porozumienia

doprowadziły do ustania następujących po sobie umów franczyzy (z 19 lutego 2014

r., z 26 sierpnia 2014r. oraz z 29 kwietnia 2016 r.); pozwana odkupiła od powódki

wyposażenie prowadzonych przez nią sklepów oraz wstąpiła w stosunki najmu z

wynajmującymi powódce lokale, a powódka otrzymała świadczenia w wysokości

184.500 zł (płatne na rzecz wierzycieli), a ponadto została zwolniona z konieczności

uiszczenie rat z tytułu sprzedaży wyposażenia w wysokości 111.841,60 zł.

Dodatkowo, powódka została zwolniona z obowiązku zapłaty odstępnego w

wysokości 600.000 zł, którą to kwotę byłaby zobowiązana uiścić na rzecz pozwanego

w sytuacji, rozwiązania przez nią umów franczyzowych na skutek jednostronnego

oświadczenia. Jak zauważył Sąd odwoławczy powódka była uprawniona do

otrzymania świadczenia związanego z poniesionymi przez nią niezamortyzowanymi

nakładami na lokal położony w G. w O., w którym prowadzono sklep […] oraz lokal

położony w G. w O., w którym prowadzono sklep […]. Wysokość tego świadczenia

wynosiła 545.027,84 zł. Sąd II instancji podkreślił też, że powódka wprawdzie

powołała się na rażącą dysproporcję świadczeń pomiędzy stronami sporu,

jednocześnie jednak uszła jej uwagi okoliczność, iż „biznes" związany z

prowadzeniem rzeczonych sklepów, który według powódki był nierentowny, został

przejęty przez pozwanego, a całe ryzyko ekonomiczne z tym związane obciążało

jedynie pozwanego. W konsekwencji, jak zważył Sąd odwoławczy, nie sposób było

nie zgodzić się z tezą Sądu Okręgowego w Gdańsku, że trudno dostrzec

dysproporcje na korzyść powódki w świadczeniu jakie powódka otrzymała tj.

896.341,60 zł w stosunku do wartości świadczenia do jakiego była uprawniona tj.

545.027,84 zł. W dalszej kolejności Sąd II instancji stwierdził, że na uwzględnienie

nie zasługiwał również zarzut naruszenia art. 405 k.c. w zw. z art. 410 § 1 i 2 k.c.

poprzez ich niezastosowanie jako alternatywnej podstawy roszczenia, z tej

przyczyny, iż żadna z przesłanek wynikających z art. 410 § 2 k.c. nie zaistniała. Jak

zważył Sąd II instancji strona pozwana w odpowiedzi na apelację słusznie

akcentowała również i tę okoliczność, że zarówno w treści porozumienia z 5 lutego

I CSK 1721/26

5

2018 r., jak też w treści aneksu z 27 marca 2018 r., powódka oświadczyła, iż „zrzeka

się wszelkich roszczeń z tytułu zawartych przez strony umów franczyzy".

Ostatecznie Sąd Apelacyjny w Gdańsku wyrokiem z 17 października 2025 r.

oddalił apelację powódki (pkt I).

Powódka – J. P. - skargą kasacyjną zaskarżyła wyrok Sądu Apelacyjnego w

Gdańsku z 17 października 2025 r., w całości. Skargę kasacyjną od tego wyroku

powódka oparła na podstawie naruszenia przepisów postępowania tj.: art. 382 k.p.c.

oraz 232 k.p.c. w zw. z art. 391 §1 k.p.c.; art. 3271 pkt.: 1 i 2 k.p.c. w zw. z art. 391

§1 k.p.c.; art. 378 §1 k.p.c.; art. 3271 k.p.c. i art. 387 § 21 pkt 2 k.p.c.; art. 3271 k.p.c.

i art. 387 § 21 pkt 2 k.p.c. oraz na podstawie naruszenia przepisów prawa

materialnego, tj.: art. 395 §1 w zw. z art. 396 k.c.; art. 3531 k.c. w zw. 58 k.c. i punktem

13.3 wiążącej strony umowy franczyzy w zw. z art. 487 §2 k.c.; art. 388 §1 i 11 k.c.

We wnioskach skargi, powódka, na podstawie art. 3984 § 2 k.p.c. w zw. z art.

3989 § 1 pkt. 4 k.p.c., w szczególności, wniosła o jej przyjęcie do rozpoznania,

wskazując na jej oczywistą zasadność.

Celem wykazania tej przesłanki „przedsądu” skarżąca zaprezentowała wywód

prawny, którym, wśród wielowątkowych rozważań, stwierdziła, że Sąd Apelacyjny w

uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, dokonując ponownej merytorycznej oceny

sprawy, nie odniósł się w ogóle do zarzutu strony powodowej, tj.: nieważności zapisu

umowy franczyzy - punkt 13.3. w zw. z art. 395 i 396 k.c. i w kontekście art. 3531 k.c.

Skarżąca, odnośnie do wyszczególnionych postanowień wiążącej strony umowy

franczyzy, zauważyła brak równowagi pomiędzy uprawnieniami, chociażby co do

możliwości wypowiedzenia tej umowy. Skarżąca podkreśliła, że analiza prawna

wskazanych norm prawa cywilnego prowadzi do wniosku, że zapisy umowne

zawarte w umowie franczyzy naruszały zasadę lojalności, w sposób bezwzględny

godziły w zasadę równości stron, co, w rezultacie, było niezgodne z naturą

zobowiązań. Nadto skarżąca stwierdziła, że niewątpliwie w uzasadnieniu wyroku Sąd

Apelacyjny, nie odniósł się do zarzutów pozwanego w zakresie naruszenia prawa

cywilnego. Argumenty przedstawione na rozprawie przez stronę powodową,

zwłaszcza zarzut naruszenia normy bezwzględnie obowiązującej jaką jest art 395

k.c., pozostał bez rozpoznania. Skarżąca podkreśliła też, że uzasadnienie

zaskarżonego wyroku nie spełniało wymagań zawartych w art. 387 § 21 k.p.c. (w

związku z art. 391 k.p.c.), gdyż „nie wynikają z niego ustalenia istotnych dla

rozstrzygnięcia sprawy okoliczności, z omówieniem dowodów, z których ustalenia te

I CSK 1721/26

6

wyprowadzono”. Wszystkie te okoliczności miały, zdaniem powódki, wskazywać na

oczywistą zasadność jej skargi kasacyjnej.

We wnioskach skargi skarżąca domagała się, w szczególności, uchylenia

zaskarżonego wyroku Sądu Apelacyjnego w Gdańsku i rozstrzygnięcia sprawy co do

istoty lub uchylenia wyroku Sądu II instancji w zaskarżonej części i przekazania

sprawy do ponownego rozpoznania temu Sądowi w innym składzie.

W odpowiedzi na skargę powódki, pozwany wniósł o odmowę przyjęcia skargi

kasacyjnej do rozpoznania, ewentualnie na wypadek przyjęcia skargi kasacyjnej do

rozpoznania, wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej powódki w całości; wniósł również

o obciążenie powódki kosztami postępowania kasacyjnego, w tym o zasądzenie od

powódki na rzecz pozwanego kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu

kasacyjnym według norm przepisanych.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do

rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje

potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub

wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność

postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Tylko na tych

przesłankach Sąd Najwyższy może oprzeć rozstrzygnięcie o przyjęciu lub odmowie

przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

Dopuszczenie i rozpoznanie skargi kasacyjnej ustrojowo i procesowo jest

uzasadnione jedynie w tych sprawach, w których mogą być zrealizowane jej funkcje

publicznoprawne. Zatem nie w każdej sprawie, skarga kasacyjna może być przyjęta

do rozpoznania. Sąd Najwyższy nie jest trzecią instancją sądową i nie rozpoznaje

sprawy, a jedynie skargę, będącą szczególnym środkiem zaskarżenia. W

judykaturze Sądu Najwyższego, odwołującej się do orzecznictwa Europejskiego

Trybunału Praw Człowieka w Strasburgu, jeszcze w okresie obowiązywania kasacji

zostało utrwalone stanowisko, że ograniczenie dostępności i dopuszczalności kasacji

nie jest sprzeczne z Konstytucją RP, ani z wiążącymi Polskę postanowieniami

konwencji międzynarodowych (por. uzasadnienie uchwały składu siedmiu sędziów

Sądu Najwyższego z dnia 17 stycznia 2001 r., III CZP 49/00, OSNC 2001, Nr 4, poz.

53).

Podstawowym celem postępowania kasacyjnego jest ochrona interesu

publicznego przez zapewnienie jednolitości wykładni oraz wkład Sądu Najwyższego

I CSK 1721/26

7

w rozwój prawa i jurysprudencji (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 4

lutego 2000 r., II CZ 178/99, OSNC 2000, nr 7-8, poz. 147).

Przewidziana w art. 3989 § 1 pkt. 4 k.p.c. oczywista zasadność skargi

kasacyjnej zachodzi wówczas, gdy z jej treści, bez potrzeby głębszej analizy oraz

szczegółowych rozważań, wynika, że przytoczone podstawy kasacyjne uzasadniają

uwzględnienie skargi. W wypadku, gdy strona skarżąca twierdzi, że jej skarga

kasacyjna jest oczywiście uzasadniona, powinna przedstawić argumentacje prawną,

wyjaśniającą w czym ta oczywistość się wyraża oraz uzasadnić to twierdzenie.

Powinna w związku z tym wykazać kwalifikowaną postać naruszenia prawa

materialnego i procesowego, polegającą na jego oczywistości prima facie, przy

wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej (por. m.in. postanowienia Sądu

Najwyższego z dnia 10 stycznia 2003 r., V CZ 187/02, OSNC 2004, nr 3, poz. 49, z

dnia 14 lipca 2005 r., III CZ 61/05, OSNC 2006, nr 4, poz. 75, z dnia 26 kwietnia 2006

r., II CZ 28/06, nie publ., z dnia 29 kwietnia 2015 r., II CSK 589/14, nie publ.).

Przesłanką przyjęcia skargi kasacyjnej nie jest oczywiste naruszenie konkretnego

przepisu prawa materialnego lub procesowego, lecz sytuacja, w której naruszenie to

spowodowało wydanie oczywiście nieprawidłowego orzeczenia (por. postanowienie

Sądu Najwyższego z dnia 8 października 2015 r., IV CSK 189/15 nie publ. i

przywołane tam orzecznictwo).

Przedstawione przez Sąd drugiej instancji motywy zaskarżonego wyroku tak

co do podstawy faktycznej, jak i prawnej rozstrzygnięcia nie pozwalają na podzielenie

tezy skarżącej, iż jej skarga kasacyjna jest oczywiście zasadna w przedstawionym

wyżej rozumieniu przesłanki przyjęcia jej do rozpoznania.

Z powyższych przyczyn Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej

do rozpoznania na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c., a o kosztach postępowania

kasacyjnego orzekł zgodnie z art. 98 § 1 i 3 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 k.p.c. i art.

398²¹ k.p.c., przy uwzględnieniu § 2 pkt 7 w zw. z § 10 ust. 4 pkt. 2 i § 20

rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie

opłat za czynności adwokackie (jedn. tekst: Dz. U. z 2026 r., poz.1564). Orzeczenie

o odsetkach od zasądzonych kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu

kasacyjnym znajduje uzasadnienie w art. 98 § 11 k.p.c. w zw. z art. 19 ust. 1 i art. 31

ustawy z dnia 9 marca 2023 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego

oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 614) oraz przy uwzględnieniu § 2a

I CSK 1721/26

8

rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 6 sierpnia 2014 r. w sprawie

określenia brzmienia klauzuli wykonalności.

[PG]

[a.ł]