Bank chciał kasacji w sporze o kredyt indeksowany. SN odmówił przyjęcia skargi

I CSK 177/25

2

W skardze kasacyjnej wywiedzionej od wyroku Sądu Apelacyjnego

w Warszawie z 22 marca 2024 r. pozwany Bank spółka akcyjna w W. wniósł o

przyjęcie skargi do rozpoznania na podstawie art. 3989 § 1 pkt 2 i 4 k.p.c.

W uzasadnieniu wniosku skarżący odniósł się natomiast jedynie do przesłanki

przedsądu zamieszczonej w art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c.

Jego zdaniem w sprawie istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych

budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie

sądów, tj.: art. 3851 § 1 i 2 k.c., w zakresie, w jakim odnoszą się one do skutków

uznania postanowień umownych za abuzywne i możliwości zastąpienia takich

postanowień przepisami dyspozytywnymi.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną powodowie wnieśli o odmowę przyjęcia

jej do rozpoznania i zasądzenie na ich rzecz kosztów postępowania kasacyjnego

według norm prawem przewidzianych oraz opłat skarbowych od udzielonych

pełnomocnictw.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną

do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, potrzeba

wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących

rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania

lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona.

Powołanie się na potrzebę wykładni przepisów budzących poważne

wątpliwości (art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c.) wymaga wykazania, że określony przepis

prawa, mimo że budzi poważne wątpliwości, nie doczekał się wykładni albo

niejednolita wykładnia wywołuje wyraźnie wskazane przez skarżącego rozbieżności

w orzecznictwie w odniesieniu do identycznych lub podobnych stanów faktycznych,

które należy przytoczyć.

Jak wyjaśnił Sąd Najwyższy w postanowieniu z 20 września 2023 r., I CSK

5136/22, potrzeba, o której mowa w art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c. oznacza, że określony

przepis, istotny z punktu widzenia podstawy prawnej zaskarżonego orzeczenia,

może być rozumiany na różne sposoby, a orzecznictwo i nauka prawa albo nie

wypracowały w tym przedmiocie żadnego poglądu, albo prezentują rozbieżne

I CSK 177/25

3

stanowiska. W konsekwencji przyjąć należy, że nie istnieje potrzeba wykładni

przepisów prawa, podobnie jak nie występuje w sprawie istotne zagadnienie

prawne, jeżeli Sąd Najwyższy co do podnoszonych kwestii wyraził już swój pogląd

we wcześniejszym orzecznictwie, a nie zachodzą okoliczności uzasadniające

zmianę przyjętego stanowiska (zob. m.in. postanowienia SN: z 23 kwietnia 2015 r.,

I CSK 691/14; z 30 listopada 2023 r., I CSK 6472/22).

Wywody skarżącego nie czynią zadość wskazanym wymaganiom; przepisy

przywołane przez pozwanego zostały już bowiem wielokrotnie omówione przez Sąd

Najwyższy.

W szczególności trzeba zwrócić uwagę na uchwałę całej Izby Cywilnej Sądu

Najwyższego z 25 kwietnia 2024 r., III CZP 25/22 (OSNC 2024, nr 12, poz. 118),

w której Sąd Najwyższy wyjaśnił m.in. że w razie uznania, że postanowienie umowy

kredytu indeksowanego lub denominowanego odnoszące się do sposobu

określania kursu waluty obcej stanowi niedozwolone postanowienie umowne i nie

jest wiążące, w obowiązującym stanie prawnym nie można przyjąć, że miejsce tego

postanowienia zajmuje inny sposób określenia kursu waluty obcej wynikający

z przepisów prawa lub zwyczajów oraz przyjął, że w razie niemożliwości ustalenia

wiążącego strony kursu waluty obcej w umowie kredytu indeksowanego

lub denominowanego umowa nie wiąże także w pozostałym zakresie.

Na podstawie art. 87 § 1 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie

Najwyższym uchwała ta ma moc zasady prawnej i wiąże Sąd Najwyższy

w niniejszej sprawie.

Tym samym Sąd Najwyższy potwierdził przyjmowane wcześniej stanowisko,

że nie ma możliwości odwołania się w celu wypełnienia luki w przedmiotowej

umowie kredytu do art. 358 § 2 k.c. lub art. 41 ustawy z dnia 28 kwietnia 1936 r.

Prawo wekslowe (zob. np. postanowienie SN z 7 czerwca 2023 r., I CSK 913/23).

W orzecznictwie Sądu Najwyższego wyjaśniono, że postanowienia umowy

(regulaminu), określające zarówno zasady przeliczenia kwoty udzielonego kredytu

na złotówki przy wypłacie kredytu, jak i spłacanych rat na walutę obcą, pozwalające

bankowi swobodnie kształtować kurs waluty obcej, mają charakter niedozwolonych

postanowień umownych. Ugruntowane jest także stanowisko, według którego, jeżeli

I CSK 177/25

4

eliminacja niedozwolonego postanowienia umownego doprowadzi do takiej

deformacji regulacji umownej, że na podstawie pozostałej jej treści nie da się

odtworzyć treści praw i obowiązków stron, to nie można przyjąć, iż strony pozostają

związane pozostałą częścią umowy (zob. np. wyroki SN: z 2 czerwca 2021 r.,

I CSKP 55/21; z 27 lipca 2021 r., V CSKP 49/21; z 3 lutego 2022 r., II CSKP

459/22).

Wyeliminowanie z łączącej strony umowy abuzywnych postanowień

umownych wymaga dokonania oceny czy umowa w pozostałym zakresie jest

możliwa do utrzymania (zob. postanowienie SN z 27 marca 2025 r., I CSK 706/24).

Sąd Apelacyjny kwestię tę rozważył uznając, że obowiązywanie przedmiotowej

umowy po wyłączeniu z niej nieuczciwych warunków jest niemożliwe.

Nieuprawnione byłoby zastąpienie przez sąd postanowień niedozwolonych

innymi, polegającymi np. na odwołaniu się do kursu walut stosowanego przez

Narodowy Bank Polski. Możliwość takiej zmiany umowy przez sąd stałaby

w sprzeczności z celami prewencyjnymi dyrektywy Rady 93/13/EWG z 5 kwietnia

1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich, gdyż

przedsiębiorcy wiedzieliby, że nawet w razie zastosowania klauzuli niedozwolonej

umowa zostanie skorygowana przez sąd w sposób możliwie najpełniej

odpowiadający ich woli, a jednocześnie dopuszczalny w świetle przepisów

o niedozwolonych postanowieniach umownych (zob. np. wyrok SN z 30 czerwca

2022 r., II CSKP 656/22, i postanowienie SN z 20 października 2023 r., I CSK

1696/23).

W sprawie nie zachodzi także nieważność postępowania, którą Sąd

Najwyższy bierze pod rozwagę - w granicach zaskarżenia - z urzędu (art. 39813

§ 1 k.p.c.).

Z tych względów, na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c. Sąd Najwyższy orzekł, jak

w sentencji.

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 98 § 1,

11 i 3 w zw. z art. 99 w zw. z art. 108 § 1 w zw. z art. 39821 w zw. z art. 391 § 1

k.p.c. przy uwzględnieniu § 2 pkt 6 w zw. z § 10 ust. 4 pkt 2 oraz § 20

rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie

I CSK 177/25

5

opłat za czynności radców prawnych. Suma zwrotu kosztów została rozdzielona

na powodów w częściach równych zgodnie z uchwałą Sądu Najwyższego

z 16 listopada 2023 r., III CZP 54/23 (OSNC 2024, nr 6, poz. 57).

Maciej Kowalski

(a.z.)

[SOP]