Kredytobiorcy wygrali z bankiem, SN odmówił przyjęcia skargi, bank zapłaci po 1350 zł

Pozwany Bank S.A. w W. (dalej: bank) wniósł skargę kasacyjną od wyroku

Sądu Apelacyjnego w Gdańsku, którym oddalono apelację skarżącego od wyroku

Sądu pierwszej instancji wydanego w sprawie o zapłatę toczącej się z powództwa

P.K. i A.K.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

We wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania bank wskazał

siedem przyczyn kasacyjnych w rozumieniu art. 3989 § 1 k.p.c. Pięć z nich

dotyczyło występowania w sprawie istotnego zagadnienia prawnego

(art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.), a dwie – potrzeby wykładni przepisów budzących

wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie

(art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c.). Natura obu wspomnianych przyczyn kasacyjnych była

już przedmiotem licznych wypowiedzi Sądu Najwyższego i została szczegółowo

omówiona m.in. w postanowieniu SN z 28 marca 2025 r., I CSK 703/24, wydanym

w sprawie z udziałem pozwanego.

Żadna z przyczyn kasacyjnych wskazanych przez bank nie występuje

w sprawie. Choć sygnalizowane na s. 5-6 i opisane szerzej w dalszej części skargi

kwestie dotyczące problematyki kredytów powiązanych z kursem waluty obcej

(przyczyny kasacyjne 2-6) są obiektywnie istotne, a dawniej rzeczywiście budziły

poważne wątpliwości, to obecnie należy uznać je za wyjaśnione – w kierunku

odmiennym od oczekiwanego przez pozwanego – dzięki uchwale Sądu

Najwyższego – Izby Cywilnej – z 25 kwietnia 2024 r., III CZP 25/22. Wobec braku

podstaw do podjęcia działań unormowanych w art. 88 § 1 u.s.n., przy

rozpoznawaniu niniejszej sprawy Sąd Najwyższy pozostaje przy tym, na mocy

art. 87 § 1 u.s.n., związany stanowiskiem wyrażonym w sentencji tego orzeczenia.

We wspomnianej uchwale szeroko umotywowano zajęte w niej stanowiska;

powtarzanie obecnie tej argumentacji trzeba więc uznać za niecelowe.

Uzupełniająco należy dodać, że przyczyna oznaczona numerem pierwszym

pozornie dotyczy kwestii nieobjętej zakresem ww. uchwały, to jest tego, które

I CSK 1786/25

3

postanowienia charakterystyczne dla umów kredytu indeksowanego do waluty

obcej są abuzywne; bank wyróżnił przy tym klauzulę kursową oraz klauzulę ryzyka

walutowego. Rzecz jednak w tym, że w świetle wspomnianej uchwały rozróżnienie

takie, nawet jeżeli in abstracto uznać je za zasadne także w przypadku spornej

obecnie umowy, nie ma znaczenia. Stan niezwiązania stron umową powoduje

bowiem już sama tylko abuzywność klauzuli kursowej.

O zasadności przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania nie świadczy

również przyczyna kasacyjna numer siedem, dotycząca tego, czy w świetle

art. 411 pkt 2 i 4 k.c. kredytobiorca może domagać się od banku zwrotu kwot

świadczonych w wykonaniu umowy kredytu, która okazała się nieważna z powodu

niedozwolonego charakteru części jej postanowień, w sytuacji, w której „kredyt

został całkowicie spłacony przed terminem wymagalności określonym w umowie

kredytu”.

Należy przypomnieć, że z nieważnej umowy kredytu nie wynika roszczenie

o jego spłatę. Nie można zatem mówić o „spłacie kredytu” ani terminie

wymagalności tego rodzaju roszczenia. W opisanej przez bank sytuacji konsument

nie spełnia świadczeń z umowy kredytu przed terminem, gdyż z nieważnej umowy

nie wynika stosunek prawny, w ramach którego miały być spełniane świadczenia.

Z kolei nawiązanie przez skarżącego do art. 411 pkt 4 k.c. i tego, czy w takiej

sytuacji spełnienie przez konsumenta świadczenia czyni zadość zasadom

współżycia społecznego, nie świadczy o występowaniu w sprawie istotnego

zagadnienia prawnego. Kwestie związane z art. 411 pkt 4 k.c., jak wszystkie

przypadki, w których ustawodawca posługuje się klauzulą generalną zasad

współżycia społecznego, nie podlegają generalizacji i powinny być badane

ad casum.

W orzecznictwie wyjaśniono przy tym, że jeżeli w wykonaniu umowy kredytu,

która nie wiąże z powodu niedozwolonego charakteru jej postanowień, bank

wypłacił kredytobiorcy całość lub część kwoty kredytu, a kredytobiorca dokonywał

spłat kredytu, to powstają samodzielne roszczenia o zwrot nienależnego

świadczenia na rzecz każdej ze stron (zob. uchwałę Sądu Najwyższego – Izby

Cywilnej – z 25 kwietnia 2024 r., III CZP 25/22). Skoro bankowi przysługuje

I CSK 1786/25

4

roszczenie o zwrot środków wypłaconych jako kapitał kredytu, to nie sposób

przyjąć, by konsumentowi nie przysługiwało roszczenie o zwrot kwot świadczeń

mających z założenia stanowić raty tego kredytu. W orzecznictwie odrzucono tzw.

teorię salda, a zacytowana ostatnio uchwała jest dla Sądu Najwyższego wiążąca.

Kierując się przedstawionymi względami, Sąd Najwyższy uznał, że

z motywów skargi nie wynika, by zachodziły określone w art. 3989 § 1 k.p.c.

przyczyny kasacyjne, co uzasadniało odmowę przyjęcia tej skargi do rozpoznania.

O kosztach orzeczono zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik sprawy, ich

wysokość ustalając na podstawie § 2 pkt 6 w zw. z § 10 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia

Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za

czynności radców prawnych.

Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 3989 § 1 k.p.c., orzeczono, jak

w sentencji postanowienia.

Beata Janiszewska

[J.T.]

[SOP]