Osoba prywatna kontra spółdzielnia o zobowiązanie do złożenia oświadczenia woli. Sąd zasądził

I CSK 1731/26

2

Powódka E.R. wniosła skargę kasacyjną od wyroku Sądu Apelacyjnego w

warszawie z 30 września 2025 r., wydanego z sprawie przeciwko Spółdzielni P. w

W., B.G., Ł.M. i A.M. o zobowiązanie do złożenia oświadczenia woli.

Powódka uzasadniła wniosek o przyjęcie skargi do rozpoznania potrzebą

dokonania wykładni art. 48 ust. 1 u.s.m. w zakresie pojęcia „własności”

przedsiębiorstwa państwowego w kontekście cywilnoprawnej struktury jednolitej

własności Skarbu Państwa obowiązującej w PRL, a także art. 366 k.p.c., odnośnie

do związania powagą rzeczy osądzonej wyroku wydanego w sprawie, w której nie

uczestniczyli wszyscy współuczestnicy konieczni po stronie pozwanej.

Ponadto powódka wskazała, ze skarga kasacyjna jest oczywiście zasadna

ze względu na rażące naruszenie ww. przepisów prawa oraz nierozpoznanie istoty

sprawy.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

W ramach potrzeby dokonania wykładni przepisów prawa jako przyczyny

przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania należy przedstawić i uargumentować

nierozwiązany jeszcze problem lub nieujednoliconą jeszcze rozbieżność

orzeczniczą. Jeżeli zaś wykładnia tego przepisu została już dokonana lub

ujednolicona, niezbędne jest podanie dodatkowej argumentacji, dlaczego ustalona

linia orzecznicza wymaga zmiany. Oparcie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do

rozpoznania na podstawie z art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c. wymaga również wykazania

związku między oczekiwaną od Sądu Najwyższego wykładnią prawa a wynikiem

postępowania kasacyjnego. Innymi słowy, problem prawny związany z potrzebą

dokonania wykładni musi stanowić podstawę prawną rozstrzygnięcia sprawy, nie

może być związany z nią w sposób abstrakcyjny (zob. np. postanowienia SN: z 27

sierpnia 2026 r., I CSK 1913/26; z 16 czerwca 2026 r., I CSK 1165/26; z 24 lutego

2026 r., I CSK 3866/24; z 20 listopada 2025 r., I CSK 2570/25; z 21 maja 2025 r., I

CSK 266/25; z 25 października 2023 r., I CSK 2989/23; z 27 września 2023 r., I

CSK 4679/22 oraz z 17.08.2023 r., I CSK 5668/22).

Podstawą rozstrzygnięcia sprawy przez Sąd Apelacyjny było stwierdzenie,

że powódka nigdy nie była uprawniona do korzystania z lokalu jako najemca, co

jest przesłanką zastosowania art. 48 u.s.m. Wobec takiego ustalenia sądu

I CSK 1731/26

3

rozpoznającego sprawę wszelkie dalsze rozważania prawne na temat innych pojęć

występujących w tym przepisie nie miałyby wpływu na rozstrzygniecie tej konkretnej

sprawy. Dlatego kwestia wykładni pojęcia „własności” w kontekście władztwa

sprawowanego przez przedsiębiorstwa państwowe w okresie PRL-u nie mogłaby

przesądzić o wyniku sporu prowadzonego przez powódkę. Kwestię tę można by

bowiem rozważać dopiero wobec przyjęcia istnienia uprawnienia osoby

domagającej się ochrony prawnej.

Natomiast oczywista zasadność skargi kasacyjnej występuje wtedy, gdy

zachodzi niewątpliwa, widoczna bez konieczności głębszej analizy, sprzeczność

orzeczenia z przepisami prawa nie podlegającymi różnej wykładni i w wyniku

takiego naruszenia prawa zapadło w drugiej instancji orzeczenie oczywiście

wadliwe (zob. np. postanowienia SN z 7 sierpnia 2026 r, I CSK 3546/25; z 30 lipca

2026 r., I CSK 3562/24; z 7 grudnia 2023 r., I CSK 5630/22; z 8 listopada 2023 r., I

CSK 3494/23; z 20 października 2023 r., I CSK 1631/23 oraz z 25 września 2023 r.,

I CSK 903/23).

Dodatkowo należy wskazać, że przesłanki określone w art. 3989 § 1 pkt 2 i 4

k.p.c. wykluczają się, gdyż skarga kasacyjna nie może być uznana za oczywiście

uzasadnioną, jeżeli o występowaniu tej przesłanki miałoby świadczyć naruszenie

przepisów prawa, których wykładnia nasuwa tak duże wątpliwości, że konieczne

jest ich wyjaśnienie przez Sąd Najwyższy. Nie można bowiem twierdzić, że skarga

jest oczywiście uzasadniona - co oznacza oczywistą bezzasadność zaskarżonego

orzeczenia, a więc niewymagającą jakichkolwiek dociekań lub analiz, a

jednocześnie wskazywać na istnienie potrzeby wykładni przepisów - wymagającej z

natury rzeczy pogłębionych rozważań. (zob. np. postanowienia SN z 10

października 2023 r., III USK 153/22; z 26 września 2023 r., III USK 274/22 oraz z 8

sierpnia 2023 r., I PSK 26/23).

Z tych przyczyn Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 § 1 i 2 k.p.c. odmówił

przyjęcia skargi do rozpoznania, o kosztach postępowania kasacyjnego

rozstrzygnął zaś na podstawie art. 98 k.p.c. w zw. z § 10 ust. 4 pkt 2 i § 2 pkt 7

rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców

prawnych.

I CSK 1731/26

4

[SOP]