Sąd Najwyższy odrzucił skargę kasacyjną w sprawie o ustanowienie drogi koniecznej

Uczestniczka, B.K., wywiodła skargę kasacyjną na postanowienie Sądu

Okręgowego w Krośnie z 25 listopada 2024 r., wydanego w sprawie

z wniosku A.S. i J.S. z udziałem M.S., K.P. i M.W. o ustanowienie drogi koniecznej.

Skarżąca wskazała, że Sąd drugiej instancji nieprawidłowo zanalizował

materiał dowodowy zgromadzony w sprawie. Ponadto zarzuciła naruszenie

przepisów prawa procesowego i przekroczenie granicy swobodnej oceny dowodów,

a w konsekwencji naruszenie przepisów materialnego.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

I CSK 1781/25

2

Skarga kasacyjna jest nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia, a zarazem

kwalifikowanym pismem procesowym o ściśle określonej przez ustawę treści.

Zgodnie z art. 3981 § 1 k.p.c. skarga kasacyjna przysługuje od wydanego

przez sąd drugiej instancji prawomocnego wyroku lub postanowienia w przedmiocie

odrzucenia pozwu albo umorzenia postępowania kończących postępowanie

w sprawie.

Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do

rozpoznania, jeżeli:

1) w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne;

2) istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne

wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów;

3) zachodzi nieważność postępowania lub

4) skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona.

Obowiązkiem skarżącego jest sformułowanie i uzasadnienie wniosku

o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania w nawiązaniu do tych przesłanek

(art. 3984 § 2 k.p.c.), gdyż tylko wówczas może być osiągnięty cel wymagań

przewidzianych w art. 3984 § 2 k.p.c. Rozstrzygnięcie Sądu Najwyższego w kwestii

przyjęcia bądź odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania wynika z oceny

czy okoliczności powołane przez skarżącego odpowiadają tym, o których mowa

w art. 3989 § 1 k.p.c.

Zgodnie z art. 3983 § 3 k.p.c. oraz art. 39813 § 2 k.p.c., podstawą skargi

kasacyjnej nie mogą być zarzuty dotyczące ustalania faktów lub oceny dowodów,

a Sąd Najwyższy związany jest ustaleniami faktycznymi stanowiącymi podstawę

zaskarżonego orzeczenia. Związanie to wyklucza nie tylko przeprowadzenie

w jakimkolwiek zakresie dowodów, lecz także badanie czy sąd drugiej instancji nie

przekroczył granic swobodnej ich oceny. Z tego punktu widzenia każdy zarzut

skargi kasacyjnej, nawet zarzucający naruszenia przepisów prawa materialnego,

który ma na celu polemikę z ustaleniami faktycznymi sądu drugiej instancji, z uwagi

na jego sprzeczność z art. 3983 § 3 k.p.c., jest a limine niedopuszczalny. Sąd

Najwyższy nie pełni bowiem roli trzeciej instancji sądowej, a skarga kasacyjna nie

I CSK 1781/25

3

może być wykorzystywana jako instrument pozwalający na kwestionowanie

niesatysfakcjonującego stronę rozstrzygnięcia sądu drugiej instancji. Polemika

z ustaleniami poczynionymi zarówno przez sąd pierwszej, jak i drugiej instancji,

stanowi więc próbę obejścia zakazu ustalonego w art. 3983 § 3 k.p.c. (zob.

postanowienie SN z 5 lutego 2026 r., I USK 228/26).

Postępowanie kasacyjne nie stanowi kolejnej odsłony sporu o ocenę

dowodów i prawidłowość dokonanych ustaleń, nawet jeżeli są one dla skarżącego

nieprzekonujące. Dokonanie ustaleń faktycznych należy do sądów meriti

(art. 233 k.p.c.), a ich weryfikacja sytuuje się poza kognicją Sądu Najwyższego.

Skarga kasacyjna, której zarzuty sprowadzają się do kwestionowania dokonanej

oceny dowodów lub próby podważenia ustaleń faktycznych, podlega

w konsekwencji odrzuceniu, jako nieoparta na ustawowej podstawie (zob.

postanowienie SN z 6 lutego 2026 r., I CSK 748/25).

Skarżąca ograniczyła się do negowania ustaleń stanu faktycznego i oceny

materiału dowodowego przeprowadzoną przez Sąd drugiej instancji.

W lakonicznym uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania

przytoczyła tylko potrzebę uwzględnienia przez Sąd opinii innego biegłego, który

wskazał drugi wariant ustanowienia drogi koniecznej.

Z tej przyczyny Sąd Najwyższy na podstawie art. 3986 § 3 k.p.c. w zw.

z art. 13 § 2 k.p.c. odrzucił skargę kasacyjną.

Odpowiedź na skargę kasacyjną wniosła tylko uczestniczka – K.P. Jednakże

wniosek uczestniczki o przyznanie kosztów postępowania kasacyjnego podlegał

oddaleniu, bowiem został powiązany z odmową przyjęcia skargi kasacyjnej do

rozpoznania lub jej oddaleniem (zob. postanowienie SN

z 3 lutego 2026 r., I CSK 3112/25).

Adam Doliwa

(P.H.)

[SOP]

I CSK 1781/25

4